IV KK 38/22
Sąd Najwyższy2022-11-15
Sygnatura
IV KK 38/22
Sąd
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia
2022-11-15
Rodzaj
Wyrok
Treść orzeczenia
Sygn. akt IV KK 38/22
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 listopada 2022 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jarosław Matras (przewodniczący)
SSN Dariusz Kala (sprawozdawca)
SSN Andrzej Tomczyk
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Roberta Tarsalewskiego
w sprawie Z. C., D. D., Ł. D., M. M., A. S.
skazanych z art. 279 § 1 k.k. i in.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
w dniu 15 listopada 2022 r.,
kasacji wniesionych przez obrońców skazanych
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 25 czerwca 2021 r., sygn. akt XXIII Ka 215/21,
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach
z dnia 5 sierpnia 2020 r., sygn. akt IV K 99/15,
1. uchyla powyższy wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach w
zaskarżonej części i sprawę w tym zakresie przekazuje temu
sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu
odwoławczym;
2. zwraca oskarżonym Ł. D., D. D. oraz A. S. uiszczone opłaty
od kasacji;
2
3. zasądza od Skarbu Państwa :
- na rzecz adwokat A. T. (Kancelaria Adwokacka w K.) -
obrońcy z urzędu oskarżonego Z. C. - kwotę 442,80 (czterysta
czterdzieści dwa zł osiemdziesiąt groszy), w tym 23% VAT,
tytułem opłaty za sporządzenie i wniesienie kasacji;
- na rzecz adwokat M. F. (Kancelaria Adwokacka w K.) -
obrońcy z urzędu oskarżonego M. M. - kwotę 1180,80 (tysiąc sto
osiemdziesiąt zł osiemdziesiąt groszy), w tym 23% VAT, tytułem
opłaty za sporządzenie i wniesienie kasacji oraz obronę
oskarżonego w postępowaniu przed Sądem Najwyższym.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2020 r., sygn. akt IV K 99/15, Sąd Rejonowy
Katowice – Wschód w Katowicach:
- w punkcie 2 - uznał oskarżonego Z. C. za winnego tego, że działając w podobny
sposób, w krótkich odstępach czasu, wspólnie i w porozumieniu z innymi
ustalonymi i nieustalonymi osobami, czyniąc sobie z popełniania przestępstw stałe
źródło dochodów dopuścił się popełnienia ciągu przestępstw zarzucanych mu w
akcie oskarżenia, a opisanych w punktach V, VII, X – XII, XV, XVI części wstępnej
wyroku, przy przyjęciu, że czyny z punktu V, XII, XV i XVI wyczerpały znamiona
przestępstw z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w
brzmieniu ustawy przed 1 lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine, czyny z
punktów X, XI wyczerpały znamiona przestępstwa z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279
§ 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy przed 1
lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine, czyn z punktu VII wyczerpał znamiona
przestępstwa z art. 279 § 1 k.k. i art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art.
64 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy przed 1 lipca 2015 r. zw. z
art. 4 § 1 k.k. in fine przy przyjęciu, że każdego z tych czynów dopuścił się będąc
uprzednio skazanym wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 18 czerwca
2002 r., sygn. akt V K 345/00 za czyn z art. 288 § 1 k.k. na karę trzech lat
3
pozbawienia wolności, którą odbywał w okresie od dnia 28 maja 2000 r. do 25
marca 2002 r. i za to na mocy art. 279 § 1 k.k. i art. 33 § 2 k.k. w zw. z art. 91 § 1
k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy przed 1 lipca 2015 r. w zw. z art. 4 §
1 k.k. in fine wymierzył mu karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę
grzywny w wymiarze 100 stawek dziennych przy przyjęciu wysokości jednej stawki
na kwotę 20 zł;
- w punkcie 3 – uznał oskarżonego Z. C. za winnego tego, że działając w podobny
sposób, w krótkich odstępach czasu, wspólnie i w porozumieniu z innymi
ustalonymi i nieustalonymi osobami, czyniąc sobie z popełniania przestępstw stałe
źródło dochodów dopuścił się popełnienia ciągu przestępstw zarzucanych mu w
akcie oskarżenia, a opisanych w punktach VI, VIII, XIV (przy przyjęciu, że wartość
skradzionego mienia to łączna kwota 39 012,06 zł) i XVIII części wstępnej wyroku,
przy przyjęciu, że czyn z punktu VI wyczerpał znamiona przestępstwa z art. 13 § 1
k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy przed 1
lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine, czyny z punktów VIII i XVIII wyczerpały
znamiona przestępstwa z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w brzmieniu
ustawy przed 1 lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine, a czyn z punktu XIV
znamiona przestępstwa z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i art. 65 § 1 k.k. w
brzmieniu ustawy przed 1 lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine i za to na mocy
art. 279 § 1 k.k. i art. 33 § 2 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w
brzmieniu ustawy przed 1 lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine wymierzył mu
karę 2 lat pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wymiarze 300 stawek
dziennych przy przyjęciu wysokości jednej stawki na kwotę 20 zł;
- w punkcie 4 – uznał oskarżonego Z. C. za winnego tego, że działając w podobny
sposób, w krótkich odstępach czasu, wspólnie i w porozumieniu z innymi
ustalonymi i nieustalonymi osobami, czyniąc sobie z popełniania przestępstw stałe
źródło dochodów dopuścił się popełnienia ciągu przestępstw zarzucanych mu w
akcie oskarżenia, a opisanych w punktach XIII (przy przyjęciu, że wartość szkody
wyniosła 35 000,00 zł) i XVII części wstępnej wyroku, przy przyjęciu, że czyny te
wyczerpały znamiona przestępstw z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w
brzmieniu ustawy przed 1 lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine i za to na mocy
art. 278 § 1 k.k. i art. 33 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy przed 1
4
lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine wymierzył mu karę 1 roku i 6 miesięcy
pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wymiarze 100 stawek dziennych przy
przyjęciu wysokości jednej stawki na kwotę 20 zł;
- w punkcie 5 - uznał oskarżonego Z. C. za winnego popełnienia przestępstwa
zarzucanego mu w akcie oskarżenia, a opisanego w punkcie IX części wstępnej
wyroku, przy przyjęciu, że czynu dopuścił się będąc uprzednio skazanym wyrokiem
Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 18 czerwca 2002 r., sygn. akt V K 345/00
za czyn z art. 288 § 1 k.k. na karę trzech lat pozbawienia wolności, którą odbywał w
okresie od dnia 28 maja 2000 r. do 25 marca 2002 r. czym wyczerpał znamiona
przestępstwa z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw.
z art. 65 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy przed 1 lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in
fine i za to na mocy art. 279 § 1 k.k. i art. 33 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w
brzmieniu ustawy przed 1 lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine wymierzył mu
karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wymiarze 100
stawek dziennych przy przyjęciu wysokości jednej stawki na kwotę 20 zł;
- w punkcie 6 - na mocy art. 91 § 2 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy przed 1
lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine orzeczone wyżej wobec oskarżonego Z.
C. jednostkowe kary pozbawienia wolności oraz kary grzywny połączył i w ich
miejsce orzekł karę łączną 6 lat pozbawienia wolności i karę łączną 500 stawek
dziennych grzywny przy przyjęciu wysokości jednej stawki na kwotę 20 zł;
- w punkcie 8 - uznał oskarżonego M. M. za winnego tego, że działając w podobny
sposób, w krótkich odstępach czasu, wspólnie i w porozumieniu z innymi
ustalonymi i nieustalonymi osobami, czyniąc sobie z popełniania przestępstw stałe
źródło dochodów dopuścił się popełnienia ciągu przestępstw zarzucanych mu w
akcie oskarżenia, a opisanych w punktach XXII, XXIV, XXVI, XXVIII – XXX, XXXIII,
XXXV części wstępnej wyroku, przy przyjęciu, że czyny te wyczerpały znamiona
przestępstw z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy przed 1
lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine i za to na mocy art. 279 § 1 k.k. i art. 33 §
2 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy przed 1
lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia
wolności oraz karę grzywny w wymiarze 200 stawek dziennych przy przyjęciu
wysokości jednej stawki na kwotę 20 zł;
5
- w punkcie 9 - uznał oskarżonego M. M. za winnego tego, że działając w podobny
sposób, w krótkich odstępach czasu, wspólnie i w porozumieniu z innymi
ustalonymi i nieustalonymi osobami, czyniąc sobie z popełniania przestępstw stałe
źródło dochodów dopuścił się popełnienia ciągu przestępstw zarzucanych mu w
akcie oskarżenia, a opisanych w punktach XXIII, XXV, XXVII, XXXI, XXXII, XXXVII
części wstępnej wyroku, przy przyjęciu, że czyny te wyczerpały znamiona
przestępstw z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy przed 1
lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine i za to na mocy art. 279 § 1 k.k. i art. 33 §
2 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy przed 1
lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine wymierzył mu karę 1 roku i 6 miesięcy
pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wymiarze 150 stawek dziennych przy
przyjęciu wysokości jednej stawki na kwotę 20 zł;
- w punkcie 10 - uznał oskarżonego M. M. za winnego popełnienia przestępstwa
zarzucanego mu w akcie oskarżenia, a opisanego w punkcie XXXIV części
wstępnej wyroku, przy przyjęciu, że wartość szkody wyniosła 35 000,00 zł,
wyczerpującego znamiona przestępstwa z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w
brzmieniu ustawy przed 1 lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine i za to na mocy
art. 278 § 1 k.k. i art. 33 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy przed 1
lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine wymierzył mu karę 1 roku pozbawienia
wolności oraz karę grzywny w wymiarze 80 stawek dziennych przy przyjęciu
wysokości jednej stawki na kwotę 20 zł;
- w punkcie 11 - uznał oskarżonego M. M. za winnego popełnienia przestępstwa
zarzucanego mu w akcie oskarżenia, a opisanego w punkcie XXXVI części
wstępnej wyroku, wyczerpującego znamiona przestępstwa z art. 289 § 1 k.k. w zw.
z art. 65 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy przed 1 lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in
fine i za to na mocy art. 289 § 1 k.k. i art. 33 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w
brzmieniu ustawy przed 1 lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine wymierzył mu
karę 10 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wymiarze 80 stawek
dziennych przy przyjęciu wysokości jednej stawki na kwotę 20 zł;
- w punkcie 12 - na mocy art. 91 § 2 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy przed
1 lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine orzeczone wyżej wobec oskarżonego M.
M. jednostkowe kary pozbawienia wolności oraz kary grzywny połączył i w ich
6
miejsce orzekł karę łączną 4 lat pozbawienia wolności i karę łączną 500 stawek
dziennych grzywny przy przyjęciu wysokości jednej stawki na kwotę 20 zł;
- w punkcie 14 - uznał oskarżonego A. S. za winnego tego, że działając w podobny
sposób, w krótkich odstępach czasu, wspólnie i w porozumieniu z innymi
ustalonymi i nieustalonymi osobami, czyniąc sobie z popełniania przestępstw stałe
źródło dochodów dopuścił się popełnienia ciągu przestępstw zarzucanych mu w
akcie oskarżenia, a opisanych w punktach XXXIV, XL – XLI, XLV, L, LI, LXX części
wstępnej wyroku, przy przyjęciu, że czyny z punktów XL, XLI, XLV, LI, wyczerpały
znamiona przestępstw z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1
k.k. w brzmieniu ustawy przed 1 lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine i za to na
mocy art. 14 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. i art. 33 § 2 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k.
w zw. z art. 65 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy przed 1 lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1
k.k. in fine wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności oraz grzywnę w wymiarze
300 stawek dziennych przy przyjęciu wysokości jednej stawki na kwotę 50 zł;
- w punkcie 15 - uznał oskarżonego A. S. za winnego tego, że działając w podobny
sposób, w krótkich odstępach czasu, wspólnie i w porozumieniu z innymi
ustalonymi i nieustalonymi osobami, czyniąc sobie z popełniania przestępstw stałe
źródło dochodów dopuścił się popełnienia ciągu przestępstw zarzucanych mu w
akcie oskarżenia, a opisanych w punktach XLII, XLIII, XLVI, LVI, LVII, LIX – LXIV,
LXVI, LXVII, LXXI - LXXV części wstępnej wyroku, przy przyjęciu, że czyny z
punktów XLIII, XLVI, LVI, LVII, LIX – LXIV, LXVI, LXI - LXXIV wyczerpały znamiona
przestępstw z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w
brzmieniu ustawy przed 1 lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine, czyn z punktu
LXVII wyczerpał znamiona przestępstwa z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. w
zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy przed 1 lipca 2015
r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine, a czyn z punktu LXXV wyczerpał znamiona
przestępstwa z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k., przy
przyjęciu, że każdego z tych czynów dopuścił się będąc uprzednio skazanym
wyrokiem Sądu Rejonowego w Katowicach z dnia 17 sierpnia 2004 r., sygn. akt III
K 1441/01 za czyn z art. 288 § 1 k.k. na karę dwóch lat i 6 miesięcy pozbawienia
wolności, którą odbywał w okresie od dnia 1 marca 2001 r. do dnia 12 lipca 2002 r. i
za to na mocy art. 279 § 1 k.k. i art. 33 § 2 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. w zw. z art.
7
65 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy przed 1 lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine
wymierzył mu karę 3 lat pozbawienia wolności oraz grzywnę w wymiarze 300
stawek dziennych przy przyjęciu wysokości jednej stawki na kwotę 50 zł;
- w punkcie 16 - uznał oskarżonego A. S. za winnego tego, że działając w podobny
sposób, w krótkich odstępach czasu, wspólnie i w porozumieniu z innymi
ustalonymi i nieustalonymi osobami, czyniąc sobie z popełniania przestępstw stałe
źródło dochodów dopuścił się popełnienia ciągu przestępstw zarzucanych mu w
akcie oskarżenia, a opisanych w punktach XLIV, XLVII – XLIX, LII – LV, LXV,
LXVIII, LXXXIX części wstępnej wyroku, przy przyjęciu, że czyny z punktów XLIV,
XLVII – XLIX, LIV, LV, LXV, LVIII, LXIX, wyczerpały znamiona przestępstw z art.
279 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy przed 1 lipca 2015 r. w zw.
z art. 4 § 1 k.k. in fine, czyny z punktu LII, LIII wyczerpały znamiona przestępstw z
art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy
przed 1 lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine i za to na mocy art. 279 § 1 k.k. i
art. 33 § 2 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy
przed 1 lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine wymierzył mu karę 2 lat i 6
miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wymiarze 300 stawek
dziennych przy przyjęciu wysokości jednej stawki na kwotę 50 zł;
- w punkcie 17 - na mocy art. 91 § 2 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy przed
1 lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine orzeczone wyżej wobec oskarżonego A.
S. jednostkowe kary pozbawienia wolności oraz kary grzywny połączył i w ich
miejsce orzekł karę łączną 6 lat pozbawienia wolności i karę łączną 500 stawek
dziennych grzywny przy przyjęciu wysokości jednej stawki na kwotę 50 zł;
- w punkcie 18 uznał oskarżonego D. D. za winnego tego, że działając w podobny
sposób, w krótkich odstępach czasu, wspólnie i w porozumieniu z innymi
ustalonymi i nieustalonymi osobami, czyniąc sobie z popełniania przestępstw stałe
źródło dochodów dopuścił się popełnienia ciągu przestępstw zarzucanych mu w
akcie oskarżenia, a opisanych w punktach LXXVI - LXXX części wstępnej wyroku,
przy przyjęciu, że każdego z tych czynów dopuścił się będąc uprzednio skazanym
wyrokiem Sądu Rejonowego w Oświęcimiu z dnia 14 października 2004 r., sygn.
akt II K 349/04 za czyn z art. 279 § 1 k.k. i art. 275 § 1 k.k. i art. 278 § 5 k.k. w zw. z
art. 11 § 2 k.k. i art. 64 § 1 k.k. zmienionym wyrokiem Sądu Okręgowego w
8
Krakowie z dnia 13 kwietnia 2005 r., sygn. akt IV Ka 1816/04 na karę jednego roku
pozbawienia wolności, którą odbywał w okresie od dnia 28 maja 2004 r. do 14
października 2004 r., od dnia 13 lipca 2005 r. do 27 lutego 2006 r., czym wyczerpał
znamiona przestępstwa z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k. i art. 65 § 1 k.k. i
za to na mocy art. 279 § 1 k.k. i art. 33 § 2 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. w zw. z art.
64 § 2 k.k. i art. 65 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy przed 1 lipca 2015 r. w zw. z art. 4 §
1 k.k. in fine wymierzył mu karę 4 lat pozbawienia wolności oraz karę grzywny w
wymiarze 400 stawek dziennych przy przyjęciu wysokości jednej stawki na kwotę
20 zł;
- w punkcie 37 – oskarżonego Ł. D. uznał za winnego tego, że działając w podobny
sposób, w krótkich odstępach czasu, dopuścił się popełnienia ciągu przestępstw
zarzucanych mu w akcie oskarżenia, a opisanych w punktach CI, CIII – CVI części
wstępnej wyroku, a każdy z tych czynów wyczerpywał znamiona przestępstwa z
art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. i za to na mocy art. 291 § 1 k.k. i art. 33 § 2
k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy przed 1 lipca
2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności
oraz karę grzywny w wymiarze 100 stawek dziennych przy przyjęciu wysokości
jednej stawki na kwotę 150 zł;
- w punkcie 38 – oskarżonego Ł. D. uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu
w akcie oskarżenia, a opisanego w puncie CII części wstępnej wyroku czynu,
wyczerpującego znamiona przestępstwa z ar. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. i
za to na mocy art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 33 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w
brzmieniu ustawy przed 1 lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine wymierzył mu
karę 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywnę w wymiarze 150 stawek
dziennych przy przyjęciu wysokości jednej stawki na kwotę 150 zł;
- w punkcie 39 - na mocy art. 91 § 2 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy przed
1 lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine orzeczone wyżej wobec oskarżonego Ł.
D. jednostkowe kary pozbawienia wolności oraz kary grzywny połączył i w ich
miejsce orzekł karę łączną 2 lat pozbawienia wolności i karę łączną 200 stawek
dziennych grzywny przy przyjęciu wysokości jednej stawki na kwotę 150 zł;
- w punkcie 40 - na mocy art. 69 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 70 § 1 pkt 1 k.k. w
brzmieniu ustawy przed 1 lipca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine wykonanie
9
orzeczonej wobec oskarżonego Ł.D. kary łącznej pozbawienia wolności warunkowo
zawiesił na okres próby lat 5;
- w punkcie 41 - na mocy art. 46 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy przed 1 lipca 2015 r. w
zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine w związku z czynem XLI orzekł wobec oskarżonego A. S.
obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz L. Sp. z o.o. – Sp. k. w J.
kwoty 5000 zł z tym, że przyjął, że oskarżony A. S. do zapłaty wskazanej kwoty
zobowiązany jest solidarnie z M. B., R. L. i A. M.;
- w punkcie 42 - na mocy art. 46 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy przed 1 lipca 2015 r. w
zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine w związku z czynem XXXIII orzekł wobec oskarżonego
M. M. obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz R. W. kwoty 10 000
zł z tym, że przyjął, że oskarżony M. M. do zapłaty wskazanej kwoty zobowiązany
jest solidarnie z oskarżonym R. L. i M. B.;
- w punkcie 43 - na mocy art. 46 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy przed 1 lipca 2015 r. w
zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine w związku z czynem LXIV orzekł wobec oskarżonego A.
S. obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz TU S.A. w S. kwoty
12 092, 31 zł, z tym, że przyjął, że oskarżony A. S. do zapłaty wskazanej kwoty
zobowiązany jest solidarnie z A. Ś., A. i M. B.;
- w punkcie 44 - na mocy art. 46 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy przed 1 lipca 2015 r. w
zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine w związku z czynem CII orzekł wobec oskarżonego Ł. D.
obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz S. S.A w A. kwoty
248 216,46 zł;
- w punkcie 45 - na mocy art. 46 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy przed 1 lipca 2015 r. w
zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine w związku z czynem XXXIX orzekł wobec oskarżonego
A. S. obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz P. S.A. kwoty
98 872,67 zł;
- w punkcie 46 - na mocy art. 46 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy przed 1 lipca 2015 r. w
zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine w związku z czynem VII orzekł wobec oskarżonego Z. C.
obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz P. S.A. kwoty 5000 zł;
- w punkcie 47 - na mocy art. 46 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy przed 1 lipca 2015 r. w
zw. z art. 4 § 1 k.k. in fine w związku z czynem XLVII orzekł wobec oskarżonego A.
S. obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz PHUP O. kwoty
2000 zł;
10
- w punkcie 49 - uniewinnił oskarżonego A. S. od popełnienia zarzucanych mu
czynów opisanych w punktach LVII i LXXII części wstępnej wyroku;
- w punkcie 50 - uniewinnił Z. C. od popełnienia czynu zarzuconego mu w akcie
oskarżenia, a opisanego w punkcie IV części wstępnej wyroku.
Wyrok zawiera także rozstrzygnięcia dotyczące innych oskarżonych oraz w
przedmiocie kosztów procesu.
Po rozpoznaniu apelacji wywiedzionych od powyższego orzeczenia między
innymi przez:
- obrońców Z. C., M. M., A. S., D. D. i Ł. D., którzy zaskarżyli powyższe orzeczenie
co do całości rozstrzygnięć skazujących, dotyczących ww. oskarżonych,
- prokuratora, który zaskarżył ww. orzeczenie na niekorzyść m.in. oskarżonych Z.
C., M. M., A. S., D. D. oraz Ł. D.,
- a nadto pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego Towarzystwa S.A. z siedzibą w
S., który zaskarżył orzeczenie w zakresie braku nałożenia obowiązku naprawienia
szkody na rzecz ww. Towarzystwa wobec Z. C., M. M., S. Ś. i M. Ś.,
Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 25 czerwca 2021 r., sygn. akt XXIII
Ka 215/21,
I. na zasadzie art. 437, 439 § 1 pkt 7, 449, 456 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok
w punkcie 15 w zakresie skazania A. S. za przestępstwa z punktu LVII i punktu
LXXII oraz uniewinnienia tego oskarżonego od wyżej wskazanych przestępstw w
punkcie 49 wyroku i w tej części sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu Katowice -
Wschód w Katowicach do ponownego rozpoznania;
II. na zasadzie art. 437, 438, 440, 449, 456 i 624 k.p.k.
1. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:
a) za pozostałe czyny opisane w punkcie 15 wyroku to jest z punktu XLII, XLIII,
XLVI, LVI, LIX - LXIV, LXVI, LXVII, LXXI, LXXIII - LXXV, wymierzył
oskarżonemu A. S. na mocy art. 279 § 1 k.k. i art. 33 § 2 k.k. w zw. z art. 91
§ 1 k.k. oraz w zw. z art. 65 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy obowiązującej przed
1 lipca 2015 roku w zw. z art. 4 § 1 k.k. jedną karę 3 lat pozbawienia
wolności oraz jedną karę grzywny w wymiarze 300 stawek dziennych przy
przyjęciu jednej stawki dziennej za równoważną kwocie 50 złotych;
11
b) ustalił, iż w ramach ciągu przestępstw przypisanego A. S. w punkcie 15
wyroku jako wyczerpującego znamiona przestępstwa z art. 279 § 1 k.k. w
zw. z art. 64 § 1 k.k. i w zw. z art. 65 § 1 k.k. został popełniony czyn opisany
w punkcie LXXI w miejsce wymienionego omyłkowo dwukrotnie punktu LXI,
a nadto w punkcie 16 wyroku został przypisany czyn opisany w punkcie LXIX
i w związku z tym wyeliminował z tego ciągu czyn z punktu LXXXIX;
c) w pozostałej części punkt 14 i 16 wyroku utrzymał w mocy;
d) uchylił punkt 17 wyroku i na mocy art. 91 § 2 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w
brzmieniu ustawy obowiązującej przed 1 lipca 2015 roku w zw. z art. 4 § 1
k.k. w miejsce orzeczonych wobec oskarżonego A. S. kar jednostkowych
orzekł karę łączną 6 (sześciu) lat pozbawienia wolności oraz łączną karę
grzywny w ilości 500 (pięćset) stawek dziennych przy przyjęciu wysokości
jednej stawki dziennej na kwotę 50 (pięćdziesiąt) złotych;
e) ustalił, iż czyn przypisany oskarżonemu M. M. w punkcie 11 wyroku stanowi
przestępstwo z art. 289 § 2 k.k.;
f) w tym punkcie zawarł rozstrzygnięcie dotyczące oskarżonego A. K.;
g) przyjął za podstawę prawną wymiaru kary orzeczonej wobec oskarżonego Z.
C. w punkcie 4 wyroku przepisy art. 278 § 1 k.k. i art. 33 § 2 kk w zw. z art.
91 § 1 k.k. oraz w zw. z art. 65 § 1 kk w brzmieniu ustawy obowiązującej
przed 1 lipca 2015 roku w zw. z art. 4 § 1 k.k.;
h) z opisu czynów przypisanych oskarżonemu K. B. w punkcie 1 wyroku oraz
D. D. w punkcie 18 wyroku wyeliminował zwrot „czyniąc sobie z popełnienia
przestępstw stałe źródło dochodów”, natomiast z podstawy prawnej
przypisanych oskarżonym czynów i podstawy prawnej wymiaru kary przepis
art. 65 § 1 k.k.;
i) w tym punkcie zawarł rozstrzygnięcie dotyczące oskarżonego R. K.;
j) w tym punkcie zawarł rozstrzygnięcie dotyczące oskarżonego D. S.;
k) orzeczoną wobec oskarżonego Z. C. w punkcie 6 wyroku karę łączną obniżył
do 5 (pięciu) lat pozbawienia wolności;
l) w tym punkcie zawarł rozstrzygnięcie dotyczące oskarżonego A. K.;
m) uchylił orzeczenie o warunkowym zawieszeniu wykonania kary łącznej
pozbawienia wolności w stosunku do oskarżonego Ł. D. z punktu 40 wyroku;
12
n) na mocy art. 46 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy obowiązującej przed 1 lipca
2015 roku orzekł wobec oskarżonego Z. C. obowiązek naprawienia części
szkody poprzez zapłatę na rzecz Towarzystwa Ubezpieczeń S.A. w S. w
kwocie 5.154 zł w związku z czynem z punktu V;
o) na mocy art. 46 § 1 k.k. w brzmieniu ustawy obowiązującej przed 1 lipca
2015 roku orzekł wobec oskarżonych M. M., S. Ś. i M. Ś. obowiązek
naprawienia części szkody poprzez zapłatę na rzecz Towarzystwa
Ubezpieczeń S.A. w S. kwot po 7.160 zł od każdego z nich w związku z
czynami - odpowiednio z punktu XXIV, XCI i XCII;
p) ustalił, iż w ramach nałożonego obowiązku naprawienia szkody przez
oskarżonego Ł. D. w punkcie 44 wyroku winien zapłacić kwotę 62.054 zł
odpowiadającej części szkody w związku z czynem CII;
q) ustalił, iż w ramach nałożonego obowiązku naprawienia szkody przez
oskarżonego A. S. w punkcie 45 wyroku winien zapłacić kwotę 24 718 zł
odpowiadającą części szkody w związku z czynem XXXIX, a nadto w
punkcie 47 wyroku winien zapłacić kwotę 500 złotych odpowiadającą części
szkody w związku z czynem XLVII;
r) ustalił, iż w ramach nałożonego obowiązku naprawienia szkody przez
oskarżonego Z. C. w punkcie 46 wyroku winien zapłacić kwotę 1000 zł
odpowiadającej części szkody w związku z czynem z punktu VII;
2. w pozostałej części zaskarżony utrzymał w mocy.
Wyrok zawiera również rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów procesu.
Od powyższego wyroku kasacje wywiedli obrońcy oskarżonych Ł. D., A. S., M.
M., D. D. i Z. C..
Obrońca Ł. D. – adwokat J. R. zaskarżył orzeczenie w stosunku do tego
oskarżonego w całości, zarzucając mu:
1) uchybienie przepisom art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 9
k.p.k., przez uznanie skazanego Ł. D. (D.) za winnego popełnienia czynu
zarzucanego mu w punkcie CII aktu oskarżenia, opisanego w wyroku Sądu
Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach z dnia 5 sierpnia 2020 r., sygn. akt IV
K 99/15 - w tożsamo określonym punkcie, podczas gdy jedynym winnym
13
popełnienia tego występku, według prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego
Katowice-Wschód w Katowicach z dnia 18 kwietnia 2016 r., sygn. akt III K 47/15,
został uznany skazany L. K. s. H. i R., urodzony 21 sierpnia 1957 r. w Katowicach
(przestępstwo opisane w punkcie CCLXV wyroku w sprawie III K 47/15);
2) uchybienie przepisowi art. 46 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym przed 1
lipca 2015 r. (w zw. z art. 4 § 1 k.k.) przy uwzględnieniu treści art. 49 § 1 k.p.k., art.
439 § 1 pkt 5 k.p.k. w zw. z art. 523 § 1 k.p.k., w ustaleniu przez sąd odwoławczy w
punkcie II lit. p wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 25 czerwca 2021 r.,
sygn. akt XXIII Ka 215/21, że w ramach nałożonego wyrokiem Sądu Rejonowego
Katowice-Wschód w Katowicach z dnia 5 sierpnia 2020 r., sygn. akt IV K 99/15
(punkt 44), obowiązku naprawienia szkody przez skazanego Ł. D., ten winien
zapłacić kwotę 62.054 zł spółce S. S.A. z siedzibą w A., odpowiadającej części
szkody w związku z czynem zarzucanym mu w punkcie CII aktu oskarżenia,
podczas gdy:
- nigdy nie istniała spółka działająca pod firmą: „S. S.A. z siedzibą w A.” i taka nie
była pokrzywdzonym w niniejszym postępowaniu w zakresie czynu opisanego w
punkcie CII aktu oskarżenia;
- spółka B. S.A. w A. (KRS: […]) złożyła wniosek o obowiązek naprawienia szkody
w imieniu spółki S. sp. z o.o. z siedzibą w J. (KRS: […]; dalej: „S.1 sp. z o.o.”) w
czasie, gdy spółka S.1 sp. z o.o. istniała, nie była postawiona w stan likwidacji, jej
zarząd był obsadzony, a prokurenci spółki B. S.A. z siedzibą w A. nie byli
uprawnieni do występowania w imieniu pokrzywdzonej spółki i reprezentowania jej
na zewnątrz, a zatem brak było wniosku o którym mowa w art. 46 § 1 k.k. w
brzmieniu obowiązującym do 1 lipca 2015 r.;
- czyn ten opisany w punkcie CII aktu oskarżenia, w całości został popełniony przez
skazanego L. K. (K.), co bezsprzecznie wynika z treści prawomocnego wyroku
Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach z dnia 18 kwietnia 2016 r.,
sygn. akt III K 47/15, z którego z kolei nie wynika, by skazany Ł. D. miał dopuścić
się jego popełnienia z kimkolwiek innym, a przy tym w wydanym wcześniej,
prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach z dnia
14
18 kwietnia 2016 r., sygn. akt III K 47/15, nie orzeczono by skazany L. K. miał
dopuścić się jego popełnienia z kimkolwiek innym;
- orzeczenie ówczesnego środka karnego w postaci obowiązku naprawienia szkody
(art. 46 § 1 k.k. w brzmieniu do 1 lipca 2015 r.), w odniesieniu do sprawcy występku
z art. 291 § 1 k.k., jest — w realiach niniejszej sprawy - niemożliwe, albowiem
przestępstwo to nie tworzy kręgu pokrzywdzonych w rozumieniu art. 49 § 1 k.p.k.;
3) rażące naruszenia prawa, które miały istotny wpływ na treść orzeczenia
polegające na:
a) obrazie:
- przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść orzeczenia
a to: art. 433 § 1 k.p.k., art. 437 § 1 i 2 k.p.k., art. 438 pkt 1 – 4 k.p.k., art.
440 k.p.k.,
- przepisów prawa materialnego z art. 69 § 1 k.k. w brzmieniu
obowiązującym przed 1 lipca 2015 r. (w zw. z art. 4 § 1 k.k.) oraz art. 3
k.k. i art. 53 § 1 i § 2 k.k., a także art. 56 k.k.
przez
wyjście poza granice zaskarżenia wskazane w apelacji prokuratora Prokuratury
Okręgowej w Katowicach z dnia 18 grudnia 2020 r., w postaci uchylenia punktu 40
wyroku Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach z dnia 5 sierpnia
2020 r., sygn. akt IV K 99/15, tj. orzeczenia w zakresie zastosowania w stosunku do
skazanego środka probacyjnego w postaci warunkowego zawieszenia wykonania
orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności na okres 5 lat próby (punkt II lit. m
wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 25 czerwca 2021 r., sygn. akt XXIII
Ka 215/21), w sytuacji gdy z okoliczności sprawy - ujawnionych w aktach sprawy -
wprost wynika, że:
- prokurator domagał się zmiany wyroku sądu I instancji przez wymierzenie w
miejsce dotychczasowej kary łącznej 2 lat pozbawienia wolności, kary łącznej 2 lat i
6 miesięcy pozbawienia wolności, a nie domagał się uchylenia rozstrzygnięcia w
zakresie środka probacyjnego,
- wywiedziono apelację również na korzyść skazanego;
15
• skazany nie był dotychczas karany;
• co najmniej jeden z zarzucanych mu czynów (opisany w punkcie CII aktu
oskarżenia) został popełniony w całości przez inną osobę;
• orzeczona kara pozbawienia wolności nie przekraczała 2 lat;
• warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności byłoby - w
świetle postawy skazanego, jego charakteru, sposobu życia, właściwości i
warunków osobistych, dotychczasowego sposobu życia i zachowania się po
okresie wskazanym jako rzekomy czas popełnienia przezeń przestępstw - przy
abstrakcyjnym przyjęciu, że skazany dopuścił się zarzucanych mu czynów -
wystarczające dla osiągnięcia celów kary;
• sąd odwoławczy uchylił opisany środek probacyjny powołując się na błąd w
ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał istotny
wpływ na treść orzeczenia, podczas gdy ujawnienie się takowego winno skutkować
uchyleniem wyroku sądu I instancji;
b) obrazie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na treść
orzeczenia, tj. art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 437 § 1 k.p.k. i art. 440
k.p.k. przez utrzymanie w mocy (punkt II podpunkt 2 wyroku Sądu
Okręgowego w Katowicach z dnia 25 czerwca 2021 r., sygn. akt XXIII Ka
215/21) wyroku Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach z
dnia 5 sierpnia 2020 r., sygn. akt IV K 99/15 w zakresie rozstrzygnięć
zawartych w punktach 37, 38 i 39 przedmiotowego orzeczenia sądu I
instancji, tj. przez:
- nierozpatrzenie w sposób prawidłowy zarzutów apelacji obrońcy (wówczas
oskarżonego) Ł. D.;
- przyjęcie wbrew stanowi faktycznemu wynikającemu z akt sprawy, że
skazany jest winnym popełnienia zarzucanych mu w punktach Cl, ClIl-CVI aktu
oskarżenia występków, podczas gdy zgromadzony i ujawniony w toku przewodu
sądowego przed sądem I instancji materiał dowodowy na taką konkluzję nie
zezwalał.
Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o:
16
1) uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 25
czerwca 2021 r., sygn. akt XXIII Ka 215/21 w części, tj. rozstrzygnięć zawartych w
punktach: II lit. m oraz lit. p i III - w odniesieniu do skazanego Ł. D. i uniewinnienie
skazanego od popełnienia zarzucanych mu aktem oskarżenia w punkcie Cl, CII,
CIII, CIV, CV i CVI czynów; ewentualnie o:
2) uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 25
czerwca 2021 r., sygn. akt XXIII Ka 215/21 w części, tj. w zakresie rozstrzygnięć
zawartych w punktach: II lit. m oraz lit. p i III - w odniesieniu do skazanego Ł. D. i
przekazanie Sądowi Okręgowemu w Katowicach sprawy do ponownego
rozpoznania, względnie uchylenie również wyroku Sądu Rejonowego Katowice-
Wschód w Katowicach z dnia 5 sierpnia 2020 r., sygn. akt IV K 99/15 i przekazanie
sprawy w odniesieniu do skazanego Ł. D. i przekazanie sprawy sądowi I instancji.
Drugi z obrońców oskarżonego Ł. D. – adw. R. B. zaskarżył wyrok sądu
odwoławczego, w stosunku do tego oskarżonego, w całości - zarzucając mu rażące
naruszenie przepisów postępowania a to art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3
k.p.k. poprzez brak należytego rozważenia podnoszonego w środkach zaskarżenia
zarzutu obrazy art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. polegający na uchybieniu
prawidłowej kontroli odwoławczej i „niepełne nierozważenie zarzutów
odwoławczych podnoszących dokonanie wybiórczych ustaleń faktycznych przez
Sąd I instancji a w konsekwencji przyjęciu, że Ł. D. zrealizował znamiona czynów
przypisanych skazanemu w punktach 37 i 38 wyroku Sądu Rejonowego Katowice -
Wschód w Katowicach, podczas gdy prawidłowa analiza zebranego w toku
postępowania materiału dowodowego, oceniana zgodnie z zasadami prawidłowego
rozumowania oraz wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego w
szczególności w zakresie oceny depozycji M. B. prowadzi do wniosków
odmiennych, co skutkowało niepełną kontrolą odwoławczą wyroku Sądu
Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach”.
Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie w całości
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego
rozpoznania.
17
Obrońca oskarżonego M. M. zaskarżyła wyrok w całości, zarzucając mu
mogące mieć istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa
karnego procesowego, a to:
1. obrazę przepisów postępowania, a to art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3
k.p.k. polegającą na zaniechaniu przez Sąd Okręgowy wszechstronnej kontroli
odwoławczej zarzutów zawartych w apelacji obrońcy oskarżonego, a nadto
wszechstronnego rozważenia i ustosunkowania się w uzasadnieniu orzeczenia do
wszystkich zarzutów zawartych w tym środku - w następstwie czego doszło do
utrzymania w mocy wyroku Sądu Rejonowego Katowice - Wschód w Katowicach,
sygn. akt: IV K 99/15 z dnia 5 sierpnia 2020 roku;.
2. obrazę przepisów postępowania, a to art. 7 k.p.k., art. 4 k.p.k., art. 410 k.p.k. w
zw. z art. 457 § 3 k.p.k. i art. 433 § 2 k.p.k. polegającą na arbitralnym i
bezkrytycznym zaakceptowaniu przez sąd odwoławczy niewątpliwie nieprawidłowej
oceny materiału dowodowego poczynionej przez sąd I instancji, a przez to brak
należytej kontroli odwoławczej w toku przeprowadzonego postępowania
odwoławczego, przy jednoczesnym ogólnikowym powołaniu się na poprawność
orzeczenia sądu I instancji, w granicach swobodnej oceny dowodów, a także
polegającą na mało wnikliwej, dowolnej analizie zgromadzonego w sprawie
materiału dowodowego podczas rozpoznania zarzutów środka odwoławczego i
brak rzeczowego odniesienia się do wszystkich zarzutów, argumentów i wniosków
dowodowych podniesionych w apelacji, w szczególności poprzez:
• wyprowadzenie niesłusznych wniosków wynikających z zeznań świadka M.
B., A. P., A. Ś. nie dostrzegając argumentacji przedstawionej przez obronę w
środku odwoławczym;
• uznanie za w pełni wiarygodne zeznania świadka M. B. nie dostrzegając
argumentacji przedstawionej przez obronę w środku odwoławczym;
• sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób lakoniczny i ogólnikowy,
ustosunkowując się do zarzutów apelacji pobieżnie i w sposób wybiórczy, tym
samym naruszając zasadę bezstronności, czyniąc niemożliwym przeprowadzenie
merytorycznej kontroli podstaw wnioskowania Sądu I instancji;
18
3. obrazę przepisów postępowania, a to art. 375 § 1 i 2 k.p.k. poprzez jego
niezastosowanie, a nieuzasadnione zastosowanie art. 48 § 2 ustawy - Prawo
o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. i art. 433 § 2 k.p.k.
polegające na bezkrytycznym zaakceptowaniu przez sąd odwoławczy
niewątpliwie nieprawidłowej praktyki stosowanej w sprawie przez sąd I
instancji poprzez usunięcie oskarżonego z sali w trybie art. 48 § 2 podczas,
gdy zastosowanie winien znaleźć w tej sytuacji art. 375 k.p.k., a usunięcie
oskarżonego z sali rozpraw winno mieć charakter tymczasowy.
Podnosząc powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie wyroku Sądu
Okręgowego w Katowicach i wyroku Sądu Rejonowego Katowice - Wschód w
Katowicach oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I
instancji, względnie o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi.
Obrońca oskarżonego D. D. zaskarżyła wyrok w całości, zarzucając mu
mogące mieć istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa
karnego procesowego, a to:
1. obrazę przepisów postępowania, a to art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457
§ 3 k.p.k. polegającą na zaniechaniu przez Sąd Okręgowy wszechstronnej kontroli
odwoławczej zarzutów zawartych w apelacji obrońcy oskarżonego, a nadto
wszechstronnego rozważenia i ustosunkowania się w uzasadnieniu orzeczenia do
wszystkich zarzutów zawartych w tym środku - w następstwie czego doszło do
utrzymania w mocy wyroku Sądu Rejonowego Katowice - Wschód w Katowicach,
sygn. akt: IV K 99/15 z dnia 5 sierpnia 2020 roku;
2. obrazę przepisów postępowania, a to art. 7 k.p.k., art. 4 k.p.k., art. 410
k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. i art. 433 § 2 k.p.k. polegającą na arbitralnym i
bezkrytycznym zaakceptowaniu przez sąd odwoławczy niewątpliwie nieprawidłowej
oceny materiału dowodowego poczynionej przez sąd I instancji, a przez to brak
należytej kontroli odwoławczej w toku przeprowadzonego postępowania
odwoławczego, przy jednoczesnym ogólnikowym powołaniu się na poprawność
orzeczenia sądu I instancji, w granicach swobodnej oceny dowodów, a także
polegającą na mało wnikliwej, dowolnej analizie zgromadzonego w sprawie
19
materiału dowodowego podczas rozpoznania zarzutów środka odwoławczego i
brak rzeczowego odniesienia do wszystkich zarzutów, argumentów i wniosków
dowodowych podniesionych w apelacji, w szczególności poprzez:
• wyprowadzenie niesłusznych wniosków wynikających z zeznań świadka M.
B., A. P., A. Ś. nie dostrzegając argumentacji przedstawionej przez obronę w
środku odwoławczym;
• uznanie za w pełni wiarygodne zeznania świadka M. B. nie dostrzegając
argumentacji przedstawionej przez obronę w środku odwoławczym;
• sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób lakoniczny i ogólnikowy,
ustosunkowując się do zarzutów apelacji pobieżnie i w sposób wybiórczy, tym
samym naruszając zasadę bezstronności, czyniąc niemożliwym przeprowadzenie
merytorycznej kontroli podstaw wnioskowania Sądu Okręgowego.
Podnosząc powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie wyroku Sądu
Okręgowego w Katowicach i wyroku Sądu Rejonowego w Katowice - Wschód w
Katowicach oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I
instancji, względnie o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi.
Obrońca oskarżonego A. S. zaskarżyła wyrok sądu odwoławczego w
całości, zarzucając mu rażące naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na
treść wyroku, polegające na:
1. naruszeniu przepisów prawa procesowego tj.:
- art. 4 k.p.k. nakazującego organom prowadzącym postępowanie karne badać
oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na
niekorzyść oskarżonego,
- art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. poprzez poczynienie ustaleń faktycznych, które
w rzeczywistości stanowią zbyt dowolną ocenę dowodów prowadzącą do zupełnie
nieuzasadnionego przypisania A. S. sprawstwa wszystkich zarzucanych mu aktem
oskarżenia przestępstw, co nastąpiło wskutek uznania za w pełni wiarygodne
zeznań świadka A. Ś. mimo jednoznacznej opinii biegłej o braku waloru
20
wiarygodności psychologicznej większości jego zeznań, zeznań świadka M. B.
mimo niejednoznacznej opinii biegłej co do ich wiarygodności, zeznań świadka R.
L., mimo, iż jego postawa w stosunku do organów ścigania w toku prowadzonych
przeciwko niemu postępowań była zmienna (sam świadek zeznał, że do pewnego
momentu nie mówił prawdy), co winno poddawać w wątpliwość jego depozycje,
- art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. - sąd odwoławczy, jako sąd kontrolujący
przede wszystkim prawidłowość orzekania sądu pierwszej instancji, zobligowany
jest rozważyć wszystkie zarzuty oraz wnioski sformułowane w środku
odwoławczym i - o ile utrzymuje w mocy zaskarżone orzeczenie - powinien
wykazać, dlaczego zarzuty skarżącego ocenił jako nietrafne, co jednak w niniejszej
sprawie potraktowane zostało bardzo ogólnikowo.
Podnosząc powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie wyroku i
przekazanie sprawy właściwemu sądowi do ponownego rozpoznania.
Obrońca oskarżonego Z. C. zaskarżyła wyrok sądu odwoławczego w całości,
zarzucając mu:
1. rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 433 § 2 k.p.k. w
zw. z art. 457 § 3 k.p.k. mogące mieć istotny wpływ na treść wyroku sądu II
instancji, a polegające na zaniechaniu dokonania przez Sąd Okręgowy w
Katowicach wszechstronnej kontroli odwoławczej i rzetelnej, a przede
wszystkim zindywidualizowanej analizy zarzutów i wniosków zawartych w
apelacji obrońcy oskarżonego oraz na nieustosunkowaniu się do nich w
sposób wyczerpujący, jak również wyrażające się niezasadnym
zaaprobowaniem przyjętej przez sąd I instancji analizy całego materiału
dowodowego, w tym błędnym uznaniem za prawidłowy ustalonego stanu
faktycznego, co w konsekwencji skutkowało utrzymaniem w mocy rażąco
niesłusznego orzeczenia sądu I instancji,
2. rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 433 § 2 k.p.k. w
zw. z art. 4 k.p.k. i art. 7 k.p.k., mające istotny wpływ na treść wyroku sądu II
instancji, a wyrażające się nieprawidłowo przeprowadzoną kontrolą
odwoławczą, a to przez bezrefleksyjne przyjęcie za prawidłowe ustaleń
dokonanych przez Sąd I instancji w szczególności w przedmiocie zeznań M.
21
B., R. L. i A. Ś. oraz przez zaakceptowanie dowolnego rozumowania sądu I
instancji, wyjaśniającego sprzeczne ze sobą ustalenia dokonane na
podstawie zebranego materiału dowodowego, co wpłynęło również na
wymierzenie skazanemu kary niewspółmiernie surowej.
Podnosząc powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego
wyroku Sądu Okręgowego w całości, jak również częściowo zmienionego tym
wyrokiem wyroku Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach i przekazanie
sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu Katowice-Wschód w
Katowicach.
W odpowiedziach na kasacje prokurator wniósł o ich oddalenie jako
oczywiście bezzasadnych.
Sąd Najwyższy zaważył, co następuje.
Kasacje okazały się zasadne w tym znaczeniu, że musiały skutkować
uchyleniem wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach w zaskarżonej części i
przekazaniem sprawy ww. sądowi w tym zakresie do ponownego rozpoznania w
postępowaniu odwoławczym. Mimo zauważalnych mankamentów wywiedzionych w
niniejszej sprawie nadzwyczajnych środków zaskarżenia, polegających m.in. na
wadliwym formułowaniu niektórych zarzutów, błędnym ich kwalifikowaniu i
lakonicznym uzasadnianiu oraz pomimo nietrafności pewnych zarzutów (do kwestii
tych Sąd Najwyższy odniesie się w dalszej części uzasadnienia), wszyscy skarżący
zdołali wykazać, że sąd odwoławczy, przy rozpoznawaniu apelacji wniesionych na
korzyść oskarżonych Z. C., M. M., A. S., Ł. D. i D. D., nie dochował standardów
rzetelnej kontroli odwoławczej, wyznaczonych treścią przepisów art. 433 § 1 i 2
k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k., przez co dopuścił się rażącej obrazy tych regulacji,
która mogła mieć istotny wpływ na treść orzeczenia.
Na wstępie, odnosząc się do argumentów podniesionych także w
odpowiedziach na kasacje, należy zauważyć, że prawdą jest, iż nie można
skutecznie stawiać kategorycznego zarzutu naruszenia przepisów art. 433 i 457
k.p.k., gdy sąd odwoławczy nie rozważa każdego zarzutu z osobna. Bez wątpienia
słusznie zauważa się również, że istotne jest, by w orzeczeniu odnaleźć replikę na
wszystkie zarzuty, a kwestia techniki sporządzenia uzasadnienia ma w tej
pespektywie znaczenie wtórne (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10
22
marca 2017 r., V KK 6/17). Nie można odmówić trafności i tej konstatacji, zgodnie z
którą »sposób wykonania obowiązku z art. 457 § 3 k.p.k. w odniesieniu do zarzutów
i wniosków apelacji (art. 433 § 2 k.p.k.) jest pochodną z jednej strony, jakości i
kompletności wywodu zawartego w uzasadnieniu wyroku sądu I instancji, a z
drugiej strony, treści zarzutów apelacji oraz argumentacji, która ma wspierać te
zarzuty. Jeśli zatem analiza dokonana przez sąd meriti jest prawidłowa,
wszechstronna i w konsekwencji trafna, to sąd odwoławczy niejednokrotnie może w
istocie nie mieć żadnych "nowych" argumentów, które by można było przedstawić
skarżącemu w ramach ustosunkowania się do zarzutu« (postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2022 r., IV KK 280/21). Rzecz jednak w tym, że w
przedmiotowej sprawie, nie można było odwołać się do tych trafnych tez. Pisemne
motywy wyroku sądu pierwszej instancji nie tylko bowiem nie zawierają wywodów
pozwalających na stwierdzenie, że organ ten dokonał analizy zgromadzonego w
sprawie materiału dowodowego w sposób respektujący zasady wynikające z treści
art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k., ale nadto są bardzo powierzchowne w warstwie
poświęconej ustaleniom faktycznym.
Rozwijając ten wątek, należy zauważyć, że niezwykle lakoniczne i
ogólnikowe rozważania zawarte w ww. dokumencie procesowym, nie pozwalają na
stwierdzenie, jaki dokładnie był przebieg poszczególnych „przestępnych zdarzeń” i
jaką rolę w popełnieniu konkretnych czynów, odgrywały osoby uznane przez sąd za
ich sprawców. Sąd nie wskazał również, które dokładnie dowody (w których
konkretnie fragmentach) stały się podstawą poczynionych przezeń ustaleń. Brak
jest nadto pogłębionych uwag na temat dowodów (fragmentów dowodów), które
były z tymi ustaleniami niezgodne. Odzwierciedlony w uzasadnieniu wyroku sądu
pierwszej instancji proces myślowy, dotyczący oceny materiału dowodowego,
również daleko odbiega od standardów wyznaczonych treścią art. 424 k.p.k., dając
podstawy do wnioskowania, że nie tylko opis tego procesu, ale i sama ocena
materiału dowodowego dokonana przez organ meriti była wadliwa i nie
odpowiadała standardom z art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. W powyższym
kontekście warto wspomnieć, że w uzasadnieniu wyroku sądu rejonowego, nader
liczne są zwroty, które w istocie nie niosą za sobą żadnych konkretnych treści. Nie
można bowiem inaczej ocenić fraz o brzmieniu: „wprost wskazywał składy, które
23
niemal w całości, poza paroma wyjątkami pokrywały się z tymi, o których mowa
pierwotnie”, „w sposób logiczny był w stanie wyjaśnić pewne nieścisłości i
rozbieżności szczególnie co do składów”, „stąd o ile pierwotnie chociażby R. L. czy
M. B. nie wskazywali pełnych składów”, „zauważyć należy, że aktualnie podawane
składy co do zasady się zgadzały”, „co istotne zarówno świadek B., jak i świadek L.
wprost wskazywali udział konkretnych osób w konkretnych zdarzeniach”, „jednakże
(…) świadek podał kilka szczegółów, które pozwoliły sądowi na zbudowanie także
w oparciu o jego zeznania stanu faktycznego stanowiącego podstawę skazań”.
Powyższe zwroty, wskazane jedynie przykładowo, uprawniają do
wnioskowania, że ocena materiału dowodowego dokonana przez organ a quo była
pobieżna, a sąd ten nie zadał sobie trudu dokładnego zidentyfikowania
sprzeczności występujących w zgromadzonym materiale dowodowym i to zarówno
tych o charakterze wewnętrznym (tj. występujących w oświadczeniach
pochodzących od tych samych osób), jak i zewnętrznym (tj. pomiędzy środkami
dowodowymi pochodzącymi od różnych źródeł dowodowych), nie mówiąc już o
szczegółowym wyjaśnieniu znaczenia tych rozbieżności dla globalnej oceny
wiarygodności konkretnego dowodu. Należy także podkreślić, że wywody sądu
pierwszej instancji zawodzą nie tylko w warstwie dotyczącej oceny zeznań
świadków, ale również, jeśli chodzi o ocenę dowodów z opinii sądowo –
psychologicznych dotyczących psychologicznych kryteriów wiarygodności zeznań
tak ważnych świadków, jak M. B. i A. Ś.. Opinie te sąd pierwszej instancji – wbrew
twierdzeniom instancji ad quem - w istocie jedynie powierzchownie streścił, lecz nie
ocenił (poza ogólnikowym zwrotem odnoszącym się do opinii biegłej I. S., że jest
ona pełna i jasna) i nie przeanalizował ich treści, co odnosi się także do tych
fragmentów ekspertyz, które wskazują, że depozycje procesowe ww. świadków
mogą nie oddawać wiernie rzeczywistego przebiegu zdarzeń. Dotyczy to np.
konstatacji biegłej I. S., że M. B. przejawia tendencję do wyciągania wniosków na
temat szczegółów zdarzeń na podstawie fragmentarycznych postrzeżeń, tzw.
fałszywych wspomnień, a nadto ma selektywne podejście do odtwarzania i doboru
informacji (k. 11090, 11612 - 11613, 12006- 12008). Sąd Rejonowy nie poddał
również analizie stwierdzenia biegłej O. Z., że wypowiedzi A. Ś. z dnia 11.05.2018
r., 24.08.2018 r., 23.11.2018 r., 30.11.2018 r., 11.01.2019 r., 08.02.2019 r.,
24
22.02.2019 r., 08.03.2019 r., 26.04.2019 r., 17.05.2019 r., 31.05.2019 r. nie
posiadają walorów wiarygodności psychologicznej co do relacjonowanych zdarzeń
(k. 11779), i to pomimo tego, że przy ustalaniu stanu faktycznego oparł się na
zeznaniach A. Ś. złożonych we wskazanych wyżej terminach (np. w dniach 23
listopada 2018 r., 30 listopada 2018 r., 11 stycznia 2019 r. i 8 lutego 2019 r.).
W świetle powyższych wskazań, obowiązkiem Sądu Okręgowego, który
analizował zarzuty odwoławcze, oparte na twierdzeniach o wadliwej i wybiórczej
ocenie materiału dowodowego, w których podważano obciążające oskarżonych
zeznania świadków i zwracano uwagę na konkretne występujące w nich
niekonsekwencje i sprzeczności, a nadto kwestionowano dokonaną przez sąd I
instancji ocenę dowodów z opinii sądowo - psychologicznych, było szczególnie
wnikliwe zbadanie tych kwestii i uzupełnienie luk, które pojawiły się w rozumowaniu
sądu pierwszej instancji. A tego sąd odwoławczy nie uczynił. Pisemne motywy
wyroku tego sądu są w tym zakresie równie ogólnikowe, co uzasadnienie wyroku
sądu I instancji, jednoznacznie świadcząc o tym, że sąd odwoławczy uchylił się od
rzetelnej analizy apelacyjnych zarzutów kontestujących prawidłowość dokonanej
przez sąd I instancji oceny materiału dowodowego. Braki uzasadnienia wyroku
sądu odwoławczego nie stanowią bowiem li tylko wad tego dokumentu
procesowego, ale odzwierciedlają rażące błędy popełnione przy dokonywaniu
kontroli odwoławczej.
W powyższym kontekście należy ponadto zauważyć, że od obowiązku rzetelnego
rozważenia zarzutów apelacyjnych nie zwalniał Sądu Okręgowego przepis art.
455a k.p.k. Wręcz przeciwnie. Należy bowiem przypomnieć, że „płynący z
powyższego przepisu zakaz wydawania orzeczenia o charakterze kasatoryjnym nie
może być bowiem odczytywany inaczej, jak tylko w ten sposób, że nakłada on na
organ drugiej instancji dodatkowe obowiązki w przypadku, gdy pisemne motywy
wyroku sądu pierwszej instancji nie czynią zadość wymaganiom określonym w
przywołanym wyżej przepisie. W takim przypadku sąd drugiej instancji zobowiązany
jest bowiem w uzasadnieniu swojego orzeczenia zamieścić te elementy, których
część motywacyjna zaskarżonego wyroku, mimo wyraźnego ustawowego
obowiązku, nie zawierała. Pisemne motywy wyroku sądu odwoławczego muszą być
bowiem sporządzone tak, aby umożliwiały realną ocenę, czy rozstrzygnięcia (oraz
25
sposób procedowania, który do ich wydania doprowadził) obu orzekających w danej
sprawie sądów, nie były dotknięte dowolnością, czy wręcz arbitralnością. Jeśli
zatem uzasadnienie decyzji procesowej sądu pierwszej instancji, z uwagi na
zaistniałe w nim braki i wadliwości, uniemożliwia dokonanie takowej oceny, sąd
odwoławczy staje przed koniecznością ich uzupełnienia. Odesłanie do argumentacji
zawartej w pisemnych motywach wyroku sądu pierwszej instancji, w takiej sytuacji,
jest bowiem niemożliwe. Podkreślenia wymaga, że uzasadnienie orzeczenia
stanowi jedyny materialny dowód przebiegu rozumowania organu orzekającego i z
tej racji należy od niego oczekiwać, że będzie zawierało jasno wskazaną podstawę
wydania przez sąd odwoławczy takiego, a nie innego rozstrzygnięcia, w tym
argumentację rzetelnie odnoszącą się do zarzutów podniesionych w środkach
zaskarżenia i w konsekwencji pozwalać będzie na stwierdzenie, że prawo stron do
wniesienia środka zaskarżenia miało charakter rzeczywisty (por. D. Kala, Prawo do
uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego jako element sprawiedliwości
proceduralnej w sprawach karnych (w:) Środki zaskarżenia po nowelizacji kodeksu
postępowania karnego, A. Lach (red.), Toruń 2015, s. 48 – 49). W sytuacji zatem,
gdy uzasadnienie orzeczenia sądu pierwszej instancji nie odpowiada standardom
wynikającym z art. 424 § 1 k.p.k. i podniesiono w tym zakresie zarzut apelacyjny
(ustawodawca przecież stawiania takiego zarzutu nie zabrania) zadanie sądu
odwoławczego ma nadto charakter złożony. Najpierw bowiem sąd musi
zidentyfikować istotę uchybienia w sferze sporządzenia uzasadnienia przez sąd
meriti, a mianowicie ustalić, czy ma ono charakter pierwotny, czy wtórny. Jeśli
bowiem dotknięte wadami uzasadnienie orzeczenia towarzyszy zupełnemu i
prawidłowo przeprowadzonemu postępowaniu dowodowemu oraz trafnym
ustaleniom faktycznym, sąd odwoławczy może skoncentrować się wyłącznie na
uzupełnieniu braków części motywacyjnej rozstrzygnięcia organu a quo. Jeśli
jednak postępowanie dowodowe było prowadzone nieprawidłowo i wybiórczo, a
ustalenia wynikające z wyroku sądu meriti nie pozostają w logicznym i
merytorycznym związku z wywodami przedstawionymi w uzasadnieniu, sąd
odwoławczy musi najpierw uzupełnić materiał dowodowy, później dokonać jego
oceny, a następnie, w oparciu o wyniki tej analizy, wydać stosowne rozstrzygnięcie
i w kolejnym kroku – jeśli zaistnieje taka potrzeba - właściwie je uzasadnić. W tej
26
drugiej sytuacji uchybienia sądu pierwszej instancji są zatem dużo poważniejszej
natury i z reguły świadczą nadto o obrazie przepisu art. 7 k.p.k. lub innych regulacji
wyznaczających sposób przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ
pierwszej instancji” (zob. wyrok SN z dnia 4.12.2018 r., II KK 114/18).
Nie tylko jednak wywody zawarte w uzasadnieniu wyroku sądu
odwoławczego świadczą o tym, że sąd ten rażąco uchybił standardom rzetelnej
kontroli odwoławczej. Organ ad quem nie dostrzegł bowiem m.in. poważnych
uchybień w wyroku sądu pierwszej instancji w rozstrzygnięciach dotyczących
obowiązku naprawienia szkody nałożonych na oskarżonych Ł. D., Z. C. i A. S. w
punktach 44, 46, 47 tego orzeczenia. Kwestie te nie zostały co prawda dostrzeżone
przez obrońców i podniesione wprost w apelacjach, ale sąd odwoławczy, który z
urzędu podjął się korekty tych rozstrzygnięć dla – jak sam stwierdził – „zachowania
wewnętrznej spójności i sprawiedliwości wyroku” zobowiązany był je dostrzec i
odpowiednio – pamiętając również o wiążącym go zakazie reformationis in peius –
zareagować.
Rozwijając ten wątek, należy stwierdzić, że Sąd Okręgowy nie dostrzegł, że
obowiązek naprawienia szkody (rozstrzygnięcie z punktu 44 wyroku sądu meriti)
orzeczono wobec Ł. D. na rzecz podmiotu, który nie istniał w momencie wydania
wyroku sądu pierwszej instancji. Co więcej, informacje na ten temat (choć w
detalach nieprecyzyjne) znajdowały się w aktach sprawy, gdyż wynikały z pisma
byłego pełnomocnika S. S.A. z dnia 27 kwietnia 2015 r. (k. 7563) oraz wniosku o
orzeczenie obowiązku naprawienia szkody z dnia 13 maja 2005 r. złożonego przez
prokurentów B. S.A. w A. (k. 7592). Dysponując tymi informacjami bez wątpienia
należało pozyskać odpis pełny z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczący
podmiotu pokrzywdzonego czynem opisanym w punkcie CII części wstępnej
wyroku sądu meriti, tj. S. SPÓŁKA AKCYJNA z siedzibą w J., KRS nr [...], NIP […]
(sąd pierwszej instancji błędnie określił w wyroku siedzibę tej spółki wskazując
miejscowość A. zamiast J. – uwaga SN). Gdyby sądy orzekające ów odpis
pozyskały, dowiedziałyby się, że pokrzywdzona spółka pod tą nazwą funkcjonowała
w obrocie od 27.03.2003 r. do 29.05.2009 r., potem zmieniła nazwę na B. SPÓŁKA
AKCYJNA z siedzibą w J., a z Krajowego Rejestru Sądowego została wykreślona w
dniu 03.01.2012 r. z powodu przejęcia przez inną spółkę. Na mocy uchwały
27
Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy spółki "B." SPÓŁKA AKCYJNA z siedzibą w
J. z dnia 18.11.2011 r. doszło bowiem do połączenia spółki B. SPÓŁKI AKCYJNEJ
w A. (spółka przejmująca) i spółki B. SPÓŁKI AKCYJNEJ w J. (spółka
przejmowana), na podstawie art. 492 § 1 pkt 1 k.s.h. (łączenie przez przejęcie),
przez przeniesienie całego majątku spółki przejmowanej na spółkę przejmującą za
akcje wydane przez spółkę przejmującą, akcjonariuszom spółki przejmowanej.
Omawiając kwestie związane z wyżej wymienionym rozstrzygnięciem i
ingerencją w jego treść przez sąd odwoławczy, nie mogło ujść uwadze Sądu
Najwyższego i to, że organ ad quem zmniejszając kwotę orzeczoną tytułem wyżej
wymienionego obowiązku, wskazał, iż czyni to dlatego, że występek z punktu CII
został popełniony przez oskarżonego Ł. D. wspólnie i w porozumieniu z M. B., R. L.
i A. M.. Prawdziwość tej tezy została trafnie zakwestionowana w kasacji
wywiedzionej przez obrońcę Ł. D., który zasadnie podniósł, że jego mandantowi nie
przypisano działania „wspólnie i w porozumieniu”. Powyższa konstatacja sądu
odwoławczego bez wątpienia również wskazuje na wadliwość przeprowadzonej w
niniejszej sprawie kontroli instancyjnej.
Jeszcze bardziej dobitnym wyrazem wadliwości tej kontroli jest jednak to,
że badając ów wątek w kontekście zarzutów apelacyjnych, w których obrońca
oskarżonego Ł. D. kwestionował tak zasadność przypisania oskarżonemu
przestępstwa opisanego w punkcie CII części wstępnej wyroku sądu meriti (z uwagi
na brak możliwości niebudzącego wątpliwości ustalenia, że przedmiotowe
papierosy otrzymał oskarżony), jak i – „z daleko idącej ostrożności” - wysokość
orzeczonego obowiązku naprawienia szkody, sąd odwoławczy nie zwrócił uwagi na
fakt, że analogiczny czyn (jak opisany w punkcie CII części wstępnej wyroku sądu
meriti, a przypisany Ł. D. w punkcie 38 części dyspozytywnej tego orzeczenia)
został przypisany L. K. w punkcie 78 prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego
Katowice – Wschód w Katowicach z dnia 18 kwietnia 2016 r., sygn. akt III K 47/15
(k.11117 – 11180). L. K. przypisano bowiem czyn polegający na tym, że „w okresie
od 01 października 2007 do 13 grudnia 2007 roku w Katowicach, czyniąc sobie z
popełniania przestępstw stałe źródło dochodu, nabył za około 70 procent wartości
pochodzące z kradzieży z włamaniem do magazynów wytwórni wyrobów
tytoniowych „S.” w J. nr […] wyroby tytoniowe różnych marek o wartości około
28
248 216,46 zł”, który zakwalifikowano z art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w
zw. z art. 65 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 lipca 2015 r. w zw.
z art. 4 § 1 k.k. in fine. Oczywiście sądy orzekające w niniejszej sprawie treścią ww.
orzeczenia, zgodnie z zasadą samodzielności jurysdykcyjnej sądu karnego (art. 8 §
1 k.p.k.), związane nie były, ale przy tego rodzaju zarzutach apelacyjnych, treść
ww. orzeczenia winna być przedmiotem pogłębionej refleksji sądu odwoławczego,
co powinno znaleźć wyraz w treści uzasadnienia wyroku tego sądu. W
przedmiotowej sprawie, tak się jednak nie stało, co jest kolejnym dowodem na to,
że kontrola apelacyjna rażąco odbiegała od standardów wyznaczonych treścią art.
433 § 1 i 2 w zw. z art. 457 § 3 k.p.k.
Przy tej okazji należy jednak zauważyć, że nie ma racji obrońca
oskarżonego Ł. D. – adwokat J. R., gdy twierdzi, że skazując oskarżonego za czyn
przypisany mu punkcie 38 wyroku sądu meriti, za który uprzednio prawomocnie
skazano L. K., sąd dopuścił się uchybienia stanowiącego bezwzględną przyczynę
odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k.
Niedopuszczalna jest wszak taka interpretacja art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k., która
prowadzi do ominięcia kategorycznie brzmiących pozostałych przepisów art. 17 § 1
k.p.k. Skoro zatem przeszkodę procesową stanowi powaga rzeczy osądzonej
rozumiana jako wcześniejsze prawomocne zakończenie postępowania karnego co
do tego samego czynu tej samej osoby (art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.), to nie sposób
uznać, że pod przesłankę z art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. podpada sytuacja
wcześniejszego prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie co prawda o
ten sam czyn, ale przeciwko innej osobie.
Skarżący ten nie ma również racji, negując możliwość nałożenia obowiązku
naprawienia szkody na osobę skazaną za paserstwo. Rozwijając ten wątek należy
zauważyć, że Sąd Najwyższy od lat konsekwentnie dopuszcza taką możliwość
stwierdzając m.in., iż „pogląd, że sprawca paser nie może odpowiadać w całości za
szkodę wyrządzoną tym przestępstwem, jest rażąco błędny w świetle ratio legis art.
46 § 1 k.k.” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2011 r., III KK 399/10), a
także wskazując, że „nie można twierdzić, że paser nie wyrządza żadnej szkody w
mieniu właściciela rzeczy stanowiącej przedmiot paserstwa. Oznacza to, że
pomiędzy czynem zawierającym znamiona przestępstwa paserstwa, a naruszeniem
29
lub zagrożeniem dobra będącego przedmiotem tego przestępstwa w postaci
rzeczy, nie ma ogniw pośrednich, podobnie jak w przypadku przestępstwa
kradzieży. Zatem odpowiedzialność odszkodowawcza sprawcy kradzieży oparta o
art. 46 § 1 k.k., nie eliminuje odpowiedzialności odszkodowawczej pasera, który
podejmuje działania w odniesieniu do mienia będącego uprzednio przedmiotem
tych przestępstw” (wyrok SN z dnia 11 lutego 2011 r., III KK 243/10). Przypomnieć
przy tym należy, że zgodnie z art. 422 k.c. za szkodę odpowiedzialny jest nie tylko
ten, kto ją bezpośrednio wyrządził, lecz także ten, kto inną osobę do wyrządzenia
szkody nakłonił albo był jej pomocny, jak również ten, kto świadomie skorzystał z
wyrządzonej drugiemu szkody. Bez wątpienia paser, który umyślnie nabywa wyroby
pochodzące z kradzieży, za cenę dużo niższą od ich rzeczywistej wartości, jest
osobą, która świadomie korzysta z wyrządzonej drugiemu szkody.
Przechodząc natomiast do kolejnych kwestii związanych z wątkiem
dotyczącym orzeczeń o obowiązku naprawienia szkody, należy wskazać, że sąd
pierwszej instancji w punkcie 46 (w związku z czynem VII) orzekł wobec
oskarżonego Z. C. obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz P. SA
kwoty 5000 zł, a w punkcie 47 orzekł od A. S. (w związku z czynem XLVII)
obowiązek naprawienia szkody na rzecz PHUP O. w kwocie 2000 zł. Z
uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji wynika przy tym, że ww. kwota
zasądzona na rzecz P. SA, związana jest z przestępstwem popełnionym na szkodę
firmy „L.”.
Takie rozstrzygnięcia nie mogą być uznane za prawidłowe, skoro
przestępstwo na szkodę PHUP O. – jak wynika z ustaleń sądu pierwszej instancji -
popełnił oskarżony Z. C. wraz z M. B., R. L., D. M. oraz R. W. i to temu
oskarżonemu przestępstwo to zostało zarzucone i przypisane (zob. punkt VII części
wstępnej wyroku i punkt 2 części dyspozytywnej wyroku). Natomiast przestępstwo
na szkodę firmy L. zostało popełnione - jak wynika z ustaleń sądu pierwszej
instancji - przez oskarżonego A. S. wraz z R. L., R. S. i M. M.. Co więcej, w
uzasadnieniu wyroku sądu pierwszej instancji wskazano, że obowiązkiem
naprawienia szkody, w związku z przestępstwem popełnionym na szkodę
przedsiębiorstwa L., miał być obciążony właśnie A. S..
30
Powyższe okoliczności, choć nie podniesione wprost w kasacjach,
jednoznacznie wskazują, że w rozstrzygnięciach zawartych w punktach 46 i 47
wyroku sądu pierwszej instancji obowiązek naprawienia szkody został nałożony na
osoby niebędące sprawcami przestępstw, którymi wyrządzono ww. szkody. Fakt,
że sąd odwoławczy, mimo tego, iż ingerował w treść tych rozstrzygnięć, wadliwości
tej nie zauważył, jest dodatkowym argumentem, że kontrola instancyjna w
przedmiotowej sprawie rażąco odbiegała od jej ustawowych standardów.
Kierując się powyższą argumentacją, Sąd Najwyższy doszedł do
przekonania, że autorzy nadzwyczajnych środków zaskarżenia wykazali
zaktualizowanie się w przedmiotowej sprawie podstawy kasacyjnej z art. 523 § 1
k.p.k. i uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach w zaskarżonej części i
sprawę w tym zakresie przekazał temu sądowi do ponownego rozpoznania w
postępowaniu odwoławczym.
W postępowaniu ponownym sąd odwoławczy, kierując się wskazaniami i
zapatrywanymi Sądu Najwyższego oraz pamiętając o wiążącym go zakazie
reformationis in peius, przeprowadzi kontrolę odwoławczą, zgodnie ze standardami
wyznaczanymi treścią przepisów art. 433 § 1 i 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k.,
zwracając uwagę także na te zagadnienia podniesione w nadzwyczajnych środkach
zaskarżenia, które Sąd Najwyższy, ze względu na skorzystanie z kompetencji
przyznanej na mocy art. 436 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k., pozostawił poza
zakresem swoich rozważań.
Na zakończenie Sąd Najwyższy odniesie się do zarzutu podniesionego w
punkcie 3 kasacji obrońcy oskarżonego M. M.. Jest to konieczne, gdyż jego
podzielenie musiałoby skutkować – przynajmniej w pewnym zakresie – uchyleniem
nie tylko wyroku sądu drugiej, ale i pierwszej instancji. Tego zarzutu Sąd Najwyższy
jednak nie uznał za zasadny. Choć bowiem w istocie podstawą usunięcia
oskarżonego M. M. z sali rozpraw powinien być art. 375 § 1 k.p.k., to w przypadku
tego oskarżonego, zastosowanie wadliwego trybu jego usunięcia z tej sali, nie
może być traktowane jako naruszenie przepisów mogące mieć wpływ (a tym
bardziej istotny wpływ) na treść orzeczenia. Postawa M. M. w toku postępowania,
tak przed sądem I, jak i II instancji, wskazuje, że w istocie nie był zainteresowany
przebiegiem rozprawy (o czym świadczą np. jego wnioski o niedoprowadzenie na
31
terminy rozprawy głównej, które dotyczyły również terminów, na których był
przesłuchiwany m.in. A. Ś. – k. 10880).
Ponadto, przepis art. 375 § 2 k.p.k. nie nakłada na przewodniczącego
składu orzekającego obowiązku odczytania protokołu rozprawy sporządzonego pod
nieobecność oskarżonego usuniętego z sali rozpraw tym trybie. Przewodniczący
jest zobowiązany jedynie do zrelacjonowania tego, co działo się na rozprawie pod
nieobecność oskarżonego, np. streszczenia zeznań przesłuchanych świadków.
Oskarżony wydalony z sali rozpraw na podstawie art. 375 § 1 k.p.k. traci też prawo
do zadawania pytań osobom przesłuchanym pod jego nieobecność, czy
zapoznania się z ujawnionymi w tym czasie dokumentami lub dowodami
rzeczowymi sprowadzonymi na salę i nie może z tego powodu żądać ponownego
ich przeprowadzenia (zob. D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M.
Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz
aktualizowany, LEX/el. 2022, komentarz do art. 375, teza 8). Oskarżony M. M.,
który - przypomnijmy - korzystał z pomocy obrońcy, w związku z długim czasem
trwania ww. postępowania miał możliwość nie tylko szczegółowego zapoznania się
z przebiegiem rozprawy głównej przeprowadzonej pod jego nieobecność (np.
poprzez gruntowne zapoznanie się z aktami sprawy), jak i złożenia wyjaśnień co do
przeprowadzonych pod jego nieobecność dowodów. Wyjaśnienia oskarżony mógł
złożyć także w toku rozprawy odwoławczej, z czego jednak świadomie zrezygnował
(najpierw jego obrońca złożył wniosek o doprowadzenie oskarżonego na rozprawę
odwoławczą, a potem ten wniosek cofnął – k. 12503 – 12504).
Rozstrzygnięcie o zwrocie opłat od kasacji wyznaczyła treść przepisu art.
527 § 4 k.p.k., a o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej dla obrońców z
urzędu Z. C. i M. M. orzeczono na podstawie § 2, § 3, § 4 ust. 1 i 3 oraz § 17 ust. 2
pkt 6 i ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października
2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy
prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019, poz. 18)