III SO/Wr 14/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Dominik Dymitruk po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym, w sprawie z wniosku W. R. o wymierzenie grzywny Wojewodzie Dolnośląskiemu w przedmiocie nieprzekazania sądowi skargi postanawia: I. wymierzyć Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywnę w kwocie 300 (słownie: trzysta) złotych; II. zasądzić od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. UZASADNIENIE Pismem z dnia 22 listopada 2021 r., doręczonym Wojewodzie Dolnośląskiemu (dalej także jako: organ) w dniu 7 grudnia 2021 r., W. R. (dalej: strona skarżąca lub skarżąca) złożyła skargę na bezczynność organu w sprawie wszczętej jej wnioskiem o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę Pismem z dnia 10 marca 2022 r. skarżąca wniosła o ukaranie organu grzywną na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) za nieprzekazanie w terminie skargi do Sądu i zasądzenie od organu kosztów postępowania. Wskazała, że skarga wpłynęła do siedziby organu w dniu 7 grudnia 2021 r., a zatem powinna zostać przekazana do Sądu do dnia 6 stycznia 2022 r. W odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny organ przyznał, że skarga na bezczynność została przekazana Sądowi z opóźnieniem, jednakże uzasadnieniem takiego stanu rzeczy były działania pełnomocnika skarżącej, który utrudniał i wydłużał postępowanie prowadzone z wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Wyjaśnił także, że nieprzekazanie skargi w terminie jest skutkiem ogromnej ilości wniosków składanych w Dolnośląskim Urzędzie Wojewódzkim przez cudzoziemców oraz nadzwyczajnej sytuacji związanej z przyjazdem do Polski ogromnej liczby cudzoziemców w związku z konfliktem zbrojnym w Ukrainie. Powołując się natomiast na treść art. 100c ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 583 z późn. zm.) uznał za nieuzasadnione nałożenie na niego grzywny, skoro ustawodawca wyłączył możliwość wymierzania organowi grzywny i zasądzania sum pieniężnych. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że skarga wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi wpłynęła do Sądu w dniu 29 marca 2022 r. Skarga została zarejestrowana pod sygn. akt III SAB/Wr 595/22 i rozpoznana w dniu 25 listopada 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 54 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a., organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia otrzymania. W razie niewykonania tego obowiązku, Sąd na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., na wniosek skarżącego, może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest zatem niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. i złożenie wniosku o ukaranie organu przez stronę skarżącą. Grzywna uregulowana w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter mieszany, dyscyplinująco-restrykcyjny. Ma ona bowiem na celu, oprócz dyscyplinowania organu, stanowić sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymierzenie grzywny za nieprzekazanie skargi może nastąpić w każdym przypadku niewypełnienia obowiązków, nawet jeżeli dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. nastąpiło przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09, ONSAiWSA z 2010 r., nr 1, poz. 2). Służy bowiem nie tylko zmuszeniu organu do przekazania skargi wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy, lecz również ma na celu wywarcie na organie presji za niedopełnienie tej czynności w wyznaczonym przepisami terminie oraz zapobieganie naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukaranego jak i przez inne organy. Kwestia orzeczenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. pozostawiona została uznaniu Sądu. Oznacza to, że rozstrzygając w tym przedmiocie, Sąd bierze pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj. przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek wypełnił, wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Należało uwzględnić, że w myśl art. 54 § 1 i § 1a p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Stosownie natomiast do treści § 3 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 maja 2019 r. w sprawie szczegółowego sposobu oraz szczegółowych warunków przekazywania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego (Dz.U. 2019, poz. 1003), skargę organ przekazuje w formie lub postaci, w jakiej została ona sporządzona. W przedmiotowej sprawie skarga na bezczynność wpłynęła do siedziby organu w dniu 7 grudnia 2021 r., a zatem trzydziestodniowy termin na przekazanie skargi do Sądu upłynął 6 stycznia 2022 r. Skarga została złożona w siedzibie Sądu wraz z aktami administracyjnymi sprawy i odpowiedzią na skargę w dniu 29 marca 2022 r. W tym miejscu Sąd podkreśla, że zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami wskazanymi w tym przepisie, obowiązek działania organu administracji publicznej, który wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie. Wprawdzie potencjalne przekroczenie terminu nie spowoduje bezskuteczności dokonanej czynności, ale ma ono kluczowe znaczenie z punktu widzenia art. 55 § 1 p.p.s.a. i określonego tam przedmiotu postępowania o wymierzenie grzywny (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 996/10, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Uwzględniając powyższe Sąd uznał wniosek strony skarżącej za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 300 zł. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze treść wniosku i charakter sprawy będący przedmiotem skargi (bezczynność), a także brak obiektywnych okoliczności usprawiedliwiających taki stan rzeczy. Nie mogły stanowić usprawiedliwienia postawy organu tłumaczenia, związane z trudnościami organizacyjnymi, problemami kadrowymi i dużą ilością wpływających wniosków. Właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy bowiem do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki. Podobnie ocenić należało wskazane przez organ działania procesowe pełnomocnika strony skarżącej podejmowane w toku prowadzonego postępowania, które co najwyżej mogły mieć wpływ na czas trwania postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, natomiast nie mogły stanowić usprawiedliwienia organu w związku z nieprzekazaniem Sądowi skargi na bezczynność w terminie ustawowym. Za nieuzasadnione Sąd uznał także twierdzenia organu dotyczące wpływu nadzwyczajnej sytuacji związanej z konfliktem zbrojnym w Ukrainie na sposób działania organu w sprawie złożonej przez skarżącą skargi na bezczynność. Skoro termin na przekazanie skargi upływał w dniu 6 stycznia 2022 r., nie sposób racjonalnie wyjaśnić związku późniejszych – a wiec podjętych już po dniu 24 lutego 2022 r. – wzmożonych działań organu dotyczących napływu cudzoziemców z nieprzekazaniem skargi w terminie wynikającym z art. 54 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a. Sąd wskazuje również, że w niniejszej sprawie nie mogły znaleźć zastosowania regulacje z art. 100c powołanej przez organ ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, które weszły w życie w dniu 15 kwietnia 2022 r., z mocą od dnia 24 lutego 2022 r., na podstawie ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830). Oceniając wprowadzone regulacje Sąd uznał, że wobec ściśle określonego w art. 1 ust. 1 i 2 tej ustawy jej zakresu podmiotowego i przedmiotowego, jak i braku w tym zakresie zmian w ustawie o cudzoziemcach oraz p.p.s.a., przepisy te nie mają zastosowania w postępowaniu toczącym się przed organem w tej sprawie, a w konsekwencji nie mogą stać na przeszkodzie w zastosowaniu przez Sąd środka prawnego przewidzianego w art. 55 § 1 p.p.s.a. Ponadto, wniosek strony o legalizacje pobytu został złożony w organie na długo przed datą 24 lutego 2022 r., zatem sytuacja będąca przedmiotem orzekania nie mieści się w zakresie wskanowanej przez organ ustawy. Z tych wszystkich względów oraz mając na uwadze nie tylko dyscyplinujący, ale także restrykcyjny charakter omawianej instytucji, Sąd stwierdził, że celowym i zasadnym jest nałożenie na Wojewodę Dolnośląskiego grzywny za nieprzekazanie skargi, odpowiedzi na skargę i akt w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Wymiar grzywny został wyliczony na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.). Na koszty postępowania złożyły się: kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od wniosku o wymierzenie grzywny, koszty zastępstwa procesowego (480 zł) i opłata skarbowa (17 zł).