I SA/Gl 1025/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Asesor WSA Monika Krywow, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bielsku-Białej (dalej – ZUS, organ) decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm. – dalej k.p.a.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 266 z późn. zm. – dalej u.s.u.s.), utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia [...] nr [...], którą: 1) art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 u.s.u.s odmówiono B.i R. (dalej – Skarżący, Zobowiązany) umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 75.159,19 zł, w tym: a) ubezpieczenia społeczne - w łącznej kwocie 48.796,87 zł, w tym z tytułu: – składek - za okres 02/2003, 11/2008-12/2008, 02/2009-12/2010, 08/2011-09/2011, 11/2011, 01/2012-08/2012, 10/2012-07/2013 - w kwocie 26.162,47 zł, – odsetek liczonych na dzień 6 sierpnia 2019 r. przypadających od wskazanych składek - w kwocie 21.141 zł, – odsetek w kwocie 1.415 zł liczonych na dzień 6 sierpnia 2019 r. przypadających od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych za okres 02/2003 - w kwocie 775,21 zł, – kosztów upomnienia - w kwocie 78,40 zł, b) ubezpieczenie zdrowotne - w łącznej kwocie 22.344,78 zł, w tym z tytułu: – składek - za okres 08/2008, 10/2008-12/2008, 03/2009-12/2010, 08/2011-09/2011, 11/2011, 01/2012-08/2012, 10/2012-07/2013, 07/2014, 02/2015-08/2015 - w kwocie 12.994,18 zł, – odsetek liczonych na dzień 6 sierpnia 2019 r. przypadających od wskazanych składek - w kwocie 9.249 zł, – kosztów upomnienia - w kwocie 101,60 zł, c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - w łącznej kwocie 4.017,54 zł, w tym z tytułu: – składek - za okres 01/2009-12/2010, 08/2011-08/2012, 11/2012-07/2013 - w kwocie 2.196,94 zł, – odsetek liczonych na dzień 6 sierpnia 2019 r. przypadających od wskazanych składek w kwocie 1.719 zł, – kosztów upomnienia - w kwocie 101,60 zł, 2) art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 - dalej rozporządzenie) odmówiono Zobowiązanemu umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 71.284,26 zł, w tym: a) ubezpieczenia społeczne - w łącznej kwocie 44.921,94 zł, w tym z tytułu: – składek - za okres 02/2003, 11/2008-12/2008, 02/2009-12/2010, 08/2011-09/2011, 11/2011, 01/2012-08/2012, 10/2012-07,/2013 - w kwocie 25.291,54 zł, – odsetek liczonych na dzień 6 sierpnia 2019 r. przypadających od wskazanych składek - w kwocie 19.552 zł, – kosztów upomnienia - w kwocie 78,40 zł, b) ubezpieczenie zdrowotne - w łącznej kwocie 22.344,78 zł, w tym z tytułu: – składek - za okres 08/2008, 10/2008-12/2008, 03/2009-12/2010, 08/2011-09/2011, 11/2011, 01/2012-08/2012, 10/2012-07/2013, 07/2014, 02/2015-08/2015 - w kwocie 12.994,18 zł, – odsetek liczonych na dzień 6 sierpnia 2019 r. przypadających od wskazanych składek w kwocie 9.249 zł, – kosztów upomnienia - w kwocie 101,60 zł, c) Fundusz Pracy - w łącznej kwocie 4.017,54 zł, w tym z tytułu: – składek - za okres 01/2009-12/2010, 08/2011-08/2012, 11/2012-07/2013 - w kwocie 2.196,94 zł, – odsetek liczonych na dzień 6 sierpnia 2019 r. przypadających od wskazanych składek w kwocie 1.719 zł, – kosztów upomnienia - w kwocie 101,60 zł. Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia 4 sierpnia 2019 r. Zobowiązany zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie całości należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek. Motywując podanie wskazał, że jego stan zdrowia nie pozwala mu na spłatę zaległych składek. Otóż, jak podniósł Skarżący, w 2013 r. zachorował kardiologicznie. W związku z chorobą od lipca 2014 r. pobiera świadczenie rentowe z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Ponadto choroba wymusiła konieczność wszczepienia [...], a ponadto była przyczyną dwóch udarów. W wyniku jednego z nich doszło do częściowej utraty wzroku. Zobowiązany podniósł, że choruje również na wiele chorób ogólnoustrojowych, jak [...], [...] (całość dokumentacji znajduje się w archiwum ZUS). Zaznaczył, że do wniosku dołączył wypis z ostatniego pobytu w szpitalu. Następnie Skarżący oświadczył, że jego głównym źródłem utrzymania jest świadczenie rentowe w wysokości 3.511 zł brutto. Z kwoty tej ZUS od 2015 r. comiesięcznie potrąca 877 zł na poczet wspomnianych zaległości. W efekcie, jak podniósł Zobowiązany, na rękę otrzymuje 2.003 zł. Ze środków tych każdego miesiąca wydatkuje ok. 600 zł na zakup lekarstw. W tej sytuacji, jak stwierdził Zobowiązany, nie jest w stanie spłacać zaległości wobec ZUS. Wyjaśnił, że dotychczas ponosił ciężar egzekucji czując się odpowiedzialny za ich powstanie. Obecnie jednak stan zdrowia nie pozwala mu na podjęcia pracy dorywczej. W konsekwencji, środki wyłącznie ze świadczenia rentowego w wysokości po odliczeniu potrącenia egzekucyjnego, jak podniósł Skarżący, są niewystarczające dla zabezpieczenia podstawowych potrzeb. We wniosku Zobowiązany oświadczył również, że nie posiada ruchomości, jak i nieruchomości, a także nie dysponuje oszczędnościami. Oznajmił, że cały majątek utracił w wyniku postępowań komorniczych, które dotyczyły długów związanych z firmą, której był jedynym udziałowcem. W końcowej części Skarżący podniósł, że nie rozumie sposobu naliczania składek i kwestionuje ich wysokość. Otóż w okresie od [...] do [...] (moment choroby) był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w "A" Sp. z o.o. na stanowisku Prezesa Zarządu – Dyrektora Generalnego. Następnie w okresie od [...] do [...] zatrudniony był w spółce "B". Jak zaznaczył, od jego wynagrodzenia deklarowana była składka, która była częścią składki całego przedsiębiorstwa. W tej sytuacji Zobowiązany postawił pytanie, dlaczego składki za te okresy zostały naliczone na jego indywidulanym koncie. Odniósł to również do roku 2015, kiedy pobierał już świadczenie rentowe. Podkreślił, że wszystkie składki zostały naliczone bez jego deklaracji. W tej sytuacji, jego zdaniem, składki zostały ustalone dwukrotnie za te same okresy. W toku postępowania Skarżący przedłożył: – oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej, z którego wynika, że: • Zobowiązany jest żonaty; • Skarżący nie pracuje zarobkowo; • pobiera rentę w wysokości 2.003,79 zł netto (3.511,80 zł brutto); • uzyskuje dochodu z innych źródeł – praca dorywcza - w wysokości 1.000 zł; • nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej, ani nie korzysta z innych form pomocy; • stałe wydatki miesięczne: czynsz – 0 zł, opłaty eksploatacyjne – 200 zł, koszty związane z leczeniem – 600 zł, inne – 1.000 zł; • prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe; • nie posiada ruchomości, nieruchomości, wierzytelności, innych praw majątkowych; • posiada zobowiązanie pieniężne z tytułu zaciągniętego kredytu, które jest spłacane dobrowolnie co miesięcznie w kwocie 480 zł; – umowę o pracę z dnia [...].; – świadectwo pracy z dnia [...]; – wypis z aktu notarialnego z dnia [...] (ustanowienie rozdzielności majątkowej małżonków); – dokumentację podatkową za lata 2017-2018; – przekaz pocztowy - potwierdzenie wypłaty/odbioru z dnia [...]; – wykaz spraw komorniczych z dnia [...]; – postanowienie komornika sądowego o umorzeniu postępowania z dnia [...]; – dokumentację medyczną w postaci sześciu kart (informacyjnych, wypisowych i konsultacyjnych). Po przeprowadzeniu postępowania organ decyzją z dnia [...] odmówił Zobowiązanemu umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia ZUS stanął na stanowisku, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki warunkujące umorzenie należności z tytułu składek, które określone zostały w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Pismem z dnia 15 stycznia 2020 r. Skarżący zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek. W jego treści Zobowiązany na wstępie przywołał argumenty, którymi posłużył się występując z podaniem o umorzenie zaległych składek. Oceniając natomiast rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne uznał, że zgromadzone przez ZUS informacje zostały błędnie zinterpretowane, co mogło mieć negatywny wpływ na wydaną decyzję. Stwierdził także, iż składki figurujące na jego koncie nie są składkami za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez pracownika, ale są to składki za osobę prowadzącą Spółkę ze 100% udziałem właścicielskim. Podkreślił, że jednocześnie był on zatrudniony w tej Spółce na podstawie umowy o pracę i z tego tytułu były naliczane i odprowadzane składki. W ocenie Skarżącego, naliczanie składek następowało podwójnie: z tytułu umowy o pracę oraz 100% udziału w Spółce, co jest niezgodne z obowiązującym prawem. Oświadczył również, że na przestrzeni trzech ostatnich lat z tytułu pełnienia funkcji, czy objęcia udziałów w: "C", "A" Sp. z o.o. oraz "D" Sp. z o.o. nie uzyskał żadnych dochodów, ponieważ podmioty te zakończyły swoją działalność i znajdują się na etapie wykreślenia z KRS. Poinformował natomiast, że dorywczo uzyskuje dochód z działalności w spółce "E" w wysokości ok. 1.000 zł - 2.000 zł miesięcznie, który został wykazany w oświadczeniu oraz rocznych zeznaniach podatkowych. Zaznaczył także Skarżący, że Spółka "A", w której był jedynym udziałowcem, w dniu 5 września 2012 r. została postawiona w stan likwidacji, po wcześniejszym odrzuceniu przez Sąd wniosku o upadłość Spółki. Wskazał również, że komornicy sądowi kilkukrotnie stwierdzali w swych postanowieniach brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję i umarzali postępowania egzekucyjne. W ocenie Skarżącego, w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Mianowicie, jak stwierdził we wniosku, jego stan zdrowia ulega systematycznemu pogorszeniu (obecnie w zakresie wzroku, choć nie tylko). Przypadłość ta pozbawia go możliwości uzyskiwania dodatkowego dochodu, przeznaczanego na opłacanie jego zobowiązań. Zatem z chwilą utraty dodatkowych dochodów, spłata zaległych składek zagrozi zabezpieczeniu jego podstawowych potrzeb życiowych i zmusi do sięgnięcia o pomoc ze strony państwa. Jak wyjaśnił Skarżący, aby uniknąć tego rodzaju sytuacji wystąpił z przedmiotowym wnioskiem. Zobowiązany wskazał, że przywołane w decyzji zasady sprawiedliwości i równości obywateli wobec prawa winny być interpretowane na równi z zasadą godności obywatela, gdyż wszystkie one wywodzą się z art. 2 Konstytucji RP, który definiuje pojęcie państwa prawa. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] ZUS utrzymał w mocy swe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji ZUS odnosząc się do argumentów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wyjaśnił, że zaległe składki figurujące na koncie Skarżącego, jako płatnika składek dotyczą osoby prowadzącej działalność gospodarczą, ponieważ dla celów ubezpieczeń społecznych za taką osobę uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz składki zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika - w odniesieniu do należności z tytułu składek za luty 2003 r. Wskazano, że w tym czasie Zobowiązany prowadził działalność gospodarczą pod firmą "F" i w deklaracji rozliczeniowej DRA za ten okres zgłasił trzech ubezpieczonych. Organ zaznaczył, że wydawał decyzje o wysokości zadłużenia Skarżącego. Stały się one prawomocne, ponieważ Skarżący nie skorzystał z prawa odwołania się od nich do Sądu Okręgowego. Podniósł również, że w postępowaniu o umorzenie należności nie jest dopuszczalne kwestionowanie obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu, ani też wysokości składek (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 października 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 1829/06). ZUS przystępując do uzasadnienia zaskarżonej decyzji stwierdził, iż wydając ją oparł się na wnikliwej analizie zebranych w trakcie postępowania dokumentach dołączonych do wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek oraz dostępnych informacjach. Zaznaczył również, że korzystano z danych wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów, Bazy Danych Ksiąg Wieczystych i Krajowego Rejestru Sądowego. Na ich podstawie ustalono, że: – aktualnie Zobowiązany jest zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako rencista i otrzymuje świadczenie rentowe w wysokości 3.511,80 zł brutto, z którego dokonywane są potrącenia w kwocie 877,95 zł i do wypłaty pozostaje 2.036,79 zł; – Skarżący jest wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "E"; – Zobowiązany nie figuruje w Centralnej Bazie Ksiąg Wieczystych jako właściciel lub współwłaściciel nieruchomości; – według danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów Skarżący nie posiada żadnego pojazdu; – aktualnie wobec Skarżącego prowadzone jest skuteczne postępowanie egzekucyjne, a należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu, co zostało szczegółowo zweryfikowane w decyzji nr [...] z dnia [...]. Po zacytowaniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s. organ zajął się badaniem wystąpienia całkowitej nieściągalności należności. W tym zakresie przyjął, że oczywistym jest, że w sprawie nie występuje okoliczność określona w pkt 1. W zakresie natomiast przesłanek zawartych w pkt 2, 4 i 4b organ uznał, że nie może stwierdzić ich wystąpienia, gdyż nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe; nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym. Zajmując się przesłanką z pkt 3 wskazano, że nie zachodzi okoliczność braku majątku, ponieważ Skarżący otrzymuje świadczenie rentowe. Natomiast co do pkt 4a uznano, że nie ma on zastosowania, ponieważ wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Odnośnie okoliczności określonych w pkt 5 i 6 wyjaśniono, że aktualnie prowadzone jest skuteczne postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącego, w ramach którego wciągu ostatnich 6 miesięcy uzyskano kwotę 4.042,79 zł. Podsumowując tą cześć rozważań organ przyjął, że w sprawie nie występują przesłanki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Analizę przesłanek umorzeniowych z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. rozpoczął od tej wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Wskazał w tym zakresie, że powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej, bądź szczególnego zdarzenia, natomiast było wynikiem nieopłacenia w ustawowym terminie składek. Zaznaczył, że w myśli art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s. za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m.in. wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Dodał również, że składki i odsetki od nich są publicznym świadczeniem o charakterze powszechnym i realizacji tego obowiązku ustawodawca nie uzależnił od osiąganego wyniku finansowego płatnika. Zatem, jak stwierdził ZUS, podejmując się wykonywania działalności gospodarczej Zobowiązany wziął na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawa i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do ich naruszeń. Zatem skutki finansowe działalności osoby zobowiązanej nie mogą być przerzucane na ogół obywateli. Stosownie do obowiązujących przepisów, to właśnie płatnik składek jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, niezależnie od czynników wpływających na funkcjonowanie firmy i osiąganych dochodów, odpowiada za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych. Następnie organ wskazał, że wystąpienie przesłanki, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. ZUS uznał, iż Skarżący udokumentował fakt istnienia wymienionych przez niego chorób. Jednak podkreślił, że uzyskuje on dochody z tytułu świadczenia rentowego oraz z innych źródeł. Oznacza to zdaniem organu, że stan zdrowia nie pozbawia Zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu. Zauważył ponadto, że od sierpnia 2020 r. będzie Skarżącemu przysługiwało prawo do świadczenia emerytalnego, które jest wypłacane bez względu na stan zdrowia. Organ dodał również, że nie otrzymał informacji o konieczności sprawowania przez Zobowiązanego opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Z powyższych względów uznano, iż nie zachodzi powyższa przesłanka umorzeniowa z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Przystępując do badania okoliczności określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia organ przedstawił sytuację finansową Skarżącego. Mianowicie podniósł, że jako rencista pobiera świadczenie w wysokości 3.511,80 zł brutto, z którego dokonywane są potrącenia w kwocie 877,95 zł, uzyskując finalnie 2.035,79 zł netto. Ponadto zwrócono uwagę, że Skarżący osiąga także dochód z innych źródeł w wysokości 2.500 zł netto miesięcznie. Zatem, jak podkreślił ZUS, aktualny dochód Zobowiązanego wynosi ok. 4.500 zł i jest zdecydowanie wyższy niż poziom minimum socjalnego za IV kwartał 2019 r., określony przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych na kwotę 1.194,75 zł netto, dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego. Wskazano także, że stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem wynoszą 2.000 zł. Stwierdzono przy tym, że w miesięcznych kosztach utrzymania nie uwzględniono podstawowych wydatków ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym, czyli zakupu żywności, ubrań, itp. Wspomniane jednak wydatki, jak zaznaczył organ, nie są nadzwyczajnymi kosztami, a organ nie może umarzać należności każdej sobie, która ponosi, podobnie jak ogół społeczeństwa, zwykłe koszty utrzymania. Za tym, że Skarżący nie pozostaje w niedostatku, zdaniem organu, świadczy to, że nie korzysta on z pomocy społecznej, ani innych form pomocy. Badając sytuację materialną Skarżącego wskazano także, że posiada zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów w wysokości 6.000 zł, które dobrowolnie spłaca po 500 zł miesięcznie. Fakt posiadania zobowiązań cywilnoprawnych, jak stwierdził organ, nie stanowi przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ prowadziłby to do nieuzasadnionego uprzywilejowania wierzycieli cywilnoprawnych względem skarbu państwa. Zauważono także, że Skarżący jest wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "E", która prowadzi pensjonat z 36 miejscami noclegowymi "G" w W. Wobec powyższego organ stanął na stanowisku, że w sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że Zobowiązany znajduje się w sytuacji noszącej znamiona ubóstwa. Mianowicie pomimo, że ze świadczenia rentowego potrącane są środki na spłatę zobowiązań wobec ZUS, to do dyspozycji Zobowiązanego pozostaje kwota kilkukrotnie przekraczająca poziom minimum socjalnego. Ponadto od sierpnia 2020 r. będzie przysługiwało Skarżącemu prawo do świadczenia emerytalnego, które jest stałym źródłem dochodu. W ocenie ZUS-u, umorzenie należności w takim przypadku naruszałoby interes publiczny i określony w art. 84 Konstytucji RP obowiązek powszechnego ponoszenia ciężarów publicznoprawnych. W konsekwencji uznał, że sprawie nie zachodzą przesłanki umorzeniowe z § 3 ust. 1 rozporządzenia. Organ przyjął, że zgromadzony materiał dowodowy został poddany swobodnej ocenie zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 80 k.p.a. Zaznaczona przy tym, że ciężar udowodnienia faktów, na które powołuje się strona spoczywa na tym, kto z faktów tych wywodzi skutki prawne. W skardze z dnia 27 lipca 2020 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Zobowiązany zarzucił decyzji z dnia [...]: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. – art. 28 ust. 3a u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, pomimo należytego i wyczerpującego przedstawienia stanowiska, które obrazuje ciężką sytuację zdrowotną i materialną Skarżącego; – § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a nadto w związku z przewlekłą chorobą zobowiązanego pozbawiającą go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności; 2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a. w związku z art. 123 u.s.u.s. poprzez uznanie, iż organ administracji publicznej uwzględnił wszystkie przestawione okoliczności przez Skarżącego, gdy organ administracji publicznej nie uwzględnił wszystkich okoliczności przedstawionych przez Skarżącego, a także wydał decyzję w oparciu o swobodny wybór materiału dowodowego, w sytuacji gdy organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wobec powyższych zarzutów Zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie zaległych składek, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Uzasadniając zarzuty Zobowiązany posłużył się argumentacją zaprezentowaną we wniosku z dnia 4 sierpnia 2019 r. o umorzenie zaległych składek. Dodatkowo powołując się na art. 28 ust. 3a u.s.u.s. podniósł, że w przepisie tym przewidziano możliwość umorzenia składek dotyczących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie własne płatnika. Następnie Zobowiązany stwierdził, że przedstawiając swoją sytuację materialną i rodzinną wykazał wystąpienie przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia. Natomiast, według Skarżącego, z uwagi na nieprawidłową ocenę materiału dowodowego organ odmówił mu umorzenia nieopłaconych składek. Zauważył także, że nie doszło do wyjaśnienia wskazywanych przez niego okoliczności. Działania takie, jak podniósł Zobowiązany, należy uznać za pozostające w sprzeczności z art. 8 § 1 w związku z art. 11 k.p.a. stosownie do którego organy administracji są zobligowane do pogłębiania zaufania obywateli poprzez przedstawienie przesłanek, którymi organ kieruje się przy załatwianiu sprawy. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie może być uwzględniona, gdyż objęta nią decyzja nie narusza prawa. Na wstępie Sąd wskazuje, że Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału wydanym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych instrumentach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374) w niniejszej sprawie przeprowadzi posiedzenie niejawne w składzie 3 sędziów odstępując od wymaganej prawem rozprawy. Przypomnieć należy, że sądowa kontrola decyzji administracyjnych jest sprawowana co do zasady z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem. Przesądza o tym treść art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.), który stanowi, że "kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej". Zastrzeżenie powyższe ma szczególne znaczenie w przypadku zaskarżenia do sądu decyzji wydanych w ramach przysługującego organowi uznania administracyjnego. Do tej kategorii spraw należą też decyzje wydawane w przedmiocie udzielania ulg w spłacie zaległości podatkowych oraz składkowych. Decyzje w przedmiocie ulg, jako decyzje uznaniowe, podlegają kontroli sądu administracyjnego w ograniczonym zakresie. Sąd nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej; takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie, czy organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości składkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz, czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne. Rozpatrując wniosek Skarżącego, organ stanął na stanowisku, że nie spełnia on żadnej z przesłanek umożliwiających umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne określonych w art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s., jak również tych, o których mowa w § 3 ust. 1 powołanego już wyżej rozporządzenia. Przystępując do rozstrzygnięcia sprawy wskazać należy, iż zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu. Całkowita nieściągalność, o której mowa w tym przepisie zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2019 r. poz. 498 z późn. zm.); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ponadto, w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Według § 3 ust. 1 rozporządzenia, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ uznał, że nie zachodzi żadna z przesłanek, która pozwalałaby na zastosowanie uznania administracyjnego w przedmiocie umorzenia składek. Podkreślenia bowiem wymaga, że proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter dwuetapowy. W pierwszym etapie organ administracji winien jednoznacznie ustalić, czy istnieje któraś z przesłanek umorzeniowych albo jednoznacznie wykluczyć jej istnienie. Dopiero po ustaleniu, że którakolwiek z przesłanek umorzeniowych istnieje organ administracji proceduje na etapie drugim - to jest na etapie uznania administracyjnego. Analizując sytuację Skarżącego w zakresie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. bezspornym jest, że nie zachodzi wobec niego przesłanka umorzenia składek wymieniona w pkt 1. Organ nie powziął również wiedzy o tym, aby sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe. Zatem wykluczyć należy wystąpienie okoliczności z pkt 2. Natomiast z uwagi na to, że Zobowiązanemu przysługuje świadczenie rentowe (a od sierpnia 2020 r. emerytura), brak jest podstaw do przyjęcia, że nie dysponuje on majątkiem, z którego możliwa jest egzekucja należności (pkt 3). Organy nie dysponowały również dokumentami, które wskazywałyby, że nie doszło do zaspokojenia należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym lub upadłościowym. Dlatego też zasadnym jest stanowisko o niewystępowaniu przesłanek z pkt 4 i 4b. Nie ulega również wątpliwości, iż wysokość zaległości ciążących na Zobowiązanym przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (koszt upomnienia – 11,60 zł). Zatem nie zachodzi przesłanka z pkt 4a. Odnosząc się do przesłanek zawartych w pozostałych punktach art. 28 ust. 3 u.s.u.s. (pkt 5 i 6) stwierdzić należy, że w stosunku do Skarżącego toczy się skuteczne postępowanie egzekucyjne. Oznacza to, że wymienione w pkt 5 i 6 przesłanki nie zostały spełnione. Podsumowując tą część uzasadnienia stwierdzić należy, że w opisanej sytuacji, zasadnie organ przyjął, że nie jest możliwe umorzenie zaległych składek z tytułu ich całkowitej nieściągalności, gdyż nie została spełniona żadna z przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Zobowiązany był płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne, których dotyczy wniosek o umorzenie, wobec czego znajduje w stosunku do niego zastosowanie również art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Przed przystąpieniem do rozpatrzenia zasadności stanowiska organu o braku występowania przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia podnieść należy, iż to na wnioskodawcy (zobowiązanym) spoczywa ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających umorzenie składek (zob. wyroki NSA: z dnia 14 listopada 2014 r. sygn. akt II GSK 1501/13 oraz z dnia 9 marca 2017 r. sygn. akt II GSK 4993/16), co wprost wynika z przywołanego przepisu. Nadmienić w tym miejscu należy, iż organ przed wydaniem decyzji informował Skarżącego o prawie przedstawienia dowodów na poparcie żądania umorzenia składek. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ZUS szczegółowo przedstawił ustalenia poczynione w zakresie powyższych podstaw umorzenia, wskazując na informacje obrazujące sytuację materialną i osobistą Zobowiązanego. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że organ uwzględnił dane wynikające z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym z dnia 10 marca 2020 r. (pierwsze oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym opatrzone jest datą 4 lipca 2019 r.) Analizując sytuację majątkową Skarżącego wskazać należy, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji uzyskiwał on dochód w łącznej wysokości ok. 4.500 zł. Składa się na niego dochód z tytułu świadczenia rentowego w wysokości 3.511,80 zł brutto, z którego potrącana jest kwota 877,95 zł na poczet zaległych składek. Finalnie do dyspozycji Skarżącego pozostaje 2.036,79 zł netto. Ponadto posiada dodatkowy dochód w kwocie 2.500 zł z tytułu pracy w spółce "E", której jest udziałowcem. Nadmienić należy, że spółka ta prowadzi pensjonat w W. Ustalono również, że Skarżący mimo, że jest żonaty to prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. W 2001 r. zawarta została umowa o ustanowieniu rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami. Stałe miesięczne wydatki Zobowiązanego to: koszty leczenia – 600 zł, inne koszty – 1.500 zł. Zauważyć należy, że wydatki te nie zostały w jakikolwiek sposób udokumentowane. Zobowiązany nie określił ponadto wydatków związanych z zakupem żywności, odzieży, środków czynności itp. Skarżący oświadczył, że nie dysponuje majątkiem ruchomym, jak i nieruchomym. Wskazał natomiast, że posiada papiery wartościowe oraz inne prawa majątkowe (np. prawa autorskie, licencje, koncesje) jednak nie podał ich wartości. Posiada zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów w wysokości 6.000 zł, które spłaca dobrowolnie w comiesięcznych ratach po 500 zł. Analiza tak przedstawionej sytuacji osobisto-finansowej Zobowiązanego uzasadnia twierdzenie, że nie zachodzi przypadek wskazujący, że opłacanie zaległych składek doprowadziłoby do niemożności zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Przed przystąpieniem do dalszych rozważań podkreślić należy, że ocena sytuacji osoby ubiegającej się o umorzenie nieopłaconych składek dokonywana jest według stanu na dzień wydania przez organ decyzji, co odnosi się również do decyzji podejmowanej w postępowaniu odwoławczym, tj. do decyzji wydawanej w rezultacie rozpatrzenia wniosku, o którym mowa w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. (zob. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 1613/12, Lex nr 1457665). Oznacza to, że dla oceny wystąpienia przesłanek umorzeniowych ma znaczenie to co istnieje w czasie rozpoznawania sprawy. Bez znaczenia co do zasady jest natomiast to, co nastąpi w przyszłości. Wobec tego dla rozstrzyganej sprawy znaczenie ma to, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji łączny dochód Zobowiązanego wynosił ok. 4.500 zł. Z kolei twierdzenie Skarżącego o utracie dodatkowego źródła dotyczy zdarzenia przyszłego, które jeszcze nie nastąpiło. Dokonując dalszej oceny sytuacji materialnej zobowiązanego podnieść należy, że nie wykazał on jakichkolwiek zaległości w płatnościach związanych z jego utrzymaniem. Ponadto nie korzysta on z żadnej z form wsparcia przewidzianej m.in. przepisami o pomocy społecznej. Pozwala to więc na przyjęcie stanowiska, że spłata zaległych składek nie wpłynie negatywnie na sytuację Zobowiązanego w ten sposób, aby pozbawiony został możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb życiowych. Dodatkowym argumentem przemawiającym za słusznością tego twierdzenia jest to, że wskazywana wysokość dochodu Skarżącego nie obejmuje już kwoty, jaka jest mu potrącana na zaległe składki w trybie postępowania egzekucyjnego. Oczywistym jest, że jednorazowe uregulowanie zaległych składek jest w tym przypadku niemożliwe. Dlatego wskazać należy na art. 29 u.s.u.s., który daje możliwość zobowiązanemu ubiegania się o rozłożenie należności na raty. Wysokość raty ustalana jest na podstawie dokonanej analizy możliwości płatniczych wnioskodawcy określającej maksymalną dopuszczalną liczbę rat, a także przy uwzględnieniu wysokości rat zaproponowanych przez zobowiązanego. Podsumowując zasadnym jest twierdzenie, iż w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Bezspornym jest także to, że brak jest podstaw do przyjęcia istnienia przesłanki umorzeniowej z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, która odnosi się do strat materialnych poniesionych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Zajmując się natomiast przesłanką z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia stwierdzić przyjdzie, że Skarżący w toku postępowania udokumentował, że od 2013 r. cierpi na dolegliwości kardiologiczne, które stały się przyczyną dwóch udarów. Z kolei w wyniku jednego ze wspomnianych udarów doszło do częściowej utraty wzroku. Ponadto wszczepiony został Zobowiązanemu [...]. Wykazano również chorobę w postaci cukrzycy oraz nadciśnienia. Przystępując do rozważań w tym zakresie zwrócić należy uwagę, że w orzecznictwie przyjmuje się, że sam fakt choroby nie został wymieniony w rozporządzeniu z 2003 r. jako przesłanka umożliwiająca umorzenie zaległości, zatem samo jej wystąpienie nie uzasadnia umorzenia długu (zob. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2018 r. sygn. akt II GSK 1513/16, Lex nr 2478977). Oznacza to, że podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek nie jest sam fakt zaistnienia choroby, a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem tej choroby. Przy czym jako trudny stan majątkowy rozumie się sytuację, w której opłacenie zaległości spowodowałoby po stronie zobowiązanego niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że o ile Skarżący wykazał wystąpienie jednostek chorobowych, to brak jest dowodów na to, że wykluczają one możliwość uzyskiwania przez niego dochodu. Niezależnie od tego wskazać należy, że otrzymywane świadczenie rentowe, jak wskazał sam Skarżący we wniosku o udzielenie ulgi, przyznane zostało z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Zatem jego stan zdrowia nie uniemożliwi zarobkowania. Potwierdza to także fakt, że Zobowiązany wykonuje pracę w spółce "E" uzyskując z tego źródła dodatkowy dochód. Dodać także należy, że brak jest informacji, aby Skarżący opiekował się przewlekle chorym członkiem rodziny, co miałoby go pozbawiać możliwości uzyskiwania dochodu. Wobec powyższego, wbrew twierdzeniom Skarżącego organ zasadnie uznał, że w sprawie nie wystąpiła okoliczność z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Za nietrafny uznać należy także zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego. Mianowicie wbrew twierdzeniu Zobowiązanego, zebrany materiał dowodowy pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, a jego ocena doprowadziła organ do wniosków, które znajdują oparcie we wspomnianym materiale dowodowym. Tym samym postępowanie w zakresie przesłanek umorzeniowych przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasad wyrażonych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a. Dodać należy, że organ rozpatrując sprawę uwzględnił dowody przedstawione przez Skarżącego, jak również te, które pozyskał prowadząc z urzędu postępowanie dowodowe. Podkreślić jednak należy jeszcze raz, że to przede wszystkim na Zobowiązanym spoczywa ciężar dowodowy, a więc to on zobligowany jest do przedstawienia dowodów, które mają potwierdzić wystąpienie okoliczności warunkujących umorzenie zaległych składek. Takie rozwiązanie wydaje się oczywiste z racji na to, że to Zobowiązany posiada wiedzę o okolicznościach, które mogą uzasadniać umorzenie zaległych składek, a także w większości przypadków dysponuje on stosownymi dowodami w tym zakresie. Dlatego też nie można zaaprobować twierdzenia wyrażonego w końcowej części skargi, że organ zaniechał wyjaśnienia okoliczności podnoszonych przez Zobowiązanego. Na marginesie podnieść należy, że Skarżący nie sprecyzował jakie konkretnie okoliczności nie zostały zbadane. Konkludując, skoro nie zaistniała żadna z okoliczności warunkujących umorzenie składek, to organ nie był uprawniony do procedowania w zakresie uznania administracyjnego. Mają powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.).