IV KK 258/24
Sąd Najwyższy2025-10-15
Sygnatura
IV KK 258/24
Sąd
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia
2025-10-15
Rodzaj
Postanowienie
Treść orzeczenia
IV KK 258/24
POSTANOWIENIE
Dnia 30 października 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Siwek
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 30 października 2025 r.,
sprawy A.S.
skazanego z art. 286 § 1 k.k. i in.
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z dnia 21 grudnia 2023 r., sygn. akt II AKa 315/23
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Bielsku – Białej
z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt III K 178/19.
postanowił
I. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
II. obciążyć skazanego kosztami postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
A.S. został oskarżony o czyny:
- z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k., art. 297 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw.
z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. (pkt I);
- z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i art. 297 § 1 k.k.
i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. (pkt II);
- z art. 297 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. (pkt
III);
IV KK 258/24 2
- z art. 297 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. (pkt
IV);
- z art. art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i art. 297 § 1
k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. (pkt. V);
- z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i art. 297 § 1 k.k.
i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. (pkt VI);
- z art. 297 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. (pkt
VII).
Sąd Okręgowy w Bielsku – Białej wyrokiem z 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt
III K 178/19:
1. oskarżonego A.S. uznał za winnego dokonania czynu opisanego w pkt. I części
wstępnej wyroku tj. przestępstwa z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k., art. 297
§ 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k., za który na
podstawie art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 14 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. i art. 33 §
1, 2 i 3 k.k. w brzmieniu obowiązującym do 7 czerwca 2010 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k.
skazał go na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności i karę grzywny w wysokości
80 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 50,00 zł;
2. oskarżonego A.S. uznał za winnego dokonania czynów opisanych w pkt. II, VI
części wstępnej wyroku, przyjmując że każdy z nich wyczerpuje znamiona
przestępstwa z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i art.
297 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k., przy czym
ustalił, że oskarżony działał w warunkach ciągu przestępstw z art. 91 § 1 k.k. i za to
na podstawie art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 14 § 1 k.k. i art.
11 § 3 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. i art. 33 § 1,2 i 3 k.k. w brzmieniu obowiązującym
do 7 czerwca 2010 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. skazał go na karę 2 lat pozbawienia
wolności oraz karę grzywny w wysokości 150 stawek dziennych ustalając wysokość
jednej stawki dziennej na kwotę 50,00 zł;
3. oskarżonego A.S. uznał za winnego dokonania czynów opisanych w pkt. III, IV i
VII części wstępnej wyroku, przyjmując że każdy z nich wyczerpuje znamiona
przestępstwa art. 297 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art.
12 k.k. przy czym ustalił, że oskarżony działał w warunkach ciągu przestępstw z art.
91 § 1 k.k., za co na podstawie art. art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. i art. 33
IV KK 258/24 3
§ 1,2 i 3 k. k. i w zw. z art. 91 § 1 k. k. w brzmieniu obowiązującym do 7 czerwca
2010 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. i za to skazał go na karę 2 lat pozbawienia wolności
oraz karę grzywny w wysokości 150 stawek dziennych ustalając wysokość jednej
stawki dziennej na kwotę 50,00 zł;
4. oskarżonego A.S. uznał za winnego dokonania czynu opisanego w pkt. V części
wstępnej wyroku tj. przestępstwa z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z
art. 294 § 1 k.k. i art. 297 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., za co na
podstawie art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. i art. 33 §
1,2 i 3 k.k. w brzmieniu obowiązującym do 7 czerwca 2010 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k.
skazał go na karę 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny w
wysokości 130 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej na
kwotę 50,00 zł;
5. na podstawie art. 45 § 1 k. k. orzekł wobec A.S. przepadki korzyści
majątkowych osiągniętych z popełnienia przestępstw w kwotach: 5 700,00 zł - jako
korzyść osiągniętą z przestępstwa opisanego w pkt. I części wstępnej wyroku. 9
600,00 zł jako korzyść osiągniętą z przestępstwa opisanego w pkt. II części
wstępnej wyroku, 1 200,00 zł jako korzyść osiągniętą z przestępstwa opisanego w
pkt. III części wstępnej wyroku, 4 000,00 zł jako korzyść osiągniętą z przestępstwa
opisanego w pkt. IV części wstępnej wyroku, 4 000,00 zł jako korzyść osiągniętą z
przestępstwa opisanego w pkt. VII części wstępnej wyroku;
6. na podstawie art. 91 § 2 k. k. i art. 86 § 1 k. k. w brzmieniu obowiązującym do 7
czerwca 2010 r. w zw. z art. 4 § 1 k. k. biorąc za podstawę orzeczone wobec
oskarżonego A.S. kary jednostkowe pozbawienia wolności i kary grzywny orzekł
karę łączną 3 lat pozbawienia wolności i karę łączną grzywny w wysokości 250
stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 50,00 zł;
7. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokata P.M. kwotę 7 084,00 zł tytułem
zwrotu nieuiszczonych kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu;
8. na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił oskarżonego A.S. w całości od zapłaty
na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych.
Apelację od wyroku Sądu I instancji wniósł obrońca oskarżonego, którzy
zaskarżając to orzeczenie w całości, zarzucił obrazę przepisów postepowania oraz
błąd w ustaleniach faktycznych, które mogły mieć wpływ na treść wyroku, a
IV KK 258/24 4
mianowicie:
- art 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, bo
dokonaną z pominięciem istotnych okoliczności eliminujących możliwość przyjęcia
sprawstwa (współsprawstwa) oskarżonego A.S. za zarzucane mu czyny, w tym w
sposób oparty wyłącznie na ocenie dowodów z pomówienia oskarżonego przez
inne osoby - a to w okolicznościach braku w sprawie dowodów bezpośrednio
wskazujących na możliwość przypisania oskarżonemu zarzucanych mu
przestępstw w sposób dodatkowo wspierający narrację tychże pomawiających
oskarżonego osób i w rezultacie powyższego -
- dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, tj. przyjęcie ziszczenia się w
(niesłusznie) przypisywanych oskarżonemu zachowaniach znamienia
czasownikowego dostarczania ustalonym osobom podrobionej dokumentacji
mającej istotne znaczenie dla uzyskiwania kredytów.
- art. 424 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej wyroku co do
poszczególnych czynów przypisanych oskarżonemu, w tym brak przedstawienia w
wyroku jakichkolwiek rozważań na temat subsumpcji przypisywanych oskarżonemu
(rzekomych) zachowań z normami przepisów prawa karnego materialnego, za które
ów został skazany i w rezultacie:
a. skazanie oskarżonego za czyny z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 k.k. (także w
zw. z art. 294 k.k.) w zbiegu kumulatywnym z art. 297 k.k. podczas gdy Sąd I
Instancji w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie neguje faktu, iż
kredyty o których udzielenie ubiegały się poszczególne osoby miały być
spłacane, czym jednocześnie Sąd Okręgowy eliminuje jedno ze znamion bytu
przestępstwa z art. 286 k.k., a to niekorzystne rozporządzenie i
b. skazanie za przestępstwa z art. 270 k.k. podczas gdy Sąd I Instancji nie
wyjaśnia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w oparciu o jakie dowody
przyjął sprawstwo oskarżonego w kontekście możliwości przypisania mu
znamion podrobienia, przerobienia lub posłużenia się takim dokumentem jako
autentycznym, o których mowa w tym przepisie,
c. przypisanie oskarżonemu działania w warunkach współsprawstwa, podczas
gdy na str. 38 uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sądu I Instancji stawia tezę
o pomocnictwie do popełnienia przestępstw Niewątpliwie A.S. działał w
IV KK 258/24 5
podobny sposób, w krótkich odstępach czasu, wykorzystując trudną sytuację
materialną ludzi - „pomagał" im w uzyskaniu kredytów załatwiając podrabiane
dokumenty mające potwierdzić ich zdecydowanie lepszą sytuację finansową niż
o było w rzeczywistości,
d. naruszenie przepisu postępowania, a to § 4 ust. 3 Rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez
Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez
adwokata z urzędu poprzez nie powiększenie przyznanego obrońcy z urzędu
wynagrodzenia o współczynnik w wymiarze 150% stawki bazowej, przyjmując
iż sprawa nie była skomplikowana, ani obszerna, a nadto wobec negowania
możliwości stosowana przepisów zawartych w dwóch rozporządzeniach naraz,
tj. w/w rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. oraz rozporządzenia z dnia
22 października 2015 r. podczas gdy Sąd I Instancji po pierwsze wbrew
zajętemu poglądowi przyznając obrońcy z urzędu wynagrodzenie obliczone w
oparciu o stawkę wyrażoną w rozporządzeniu z dnia 22 października 2015 r..
powiększył ją o stawkę podatku VAT, o czym mowa jest w §4 ust. 3
rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r., a po drugie - w okolicznościach
niedostrzeżenia, że przesłanki podwyższenia wynagrodzenia wyrażone w § 4
ust. 2 rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. nie muszą występować
łącznie, co oznacza iż brak znacznego skomplikowania meritum sprawy, nie
oznaczał że materiał zgromadzony w sprawie nie był obszerny, skoro
postępowanie pierwszoinstancyjne toczyło się przez blisko 3,5 roku, a przy tym
kolejne rozprawy wyznaczane były w odstępach czasu mieszczących się w
pojęciu „przerwy” w rozprawie (art. 401 k.p.k.), co stanowiło dodatkowy asumpt
do oceny zasadności podwyższenia wynagrodzenia bazowego, tym bardziej iż
obrońca z urzędu został ustanowiony obok obrońców z wyboru tego samego
oskarżonego.
Sąd Apelacyjny w Katowicach, po rozpoznaniu apelacji obrońcy, wyrokiem z
21 grudnia 2023 r., sygn. akt II AKa 315/23, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok
Sądu I instancji (pkt 1), rozstrzygając w przedmiocie nieopłaconej pomocy prawnej
udzielonej oskarżonemu przez obrońcę z urzędu (pkt 2), a także w przedmiocie
kosztów sądowych za postepowanie odwoławcze (pkt 3 ).
IV KK 258/24 6
Kasację od wyroku Sądu odwoławczego, wniósł obrońca skazanego, który
zaskarżając to orzeczenie w całości, zarzucił:
1) obrazę art. 79 § 2 i art. 79 § 3 k.p.k. poprzez zaniechanie wyznaczenia A.S.
obrońcy cieszącego się jego zaufaniem w sytuacji, gdy sąd uznał to za niezbędne
ze względu na inne okoliczności utrudniające obronę jak i poprzez prowadzenie
rozprawy mimo nieobecności obrońcy, którego udział w tejże rozprawie był
obowiązkowy, a który cieszyłby się zaufaniem A.S., co spowodowało wystąpienie w
niniejszej sprawie uchybienia, o którym mowa w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.;
2) nienależytą obsadę sądu w zakresie, w jakim członkiem składu orzekającego
był sędzia X. Y., co spowodowało wystąpienie w niniejszej sprawie uchybienia, o
którym mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.;
3) obrazę art. 433 § 2 k.p.k. poprzez zaniechanie dokładnego rozważenia
zarzutów wskazanych w apelacji, co stanowiło rażące naruszenie prawa i miało
istotny wpływ na treść wyroku, albowiem na skutek nierzetelnej analizy
postawionych zarzutów wyrok został utrzymany w mocy, choć winien zostać
uchylony.
Wskazując na powyższe zarzuty obrońca wniósł o uchylenie wyroku Sądu
Apelacyjnego w Katowicach jak i wyroku Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej i
przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Prokurator Okręgowy w Bielsku – Białej w odpowiedzi na kasację wniósł o jej
oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja jest oczywiście bezzasadna, dlatego podlegała oddaleniu na
posiedzeniu bez udziału stron, stosowanie do art. 535 § 3 k.p.k.
Zgodnie z art. 523 § 1 k.p.k. kasacja może być wniesiona tylko z powodu
uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia prawa,
jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia.
Analiza akt sprawy dokonana w kontekście podniesionych przez obrońcę
A.S. zarzutów (w pkt. 1 – 3), wskazuje iż wniesiona przez niego kasacja, pomimo
spełnienia ustawowych formalnych wymogów nie może osiągnąć oczekiwanego
procesowego skutku, gdyż podniesione w niej uchybienia w rzeczywistości nie
IV KK 258/24 7
miały miejsca. Przede wszystkim w toku rozpoznania sprawy nie doszło do
zaistnienia żadnej z bezwzględnych przyczyn odwoławczych.
Bezzasadnie przede wszystkim obrońca twierdził, że przed Sądem I instancji
doszło do obrazy art. 79 § 2 k.p.k. i art. 79 § 3 k.k. poprzez zaniechanie
wyznaczenia oskarżonemu obrońcy, w sytuacji, gdy Sąd uznał to za niezbędne ze
względu na inne okoliczności utrudniające obronę, co w konsekwencji prowadziło
do przeprowadzenia rozprawy mimo nieobecności obrońcy, którego udział był
obowiązkowy, co naruszało z kolei treść art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.
Jak wynika bowiem z akt sprawy, Sąd Okręgowy w Bielsku - Białej
postanowieniem z 2 lutego 2021 r., na podstawie art. 79 § 2 k.p.k., wyznaczył A.S.
obrońcę z urzędu w osobie r. pr. P.M., gdyż - jak argumentował w treści tego
orzeczenia - zachodzą okoliczności utrudniające obronę związane z tym, iż
oskarżony przebywa we Francji i nie posiada obrońcy z wyboru. Analiza akt sprawy
pozwala również na konstatację, że oskarżony doraźnie miewał obrońców z wyboru,
którzy jednak w sposób dość nieregularny podejmowali się obrony wymienionego.
Obrońcy, którym udzielał pełnomocnictwa oskarżony, nie realizowali także
poszczególnych czynności, w tym np. nie byli w stanie na czas zapoznać się z
aktami sprawy, co następnie czynili podstawą wniosków o odroczenie rozprawy.
Najlepszym tego obrazem i dowodem jest treść postanowienia z 10 marca 2022 r.,
w którym to orzeczeniu Sąd Okręgowy, nie uwzględniając wniosku o odroczenie
rozprawy, szczegółowo opisał czynności poszczególnych obrońców z wyboru
oskarżonego, które zmierzały do przewlekłości w rozpoznaniu sprawy (k. 4914).
Mając na uwadze taki sposób prowadzenia obrony A.S., Sąd Okręgowy miał
wszelkie podstawy do tego, aby postanowieniem z tej samej daty - 10 marca 2022 r.
nie uwzględnić wniosku obrońcy z urzędu r.pr. P.M. oraz oskarżonego o zwolnienie
z obowiązku świadczenia pomocy prawnej z urzędu. Jak podkreślano bowiem w
uzasadnieniu tego orzeczenia, z uwagi na powyższą niestabilność reprezentacji
(obrony) oskarżonego przez obrońców z wyboru, oraz brak przekonywających
argumentów uzasadniających złożony wniosek, konieczne jest utrzymywanie w
toku całego postępowania sądowego jednego obrońcy.
Nie może zatem podzielić twierdzenia obrońcy, jakoby oskarżony w
postępowaniu sądowym nie miał obrońcy w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.
IV KK 258/24 8
Okoliczność ewentualnego braku kontaktu z oskarżonym i niemożności
uzgodnienia wspólnej linii obrony, także zastrzeżenia co do sposoby sprawowania
obrony przez wyznaczonego z urzędu obrońcę, to okoliczności które nie mają
żadnego wpływu na ocenę zaistnienia przesłanki bezwzględnej z art. 439 § 1 pkt 10
k.p.k. Przyjęcie przeciwnego poglądu prowadziłoby do sytuacji, w której każde
zastrzeżenie oskarżonego i jego negatywną ocenę co do jakości obrony
wykonywanej przez jego obrońcę należałoby traktować w kategorii bezwzględnej
przesłanki odwoławczej, co przecież nie może mieć miejsca. Rozważane
okoliczności można zatem rozpatrywać wyłącznie w kategorii względnej przesłanki
odwoławczej, o jakiej mowa w art. 438 pkt 2 k.p.k. (zob. np. postanowienia SN: z 17
lutego 2022 r., III KK 510/21; z 9 października 2024 r., V KK 154/24). Analiza akt
sprawy nie wskazuje jednak, by w rozważanym zakresie doszło do rażącego
naruszenia prawa, z czym związane jest istnienie podstawy kasacyjnej. Nie ulga
bowiem wątpliwości, że Sąd Okręgowy zapewnił oskarżonemu obronę z urzędu w
znaczeniu zarówno formalnym, jak i materialnym, którą wykonywał w sposób
rzetelny r. pr. P.M. Obrońca wyznaczony z urzędu był bowiem obecny osobiście lub
wyznaczał substytuta na każdym terminie rozprawy, w sposób czynny
reprezentował interesy oskarżonego, był też autorem wniesionej w tej sprawie
apelacji. W tym samym czasie reprezentujący oskarżonego obrońca z wyboru, nie
stawiał się na poszczególne terminy rozprawy, pomimo prawidłowego
zawiadamiania o nich. Oczywiście obrońca - r.pr P.M. składał wniosek o zwolnienie
go z tego obowiązku, powołując się na brak kontaktu z oskarżonym, na który – jak
zresztą podnosił autor kasacji – również uskarżał się oskarżony, kwestionując
zasadność wyznaczenia mu obrońcy z urzędu, w sytuacji braku jego wiedzy i zgody
(nie wie kim on jest, ani nie zna jego reputacji, patrz str. 3 uzasadnienia kasacji),
lecz Sąd Okręgowy z przyczyn wskazanych już wyżej, tego wniosku nie uwzględnił,
przedstawiając w pełni przekonywającą argumentację swojej decyzji.
Zauważyć zresztą należy, że sam obrońca oraz oskarżony w toku całego
postępowania nie zgłaszali żadnych zastrzeżeń do pracy wyznaczonego obrońcy z
urzędu, w tym nie zarzucali mu np., aby w jakikolwiek sposób zaniechał czynności,
do których był zobowiązany lub wykonywał je w sposób odbiegający od standardu
rzetelności, co miałoby ewentualnie świadczyć o braku jego staranności, rzutując
IV KK 258/24 9
na interesy oskarżonego oraz przekładając się na wydane w tej sprawie orzeczenie.
Wskazać również należy, że przed Sądem odwoławczym nie doszło do
uchybienia nienależytej obsady sądu, o jakim mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., co
miałoby polegać na tym, że jeden z członków składu orzekającego, tj. sędzia Sądu
Apelacyjnego X. Y. został powołany na ten urząd na wniosek KRS uformowanej w
trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018, poz. 3),
gdyż z faktu tego, podniesionego uchybienia nie sposób wywodzić.
Wskazać bowiem należy, że nawet z przywołanej przez skarżącego uchwały
Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I - 4110-1/20 nie wynika,
aby bezwzględnie każdy sędzia sądu powszechnego, który został powołany na
stanowisko sędziego, na mocy postanowienia Prezydenta RP, po uzyskaniu
rekomendacji, poprzedzonej udziałem w konkursie przed Krajową Radą
Sądownictwa po dniu 17 stycznia 2018 r., nie spełniał standardu niezawisłości i
bezstronności, a w konsekwencji, aby każdorazowo sąd z jego udziałem był
nienależycie obsadzony, w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Do omawianego
uchybienia, według treści tej uchwały, która zresztą zważywszy na wyrok Trybunału
Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r., U 2/20, utraciła swą moc wiążącą,
dochodzić mogłoby natomiast wówczas, gdy wadliwość procesu powoływania
prowadzić będzie, ale w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu
niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47
Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie
praw człowieka i podstawowych wolności. Oznacza to, że dla wykazania zaistnienia
w konkretnej sprawie stanu określanego mianem „nienależytej obsady sądu”,
zgodnie z przywołaną przez skarżącego uchwałą, nie wystarczy wskazać jedynie
na instytucjonalną „nieprawidłowość” powoływania sędziów na podstawie procedury
konkursowej z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ustanowionym
ustawą z 2017 r., lecz niezbędnym jest wykazanie in concreto, że konkretny sędzia,
czy sędziowie nie gwarantowali standardu bezstronności i niezawisłości.
Obrońca w złożonej kasacji nie wykazał jednak żadnej okoliczności, która
mogłaby negatywnie wpływać na ocenę zaskarżonego wyroku, związanej z faktem
powołania wskazanego w kasacji sędziego na stanowisko sędziego Sądu
IV KK 258/24 10
Apelacyjnego w Katowicach. Oczywiste jest natomiast, nawet w świetle powołanej
przez skarżącego uchwały Sądu Najwyższego, że nie tylko należy taką okoliczność
wskazać, ale wykazać związek pomiędzy nią, a treścią zaskarżonego wyroku, co
łącznie mogłoby pozwolić na wnioskowanie, że sędzia orzekający w składzie sądu
nie gwarantowały standardu bezstronności i niezawisłości. Pomiędzy udziałem w
procedurze powołania sędziów przewidzianej w obowiązującym prawie ustrojowym,
a twierdzeniem skarżącego o rzekomym braku niezawisłości, nie zachodzi żaden
związek, nie sposób go zresztą przy zachowaniu zasad logicznego rozumowania
stwierdzić.
Jak wskazano nadto już powyżej, uchwała o sygn. BSA I - 4110-1/20
wyrokiem z 20 kwietnia 2020 r. Trybunału Konstytucyjnego, U 2/20, została uznana
za niezgodną z art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 8
ust. 1, art. 7 i art. 2 Konstytucji, art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej oraz
art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.
Zgodnie natomiast z treścią art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału
Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.
Rekomendacja KRS ukształtowanej na podstawie ustawy nowelizującej z grudnia
2017 r., w aktualnym stanie prawnym jest natomiast jedyną drogą prowadzącą do
uzyskania nominacji sędziowskiej i nic nie wskazuje, by stan ten w najbliższej
perspektywie miał ulec zmianie.
Odnosząc się do kolejnej grupy zarzutów obrońcy, tj. rażącego naruszenia
prawa, czyli art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k., wskazać należy, że był on równie
bezzasadny. Analiza zaskarżonego orzeczenia Sądu II instancji nie potwierdziła
bowiem, aby dokonana przez ten Sąd kontrola instancyjna nie spełniła wymogów
sumienności. Za nierzetelność kontroli nie może być uznawany wyraz braku
satysfakcji strony, z określonego rozstrzygnięcia i przytoczonej na jego poparcie
argumentacji, tylko dlatego, że nie wpisuje się w oczekiwania skazanego i jego
obrońcy. Do tego jednakże sprowadzają się przywołane w uzasadnieniu zarzutu z
pkt. 3 argumenty autora kasacji.
Przypomnieć tymczasem należy, że rolą Sądu Najwyższego w postępowaniu
kasacyjnym nie jest ponowna, niejako „trzecioinstancyjna” weryfikacja obszarów,
które zostały już właściwie – jak w tej sprawie - skontrolowane w toku postępowania
IV KK 258/24 11
apelacyjnego. Wbrew natomiast wywodom skarżącego, Sąd Apelacyjny rozważył
zarzut naruszenia art. 424 § 1 pkt 2 k.p.k., stwierdzając iż sporządzone
uzasadnienie zawiera przejrzyste argumenty, umożliwiające poznanie
rzeczywistych motywów, jakimi kierował się Sąd I instancji wydając zaskarżone
orzeczenie. Z argumentacji Sądu odwoławczego wynika również, że żadnych
zastrzeżeń nie budziła ocena poszczególnych dowodów, która pozostawała pod
ochroną art. 7 k.p.k., nic nie wskazywało jednocześnie na to, aby Sąd I instancji
miał naruszyć normę art. 410 k.p.k. (część 3.2 uzasadnienia SA). Jak
argumentował Sąd II instancji, o naruszeniu tej ostatniej zwłaszcza normy, nie
można wnosić li tylko na tej podstawie, że pewnych dowodów sąd nie uznał za
obiektywne i z tego też powodu nie uczynił ich postawą ustaleń faktycznych.
Jednocześnie zaznaczył, że Sąd Okręgowy w pełni słusznie oparł się na części
zeznań tych świadków (w tym M.K. i R.Z., str. 33- 34 uzasadnienia SO – przyp. SN),
w zakresie w jakim korespondowały ze sobą, oraz pozostałym materiałem
dowodowym, co uprawniało przekonanie o winie i sprawstwie A.S.
Polemika zatem z treścią poszczególnych dowodów przeprowadzonych
przed Sądem I instancji, w tym prezentowanie własnej oceny tych źródeł oraz
koncepcji co do ustaleń faktycznych w tej sprawie, nie mieści się w ogóle w
rygorach postępowania kasacyjnego, dlatego też pozostaje poza kognicją kontroli
dokonywanej przez Sąd Najwyższy. Sąd Najwyższy jest wszak sądem prawa i w
tym tylko zakresie dokonuje kontroli orzeczenia Sądu II, ale nie I instancji (art. 519
k.p.k. w zw. z art. 523 § 1 k.p.k.).
Nie znajdując zatem postaw do uwzględnienia kasacji, rozstrzygnięto jak w
pkt I postanowienia. Na postawie art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k.
obciążając skazanego kosztami postępowania kasacyjnego.
[WB]
[r.g.]
IV KK 258/24 12