I NKRS 119/21
Sąd Najwyższy2021-12-15
Sygnatura
I NKRS 119/21
Sąd
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia
2021-12-15
Rodzaj
Wyrok
Treść orzeczenia
Sygn. akt I NKRS 119/21
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 grudnia 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Tomasz Demendecki (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Janusz Niczyporuk
SSN Krzysztof Wiak
w sprawie z odwołań M. A. K. W. i D. C.
od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr […] z dnia 25 czerwca 2021 r.
w przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na
stanowisku sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Karnej, ogłoszonym w Monitorze
Polskim z 2021 r., poz. 280,
z udziałem P. K.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 22 grudnia 2021 r.,
1. oddala odwołanie D. C.;
2. odrzuca odwołanie M. A. K. W..
UZASADNIENIE
Krajowa Rada Sądownictwa uchwałą Nr [...] z 25 czerwca 2021 r. działając
na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie
Sądownictwa (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 269 - dalej: ustawa o KRS lub u.KRS),
postanowiła przedstawić Prezydentowi RP wniosek o powołanie P. K. do pełnienia
2
urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Karnej (pkt 1 uchwały)
oraz nie przedstawić takiego wniosku wobec D. S. C., K. K. oraz M. A. K. W. (pkt 2
uchwały). Obwieszczenie o wolnych stanowiskach zostało ogłoszone w Monitorze
Polskim z 2021 r. pod poz. 280.
W uzasadnieniu uchwały Krajowa Rada Sądownictwa (dalej: KRS lub Rada)
stwierdziła, że wszyscy kandydaci, biorący udział w konkursie, spełniają wymagania
ustawowe określone w art. 30 § 1 pkt 1-5 i 7-9 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.
o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1904 - dalej: u.SN) (s. 4 Uchwały).
Dokonując oceny kandydatów, Rada kierowała się również wymogiem z art. 30 § 1
pkt 6 u.SN oraz kryteriami wymienionymi w art. 35 ust. 2 pkt 1 u.KRS i uwzględniła:
wyróżnianie się wysokim poziomem wiedzy prawniczej, doświadczenie zawodowe,
w tym doświadczenie w stosowaniu przepisów prawa, dorobek naukowy, opinie
przełożonych, rekomendacje, publikacje i inne dokumenty dołączone do karty
zgłoszenia (s. 5 Uchwały). Jak dalej wskazała, uczestnicy postępowania
pretendujący do objęcia stanowiska sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Karnej,
spełniają formalnie wszystkie kryteria wyboru, a zatem zadaniem Rady było
przeprowadzenie weryfikacji i dokonanie wyboru tej osoby, która spełnia wszystkie
kryteria - oceniane łącznie - najpełniej i w najwyższym stopniu (s. 9 Uchwały).
Po wszechstronnym rozważeniu całokształtu okoliczności sprawy Krajowa
Rada Sądownictwa - podzielając stanowisko zespołu - uznała, że Prezydentowi RP
zostanie przedstawiony wniosek o powołanie P. K. do pełnienia urzędu na
stanowisku sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Karnej.
D. C. oraz M. K. W. (dalej łącznie: „Skarżący” lub „Odwołujący się”), na
podstawie art. 44 ust. 1 i 3 u.KRS zaskarżyli uchwałę Nr [...] Krajowej Rady
Sądownictwa z 25 czerwca 2021 r. w przedmiocie przedstawienia wniosku o
powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego w Izbie
Karnej, ogłoszone w Monitorze Polskim z 2021 r., poz. 280, (dalej: „Uchwała”).
Sąd Najwyższy na podstawie art. 44 ust. 2a u.KRS postanowił połączyć
sprawę z odwołania od uchwały wniesionego przez D. C. (I NKRS 120/21;
postanowienie o połączeniu z 16 listopada 2021 r.) ze sprawą o sygn. akt I NKRS
119/21 celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą I NKRS 119/21.
Odwołujący się zaskarżyli przedmiotową uchwałę w części.
3
D. C. zaskarżył uchwałę w odniesieniu do punktów 1 i 2, w zakresie w jakim
KRS postanowiła: przedstawić Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem
o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego w
Izbie Karnej kandydatury P. K. oraz nie przedstawiać z wnioskiem o powołanie do
pełnienia tego urzędu D. C..
M. K. W. zaskarżyła pkt 1 uchwały w całości, w jakim KRS postanowiła
przedstawić Prezydentowi RP wniosek o powołanie P. K. do pełnienia urzędu na
stanowisku sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Karnej oraz odnośnie pkt. 2
uchwały: w zakresie, w jakim KRS postanowiła nie przedstawiać wniosku o
powołanie M. K. W. do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego w Izbie
Karnej.
Opiniując kandydaturę D. C. na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w
Izbie Karnej, Krajowa Rada Sądownictwa zaprezentowała jego sylwetkę wskazując,
że urodził się […] 1978 r. w S.. W 2002 r. ukończył wyższe studia prawnicze na
Uniwersytecie […] w T. z oceną dobrą, uzyskując tytuł magistra. Po odbyciu
aplikacji sądowej w okręgu Sądu Okręgowego w S., we wrześniu 2005 r. złożył
egzamin sędziowski z wynikiem ogólnym dobrym. Od 7 listopada 2005 r. do 1
listopada 2006 r. był zatrudniony w Sądzie Okręgowym w Ł. - Ośrodku Migracyjnym
Ksiąg Wieczystych na stanowisku referendarza sądowego. Z dniem 2 listopada
2006 r. został mianowany asesorem sądowym w Sądzie Rejonowym w A.. Orzekał
w sprawach cywilnych, wykroczeniowych, karnych oraz rodzinnych i nieletnich.
Postanowieniem Prezydenta RP z 30 czerwca 2009 r. został powołany do pełnienia
urzędu na stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w A.. Orzekał w sprawach
karnych, karnych skarbowych i wykroczeniowych, sprawach cywilnych oraz w
sprawach wieczystoksięgowych. Z dniem 1 września 2012 r. został - na własny
wniosek - przeniesiony na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego w S.. Orzekał w
VII Wydziale Karnym tego Sądu. W 2016 r. ukończył studia podyplomowe w
zakresie przestępczości gospodarczej i skarbowej. Z dniem 1 stycznia 2017 r.
został przeniesiony do II Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w S.. W 2019 r.
ukończył studia podyplomowe w zakresie zapobiegania przestępczości
gospodarczej, skarbowej i przeciwko mieniu. Uchwałą Rady Dyscypliny Nauki
Prawne Uniwersytetu w B. z siedzibą w B. z dnia 6 grudnia 2019 r., na podstawie
4
przedstawionej rozprawy doktorskiej pt.: „Immunitety międzynarodowe […]”,
uzyskał stopień naukowy doktora nauk w dziedzinie nauk społecznych w
dyscyplinie nauki prawne. Od 11 lutego do 8 maja 2020 r. pełnił funkcję Kierownika
Sekcji Wykonawczej i Czynności Sądu w Ramach Postępowania
Przygotowawczego w II Wydziale Karnym Sądu Rejonowego w S.. Jest zatrudniony
w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w S. na stanowisku adiunkta. Podnosi
kwalifikacje zawodowe przez uczestnictwo w szkoleniach.
Opiniując kandydaturę M. K. W. na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego
w Izbie Karnej, Krajowa Rada Sądownictwa zaprezentowała jej sylwetkę wskazując,
że urodziła się […] 1976 r. w G.. Od 4 października 1999 r. do 31 stycznia 2000 r.
była zatrudniona w „K.” z siedzibą w S. na stanowisku pośrednika w obrocie
nieruchomościami. W 2000 r. ukończyła wyższe studia prawnicze na Uniwersytecie
[…] z oceną dobrą, uzyskując tytuł magistra. Od 4 sierpnia do 31 października 2000
r. pracowała w Spółdzielni Mieszkaniowej „O.” w G. na stanowisku referenta do
spraw windykacji lokali mieszkalnych. Od 1 listopada 2000 r. do 31 maja 2004 r.
była zatrudniona w S. sp. z o. o. z siedzibą w W. jako prawnik, specjalista do spraw
obsługi klienta. Po odbyciu aplikacji sądowej w okręgu Sądu Okręgowego w W., we
wrześniu 2005 r. złożyła egzamin sędziowski z wynikiem ogólnym dobrym. Z dniem
1 listopada 2005 r. została mianowana asesorem sądowym i powierzono jej
pełnienie czynności sędziowskich w Sądzie Rejonowym w W., w którym orzekała w
II Wydziale Grodzkim. Z dniem 1 stycznia 2006 r. - w związku z reorganizacją
sądów powszechnych - powierzono jej pełnienie czynności sędziowskich w nowo
utworzonym Sądzie Rejonowym w W.. Orzekała kolejno w: VII Wydziale Grodzkim,
III Wydziale Karnym (od 7 października 2006 r.) oraz IV Wydziale Karnym (od 12
lutego 2008 r.). Postanowieniem Prezydenta RP z 27 marca 2009 r. została
powołana do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w W..
Wykonywała obowiązki orzecznicze kolejno w: IV Wydziale Karnym, VII Wydziale
Grodzkim (od 1 lipca 2009 r.), III Wydziale Karnym (od 19 października 2009 r.), VII
Wydziale Wykonywania Orzeczeń (od 1 lipca 2013 r.), VII Wydziale Wykonywania
Orzeczeń oraz V Wydziale Karnym (od 1 kwietnia 2016 r.), V Wydziale Karnym, VII
Wydziale Wykonywania Orzeczeń oraz III Wydziale Karnym (od 1 stycznia 2019 r.),
a obecnie orzeka w VII Wydziale Wykonywania Orzeczeń oraz III Wydziale Karnym
5
(od 1 lipca 2019 r.). Począwszy od 2014 r. była delegowana do orzekania na
pojedynczych sesjach w Sądzie Okręgowym w W.. Od 17 sierpnia 2015 r. pełni
funkcję Zastępcy Przewodniczącego VII Wydziału Wykonywania Orzeczeń Sądu
Rejonowego w W. (kadencja do 16 lutego 2022 r.). Ponadto między innymi:
prowadziła wykłady dla adwokatów […] Izby Adwokackiej oraz zajęcia dydaktyczne
dla uczniów w szkołach ponadpodstawowych w ramach projektu edukacyjnego „A.”.
Podnosi kwalifikacje zawodowe przez uczestnictwo w szkoleniach oraz
konferencjach szkoleniowych.
W trakcie posiedzenia Krajowej Rady Sądownictwa w dniu 25 czerwca
2021 r. na kandydaturę: D. C. oddano 2 głosy „za” oraz 14 głosów „przeciw”, przy 5
głosach „wstrzymujących się” (przy udziale 21 osób), zaś na kandydaturę M. K. W.
oddano 1 głos „za” oraz 12 głosów „przeciw”, przy 8 głosach „wstrzymujących się”
(przy udziale 21 osób). W rezultacie wskazane kandydatury nie otrzymały
wymaganej bezwzględnej większości głosów.
D. C. zaskarżył przedmiotową uchwałę zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść
rozstrzygnięcia, w postaci:
1.1. art. 41 u.KRS w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2, z art. 37 ust. 1 u.KRS w zw.
z art. 31 § 1-3 i art. 112a u.SN przez błędne przyjęcie, że w następstwie
obwieszczenia Prezydenta RP z dnia 11 marca 2021 r. o wolnych
stanowiskach sędziego w Sądzie Najwyższym (M.P. z 2021 r., poz. 280;
dalej: Obwieszczenie) doszło do skutecznego wszczęcia postępowania w
niniejszej sprawie, co skutkowało przeprowadzeniem przez Radę tego
postępowania oraz podjęciem w nim merytorycznej uchwały, gdy tymczasem
obwieszczenie - z uwagi na brak kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów,
przewidzianej w art. 144 ust. 2 Konstytucji RP - było nieważne wobec czego
nie mogło dojść do skutecznego wszczęcia postępowania przed Radą
w niniejszej sprawie, co powinno skutkować umorzeniem tego postępowania,
nie zaś wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia;
1.2. art. 21 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 1 oraz art. 34 ust. 1-3 u.KRS w zw. z § 12 ust. 1 i
2-4 oraz § 19 ust. 1-8 Regulaminu Krajowej Rady Sądownictwa, stanowiącego
6
załącznik do uchwały nr 158/2019 Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 24 stycznia
2019 r. w sprawie Regulaminu Krajowej Rady Sądownictwa (M.P. z 2019 r., poz.
192, ze zm.; dalej: Regulamin KRS) przez błędne przyjęcie, że doszło do
skutecznego przyjęcia stanowisk zespołów oraz podjęcia uchwały, gdy tymczasem
Rada (a w ślad za tym zespoły) nie była należycie obsadzona, wobec
nieskutecznego powołania części sędziowskiej Rady, tj. powołania w sposób
sprzeczny z Konstytucją RP, w konsekwencji czego sędziowska część Rady nie
była uprawniona do uczestniczenia w postępowaniu w niniejszej sprawie, w tym w
opiniowaniu i rekomendowaniu kandydatów (w ramach zespołów), głosowaniach
i w efekcie w podejmowaniu uchwały;
1.3. art. 33 ust. 1 w zw. z art. 35 ust. 1-3 u.KRS w zw. z § 19 ust. 1-11 Regulaminu
KRS przez:
- dokonanie oceny kandydatury Odwołującego się bez dochowania
obowiązku wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy i bez
wnikliwego zbadania materiałów sprawy udostępnionych Radzie oraz
dokonanie tej oceny w sposób sprzeczny z prawem, dowolny oraz
sprzecznie ze zgromadzonym materiałem, z pominięciem rzetelnej oceny
kwalifikacji Odwołującego się i konkurujących z nim kandydatów, z
przekroczeniem granic swobodnej oceny materiałów, co skutkowało
przedstawieniem w uchwale Prezydentowi RP wniosku o powołanie do
pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Karnej
prokuratora P. K., a nie Odwołującego się;
- brak określenia i rozpatrzenia zgłoszonych kandydatur w oparciu o jasne i
jednakowe dla wszystkich osób uczestniczących w konkursie kryteria oceny
kandydatów na wolne stanowisko sędziowskie, co skutkowało
przedstawieniem w uchwale Prezydentowi RP wniosku o powołanie do
pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Karnej
innego uczestnika postępowania niż Odwołujący się;
2. obrazę prawa materialnego, w postaci:
2.1. art. 144 ust. 1-3 Konstytucji RP w zw. z art. 31 § 1-3 i art. 112a u.SN w zw. z
art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 u.KRS przez ich błędną wykładnię, wyrażającą się w przyjęciu,
7
że obwieszczenie nie wymagało do swojej ważności kontrasygnaty Prezesa Rady
Ministrów, podczas gdy dokonując prawidłowej wykładni jasne jest, że nie doszło w
ogóle do skutecznego wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie, które
pozwalałoby Radzie na realizację jej kompetencji, wynikających z art. 3 ust. 1 pkt 1
i 2 u.KRS do podjęcia merytorycznej uchwały, przewidzianej w art. 37 ust. 1 u.KRS;
2.2. art. 187 ust. 1 pkt 2 i ust. 3, art. 173, art. 10 i art. 186 Konstytucji RP
w zw. z art. 9a ust. 1-3, z art. lit. ust. 1-5, z art. 21 ust. 1 i 2, z art. 33 ust. 1,
z art. 34 ust. 1 i art. 37 ust. 1 u.KRS w zw. z § 12 ust. 1 i 3-6 oraz § 19 ust.
1-8 Regulaminu KRS przez błędną wykładnię tych przepisów, a w rezultacie
ich niewłaściwe zastosowanie, tj. wydanie zaskarżonej uchwały przez Radę,
która była nienależycie obsadzona, wobec nieskutecznego powołania części
sędziowskiej Rady, tj. powołania w sposób sprzeczny z Konstytucją RP oraz
wyżej wskazanymi przepisami ustawy o KRS, w konsekwencji czego
sędziowska część Rady nie była uprawniona do uczestniczenia w
postępowaniu w niniejszej sprawie, w tym w opiniowaniu i rekomendowaniu
kandydatów (w ramach zespołów), głosowaniach i w efekcie w
podejmowaniu uchwały;
2.3. art. 2, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 60 Konstytucji RP przez błędną
wykładnię tych przepisów, a w rezultacie ich niewłaściwe zastosowanie, tj.
brak dokonania oceny kandydatów na podstawie przejrzystych kryteriów
awansu, które odpowiadałyby zasadom równego dostępu do służby
publicznej, zasadom równego traktowania oraz zasadom demokratycznego
państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej,
w wyniku czego Prezydentowi RP przedstawiono wniosek o powołanie do
pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Karnej
prokuratora P. K., a nie Odwołującego się;
2.4. art. 19 ust. 1 akapit 2 w zw. z art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej z dnia 7
lutego 1992 r. (dalej: TUE) oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii
Europejskiej (dalej: KPP) przez ich błędną wykładnię wyrażającą się w
przyjęciu, że nie zostaje naruszona zasada państwa prawnego oraz standard
niezawisłości sędziów wymagany dla zapewnienia skutecznej ochrony
sądowej w sprawach unijnych, gdy sędziowie Sądu Najwyższego, będącego
8
sądem, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa
wewnętrznego w rozumieniu art. 267 ust. 3 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii
Europejskiej z 25 marca 1957 roku (dalej: TFUE), powoływani są na wniosek
Krajowej Rady Sądownictwa, której członków (sędziów) wybiera Sejm
spośród kandydatów zgłoszonych przez co najmniej 25 sędziów lub co
najmniej 2 tysiące obywateli, przy czym ostateczna lista kandydatów, którą
zbiorczo zatwierdza Sejm, jest ustalana wcześniej przez komisję sejmową,
gdy tymczasem prawidłowa wykładnia powyższych przepisów,
determinująca również interpretację oraz stosowanie prawa krajowego,
powinna być taka, że opisany wyżej sposób kształtowania Rady zwiększa
wpływ Parlamentu na jej działalność oraz wpływa niekorzystnie na jej
niezależność, w związku z czym skład Sądu Najwyższego wybrany przez tak
ukształtowaną Radę nie spełnia warunku dotyczącego niezawisłości sądu
oraz sądu powołanego zgodnie z ustawą, jak wymaga tego art. 19 ust. 1
akapit 2 w zw. z art. 2 TUE oraz art. 47 KPP.
Natomiast M. K. W. w swoim odwołaniu zarzuciła:
1. naruszenia przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy,
w postaci:
1.1. art. 41 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2, z art. 37 ust. 1 u.KRS w zw. z art. 31
§ 1-3 i art. 112a u.SN przez błędne przyjęcie, że w następstwie
obwieszczenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o wolnych
stanowiskach sędziego w Sądzie Najwyższym doszło do skutecznego
wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie, co skutkowało
przeprowadzeniem przez Radę tego postępowania oraz podjęciem w nim
merytorycznej uchwały, gdy tymczasem obwieszczenie - z uwagi na brak
kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów, przewidzianej w art. 144 ust. 2
Konstytucji RP - było nieważne, wobec czego nie mogło dojść do
skutecznego wszczęcia postępowania przed Radą w niniejszej sprawie,
co powinno skutkować umorzeniem tego postępowania, nie zaś wydaniem
merytorycznego rozstrzygnięcia;
9
1.2. art. 21 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 1 oraz art. 34 ust. 1-3 u.KRS w zw. z § 12
ust. 1 i 2-4 oraz § 19 ust. 1-8 Regulaminu Krajowej Rady Sądownictwa,
stanowiącego załącznik do uchwały nr 158/2019 Krajowej Rady
Sądownictwa z 24 stycznia 2019 r. w sprawie Regulaminu Krajowej Rady
Sądownictwa (M.P. z 2019 r., poz. 192, ze zm.; dalej: Regulamin KRS) przez
błędne przyjęcie, że doszło do skutecznego przyjęcia stanowisk zespołów
oraz podjęcia uchwały, gdy tymczasem Rada (a w ślad za tym zespoły) nie
była należycie obsadzona, wobec nieskutecznego powołania części
sędziowskiej Rady, tj. powołania w sposób sprzeczny z Konstytucją RP, w
konsekwencji czego sędziowska część Rady nie była uprawniona do
uczestniczenia w postępowaniu w niniejszej sprawie, w tym w opiniowaniu i
rekomendowaniu kandydatów (w ramach zespołów), głosowaniach
i w efekcie w podejmowaniu uchwały;
1.3. art. 33 ust. 1 w zw. z art. 35 ust. 1-3 u.KRS w zw. z § 19 ust. 1-11
Regulaminu KRS przez:
- dokonanie oceny kandydatury Odwołującej się bez dochowania obowiązku
wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy i bez wnikliwego zbadania
materiałów sprawy, udostępnionych Radzie oraz dokonanie tej oceny
w sposób sprzeczny z prawem, dowolny oraz sprzecznie ze zgromadzonym
materiałem, z pominięciem rzetelnej oceny kwalifikacji Odwołującej się i
konkurujących z nią kandydatów, z przekroczeniem granic swobodnej oceny
materiałów, co skutkowało przedstawieniem w uchwale Prezydentowi RP
wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu
Najwyższego w Izbie Karnej Pana P. K., a nie Odwołującej się;
- brak określenia i rozpatrzenia zgłoszonych kandydatur w oparciu o jasne
i jednakowe dla wszystkich osób uczestniczących w konkursie kryteria oceny
kandydatów na wolne stanowisko sędziowskie, co skutkowało
przedstawieniem w uchwale Prezydentowi RP wniosku o powołanie do
pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Karnej
innego uczestnika niż Odwołująca się;
- de facto niezaproszenie Odwołującej się na posiedzenie zespołu
10
oceniającego, tj. wysłanie informacji o terminie posiedzenia zespołu dzień
przed tym terminem pocztą elektroniczną w sytuacji, w której Odwołująca się
miała tego dnia sesję orzeczniczą, tj. wykonywała swoje publiczne obowiązki
służbowe, i w której Odwołująca się niezwłocznie odpowiedziała na
zawiadomienie, informując o przeszkodzie w udziale w posiedzeniu zespołu
(korespondencja elektroniczna w aktach sprawy - wniosek o zapoznanie się
z tą korespondencją przez Sąd Najwyższy); niewzięcie pod uwagę przez
zespół i Radę tej okoliczności, która obiektywnie uniemożliwiała Odwołującej
się stawienie się na posiedzeniu zespołu bez uszczerbku dla wymiaru
sprawiedliwości i stron postępowań, które prowadzi; dalsze prowadzenie
postępowania przez zespół i Radę świadczy o tendencyjnym i negatywnym
nastawieniu członków tych ciał do Odwołującej się i podważa zaufanie do
obiektywności, fachowości i rzetelności całego postępowania;
- tendencyjne i wybiórcze uwypuklenie wyłącznie cech i okoliczności, które
świadczyły na korzyść wybranego przez Radę kandydata, w szczególności
przywiązanie niewspółmiernej wagi, z przekroczeniem granic swobodnej
oceny kandydatów, do posiadanego przez Pana P. K. stopnia doktora nauk
prawnych, przy zupełnym pominięciu innych cech i kwalifikacji pozostałych
kandydatów, w szczególności szerokiej działalności edukacyjnej i
popularyzatorskiej oraz szkoleniowej Odwołującej się, uzyskaniu przez Nią
cennego wyróżnienia „Obywatelskiego Sędziego Roku”, co jest jednym z
największych zaszczytów dla sędziego sądu powszechnego, co może
świadczyć o celowym, z góry powziętym zamiarze wyboru określonego
kandydata oraz dowodzi znacznego przekroczenia granic swobodnej oceny
kandydatów;
- pominięcie w ocenie kandydatów kryterium doświadczenia orzeczniczego,
co samo w sobie stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny
kandydatów, w szczególności niewzięcie pod uwagę, że rekomendowany
kandydat Pan P. K. jest prokuratorem, którego kariera na wyższych
stanowiskach prokuratorskich jest stosunkowo krótka (od 2016 r.), i że nie
11
ma on żadnego doświadczenia w zakresie orzekania i sprawowania wymiaru
sprawiedliwości, podczas gdy Odwołująca się jest doświadczonym sędzią
sądu powszechnego, wzorowo wykonuje swoje obowiązki orzecznicze, a za
swoją służbę sędziowską była nagradzana między innymi przez Fundację C.
tytułem „[…] Sędziego Roku” w 2019 r. - pominięcie tego kryterium
doprowadziło w konsekwencji do rekomendowania P. K. a nie Odwołującej
się;
2. obrazę prawa materialnego, w postaci:
2.1. art. 144 ust. 1-3 Konstytucji RP w zw. z art. 31 § 1-3 i art. 112a u. SN w
zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 u.KRS przez ich błędną wykładnię wyrażającą się
w przyjęciu, że obwieszczenie nie wymagało do swojej ważności
kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów, podczas gdy dokonując prawidłowej
wykładni jasne jest, że nie doszło w ogóle do skutecznego wszczęcia
postępowania w niniejszej sprawie, które pozwalałoby Radzie na realizację
jej kompetencji, wynikających z art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 u.KRS, do podjęcia
merytorycznej uchwały, przewidzianej w art. 37 ust. 1 u.KRS;
2.2. art. 187 ust. 1 pkt 2 i ust. 3, art. 173, art. 10 i art. 186 Konstytucji RP
w zw. z art. 9aust. 1-3, z art. lid ust. 1-5, z art. 21 ust. 1 i 2, z art. 33 ust. 1, z
art. 34 ust. 1 i art. 37 ust. 1 u.KRS w zw. z § 12 ust. 1 i 3-6 oraz § 19 ust. 1-8
Regulaminu KRS przez błędną wykładnię tych przepisów, a w rezultacie ich
niewłaściwe zastosowanie, tj. wydanie zaskarżonej uchwały przez Radę,
która była nienależycie obsadzona, wobec nieskutecznego powołania części
sędziowskiej Rady, tj. powołania w sposób sprzeczny z Konstytucją RP oraz
wyżej wskazanymi przepisami ustawy o KRS, w konsekwencji czego
sędziowska część Rady nie była uprawniona do uczestniczenia w
postępowaniu w niniejszej sprawie, w tym w opiniowaniu i rekomendowaniu
kandydatów (w ramach zespołów), głosowaniach i w efekcie w
podejmowaniu uchwały;
2.3. art. 2, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 60 Konstytucji RP przez błędną
wykładnię tych przepisów, a w rezultacie ich niewłaściwe zastosowanie,
12
tj. brak dokonania oceny kandydatów na podstawie przejrzystych kryteriów
awansu, które odpowiadałyby zasadom równego dostępu do służby
publicznej, zasadom równego traktowania oraz zasadom demokratycznego
państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej,
w wyniku czego Prezydentowi RP przedstawiono wniosek o powołanie do
pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Karnej
prokuratora P. K., a nie Odwołującej się;
2.4. art. 19 ust. 1 akapit 2 w zw. z art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej z dnia 7
lutego 1992 r. (dalej: TUE) oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii
Europejskiej (dalej: KPP) przez ich błędną wykładnię wyrażającą się w
przyjęciu, że nie zostaje naruszona zasada państwa prawnego oraz standard
niezawisłości sędziów wymagany dla zapewnienia skutecznej ochrony
sądowej w sprawach unijnych, gdy sędziowie Sądu Najwyższego, będącego
sądem, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa
wewnętrznego w rozumieniu art. 267 ust. 3 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii
Europejskiej z 25 marca 1957 roku (dalej: TFUE), powoływani są na wniosek
Krajowej Rady Sądownictwa, której członków (sędziów) wybiera Sejm
spośród kandydatów zgłoszonych przez co najmniej 25 sędziów lub co
najmniej 2 tysiące obywateli, przy czym ostateczna lista kandydatów, którą
zbiorczo zatwierdza Sejm, jest ustalana wcześniej przez komisję sejmową,
gdy tymczasem prawidłowa wykładnia powyższych przepisów,
determinująca również interpretację oraz stosowanie prawa krajowego,
powinna być taka, że opisany wyżej sposób kształtowania Rady zwiększa
wpływ Parlamentu na jej działalność oraz wpływa niekorzystnie na jej
niezależność, w związku z czym skład Sądu Najwyższego wybrany przez tak
ukształtowaną Radę nie spełnia warunku dotyczącego niezawisłości sądu
oraz sądu powołanego zgodnie z ustawą, jak wymaga tego art. 19 ust. 1
akapit 2 w zw. z art. 2 TUE oraz art. 47 KPP.
D. C. wniósł o uchylenie uchwały w zaskarżonej części oraz umorzenie
poprzedzającego jej wydanie postępowania, wraz z zasądzeniem na rzecz
13
Odwołującego się zwrotu kosztów według norm przepisanych. Odwołujący się
wniósł także o rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie.
M. K. W. wniosła o uchylenie uchwały w zaskarżonej części oraz umorzenie
poprzedzającego jej wydanie postępowania, względnie zaś - o przekazanie sprawy
Krajowej Radzie Sądownictwa do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie
na rzecz Odwołującej się kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa
procesowego, według norm prawem przepisanych. Odwołująca się wniosła także o
rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie.
Krajowa Rada Sądownictwa przedstawiła odpowiedzi na przywołane
odwołania, wnosząc o ich oddalenie w całości jako pozbawionych uzasadnionych
podstaw.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Odwołanie D. C., jako niezasadne, podlegało oddaleniu.
Odwołanie M. K. W., jako wniesione po terminie, podlegało odrzuceniu,
wobec czego Sąd Najwyższy nie odnosi się merytorycznie do jego treści. Z analizy
akt niniejszej sprawy wynika bowiem, że sporna uchwała Krajowej Rady
Sądownictwa nr [...] z 25 czerwca 2021 r. wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem
o sposobie i terminie wniesienia odwołania została uznana za skutecznie
doręczoną M. K. W. z dniem 3 sierpnia 2021 r. (k. 16). Oznacza to, że
dwutygodniowy termin do wniesienia odwołania od ww. uchwały upływał dla M. K.
W. z dniem 17 sierpnia 2021 r. Tymczasem M. K. W. odwołanie od powyższej
uchwały wniosła (za pośrednictwem operatora pocztowego) dopiero pismem z 18
sierpnia 2021 r., a zatem po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia (k. 74).
W pierwszej kolejności Sąd Najwyższy rozważył kwestię dopuszczalności
odwołania od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa w przedmiocie przedstawienia
kandydata na urząd sędziego Sądu Najwyższego. Zgodnie z art. 44 ust. u.KRS,
uczestnik postępowania może odwołać się do Sądu Najwyższego z powodu
sprzeczności uchwały Rady z prawem, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej.
Odwołanie nie przysługuje w sprawach indywidualnych dotyczących powołania do
pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego.
14
W wyroku z 25 czerwca 2020 r., I NO 37/20 Sąd Najwyższy dokonał
szerokiej wykładni art. 44 ust. 1 zd. 2 u.KRS wskazując, że przepis ten jest wtórnie
niekonstytucyjny. „Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił już bowiem, że brak
zaskarżalności uchwały KRS w sprawie indywidualnej, zawierającej wniosek
o powołanie kandydata do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego jest niezgodny
z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja
2008 r., SK 57/06; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 29 listopada 2007 r.,
SK 43/06).”. Sąd Najwyższy podkreślił także, że norma wyrażona w zdaniu drugim
art. 44 ust. 1 u.KRS musi być traktowana jako niekonstytucyjna na mocy Konstytucji
RP w zakresie, w jakim osobie nieprzedstawionej w uchwale KRS do powołania na
stanowisko sędziego Sądu Najwyższego wyłączałaby możliwość zainicjowania
kontroli tego, czy przy rozpatrywaniu jej kandydatury nie naruszono prawa równego
dostępu do służby publicznej. Wobec powyższego nie ulega wątpliwości,
że odwołanie D. C. należało rozpoznać.
Stosownie do art. 44 ust. 3 u.KRS do postępowania przed Sądem
Najwyższym w sprawach z odwołań od uchwał Rady stosuje się przepisy Kodeksu
postępowania cywilnego o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 87 1 k.p.c.
Zgodnie natomiast z art. 39813 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje odwołanie
w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw, a z urzędu bierze pod rozwagę
tylko nieważność postępowania. Podstawą odwołania nie mogą być zarzuty
dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z
8 października 2014 r., III KRS 45/14; z 8 listopada 2017 r., III KRS 29/17;
z 15 stycznia 2019 r., I NO 1/18; z 27 marca 2019 r., I NO 59/18; z 1 lipca 2019 r., I
NO 70/19). Stosownie zaś do treści art. 44 ust. 1 zd. pierwsze u.KRS odwołanie
można wnieść z powodu sprzeczności uchwały z prawem, a zatem zarówno z
prawem materialnym, jak i z przepisami postępowania (zob. wyroki Sądu
Najwyższego: z 15 stycznia 2019 r., I NO 1/18; z 8 listopada 2017 r., III KRS 29/17;
z 8 października 2014 r., III KRS 45/14).
Odnosząc się do zarzutów dotyczących nienależytej obsady KRS wobec
nieskutecznego powołania części sędziowskiej Rady, tj. powołania w sposób
sprzeczny z Konstytucją RP wskazać należy, że wyrokiem z 25 marca 2019 r.,
K 12/18 Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż „art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r.
15
o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 84) jest zgodny z art. 187
ust. 1 pkt 2 i ust. 4 w związku z art. 2, art. 10 ust. 1 i art. 173 oraz z art. 186 ust. 1
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.” Tym samym Trybunał Konstytucyjny
stwierdził, że KRS ukształtowana w wyniku wyboru 15 jej członków przez Sejm RP,
jest organem ukształtowanym prawidłowo, zgodnie z Konstytucją RP.
W konsekwencji zarzuty dotyczące nieprawidłowej procedury nominacyjnej oparte
na nieprawidłowym ukształtowaniu tego organu, są niezasadne.
Wyrokiem z 7 października 2021 r., K 3/21 Trybunał Konstytucyjny orzekł
natomiast, że:
1. Artykuł 1 akapit pierwszy i drugi w związku z art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii
Europejskiej (Dz.U. 2004, nr 90, poz. 864/30 ze zm.) w zakresie, w jakim Unia
Europejska ustanowiona przez równe i suwerenne państwa, tworząca „coraz
ściślejszy związek między narodami Europy”, których integracja - odbywająca się
na podstawie prawa unijnego oraz poprzez jego wykładnię dokonywaną przez
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej - osiąga „nowy etap”, w którym: a)
organy Unii Europejskiej działają poza granicami kompetencji przekazanych przez
Rzeczpospolitą Polską w traktatach, b) Konstytucja nie jest najwyższym prawem
Rzeczypospolitej Polskiej, mającym pierwszeństwo obowiązywania i stosowania, c)
Rzeczpospolita Polska nie może funkcjonować jako państwo suwerenne i
demokratyczne - jest niezgodny z art. 2, art. 8 i art. 90 ust. 1 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej.
2. Artykuł 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej w zakresie,
w jakim - w celu zapewnienia skutecznej ochrony prawnej w dziedzinach objętych
prawem Unii - przyznaje sądom krajowym (sądom powszechnym, sądom
administracyjnym, sądom wojskowym i Sądowi Najwyższemu) kompetencje do:
a) pomijania w procesie orzekania przepisów Konstytucji, jest niezgodny
z art. 2, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 90 ust. 1 i art. 178 ust. 1 Konstytucji,
b) orzekania na podstawie przepisów nieobowiązujących, uchylonych przez
Sejm lub uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją,
jest niezgodny z art. 2, art. 7 i art. 8 ust. 1, art. 90 ust. 1, art. 178 ust. 1 i art. 190
ust. 1 Konstytucji.
16
3. Artykuł 19 ust. 1 akapit drugi i art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej w
zakresie, w jakim - w celu zapewnienia skutecznej ochrony prawnej w dziedzinach
objętych prawem Unii oraz zapewnienia niezawisłości sędziowskiej – przyznają
sądom krajowym (sądom powszechnym, sądom administracyjnym, sądom
wojskowym i Sądowi Najwyższemu) kompetencje do: a) kontroli legalności
procedury powołania sędziego, w tym badania zgodności z prawem aktu powołania
sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, są niezgodne z art. 2, art. 8
ust. 1, art. 90 ust. 1 i art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji,
b) kontroli legalności uchwały Krajowej Rady Sądownictwa zawierającej wniosek do
Prezydenta o powołanie sędziego, są niezgodne z art. 2, art. 8 ust. 1, art. 90 ust. 1 i
art. 186 ust. 1 Konstytucji, c) stwierdzania przez sąd krajowy wadliwości procesu
nominacji sędziego i w jego efekcie odmowy uznania za sędziego osoby powołanej
na urząd sędziowski zgodnie z art. 179 Konstytucji, są niezgodne z art. 2, art. 8
ust. 1, art. 90 ust. 1 i art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji.
Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, że zarzut naruszenia art. 19 ust. 1
akapit 2 w zw. z art. 2 TUE oraz art. 47 KPP z uwagi na nieprawidłowe
ukształtowanie Rady poprzez niezgodne z ww. Traktatami wyłonienie większości
członków Rady nie znajduje podstaw prawnych. Podkreślić należy, że zgodnie z art.
190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc
powszechnie obowiązującą i są ostateczne.
Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 144 ust. 1-3 Konstytucji
RP w zw. z art. 31 § 1-3 i art. 112a u.SN z uwagi na brak kontrasygnaty Prezesa
Rady Ministrów na obwieszczeniu o wolnym stanowisku sędziowskim w Izbie
Cywilnej Sądu Najwyższego, ogłoszonym w Monitorze Polskim z 2021 r., poz. 392.
Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów 16 grudnia 2021 r., I NZP 5/21 podjął
uchwałę następującej treści: „I. Obwieszczenie Prezydenta Rzeczypospolitej
Polskiej o wolnych stanowiskach sędziego w Sądzie Najwyższym lub w Naczelnym
Sądzie Administracyjnym (art. 31 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie
Najwyższym t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1904, stosowany samodzielnie lub w zw. z art.
49 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych t.j.
Dz. U. z 2021 r. poz. 137), jako czynność urzędowa o charakterze informacyjnym i
niewładczym, nie podlega obowiązkowi kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów,
17
który odnosi się jedynie do aktów urzędowych Prezydenta Rzeczypospolitej
Polskiej (art. 144 ust. 2 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz. U. Nr 78 poz.
483 ze zm.). II. Obwieszczenie, o którym mowa w punkcie I. pozwala osobom, które
spełniają ustawowe warunki objęcia stanowiska sędziego Sądu Najwyższego lub
Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo i skutecznie zainicjować
postępowanie kwalifikacyjne przed Krajową Radą Sądownictwa, na zasadach
określonych w art. 31 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j.
Dz. U. z 2021 r. poz. 1904).” i nadał jej moc zasady prawnej.
W uzasadnieniu wskazanej uchwały, Sąd Najwyższy wskazał, że czynność
urzędowa Prezydenta RP polegająca na publikacji obwieszczenia o wolnych
stanowiskach sędziowskich nie spełnia kryteriów pozwalających zaliczyć ją do
kategorii aktów urzędowych Prezydenta RP w rozumieniu art. 144 ust. 1 i 2
Konstytucji RP. Nadto obwieszczenie o wolnych stanowiskach sędziowskich w
Sądzie Najwyższym lub w Naczelnym Sądzie Administracyjnym nie należy do
materii, w której konstytucyjnie dopuszczalne jest przyznanie Prezesowi Rady
Ministrów kompetencji do wpływania na możliwość dokonania tej czynności przez
Prezydenta RP. Przyznanie Prezesowi Rady Ministrów prawa kontrasygnaty
względem obwieszczenia o wolnych stanowiskach sędziego w Sądzie Najwyższym
lub w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, oznaczałoby możliwość blokowania
przez egzekutywę realizacji konstytucyjnej funkcji Prezydenta RP jako gwaranta
ciągłości władzy państwowej (art. 126 Konstytucji RP) w odniesieniu do
najwyższych organów władzy sądowniczej.
„Zarówno wzgląd na charakter obwieszczenia Prezydenta RP o którym
mowa w art. 31 § 1 u.SN, jako niewładczej czynności urzędowej o charakterze
informacyjnym, do której nie znajduje zastosowania art. 144 ust. 1 i 2 Konstytucji
RP, jak i wzgląd na konstytucyjne gwarancje niezależności sądownictwa od Rady
Ministrów nakazują przyjąć, że obwieszczenie Prezydenta Rzeczypospolitej
Polskiej o wolnych stanowiskach sędziego w Sądzie Najwyższym lub w Naczelnym
Sądzie Administracyjnym nie podlega obowiązkowi kontrasygnaty Prezesa Rady
Ministrów. Samo z siebie obwieszczenie to nie inicjuje też postępowania
kwalifikacyjnego do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego.
Jest ono natomiast elementem hipotezy w normie wynikającej z art. 31 § 2 u.SN,
18
która określa warunki, w jakich osoby dysponujące stosownymi kwalifikacjami,
mogą zainicjować procedurę kwalifikacyjną, poprzez zgłoszenie swojej kandydatury
Krajowej Radzie Sądownictwa. To bowiem nie samo obwieszczenie inicjuje
procedurę kwalifikacyjną do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu
Najwyższego, ale procedurę taką inicjuje jedynie wniosek zainteresowanej osoby, o
ile został złożony w sposób przewidziany w art. 31 § 2 u.SN, czyli w ciągu miesiąca
od wydania obwieszczenia. Ponieważ samo to obwieszczenie nie inicjuje procedury
kwalifikacyjnej, w sytuacji, gdyby po ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym
Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, nikt nie zgłosił swej kandydatury na
stanowisko sędziego Sądu Najwyższego lub Naczelnego Sądu Administracyjnego,
wówczas sytuacja taka nie powoduje po stronie Krajowej Rady Sądownictwa
konieczności podjęcia uchwały o umorzeniu postępowania, to bowiem nie zostało
zainicjowane.”
Sąd Najwyższy uznał za niezasadny także zarzut naruszenia art. 2, art. 32
ust. 1 i 2 oraz art. 60 Konstytucji RP przez błędną wykładnię tych przepisów,
a w rezultacie ich niewłaściwe zastosowanie, tj. brak dokonania oceny kandydata
na podstawie przejrzystych kryteriów awansu, które odpowiadałyby zasadom
równego dostępu do służby publicznej, zasadom równego traktowania oraz
zasadom demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady
sprawiedliwości społecznej.
Przedmiotem ochrony wynikającej z art. 60 Konstytucji jest przede wszystkim
formalny aspekt dostępu do służby, a więc związany z przestrzeganiem jednolitych
kryteriów i procedur postępowania, a nie sama ocena kwalifikacji czy też
wiarygodności danej osoby z punktu widzenia kryteriów stosowanych w ramach
tego postępowania. Celem art. 60 Konstytucji jest zapewnienie równości szans dla
osób podejmujących starania o pełnienie funkcji w służbie publicznej; realizacja
art. 60 Konstytucji z jednej strony wymaga od ustawodawcy ustanowienia regulacji
materialnoprawnych, określających przejrzyste kryteria selekcji kandydatów i
obsadzania poszczególnych stanowisk w służbie publicznej, a z drugiej strony
nakazuje stworzenie odpowiednich gwarancji proceduralnych, zapewniających
weryfikowalność decyzji w sprawie naboru do służby. Brak odpowiednich procedur
kontrolnych i odwoławczych stanowić może istotną przeszkodę w stosowaniu
19
przyjętych reguł, a tym samym naruszać będzie konstytucyjny wymóg traktowania
starających się o dostęp do służby na jednakowych zasadach (zob. wyroki TK:
z 27 maja 2008 r., SK 57/06, OTK-A 2008, nr 4, poz. 63; z 29 listopada 2007 r.,
SK 43/06, OTK-A 2007, nr 10, poz. 130; z 8 kwietnia 2002 r., SK 18/01, OTK ZU
2002, nr 2, poz. 16; z 14 grudnia 1999 r., SK 14/98, OTK ZU 1999, nr 7poz. 163;
z 9 czerwca 1998 r., K 28/97, OTK ZU 1998, nr 4 poz. 50).
Ochrona sądowa udzielana kandydatowi na określone stanowisko
sędziowskie, dokonywana przy uwzględnieniu art. 60 Konstytucji RP, winna
obejmować kontrolę postępowania przed Radą pod względem jego zgodności z
prawem, a więc musi być ograniczona do oceny zgodności z prawem zastosowanej
in casu procedury oceny kandydatury bądź kandydatur i w efekcie przedstawienia
Prezydentowi RP wniosku o powołanie lub odmowy objęcia danego kandydata
takim wnioskiem. Artykuł 32 ust. 1 Konstytucji RP statuuje z kolei zasadę równości
wszystkich wobec prawa i równości traktowania wszystkich przez władze publiczne
oraz zakazuje dyskryminacji w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z
jakiejkolwiek przyczyny. Dlatego kontrola sądowa postępowania przed Radą w
zakresie jej zgodności z tym przepisem powinna sprowadzać się do oceny, czy
wszyscy kandydaci uczestniczący w procedurze konkursowej byli traktowani
jednakowo oraz czy żaden z nich nie był w jakikolwiek sposób dyskryminowany.
Wbrew twierdzeniom Odwołującego się Rada w kontrolowanym postępowaniu
nominacyjnym nie uchybiła standardom konstytucyjnym równego dostępu do służby
publicznej. W uzasadnieniu uchwały przedstawiono dokładne porównanie
kandydatur Skarżącego oraz wybranego kandydata oraz wskazano kryteria, które
ostatecznie zdecydowały o przedstawieniu Prezydentowi RP wybranego kandydata.
Jak wskazała Rada, o jej decyzji zadecydował całokształt okoliczności sprawy, a w
szczególności bogate doświadczenie zawodowe, zdobyte w jednostkach
prokuratury różnych szczebli, udział w gremiach eksperckich, dorobek naukowy, tj.
uzyskanie stopnia naukowego doktora, publikacje, doświadczenie dydaktyczne,
zdobyte w trakcie pracy w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury,
doświadczenie wynikające z przeprowadzenia licznych szkoleń dla różnych
podmiotów oraz z uczestnictwa w charakterze prelegenta w trakcie wielu
konferencji naukowych, a także podnoszenie kwalifikacji zawodowych przez
20
ukończenie trzech kierunków studiów podyplomowych i uczestnictwo w licznych
szkoleniach, stażach i seminariach, sposób prezentacji podczas wysłuchania (s. 12
Uchwały). Przy czym wobec wątpliwości Skarżącego odnośnie działalności
wybranego kandydata na stanowisku wykładowcy Krajowej Szkoły Sądownictwa i
Prokuratury, należy wskazać, że funkcja ta nie wyłączała go z udziału w konkursie,
gdyż nie istnieje zakaz ustawowy w tym przedmiocie.
Podobnie ocenić należało zarzuty dotyczące naruszenia art. 33 ust. 1 u.KRS
w zw. z art. 35 ust. 1-3 u.KRS w zw. z § 19 ust. 1-11 Regulaminu Rady poprzez
brak zachowania obowiązku wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy i
brak zastosowania jasnych kryteriów wyboru kandydata. Oceniając
przeprowadzony, a kwestionowany w niniejszym postępowaniu konkurs należy
stwierdzić, że przyjęte przez KRS kryteria wyboru nie są niedopuszczalne
(sprzeczne z prawem), oraz że zostały zastosowane w sposób jednolity.
Trzeba zauważyć, że - jak już wyżej wskazano - KRS w uzasadnieniu zaskarżonej
uchwały dokonała dokładnego porównania Odwołującego się i wybranego
kandydata oraz wyraźnie wskazała cechy, jakie w jej opinii wyróżniają kandydata
rekomendowanego, które zadecydowały o przedstawieniu wniosku o jego
powołanie. Z porównania tych kandydatur wynika, że były one pod pewnymi
względami porównywalne, a zadaniem Rady było przeprowadzenie weryfikacji i
dokonanie wyboru osoby, która spełnia wszystkie kryteria - oceniane łącznie -
najpełniej i w najwyższym stopniu. Nie jest zatem zasadny zarzut nieuwzględnienia
wszystkich okoliczności dotyczących Skarżącego. Sąd Najwyższy podkreśla,
że ocena tych okoliczności i porównanie kandydatów prowadzące do dokonania
wyboru przez Radę, należy do wyłącznej kompetencji tego organu konstytucyjnego.
Sąd Najwyższy bowiem nie zastępuje Krajowej Rady Sądownictwa w jej
kompetencjach do rozpatrzenia i oceny kandydatów do pełnienia urzędu sędziego,
a zatem nie może przeprowadzać ponownej weryfikacji kwalifikacji profesjonalnych
lub przydatności kandydata do pełnienia urzędu sędziego, gdyż nie ma uprawnień
do merytorycznego weryfikowania spełnienia kryteriów dostępu do służby
sędziowskiej wymaganych od kandydata na wolne stanowisko sędziego (wyrok
Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2014 r., III KRS 69/14, z 30 lipca 2019 r.,
I NO 20/19).
21
Należy przy tym podkreślić, iż Krajowa Rada Sądownictwa jest jedynym
organem uprawnionym do dokonania wyboru kandydatów, a Sąd Najwyższy nie ma
kompetencji do oceny, czy wybrany kandydat jest kandydatem lepszym, czy
gorszym. Porównane może być tylko kryterium wyboru, zaś oceniona jedynie
prawidłowość kwestionowanego w odwołaniach postępowania przed Radą, które to
postępowanie zważywszy na wszystkie powyższe uwagi nie nasuwa zastrzeżeń, a
z pewnością nie dyskwalifikuje zaskarżonej uchwały. Zakres władzy
dyskrecjonalnej co do dokonania wyboru przez Radę jest duży, zwłaszcza w
sytuacji kiedy oceniani są kandydaci porównywalni. Jeżeli spełniają oni w zbliżonym
stopniu przyjęte przez Radę kryteria wyboru, do tego organu należy wskazanie
kandydata jej zdaniem najlepszego. Zakwestionowanie takiego wyboru mogłoby
mieć miejsce jedynie przy szczegółowej ocenie merytorycznej, której wynikiem
mogłoby dopiero być ustalenie, który kandydat jest lepszy, a który gorszy, jednak
tego rodzaju ocena merytoryczna jest wyłączona, gdyż naruszałaby konstytucyjną
prerogatywę Rady (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 6 października 2016 r., III
KRS 24/16, wyrok Sądu Najwyższego z 6 września 2019 r., I NO 131/19).
Rada dokonała oceny, jednak nie była to ocena kwalifikacyjna, ale własna
ocena merytoryczna, dokonana na podstawie wszystkich okoliczności rozważonych
w toku badania sprawy. Nie może być wątpliwości, że do takiej oceny kandydata
Rada jest uprawniona, a wręcz zobowiązana, gdyż w inny sposób nie byłaby
władna przedstawić wniosku o powołanie na wolne stanowisko sędziowskie
(wyrok Sądu Najwyższego z 27 maja 2020 r., I NO 176/19).
Podkreślić jeszcze należy, że Rada dysponowała pełną dokumentacją
załączoną przez kandydatów do zgłoszeń, dotyczącą m.in. wykształcenia,
doświadczenia zawodowego, opinii kwalifikacyjnych, szkoleń oraz dorobku
naukowego, a przedstawienie sylwetek kandydatów w treści zaskarżonej uchwały
to potwierdza. Zespół rekomendował także wysłuchanie kandydatów, jednak nie
musi mieć to swojego odbicia w uzasadnieniu uchwały, do którego sporządzenia
zobligowana jest Rada (art. 42 ust. 1 u.KRS), gdyż nie ma określonych wytycznych
odnoszących się do jego treści, czy formy. Uzasadnienie ma przede wszystkim
wskazywać na kryteria zastosowane przez KRS przy dokonaniu wyboru
kandydatów w celu ich przedstawienia Prezydentowi RP. W odniesieniu do
22
wysłuchania kandydatów, Rada w uzasadnieniu uchwały wskazała, że o wyborze
wybranego kandydata zadecydował sposób prezentacji podczas wysłuchania. Nie
oznacza to jednak, że w uzasadnieniu musiały znaleźć się szczegóły z wysłuchań
pozostałych kandydatów. Należy przy tym podkreślić, iż Rada nie miała obowiązku
porównywać, uszeregowywać kandydatów i przedstawiać w uzasadnieniu wyników
tego porównania (wyrok Sądu Najwyższego z 5 listopada 2015 r., III KRS 76/15),
ani również szczegółowo opisywać okoliczności dotyczących kandydatów, którzy
nie zostali przedstawieni, gdyż okoliczności te są im znane (wyrok Sądu
Najwyższego z 20 stycznia 2017 r., III KRS 34/16).
Odnotować także należy, że wybór kryterium dominującego jest tylko jedną
z metod wyboru najlepszego kandydata w konkretnej procedurze nominacyjnej,
a do swobodnej decyzji Rady należy zarówno wybór kryteriów jak i sposób ich
zastosowania, ograniczony wyłącznie ustawą. Rada sama decyduje, które kryteria
w danym postępowaniu nominacyjnym uzna za kluczowe. Ocena doboru kryteriów,
a także znaczenie przywiązywane do poszczególnych kryteriów przy ocenie
poszczególnych kandydatów stanowi wyłączną kompetencję Rady (wyrok Sądu
Najwyższego z 5 września 2013 r., III KRS 210/13). Uznanie KRS oznacza, że w
określonym stanie faktycznym kilka alternatywnych decyzji dotyczących wyboru
kandydata przedstawianego z wnioskiem o powołanie do Prezydenta RP może być
dopuszczalnych, a sama okoliczność, że zewnętrzny obserwator (w tym również
Sąd Najwyższy) postrzegałby innego kandydata jako wypełniającego oceniane
łącznie przesłanki wymienione w art. 35 ust. 2 u.KRS w stopniu uzasadniającym
przedstawienie Prezydentowi RP wniosku o jego powołanie, nie jest wystarczająca
dla stwierdzenia sprzeczności uchwały z prawem. Wybór kandydatów nie może
jednak pomijać zgromadzonej w sprawie dokumentacji (zob. wyrok Sądu
Najwyższego z 20 listopada 2019 r., I NO 19/19).
W przypadku dochowania przez Radę procedur ustawowych Sąd Najwyższy
nie może dokonywać oceny, dlaczego te, a nie inne, kryteria miały charakter
decydujący, w szczególności, jeżeli w zakresie poszczególnych kryteriów i ich
całościowej ocenie poszczególni kandydaci nie wykazują ekstremalnych różnic,
które mogłyby uzasadniać przyjęcie naruszenia procedury lub przekroczenie granic
swobodnego uznania (wyrok Sądu Najwyższego z 13 lipca 2017 r., III KRS 16/17).
23
Wobec bezzasadności podstaw i zarzutów odwołania D. C., Sąd Najwyższy
orzekł zatem o ich oddaleniu na mocy art. 39814 k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3
u.KRS.
O odrzuceniu odwołania M. K. W. Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art.
3986 § 3 k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3 u.KRS.
Z art. 44 ust. 3 ustawy o KRS wynika wprawdzie, że do postępowania przed
Sądem Najwyższym, związanego z rozpoznaniem odwołania od uchwały Krajowej
Rady Sądownictwa, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o
skardze kasacyjnej, nie oznacza to jednak, by w konsekwencji tego odesłania
możliwe było stosowanie wszystkich przepisów k.p.c. - wynika to z charakteru
sprawy rozpoznawanej przez Sąd Najwyższy z odwołania od uchwały KRS. W
postępowaniu tym przykładowo nie mają zastosowania regulacje związane
z ograniczeniami w przyjęciu do rozpoznania skargi kasacyjnej (art. 398 9 § 1 i 2
k.p.c.), choć wyłączenie takie nie wynika wprost z ustawy o KRS. Skarżący nie ma
jednak obowiązku wykazywania okoliczności uzasadniających przyjęcie do
rozpoznania odwołania, jak również składania odpowiadającego takiemu wykazaniu
wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie lub posiedzeniu niejawnym.
Także w zakresie poniesionych przez Skarżącego kosztów postępowania
związanego z wniesieniem odwołania, nie sposób znaleźć uzasadnienie dla
stosowania regulacji, do których nawet bezpośrednio nie odsyła ustawa o KRS,
czyli przepisów dotyczących rozstrzygania o kosztach procesu znajdujących się w
k.p.c. Przede wszystkim należy wskazać, że sprawa rozpoznawana
w postępowaniu przed Sądem Najwyższym z odwołania od uchwały Krajowej Rady
Sądownictwa jest sprawą publiczną. Specyfiką takiej sprawy, przy uwzględnieniu
także charakteru postępowania przed Sądem Najwyższym, jest to, że badaniu
podlega jedynie zgodność z prawem materialnym i procesowym postępowania
przed Krajową Radą Sądownictwa, a nie wynik tego postępowania w kontekście
rozstrzygnięcia co do któregokolwiek z uczestników, a więc jego faktycznych
interesów. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest fakt, że nie można używać na
gruncie takiego postępowania określenia: „przegrywający”, czy „przeciwnik” (art. 98
§ 1 k.p.c.), gdyż w istocie w interesie wszystkich uczestników postępowania leży
24
weryfikacja uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z punktu widzenia jej zgodności
z prawem (wyrok Sądu Najwyższego z 27 maja 2020 r., I NO 176/19).
Oczywiste jest także, że uczestnikiem tego postępowania nie jest sama
Rada, gdyż to od jej decyzji wniesiono odwołanie. Jej stanowisko wyrażone w
sprawie prowadzonej już przed Sądem Najwyższym jest więc stanowiskiem
samego organu względem wniesionego środka zaskarżenia, a nie stanowiskiem
uczestnika.
Uwzględniając powyższe, z pewnością nie ma podstaw do zasądzania
kosztów procesu poniesionych przez Odwołującego się od innych uczestników
postępowania nominacyjnego, ani od samej Krajowej Rady Sądownictwa, która
takim uczestnikiem też nie jest.
Postępowanie z odwołania od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa wydanej
w toku procesu nominacyjnego najbliższe jest wprawdzie, jak się wydaje,
postępowaniu nieprocesowemu. Niemniej i w tym zakresie nie ma podstaw do
doszukiwania się podstawy prawnej rozstrzygnięcia o kosztach. Można teoretycznie
założyć, że rozwiązaniem najbardziej odpowiednim byłoby stosowanie art. 520 § 1
k.p.c., jednak co oczywiste treść tego przepisu jest nieadekwatna do żądań
złożonych w niniejszej sprawie. Poza tym, stosowanie art. 520 § 1 k.p.c. musiałoby
zakładać, że możliwe do stosowania w różnych warunkach byłyby także pozostałe
regulacje zawarte w art. 520 k.p.c., a tak nie jest z wcześniej wspomnianych już
powodów - na poziomie publicznoprawnym nie można doszukać się sprzeczności
interesów uczestników, choć oczywiście w sferze samego rozstrzygnięcia
sprzeczność taka występuje, zaś jej pochodną jest gravamen skarżącego (wyrok
Sądu Najwyższego z 27 maja 2020 r., I NO 176/19).
Publiczny charakter wskazanej sprawy uzasadnia stanowisko, że możliwość
rozstrzygania o kosztach postępowania przed Sądem Najwyższym w sprawie z
odwołania od uchwały KRS uzależniona jest od woli ustawodawcy, który
dopuszczając takie rozstrzygnięcie powinien tę kwestię uregulować w szczególny
sposób. Skoro takiej regulacji brak należy uznać, iż rozstrzyganie merytoryczne w
tym przedmiocie nie jest przewidziane przez ustawę, a w konsekwencji nie jest też
dopuszczalne (wyrok Sądu Najwyższego z 27 maja 2020 r., I NO 176/19).
25