III FSK 118/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Bd 812/17 w sprawie ze skargi D. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 13 czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odroczenia terminu płatności zaległości podatkowych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od D. W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z 13 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Bd 812/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę D. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z 13 czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia terminu płatności w podatku od towarów i usług. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a." Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł D. W. zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 67b § 1 pkt 2 w zw. z art. 67a § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.) – dalej jako: "O.p." poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego mimo, że skarżący udowodnił, że złożony przez niego wniosek o odroczenie terminu płatności podatku od towarów i usług jest uzasadniony jego ważnym interesem oraz że będzie w stanie uregulować powstałą zaległość podatkową we wskazanym przez siebie terminie. Skarżący zarzucił ponadto naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. poprzez nie wzięcie pod uwagę przez Sąd z urzędu naruszeń prawa materialnego i w związku z tym dokonanie niewłaściwej kontroli działania organów administracyjnych, a w konsekwencji niezastosowanie środka określonego w ustawie tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a.; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. poprzez ocenę nieznajdującą odzwierciedlenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym polegającą na przyjęciu, że skarżący nie będzie w stanie wywiązać się z zobowiązania podatkowego w odroczonym terminie, a w konsekwencji wydanie decyzji o odmowie odroczenia płatności zaległości w podatku od towarów i usług. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 w zw. z art. 185 § 1 P.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy, ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 P.p.a.a. Na zasadzie art. 176 § 2 P.p.s.a. skarżący wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Na podstawie art. 203 P.p.s.a. skarżący wniósł o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Ponadto pełnomocnik skarżącego – radca prawny wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu według norm przepisanych. Pełnomocnik oświadczył, że ww. koszty nie zostały uiszczone przez skarżącego w jakiejkolwiek części. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o: (1) oddalenie skargi kasacyjnej, (2) przeprowadzenie rozprawy, (3) zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu. Zarządzeniem z dnia 4 listopada 2021 r. Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej, działając na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), z uwagi na konieczność rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki po długim okresie oczekiwania spowodowanym ograniczeniami związanymi z sytuacją pandemiczną, skierował ją na posiedzenie niejawne. Strony zostały o tym powiadomione pismem z dnia 8 listopada 2021 r. oraz jednocześnie pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej i odpowiedzi na nią w odrębnym piśmie procesowym. Żadna ze stron z tej możliwości nie skorzystała, a nadto nie sprzeciwiono się skierowaniu rozpoznania sprawy na posiedzenie niejawne. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego tj. art. 67b § 1 pkt 2 w zw. z art. 67a § 1 pkt 2 O.p. poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego należy wyjaśnić, że uznanie administracyjne jest konstrukcją prawną pozwalającą organowi administracji na wybór konsekwencji prawnych sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Błędnie strona skarżąca wywodzi, że z powołanych przepisów wynika, jakoby stwierdzenie istnienia ważnego interesu strony i jednoczesne stwierdzenie, że nie sprzeciwia się temu interes publiczny obligowało organ administracji do przyznania wnioskowanej ulgi. Otóż istota uznania administracyjnego, przewidzianego w art. 67a § 1 O.p., a dotyczącego zarówno podatku (pkt 1), jak i zaległości podatkowej (pkt 2 i pkt 3), polega na tym, że organ podatkowy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może (ale nie musi) zastosować określoną ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych. Możliwość rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego stwarza więc uprzednie stwierdzenie istnienia warunkujących to rozstrzygnięcie przesłanek w postaci ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Innymi słowy, dopiero stwierdzenie istnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego otwiera pole do rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, przy czym stwierdzenie istnienia którejkolwiek z przesłanek zastosowania ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, a więc zarówno stwierdzenie istnienia ważnego interesu podatnika, jak i stwierdzenie istnienia interesu publicznego (lub obu tych przesłanek łącznie) umożliwia organowi podatkowemu zarówno zastosowanie ulgi, jak i odmowę jej zastosowania. W konsekwencji w przypadku stwierdzenia przesłanki uprawniającej do zastosowania ulgi, zgodna z prawem może być zarówno decyzja pozytywna dla podatnika, jak i decyzja dla niego negatywna. Istotę uznania administracyjnego stanowi zatem ten luz decyzyjny organu administracji publicznej, w który sąd administracyjny wkraczać nie może, ponieważ na mocy art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje on wymiar sprawiedliwości przez kontrole działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a nie pod względem celowości lub słuszności. Należy podkreślić, że rozważenie przez organ podatkowy, czy skarżący ma realne szanse spłaty zobowiązania podatkowego w odroczonym terminie płatności jest elementem uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Jest oczywiste, że ulga w postaci odroczenia terminu płatności ma sens tylko wtedy, gdy podatnik ma rzeczywistą możliwość wywiązania się z obowiązku zapłaty w odroczonym terminie jego płatności. Tym samym należy stwierdzić, że organ podatkowy przedstawił przekonującą przesłankę odmowy przyznania wnioskowanej przez podatnika ulgi. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w ramach zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego nie można kwestionować ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę orzekania. Stąd też kwestionowanie w ramach zarzutu naruszenia art. 67b § 1 pkt 2 w zw. z art. 67a § 1 pkt 2 O.p. zaaprobowanej przez Sąd I instancji oceny organów podatkowych, że skarżący nie będzie w stanie wywiązać się ze zobowiązania podatkowego w odroczonym terminie płatności uznać należy za nieskuteczne. Niemniej zasadność zaaprobowania przez Sąd I instancji ustalenia organów podatkowych, że skarżący nie będzie w stanie wywiązać się ze zobowiązania podatkowego w odroczonym terminie płatności zakwestionowana została także poprzez zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a to naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten należy jednak uznać za nieusprawiedliwiony. Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że postępowanie podatkowe było prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, organy podatkowe zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, który poddały ocenie, szczegółowo wyjaśniając skarżącemu jakie okoliczności zdecydowały o odmowie przyznania wnioskowanej ulgi. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wbrew argumentacji skargi kasacyjnej Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że skarżący nie będzie w stanie wywiązać się ze zobowiązania w odroczonym terminie płatności. W czasie wydania decyzji przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej skarżący przebywał na zasiłku chorobowym, utracił pracę, zawiesił działalność gospodarczą i posiadł stosunkowo duże zadłużenie cywilnoprawne z tytułu kredytu oraz z tytułu składek wobec ZUS. Deklarowane zaś przez skarżącego dochody były przyszłe, niepewne i nie dawały gwarancji realizacji zobowiązania w odroczonym terminie płatności. Takiej gwarancji, w kontekście ram czasowych nakreślonych wskazanym przez skarżącego odroczonym terminem płatności wyznaczonym na dzień 25 sierpnia 2017 r., w sytuacji gdy zaskarżona decyzja został wydana 13 czerwca 2017 r., nie dawała okoliczność wystąpienia przez skarżącego do sądu przeciwko nieuczciwemu kontrahentowi. W skardze kasacyjnej nie wskazano żadnych okoliczności, które podważyłyby trafność przyjętego przez organ i zaaprobowanego przez Sąd I instancji w tym obszarze stanowiska. Tym samym nie można zgodzić się z twierdzeniem jakoby organ podatkowy wyprowadzał oceny nie znajdujące odzwierciedlania w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. W zakresie zarzutu naruszenia art. 134 § i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w skardze kasacyjnej nie wyjaśniono na czym konkretnie miało polegać naruszenie powołanych przepisów. Sąd I instancji odniósł się i rozważył wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zarówno w aspekcie materialnym wyznaczonym poprzez art. 67b § 1 pkt 2 w zw. z art. 67a § 1 pkt 2 O.p. jak i w aspekcie procesowym czemu dał wyraz w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu wyroku. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 203 pkt 2, art. 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a. Bogusław Wożniak (spr.) Krzysztof Winiarski Jolanta Sokołowska