I SA/Ol 416/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Brzuzy Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) asesor WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 5 lipca 2022r., nr SKO.55.4.2022 w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę. UZASADNIENIE Skarga P. S.A. z siedzibą w W. (dalej: "Spółka", "zobowiązany", "skarżąca") dotyczy postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie (dalej: "Kolegium" lub "organ odwoławczy") utrzymującego w mocy postanowienie Wójta Gminy Bartoszyce (dalej: "wierzyciel) z 21 stycznia 2022 r. nr F.3221.4.7.2022, w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w Warszawie (dalej: "organ egzekucyjny") wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku zobowiązanego na podstawie wystawionego przez wierzyciela tytułu wykonawczego z 15 grudnia 2021 r. nr F.3161.340.2021 obejmującego zaległość w podatku od nieruchomości wynikającą z decyzji z 1 września 2021 r. nr F.3120.9.1.2021.AW (dalej: "decyzja wymiarowa"). W piśmie z 27 grudnia 2021 r. zobowiązany, powołując art. 33 § 2 pkt 6 lit. c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, ze zm.; dalej "u.p.e.a."), zgłosił zarzut braku wymagalności roszczenia, wskazując, że decyzji wymiarowej nie został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, natomiast Spółka wniosła od niej odwołanie do Kolegium, które decyzją z 8 grudnia 2021 r. utrzymało w mocy tą decyzję. Jednak ostateczna decyzja Kolegium została jej doręczona dopiero 27 grudnia 2021 r., co oznacza, że 15 grudnia 2021 r. nie było podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Spółka uznała bowiem, że decyzja wchodzi do obrotu prawnego z chwilą jej doręczenia stronie, a skoro powyższe miało miejsce 27 grudnia 2021 r. i wtedy decyzja uzyskała walor ostateczności, to wszczęcie postępowania przed tą datą odbyło się w sytuacji braku wymagalności roszczenia. Postanowieniem z 21 stycznia 2022 r. wierzyciel oddalił zarzut Spółki przyjmując, że decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję wymiarową stała się ostateczna w dniu jej wydania, tj. 8 grudnia 2021 r. Ocenił, że w chwili skierowania tytułu wykonawczego do egzekucji obowiązek był zatem wymagalny podlegał egzekucji. W zażaleniu Spółka podtrzymała stanowisko, że obowiązek określony decyzją organu I instancji staje się wymagalny dopiero z chwilą skutecznego doręczenia stronie decyzji organu odwoławczego utrzymującej w mocy tą decyzję. Utrzymując w mocy postanowienie wierzyciela Kolegium wskazało, że obowiązek wynikający z decyzji staje się wymagalny w dwóch sytuacjach: jeżeli decyzja, którą został nałożony, stała się ostateczna i nie doszło do wstrzymania jej wykonania (przy założeniu, że decyzja nie określa terminu wykonania obowiązku) albo jeżeli decyzja, którą został nałożony, wprawdzie nie jest ostateczna, ale nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności lub jest natychmiast wykonalna z mocy prawa. Kwestia ostateczności decyzji organu odwoławczego zależy wprawdzie od doręczenia tej decyzji stronie, ale nie oznacza to, że dniem, z którym decyzja organu odwoławczego jest ostateczna, jest dzień, w którym decyzja ta została doręczona stronie. Przyjęło bowiem, że decyzja organu odwoławczego jest ostateczna dlatego, że nie służy od niej odwołanie, a nie dlatego, że została doręczona stronie. Uznało zatem, że doręczenie decyzji organu odwoławczego stronie wywołuje tylko ten skutek, że decyzja wchodzi do obrotu prawnego, natomiast decyzja wydana przez organ odwoławczy jest ostateczna z dniem jej wydania, niezależnie od tego, kiedy zostanie doręczona stronie. Skonstatowało, że skoro w przedmiotowej sprawie decyzja organu odwoławczego została wydana 8 grudnia 2021 r., to z tym dniem stała się ostateczna, zaś wystawienie tytułu wykonawczego i skierowanie go do egzekucji, po tym dniu oznacza, że egzekwowany obowiązek był wymagalny. W skardze Spółka zarzuciła naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. poprzez nieuprawnione przyjęcie, że obowiązek zapłaty kwoty podatku określonej w decyzji ostatecznej powstaje w dacie uwidocznionej na tej decyzji tj. 8 grudnia 2021 r., podczas gdy w tej dacie Spółka nie miała możliwości dobrowolnego wywiązania się z nałożonego obowiązku, gdyż nie miała wiedzy ani o dacie wydania decyzji ostatecznej, ani o jej treści. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny oznacza, że taki obowiązek zaistnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu na brak doręczenia skarżącej decyzji ostatecznej oraz egzekwowania obowiązku na podstawie decyzji pierwszoinstancyjnej, która nie została opatrzona klauzulą wykonalności. Spółka oceniła, że konsekwencją tych uchybień jest zaistnienie podstawy do weryfikacji twierdzenia wierzyciela o wymagalności obowiązku. Z tych też powodów Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zagadnieniem spornym pomiędzy stronami jest kwestia wymagalności obowiązku wynikającego z decyzji wymiarowej, która stanowiła podstawę prawną wystawienia tytułu wykonawczego z 15 grudnia 2021 r. nr F.3161.340.2021. W ocenie skarżącej, w dacie wystawienia ww. tytułu wykonawczego rzeczony obowiązek nie był wymagalny, gdyż nie została jeszcze doręczona skarżącej decyzja Kolegium z 8 grudnia 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję wymiarową. Natomiast, zdaniem Kolegium, skoro w przedmiotowej sprawie decyzja organu odwoławczego została wydana 8 grudnia 2021 r., to z tym dniem stała się ostateczna, zaś wystawienie tytułu wykonawczego i skierowanie go do egzekucji, po tym dniu oznacza, że egzekwowany obowiązek był wymagalny. W tak zarysowanym sporze rację należało przyznać Kolegium, choć z innych przyczyn niż podniesione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W okolicznościach kontrolowanej sprawy, prawidłowe jest jednak stanowisko organu odwoławczego o niezasadności, podniesionego przez skarżącą, zarzutu braku wymagalności egzekwowanego obowiązku z innej przyczyny niż odroczenie terminu jego wykonania oraz rozłożenie na raty należności pieniężnej (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.). Tym samym, niepełne uzasadnienie zaskarżonego postanowienia pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Sąd zaś, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., zobowiązany był do wydania rozstrzygnięcia w granicach tej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontroli Sądu, z mocy art. 135 p.p.s.a., podlegało natomiast zarówno zaskarżone postanowienie Kolegium, jak i poprzedzające je postanowienie wierzyciela o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Dokonując kontroli legalności tych postanowień Sąd miał na uwadze, że zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym. Można je zatem składać tylko z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 33 u.p.e.a., a ich skuteczne wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Natomiast ocena zasadności zarzutów następuje co do zasady na dzień ich wniesienia. Wierzyciel winien jednak uwzględnić zmiany w stanie faktycznym i prawnym, które wystąpią pomiędzy wniesieniem zarzutów a wydaniem postanowienia co do ich zasadności (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 11 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Wr 1229/18, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Już chociażby z tej przyczyny podniesiony przez skarżącą zarzut nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Zarzut ten został bowiem sformułowany przez skarżącą w piśmie z 27 grudnia 2021 r., a zatem w dacie, w której nastąpiło doręczenie decyzji Kolegium z 8 grudnia 2021 r. Pismo to wpłynęło do organu egzekucyjnego 31 grudnia 2021 r., zaś postanowienie o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej zostało wydane przez wierzyciela 21 stycznia 2022 r. Skoro zaś wszczęcie postępowania w kontrolowanej sprawie nastąpiło po doręczeniu decyzji Kolegium, to nie może budzić wątpliwości, że w momencie rozpatrywania zasadności zgłoszonego zarzutu, egzekwowany obowiązek był wymagalny. W obrocie prawnym funkcjonowała bowiem decyzji Kolegium utrzymująca w mocy decyzję wymiarową, stanowiącą podstawę prawną prowadzonej egzekucji administracyjnej. Prawidłowości powyższej oceny nie niweczy podnoszona przez skarżącą okoliczność wystawienia tytułu wykonawczego przed doręczeniem jej decyzji Kolegium. Zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym i można je wnieść tylko z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Wśród tych przyczyn nie ma jednak przedwczesności tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a wady tytułu wykonawczego, podobnie jak brak upomnienia nie pociągają za sobą braku wymagalności egzekwowanego obowiązku. O braku wymagalności obowiązku decyduje bowiem inna kategoria zdarzeń, na co wskazuje treść art. 33 § pkt 6 lit. a i b u.p.e.a., w świetle którego, należą do nich takie okoliczności jak: odroczenie terminu wykonania obowiązku, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Dopuszczenie w tym samym przepisie (pod lit. c) kwalifikacji braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny niż określona w lit. a i b, musi mieć zatem charakter tego rodzaju co wymienione w tym przepisie. Przykładowo do tych okoliczności należy zaliczyć takie zdarzenie, jak wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (zob. wyrok NSA z 22 marca 2000 r., sygn. akt SA/Sz 357/99, LEX nr 41537). Przez wymagalność należy bowiem rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie właśnie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej (por. wyrok WSA w Gliwicach z 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 694/22, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z takimi zdarzeniami nie mamy jednak do czynienia w kontrolowanej sprawie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.