P 14/21
Trybunał Konstytucyjny2026-06-24
Sygnatura
P 14/21
Sąd
Trybunał Konstytucyjny
Data orzeczenia
2026-06-24
Rodzaj
Wyrok
Treść orzeczenia
Sygn. akt
WYCIĄG Z PROTOKOŁU
POSIEDZENIA
Dnia 4 października 2021 r.
Sąd Apelacyjny w Lublinie w II Wydziale Karnym w składzie:
Przewodniczący - sędzia SA Leszek Pietraszko
Protokolant st. sekretarz sądowy Aneta Kołodziejczyk
przy udziale prokuratora Cezarego Maja
rozpoznał sprawę skazanego M R
na skutek zażalenia wniesionego przez obrońcę skazanego
na postanowienie Sądu Okręgowego w L z dnia sierpnia 2021 r., sygn.
w przedmiocie umorzenie postępowania wykonawczego
Posiedzenie rozpoczęto o godz. 09:25
Na posiedzenie:
Postanowienie
Sąd postanowi�:
1) posi� dzenie wznowić i odroczyć;
,
2) zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o następującej treści:
„Czy art. 8 ustawy z dnia 19 lipca 2019 roku o zmianie ustawy - Kodeks po.stępowania karnego
i niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1694) w zakresie, w jakim do spraw wszczętych
przed dniem jej wejścia w życie nakazuje stosować jej przepisy, co oznacza brak możliwości za
stosowania wobec skazanego uchylonego tą ustawą art. 152 k.k.w. jest zgodny z art. 32 ust. 1
w zw. z art. 2, art. 42 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej"?
Uzasadnienie faktyczne.
M R został oskarżony o to, że:
I. " w okresie od października 2009 r. do stycznia 2010 r. w L , działając wspólnie i
w porozumieniu ze Z C i A M , w celu uzyskania dla
E Sp. z o.o. z siedzibą w L kredytu inwestycyjnego o numerze
w kwocie zł w D S.A. w W przedło
żył poświadczający nieprawdę dokument w postaci wniosku kredytowego, zatajając w
nim rzeczywisty stan zobowiązań finansowych E Sp. z o.o. w L wynikający
z prowadzonych na rzecz spółki rachunków bankowych w innych bankach i zadłużenia
spółki z tego tytułu, mający istotne znaczenie dla uzyskania wymienionego kredytu, tj. o
czyn z art. 297 § 1 k.k.;
II. w dniu listopada 2010 r. w L , działając wspólnie i w porozumieniu ze Z
C iA M , w celu uzyskania dla E Sp. z o.o. z siedzibą w
L kredvtu obrotnwean nrlnr1wir1lnPnn rn1mPr w kwnriP 7ł
w D S.A. w W przedłożył poświadczające nieprawdę doku
menty w postaci wniosku kredytowego, zatajając w nim rzeczywisty stan zobowiązań fi
nansowych E ?P· z o.o. w L wynikający z prowadzonych na rzecz spółki
rachunków bankowych oraz zadłużenia z tytułu zaciągniętych kredytów w innych ban
kach, mający istotne znaczenie dla uzyskania wymienionego kredytu, tj. o czyn z art.297
§ 1 k.k.;
III. w okresie od stycznia 2011 r. do lutego 2011 r. w L , działając wspólnie
i w porozumieniu ze Z C i A M , w celu uzyskania dla
E Sp. z o.o. z siedzibą w L kredytu obrotowego odnawialnego numer
w kwocie zł w D S.A. w W przed
łożył poświadczający nieprawdę dokument w postaci wniosku kredytowego, zatajając w
nim rzeczywisty stan zobowiązań finansowych E Sp. z o.o. w L wynikający z
prowadzonych na rzecz spółki rachunków bankowych oraz zadłużenia z tytułu zaciągnię
tych kredytów w innych bankach, mający istotne znaczenie dla uzyskania wymienionego
kredytu, tj. o czyn z art. 297 § 1 k.k.;
IV. w okresie od października 2011 r. do listopada 2011 r. w L , działając wspól
nie i w porozumieniu ze Z C i A M , w celu uzyskania dla
E Sp. z o.o. z siedzibą w L kredytu obrotowego odnawialnego numer
w kwocie zł w D S.A. w W przed
łożył poświadczające nieprawdę dokumenty w postaci wniosku kredytowego oraz pisem
nego oświadczenia w postaci zestawienia należności, zatajając w nich rzeczywisty stan
zobowiązań finansowych E Sp. z o.o. w L wynikający z prowadzonych na
rzecz spółki rachunków bankowych oraz zadłużenia z tytułu zaciągniętych kredytów w in
nych bankach i udzielonych przez te instytucje gwarancji bankowych, mające istotne zna
czenie dla uzyskania wymienionego kredytu, tj. o czyn z art.297 § 1 k.k.;
V. w okresie od kwietnia 2011 r. do maja 2011 r. w L , działając wspólnie
i w porozumieniu ze Z C i A M , w celu uzyskania dla
E Sp. z o.o. z siedzibą w L kredytu w rachunku bieżącym o numerze
w kwocie zł, kredytu o numerze w kwocie
zł i instrumentu factoringu o numerze w kwocie zł
w R S.A. w W przedłożył poświadczające nieprawdę doku-
_ menty w postaci wniosku kredytowego oraz pisemnego oświadczenia w postaci struktury
wiekowej należności, zatajając w nich rzeczywisty stan zobowiązań finansowych
E Sp. z o.o. w L wynikający z prowadzonych na rzecz spółki rachunków
bankowych i zadłużenia z tytułu zaciągniętych kredytów w innych bankach, a nadto stan
zobowiązań przeterminowanych spółki, mające istotne znaczenie dla uzyskania wymie
nionych kredytów, tj. o czyn z art. 297 § 1 k.k.;
VI. w okresie od czerwca 2011 r. do czerwca 2011 r. w L , działając wspólnie i w
porozumieniu ze Z C i A M , w celu uzyskania dla
E Sp. z o.o. z siedzibą w L podwyższenia kredytu o numerze
do kwoty zł w R S.A. w W przedło�ył
2
poświadczający nieprawdę dokument w postaci wniosku kredytowego, zatajając w nim
rzeczywisty stan zobowiązań finansowych Sp. z o.o. w L wynikający z
prowadzonych na rzecz spółki rachunków bankowych i zadłużenia z tytułu zaciągniętych
kredytów w innych bankach, mający istotne znaczenie dla uzyskania wymienionego kre
dytu, tj. o czyn z art. 297 § 1 k.k.;
VII. w okresie od sierpnia 2009 r. do października 2009 r. w L , działając wspólnie
i w porozumieniu ze Z C i A M , w celu uzyskania dla
E Sp. z o.o. z siedzibą w L kredytu w rachunku bieżącym o numerze
w kwocie zł w B S.A. w W
przedłożył poświadczający nieprawdę dokument w postaci wniosku kredytowego, zataja
jąc w nim rzeczywisty stan zobowiązań finansowych E Sp. z o.o. w L wy
nikający z prowadzonych na rzecz spółki rachunków bankowych i zadłużenia z tytułu za
ciągniętych kredytów w innych bankach, mający istotne znaczenie dla uzyskania wymie
nionych kredytów, tj. o czyn z art. 297 § 1 k.k.;
VIII. w okresie od czerwca 2010 r. do sierpnia 2010 r. w L , działając wspólnie i w
porozumieniu ze Z C i A M , w celu uzyskania dla
E Sp. z o.o. z siedzibą w L podwyższenia kredytu w rachunku bieżącym o
numerze w kwocie zł w B S.A. w
W przedłożył poświadczające nieprawdę dokument w postaci wniosku kredyto
wego, zatajając w nim rzeczywisty stan zobowiązań finansowych E Sp. z o.o. w
L wynikający z prowadzonych na rzecz spółki rachunków bankowych i zadłużenia z
tytułu zaciągniętych kredytów w innych bankach, mający istotne znaczenie dla uzyskania
wymienionego kredytu, tj. o czyn z art. 297 § 1 k.k.;
IX. w okresie od maja 2011 r. do sierpnia 2011 r. w L , działając wspólnie i w po
rozumieniu ze Z C i A M , w celu uzyskania dla E
Sp. z o.o. z siedzibą w L kredytu zaliczka w formie odnawialnego limitu o numerze
w kwocie zł w B S.A. w W
przedłożył poświadczające nieprawdę dokumenty w postaci wniosku kredytowego oraz
nierzetelnego pisemnego oświadczenia w postaci zestawienia umów kredytowych, zataja
jąc w nich rzeczywisty stan zobowiązań finansowych E Sp. z o.o. w L wy
nikający z prowadzonych na rzecz spółki rachunków bankowych i zadłużenia z tytułu za
ciągniętych kredytów w innych bankach, a nadto przerobiony dokument w postaci opinii
D S.A. w W zaniżającej wartość zadłużenia spółki, mające istotne
znaczenie dla uzyskania wymienionego kredytu, tj. o czyn z art. 297 § 1 k.k.;
X. w okresie od lipca 2011 r. do sierpnia 2011 r. w L , działając wspólnie
i w porozumieniu ze Z C A M , w celu uzyskania dla
E Sp. z o.o. z siedzibą w L kredytu obrotowego w rachunku bieżącym o
numerze w kwocie zł w K S.A. w W
przedłożył poświadczające nieprawdę dokumenty w postaci załączonych do wniosku kre
dytowego pisemnych oświadczeń w postaci zestawienia umów kredytowych i wykazu na
leżności przeterminowanych, zatajając w nich rzeczywisty stan zobowiązań finansowych
3
E Sp. z o.o. w L wynikający z zadłużenia z tytułu zaciągniętych kredytów
w innych bankach, mające istotne znaczenie dla uzyskania wymienionego kredytu, tj. o
czyn z art. 297 § 1 k.k.;
XI. w dniu sierpnia 2011 r. w L , działając wspólnie i w porozumieniu ze Z
C iA M , w celu uzyskania dla E Sp. z o.o. z siedzibą w L
kredytu obrotowego szybka linia o numerze w kwocie
zł w K S.A. w W przedłożył poświadczające nieprawdę do
kumenty w postaci załączonych do wniosku kredytowego zestawienia umów kredytowych
i wykazu należności przeterminowanych, zatajając w nich rzeczywisty stan zobowiązań fi
nansowych E Sp. z o.o. w L wynikający z zadłużenia z tytułu zaciągnię
tych kredytów w innych bankach, mające istotne znaczenie dla uzyskania wymienionego
kredytu, tj. o czyn z art. 297 § 1 k.k.;
XII. w okresie od stycznia 2007 r. do czerwca 2012 r. w L , pełniąc funkcję z- cy
Prezesa Zarządu E Sp. z o.o. z siedzibą w L i będąc odpowiedzialny za
prowadzenie ksiąg rachunkowych spółki, wbrew przepisom ustawy z dnia 29 września
19994 r. o rachunkowości, dopuścił do podawania w księgach nierzetelnych danych
w zakresie obrotu kasowego dotyczących wpłat i wypłat gotówkowych oraz przepływu
środków i operacji finansowych na koncie 149 - środki pieniężne w drodze, tj. o czyn z
art. 77 pkt 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości.
Wyrokiem z dnia kwietnia 2019 roku Sąd Okręgowy w L w sprawie
uznał M R za winnego pop_ełnienia wszystkich zarzucanych mu aktem oskarżenia czy
nów, tj. czynów wyczerpujących znamiona występków:
- czyn z pkt I - XI- z art. 297 § 1 k.k.
- czyn z pkt XII - z art. 77 pkt 1 ustawy z 29 września 1994r. o rachunkowości (tekst jedn.
Dz. U z 2019r., poz. 351)
i za to, stosując zgodnie z art. 4 § 1 k.k. do odpowiedzialności karnej oskarżonego stan prawny
obowiązujący do 30 czerwca 2015 roku, za czyny z pkt I-XI przyjmując, iż popełnione zostały w
krótkich odstępach czasu, z wykorzystaniem takiej samej sposobności, a zatem w warunkach
ciągu przestępstw, skazał go na podstawie art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. na karę
pozbawienia wolności, zaś za czyn z pkt XII, na podstawie art. 77 pkt 1 ustawy z 29
września 1994 roku o rachunkowości (tekst jedn.: Dz. U z 2019r., poz. 351) skazał go na karę
grzywny w liczbie stawek dziennych, z ustaleniem wysokości jednej stawki na kwotę
złotych. Jednocześnie, na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k., art. 70 § 1 pkt 1 k.k.,
wykonanie orzeczonej wobec M R kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszono
tytułem próby na okres . Ponadto zasądzono od M R na rzecz Skarbu Państwa
kwotę zł tytułem częściowego zwrotu wyłożonych wydatków postępowania, w pozostałej
części obciążając nimi Skarb Państwa oraz kwotę złotych tytułem opłaty.
Wyrokiem z dnia stycznia 2020 roku Sąd Apelacyjny w L w sprawie
zmienił zaskarżony wyrok w stosunku do M R w ten sposób, że orzeczoną wo
bec niego karę pozbawienia wolności za czyny z pkt. I-XI podwyższył do pozbawienia wol
ności, uchylając jednocześnie orzeczenie o warunkowym zawieszeniu jej wykonania. Ponadto na
4
mocy art. 41 § 1 k.k. orzeczono zakaz wykonywania funkcji członka zarządu i członka rady nad
zorczej spółek prawa handlowego na okres . W pozostałym zaś zakresie zaskarżony wyrok
utrzymano w mocy. Zasądzono nadto od M R kwotę zł tytułem opłaty oraz zł
tytułem wydatków poniesionych w postępowaniu odwoławczym.
W dniu marca 2020 roku obrońca M R złożył wniosek o odroczenie wykona
nia kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec skazanego wyrokiem Sądu Okręgowego w L
z dnia kwietnia 2019 roku w sprawie zmienionym wyrokiem Sądu Apela
cyjnego w L z dnia stycznia 2020 roku w sprawie . Ponadto obrońca
wniósł o wstrzymanie nakazu stawiennictwa M R oraz niewystawienie nakazu jego do
prowadzenia do aresztu śledczego do czasu rozpoznania przez sąd wniosku o odroczenie wyko
nania kary.
Postanowieniem z dnia kwietnia 2020 roku w sprawie Sąd Okręgowy w
L wstrzymał wykonanie orzeczenia wobec M R do czasu zakończenia postępowa
nia w przedmiocie odroczenia wykonania kary pozbawienia wolności w sprawie Sąd
Okręgowego w L .
Postanowieniem z dnia lipca 2020 roku w sprawie Sąd Okręgowy w L
odroczył skazanemu M R wykonanie kary pozbawienia wolności orzeczo
nęj wyrokiem Sądu Okręgowego w L z dnia kwietnia 2019 roku w sprawie
na okres do dnia stycznia 2021 roku.
W dniu grudnia 2020 roku obrońca M R ponownie wniósł o odroczenie wyko
nania kary pozbawienia orzeczonej wobec skazanego wyrokiem Sądu Okręgowego w L z
dnia kwietnia 2019 roku w sprawie zmienionym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w
L z dnia stycznia 2020 roku w sprawie na okres , tj.
do dnia lipca 2021 roku.
Postanowieniem z dnia stycznia 2020 roku w sprawie Sąd Okręgowy w
L wstrzymał wykonanie orzeczenia wobec M R do czasu zakończenia postępowa
nia w przedmiocie odroczenia wykonania kary pozbawienia wolności w sprawie Sąd
Okręgowego w L .
Następnie, postanowieniem z dnia marca 2021 roku w sprawie Sąd
Okręgowy w L odroczył skazanemu M R wykonanie kary pozbawienia
wolności orzeczonej wobec skazanego wyrokiem Sądu Okręgowego w L z dnia kwiet
nia 2019 roku w sprawie zmienionym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w L z
dnia stycznia 2020 roku w sprawie na okres do dnia lipca 2021 roku.
W dniu lipca 2021 roku obrońca skazanego złożył wniosek o warunkowe zawieszenie
wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec M R wyrokiem Sądu
Okręgowego w L z dnia kwietnia 2019 roku w sprawie , następnie zmienio
nym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w L z dnia stycznia 2020 roku w sprawie
oraz wniósł o wstrzymanie wykonania kary pozbawienia wolności oraz niewystawianie
nakazu doprowadzenia skazanego do aresztu śledczego od dnia lipca 2021 roku do czasu
prawomocnego rozpoznania wniosku.
5
Postanowieniem z dnia lipca 2021 roku Sąd Okręgowy w L wstrzymał wykonanie
wobec M R kary pozbawienia wolności orzeczonej w sprawie Sądu Okrę
gowego w L do czasu rozpoznania przedmiotowego wniosku.
Postanowieniem z dnia sierpnia 2021 roku w sprawie Sąd Okręgowy w
L na podstawie art. 15 § 1 k.k.w. w zw. z art. 8 ustawy z dnia 19 lipca 2019 roku
o zmianie ustawy - Kodeks postepowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019
r., poz. 1694) i art. 1 § 2 k.k.w. w zw. z art. 632 pkt 2 k.p.k. umorzył postępowanie
w przedmiocie warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej
wobec M R wyrokiem Sądu Okręgowego w L z dnia kwietnia 2019 roku w
sprawie , określając, że wydatki postępowania związane z tym postępowaniem po
nosi Skarb Państwa. Wyjaśniając przyczynę umorzenia postępowania wskazał, że ustawą z dnia
19 lipca 2019 roku o zmianie ustawy - Kodeks postepowania karnego oraz niektórych innych
ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1694), uchylony został przepis art. 152 k.k.w. regulujący instytucję
warunkowego zawieszenia wykonania kary w postępowaniu wykonawczym. Jednocześnie przepis
art. 8 ·ww. ustawy stanowi, iż przepisy ustaw wymienionych w art. 1-5 (w tym k.k.w.), w
brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do spraw wszczętych przed dniem jej wejścia
w życie, jeżeli przepisy poniższe nie stanowią inaczej. Zdaniem Sądu Okręgowego oznacza to, że
rozpoznanie merytoryczne wniosku skazanego nie jest możliwe, gdyż instytucja prawa karnego
wykonawczego, o zastosowanie której obrońca skazanego wnioskuje, nie funkcjonuje już w ob
owiązującym porządku prawnym.
Postanowieniem z dnia sierpnia 2021 roku Sąd Okręgowy w L w sprawie IV Ko
uchylił postan�wienie Sądu Okręgowego w L z dnia lipca 2021 roku o wstrzy
maniu wykonania wobec M R kary pozbawienia wolności orzeczonej w sprawie
Sądu Okręgowego w L .
Od postanowienia Sądu Okręgowego w L z dnia sierpnia 2021 roku w sprawie
odwołał się obrońca skazanego, który zaskarżył je w całości i na podstawie art. 427 §
1 k.p.k., art. 438 pkt. la k.p.k. oraz art. 439 § 1 ust. 2 k.p.k. zarzucił mu:
a) naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Pod
stawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i
Poąstawowych Wolności, polegające na wydaniu orzeczenia z udziałem osoby powołanej
na urząd sędziego w sądzie powszechnym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 roku o
zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z
2018 r. poz. 3) tj. 550 Barbarę Markowską, w sytuacji w której wadliwość procesu powo
łania tej osoby na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego budzi uzasadnione wątpliwości
co do standardu niezawisłości i bezstronności składu sądzącego, potwierdzone uchwałą
połączonych Izb Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycz
nia 2020 roku wydana w sprawie BSA I-4110-1/2020, czego konsekwencją było wydanie
orzeczenia przez Sąd w nienależytej obsadzie, co stanowi bezwzględną przyczynę odwo
ławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
6
b) naruszenie art. 152 k.k.w. w zw. z art. 4 k.k. oraz w zw. z art. 2 i 45 ust. 1 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej, art. 7 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka
oraz art. 15 ust. 1 zd. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, po
legające na odmowie zastosowania instytucji warunkowego zawieszenia postępowania, z
uwagi na uchylenie tego przepisu w sytuacji, w ·której ugruntowane zasady prawa, w
szczególności polskiego prawa karnego i praw człowieka nakazują stosowanie normy naj
korzystniejszej dla sprawcy, a zatem w realiach niniejszej sprawy stosowanie przepisu
art. 152 k.k.w. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 lipca 2015 roku.
W konkluzji zażalenia obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez jego
uchylenie i przekazanie spawy do ponownego rozpoznania. Ponadto na podstawie art. 9 § 4
k.k.w. wniósł o wstrzymanie wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec skazanego
wyrokiem Sądu Okręgowego w L z dnia kwietnia 2019 roku w sprawie ,
zmienionym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w L z dnia stycznia 2020 roku w sprawie
oraz niewystawianie nakazu doprowadzenia skazanego do aresztu śledczego do cza
su prawomocnego rozpoznania zażalenia.
Postanowieniem z dnia września 2021 roku w sprawie Sąd Apelacyj
ny w L wstrzymał wykonanie kary pozbawienia wolności, orzeczonej wobec M
R wyrokiem Sądu Okręgowego w L z dnia kwietnia 2019 roku w sprawie
, zmienionym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w L z dnia stycznia 2020 roku w
sprawie , do czasu prawomocnego rozpoznania zażalenia obrońcy na postanowie
nie Sądu Okręgowego w L z dnia sierpnia 2021 roku w sprawie .
Uzasadnienie prawne
Z przedstawionego wyższej stanu faktycznego sprawy wynika, że wobec skazanego M
R wszczęto postępowanie w czasie, gdy w porządku prawnym funkcjonowała instytucja
warunkowego zawieszania wykonania kary pozbawienia wolności określona w art. 152 § 1 k.k.w.
i to w odniesieniu do kary w wymiarze nieprzekraczającym 2 lat. Wniosek o warunkowe zawie
szenie wykonania kary orzeczonej wobec skazanego został złożony w dniu lipca 2021 roku, a
więc w czasie, gdy wskazany wyżej przepis już nie obowiązywał, a to z uwagi na jego uchylenie
z mocy art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 19 lipca 2019 roku o zmianie ustawy - Kodeks postepowania
karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1694 zwanej dalej: ustawa noweli
zująca). Co istotne, w art. 8 ustawy nowelizującej wskazano, że przepisy ustaw wymienionych w
art. 1- 5 (a zatem także k.k.w.), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do spraw
wszczętych przed dniem jej wejścia w życie, jeżeli przepisy poniższe nie stanowią inaczej.
Wprowadzenie tego unormowania intertemporalnego oznacza, że ustawodawca zrezygnował
z możliwości warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności po skorzystaniu
przez skazanego z rocznego odroczenia wykonania tejże kary, nakazując jednocześnie stosować
przepisy w brzmieniu nadanym powyższą ustawą do spraw wszczętych przed dniem wejścia jej
w życie, jeżeli inne jej przepisy nie stanowią inaczej (a już w tym miejscu zaznaczyć należy, że
brak jest unormowania „stanowiącego inaczej" w odniesieniu do przepisu art. 152 k.k.w.).
7
Istotne jest również to, że brzmienie przepisu art. 152 § 1 k.k. na mocy wcześniejszej
nowelizacji zawartej w ustawie z dnia 20 lutego 2015 roku o zmianie ustawy Kodeks karny oraz
niektórych innych ustaw (Dz.U. 2015.396) uległo zmianie i począwszy od dnia 1 lipca 2015 roku
zastosowanie omawianej instytucji zostało ograniczone do tych wypadków, gdy kara pozbawie
nia wolności nie przekroczyła roku. Wówczas jednak w ustawie tej brak było przepisów przewi
dujących reguły intertemporalne odnoszące się do kolizji czasowej pomiędzy art. 152 § 1 k.k.w.
w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 20215 roku (kara nieprzekraczająca 2 lat) i po
tym dniu (kara nieprzekraczająca roku). Orzecznictwo ukształtowane na kanwie powyższej no
welizacji wskazywało, że materialnoprawny charakter przepisu art. 152 § 1 k.k.w., przy jedno
czesnym braku wyraźnego wyłączenia przez ustawodawcę regulacji wynikającej z.art. 4 § 1 k.k.,
poprzez wprowadzenie w ustawie nowelizacyjnej szczegółowych unormowań intertemporalnych,
determinował konieczność stosowania ustawy poprzedniej, jeśli była względniejsza dla skazane
go (vide: postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2018 roku w sprawie III KK
290/18, LEX nr 2508520, 19 stycznia 2017 roku w sprawie I KZP 13/16, LEX nr 2188617 oraz
21 marca 2017 roku w sprawie III KK 415/16, LEX nr 2258026).
W obecnym stanie prawnym, mimo oczywistego materialnego charakteru przepisu art.
152 k.k.w., nie ma zastosowania art. 4 § 1 k.k., ponieważ przepis art. 8 ustawy nowelizującej,
jednoznacznie wskazujący, który stan prawny należy stosować (a mianowicie nakazujący bezpo
średnie stosowanie nowych przepisów po ich wejściu w życie), jest przepisem specjalnym (lex
specialis), wyłączającym zastosowanie zasady względności. Obecnie zatem warunkowe zawie
szenie wykonania kary pozbawienia wolności nie jest w ogóle dopuszczalne, bowiem ustawodaw
ca wyeliminował prawną możliwość stosowania omawianej instytucji.
Pojawia się jednak wątpliwość, czy art. 8 ustawy nowelizującej w zakresie, w jakim do
spraw wszczętych przed dniem jej wejścia w życie nakazuje stosować jej przepisy, co oznacza
brak możliwości zastosowania wobec skazanego uchylonego tą ustawą art. 152 k.k.w. jest zgod
ny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.
W art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wyrażona została zasada równości
wobec prawa, która odnosi się do procesu stanowienia norm prawa i nakłada na pracodawcę
obowiązek nadawania prawu takich treści, które czynią zadość nakazowi jednakowego traktowa
nia podmiotów (sytuacji) podobnych. Konsekwencją ustalenia „podobieństwa" podmiotów (sytu
acji) jest uznanie, że odmienne ich traktowanie (w regulacjach prawnych bądź w praktyce sto
sowania prawa) prowadzi, w zasadzie, do naruszenia nakazu równego traktowania, chyba że
widnieje uzasadnienie w odpowiednio przekonywujących argumentach.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, należy porównać sytuację trzech
podmiotów, przy czym dla każdego z nich cechą wspólną jest to, że w datach wszczęcia ich
spraw obowiązywała instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary przewidziana w art.
152 k.k.w. i zostali oni prawomocnie skazani za przypisane im czyny na kary pozbawienia wol
ności w wymiarach umożliwiających im skorzystanie z tejże instytucji, ale:
- pierwszy podmiot złożył wniosek w tym przedmiocie przed dniem wejścia w życie ustawy
nowelizującej i został on w tym czasie prawomocnie rozpoznany,
8
- drugi podmiot złożył taki wniosek również przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizu
jącej, ale do jego rozpoznania doszło już po tej dacie,
- trzeci podmiot złożył wniosek już po wejściu w życie ustawy nowelizującej i siłą rzeczy
został rozpoznany pod rządami nowej ustawy (taka sytuacja zaistniała w sprawie niniej
szej) .
Spośród tych trzech podmiotów tylko pierwszy miał możliwość skorzystania z instytucji
przewidzianej w art. 152 k.k.w. Pozostali, z uwagi na brzmienie przepisu art. 8 ustawy nowelizu
jącej, z instytucji tej skorzystać już nie mogą, co powoduje, że ich postępowania w tym przed
miocie podlegają umorzeniu.
Warto przy tym wskazać, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 maja 2015 roku
w sprawie SK 62/13 stanął na stanowisku, które Sąd Apelacyjny w niniejszym składzię w pełni
podziela, o niedopuszczalności nadużywania prawa karnego wykonawczego jako narzędzia poli
tyki karania, zależnej wyłącznie od władzy wykonawczej i ustawodawczej. O takim nadużyciu
można zaś mówić w odniesieniu do zawartej w art. 8 ustawy nowelizującej reguły intertemporal
nej.
Stosowanie przepisu art. 8 ustawy nowelizującej prowadzi zatem do niezasadnego różni
cowania przez ustawodawcę podmiotów znajdujących się w jednakowej sytuacji faktycznej i
prawnej, mających tę samą cechę relewantną, co powoduje, że dochodzi do naruszenia art. 32
ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Stosowanie art. 8 ustawy nowelizującej w sytuacji, gdy w dacie czynu obowiązywała in
stytucja z art. 152 k.k.w., a wniosek o warunkowe zawieszenie wykonania kary został złożony
przed jej wejściem w życie, lecz rozpoznany już po tej dacie, bądź też został złożony po jej wej
ściu w życie (tak jak w niniejszej sprawie), powoduje również że mamy do czynienia
z ominięciem gwarancji wyrażonej w art. 42 ust. 1 Konstytucji. W takich bowiem wypadku do
chodzi do sytuacji, że kara pozbawienia wolności orzeczona z poszanowaniem nakazów wynika
jących z gwarancji wyrażonej w art. 42 ust. 1 Konstytucji podlegałaby w postępowaniu wyko
nawczym modyfikacjom nierespektującym tych nakazów. Do takiej konsekwencji prowadziłoby
bowiem niestosowanie w analizowanym wypadku zasady lex severior retro non agit. Zakwestio
nowane uregulowanie jest zatem niezgodne z art. 42 ust. 1 Konstytucji.
Czyniąc zadość wymaganiom z art. 52 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 roku
o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz.U.2019.2393 j.t.)
wskazać należy, że od odpowiedzi na zadane Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne za
leży rozstrzygnięcie sprawy toczącej się obecnie przed Sądem Apelacyjnym w L w sprawie
. W sytuacji bowiem stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyj
ny niekonstytucyjności przepisu art. 8 ustawy nowelizującej, wniosek o warunkowe zawieszenie
wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec skazanego M R zostanie roz
poznany merytorycznie. W sytuacji zaś orzeczenia o jego konstytucyjności dojdzie do utrzyma
nia w mocy postanowienia Sądu Okręgowego w L umarzającego postępowanie w tym
przedmiocie.
W tym stanie faktycznym i prawnym sprawy, Sąd Apelacyjny w Lublinie postanowił zwró
cić się do Trybunału Konstytucyjnego z· pytaniem prawnym o następującej treści: ,,Czy art. 8
9
ustawy z dnia 19 lipca 2019 roku o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego i niektórych
innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1694) w zakresie w jakim do spraw wszczętych przed dniem
jej wejścia w życie nakazuje stosować jej przepisy, co oznacza brak możliwości zastosowania
wobec skazanego uchylonego tą ustawą art. 152 k.k.w. jest zgody z art. 32 ust. 1 w zw. z art. 2,
art. 42 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzecz lskiej" ? .
�}�--��
(��! li
'•.,
! �\1 1 •1 i i
' · , .......:�._.•...,...\;;\\o- _/
i.:_....,.-;�
10