I OW 81/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta B. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta B. a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M.T. o przyznanie zasiłku stałego oraz skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta K. jako organ właściwy w sprawie UZASADNIENIE Pismem z dnia 2 lutego 2021 r. Burmistrz Miasta B. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku M.T. z dnia 30 listopada 2020 r. o przyznanie zasiłku stałego oraz skierowanie do domu pomocy społecznej, poprzez wskazanie Prezydenta Miasta K. jako organ właściwy w sprawie. W uzasadnieniu powyższego wniosku, Burmistrz Miasta B., dalej jako "Burmistrz" wskazał, że wbrew twierdzeniom Prezydenta Miasta zainteresowanej nie można uznać za osobę bezdomną. Jak udało się bowiem ustalić, jest ona zameldowana na pobyt stały w B. pod adresem ul. [...], co więcej jest właścicielką ¼ domu, w którym jest zameldowana, a budynek jest w stanie nadającym się do zamieszkiwania, chociaż na co dzień nikt w nim nie mieszka. Skoro zaś zainteresowana nie jest osobą bezdomną, to jej sprawa powinna być załatwiona przez gminę właściwą ze względu na miejsce zamieszkania, którą w ocenie Burmistrza jest Miasto K.. Organ wskazał, że z zebranych w sprawie materiałów wynika jednoznacznie, że zainteresowana opuściła B. przed 13 laty, po studiach podjęła pracę w K., tam mieszkała, załatwiała wszystkie swoje sprawy, trwale zerwała swoje związki z B. Na potwierdzenie tych okoliczności Burmistrz powołał się na: (1) orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. gdzie wskazano adres zamieszkania zainteresowanej: K., ul. [...], (2) karty informacyjne z leczenia szpitalnego, gdzie podany jest ten sam adres w K., (3) fakt, że sprawa o wydanie dowodu osobistego załatwiana była w K., (4) Prezydent Miasta wydał decyzje w sprawach o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dla zainteresowanej m.in. na podstawie art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 2020, poz. 1398 ze zm.), dalej jako "u.ś.o.z.", (5) pismo Specjalistycznego Szpitala [...] w K. z 7 stycznia 2021 r., z którego wynika, że w rozmowie z siostrą zainteresowanej pracownik socjalny ww. szpitala ustalił, że: a) w 2007 r. na stałe opuściła ona miasto B., b) w K. mieszkała od 2007 r., tam pracowała, tworzyła swoje związki, prowadziła gospodarstwo domowe, itd., c) planowała mieszkać w K. (w tym miejscu Burmistrz wyjaśnił, że zebranie informacji w bezpośredniej rozmowie z zainteresowaną ze względu na jej stan zdrowia nie jest możliwe), (6) pismo NFZ z 12 stycznia 2021 r., z którego wynika, że zainteresowana była zapisana do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej w sieci medycznej [...], która działa na terenie K. W odpowiedzi na powyższy wniosek Prezydent Miasta wniósł o wskazanie, że organem właściwym do rozpoznania spornego wniosku jest Burmistrz. Organ ten potwierdził, że zainteresowana jest zameldowania w B. przy ul. [...], wskazał też, że od kilku lat przebywa w K., gdzie od 2020 r. korzysta z pomocy (na wnioski Szpitala Specjalistycznego [...] w K. wydawane były decyzje potwierdzające prawo do świadczeń opieki zdrowotnej), jednakże jak udało się ustalić (w oparciu o wywiad telefoniczny z siostrą zainteresowanej przeprowadzony 8 grudnia 2020 r.) jest ona osobą bezdomną, gdyż pod adresem zameldowania na pobyt stały znajduje się budynek, w którym niegdyś mieszkali ich dziadkowie, a który nie nadaje się do zamieszkania, gdyż nie spełnia norm bezpieczeństwa. Zatem zainteresowaną należy uznać za osobę bezdomną, ponieważ w trakcie prowadzenia postępowania administracyjnego była osobą niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Wnosi ona przy tym o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, co wskazuje, że organem właściwym do załatwienia sprawy jest Burmistrz. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne rozpoznają na mocy art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm. - dalej jako "p.p.s.a."), spory o właściwość oraz spory kompetencyjne. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór o właściwość może toczyć się między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi (art. 22 § 1 k.p.a.), natomiast spór kompetencyjny - między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej (art. 22 § 2 k.p.a.). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość pomiędzy Burmistrzem B. a Prezydentem K., albowiem oba wymienione organy uznały się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku M.T. o przyznanie zasiłku stałego oraz o skierowanie do domu pomocy społecznej. Osią sporu było to, czy M.T. jest osobą bezdomną w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej, dalej u.p.s. Pojęcie osoby bezdomnej definiuje art. 6 pkt 8 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem bezdomnym jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Regulacja ta przewiduje dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy, odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi zaś dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie. Zatem o bezdomności nie świadczy brak tytułu do własnego mieszkania, lecz spełnienie, któregoś z kryteriów, określonych w art. 6 pkt 8 u.p.s. W ocenie NSA nie można uznać, że M.T. jest osobą bezdomną w rozumieniu powołanych przepisów. Nie ulega wątpliwości, że posiada ona stały adres zameldowania, a przed umieszczeniem jej w szpitalu mieszkała w lokalu mieszkalnym w K.. Okoliczność, że nie można bez cienia wątpliwości ustalić jej miejsca zamieszkania w K. wynika z faktu, że obecnie kontakt z nią jest bardzo utrudniony, a jedyna jej krewna – siostra – udzieliła niewielu informacji na okoliczność miejsca zamieszkania i sytuacji rodzinnej M.T. przed umieszczeniem jej w szpitalu. Niewątpliwe jest, że M.T. przed umieszczeniem w szpitalu nie korzystała nigdy z wsparcia organów pomocy społecznej, w tym z noclegowni. Z przedłożonej natomiast NSA dokumentacji wynika, że przed chorobą pracowała ona zawodowo i mieszkała u swoich partnerów życiowych. Skoro miejscem zamieszkania M.T. jest K., to organem właściwym do rozpatrzenia wniosku jest Prezydent K. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.