III SA/Lu 182/25
Sądy administracyjne2025-05-22
Sygnatura
III SA/Lu 182/25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia
2025-05-22
Rodzaj
Wyrok
Sędziowie
Anna StrzelecIwona TchórzewskaJerzy Drwal
Podstawa prawna
- Dz.U. 2024 poz 935 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2024 poz 924 art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b
- Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.) Dz.U. 2025 poz 132 art. 18 ust. 2
- art. 2 § 1 pkt 10
- art. 26
- art. 2 § 1 pkt 10 art. 33
- Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
Treść orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Strzelec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozawca) po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 13 stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 stycznia 2025 r. nr [...] Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu zażalenia M. B., utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia 15 października 2024 r., nr [...] w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco.
W dniu 12 października 2022 r. lekarz podstawowej opieki zdrowotnej wystawił formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym wskazał, że syn skarżącego M. B. D. B., urodzony w dniu [...] 2021 r., nie został poddany obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Kolejny formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych wystawiony został w dniu 24 kwietnia 2024 r. W związku z tym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublinie pismem z dnia 24 kwietnia 2024 r. poinformował skarżącego o konieczności realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka oraz o podstawie prawnej tego obowiązku. W odpowiedzi M. B. przesłał pismo z dnia 13 maja 2024 r., w którym wskazał, że w dniu 8 maja 2024 r. udał się na badanie kwalifikacyjne w celu szczepienia. Dziecko nie zostało zakwalifikowane do szczepienia ze względu na stan zdrowia. Ustalony został termin następnego badania kwalifikacyjnego od 15 maja 2024 r. do 23 maja 2024 r. W dniu 11 czerwca 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublinie otrzymał informację z dnia 7 czerwca 2024 r. z Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej "M." E. T. i P. Spółka Lekarska w L., że D. B. nie został poddany zaległym szczepieniom. W dniu 22 maja 2024 r. dziecko zostało zakwalifikowane do szczepienia. Ojciec dziecka nie wyraził zgody na szczepienie, żądając badań na wrażliwość dziecka na szczepionkę.
W dniu 14 czerwca 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublinie wystawił upomnienie, w którym wezwał M. B. do wykonania u syna D. B. zaległych szczepień ochronnych przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, Streptococcus pneumoniae, błonicy, tężcowi, krztuścowi, inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, poliomyelitis, odrze, śwince i różyczce.
W związku z niewykonaniem szczepień u dziecka, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublinie w dniu 26 lipca 2024 r. wystawił w stosunku do skarżącego M. B. tytuł wykonawczy [...], obejmujący obowiązek poddania małoletniego syna skarżącego D. B. szczepieniom ochronnym przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, Streptococcus pneumoniae, błonicy, tężcowi, krztuścowi, inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, poliomyelitis, odrze, śwince i różyczce. Organ pierwszej instancji wystąpił do Wojewody Lubelskiego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.
W toku postępowania egzekucyjnego pismem z dnia 17 września 2024 r., skarżący wniósł zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie powyższego tytułu wykonawczego, wskazując na:
- określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym;
- brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia oraz brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym;
- przystąpienie do egzekucji, podczas gdy w tytule została niewłaściwie podana podstawa prawa obowiązku oraz brak wskazania podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.
Postanowieniem z dnia 15 października 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublinie oddalił zarzuty skarżącego, uznając je za nieuzasadnione.
Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie.
Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny pismem z dnia 23 grudnia 2024 r. zawiadomił skarżącego o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy oraz o prawie do czynnego udziału w postępowaniu.
Pismem z dnia 27 grudnia 2024 r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Do pisma skarżący dołączył pisemny zapis z nagrania z wizyty u lekarza w dniu 22 maja 2024 r. oraz kopię pisma z dnia 25 czerwca 2024 r. skierowanego do NZOS "M." w L. w przedmiocie sprostowania dokumentacji medycznej dziecka w zakresie wpisu z dnia 22 maja 2024 r., przez wpisanie informacji o wyrażeniu przez rodzica zgody na szczepienie.
W wyniku rozpatrzeniu zażalenia Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia 13 stycznia 2025 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że obowiązek szczepień ochronnych wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924 z późn. zm., dalej także jako "ustawa"). Szczegółowe unormowania w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych określają przepisy tej ustawy oraz przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 782, dalej: "rozporządzenie" lub "rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r."). Zgodnie z aktualnie obowiązującym prawem i tytułem wykonawczym z dnia 26 lipca 2024 r., nr [...], u D. B., urodzonego [...] 2021 r., brakujące szczepienia ochronne to szczepienia przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi i krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince) i różyczce, inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus penumoniae.
O braku realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka skarżącego D. B. lekarz poinformował Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie, przesyłając dokument: "Formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych" z dnia 12 października 2022 r., co oznacza, że w tej dacie lekarz stwierdził, iż szczepienia ochronne były u dziecka wymagalne z uwagi na upływ terminu do ich wykonania, a jednocześnie brak było przeciwwskazań zdrowotnych do poddania dziecka tym szczepieniom. Przed wydaniem tytułu wykonawczego wierzyciel zwracał się do podmiotu leczniczego o udzielenie informacji na temat stanu zdrowia oraz brakujących szczepień ochronnych u D. B.. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 7 czerwca 2024 r. lekarz wskazał, że dziecko zostało zakwalifikowane do wykonania szczepienia ochronnego, na co ojciec nie wyraził zgody.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym dotyczy całej procedury, tj. badania kwalifikacyjnego oraz samego szczepienia ochronnego. Badanie kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego przeprowadzane jest na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy, który stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Oznacza to, że badanie kwalifikacyjne jest nieodłącznym elementem procesu szczepienia, a obowiązek dotyczy wszystkich elementów składowych tego procesu. O szczepieniach, które powinny zostać podane dziecku, decyduje każdorazowo lekarz, kierując się aktualną wiedzą medyczną. To lekarz, bazując na aktualnej wiedzy medycznej, określa szczepienia, które mogą zostać podane dziecku. Strona błędnie wywodzi uzależnienie wymagalności obowiązku od przeprowadzenia lekarskiego badania kwalifikacyjnego i wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym. Wymagalność obowiązku wynika wprost z przepisów prawa.
Odnosząc się do wniosku z dnia 27 grudnia 2024 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że organ odwoławczy nie jest właściwy do jego rozpatrzenia. W związku z tym wniosek zostanie przekazany do rozpatrzenia przez organ egzekucyjny.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego skarżący M. B. zarzucił:
1) naruszenie art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej "k.p.a.") w zw. żart. 18 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2025 r. poz. 132 z późn. zm.), poprzez brak rozpoznania przez organ drugiej instancji zarzutów skarżącego, ograniczenie się do stwierdzenia, że organ odwoławczy podziela stanowisko wierzyciela,
2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia tj. uznanie przez organ, że skarżący nie wykonał obowiązku, podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak określenia wymagalności obowiązku, brak kwalifikacji do szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań, brak ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień, ponadto brak jest oświadczenia skarżącego dotyczącego odmowy szczepień;
3) naruszenie art. 7, art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a. w zw. z art 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego;
4) naruszenie art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżący uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku.
Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie.
W dniu 11 maja 2025 r. skarżący złożył pismo, do którego dołączył kopię pisma z dnia 27 grudnia 2024 r., pisemny zapis z nagrania z wizyty u lekarza w dniu 22 maja 2024 r. oraz kserokopię Komunikatu wspólnego Prezesa Naczelnej Izby Lekarskiej i Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 23 stycznia 2020 r. dotyczącego przypadków odmowy poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Skarżący podniósł, że Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie ustosunkował się do tego pisma, z którego jasno wynika, że ojciec dziecka nie jest przeciwko szczepieniu syna, a wymaga jedynie realizacji go zgodnie z obowiązującym w Polsce prawem, a w szczególności uwzględnienia przez lekarza informacji w charakterystyce produktu leczniczego (CHPL).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu.
W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi przez uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W przypadku zaś bezzasadności skargi podlega ona oddaleniu zgodnie z art. 151 p.p.s.a.
Po dokonaniu według powyższych zasad kontroli postanowienia zaskarżonego w niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że nie zachodzą podstawy do jego uchylenia.
Przedmiot skargi wniesionej w niniejszej sprawie stanowiło postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymujące w mocy postanowienie oddalające zarzuty skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej w związku z uchylaniem się przez skarżącego od obowiązku poddania małoletniego syna D. B., ur. [...] 2021 r. obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132 z późn. zm., dalej jako "u.p.e.a."), egzekucji administracyjnej podlegają między innymi obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego.
Stosownie zaś do art. 26 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.
Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Wnosząc zarzut zobowiązany kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutu ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego.
W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne w stosunku do skarżącego zostało wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu 26 lipca 2024 r. przez wierzyciela – Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublinie. Tytuł wykonawczy został wystawiony w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Podstawę wydania tytułu wykonawczego stanowiło niedopełnienie obowiązku o charakterze niepieniężnym polegającego na poddaniu małoletniego syna skarżącego D. B. obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jak wynika z akt sprawy, wierzyciel wystosował w dniu 14 czerwca 2024 r. upomnienie, w którym wezwał skarżącego do wykonania powyższego obowiązku. Następnie wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy i wystąpił do właściwego organu o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, w toku którego skarżący pismem z dnia 17 września 2024 r. wniósł zarzuty.
Upomnienie zostało wystosowane wobec uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku szczepień ochronnych. Zgłoszenie o uchylaniu się przez rodziców/prawnych opiekunów dziecka od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u D. B. wystosowane zostało 12 października 2022 r. i 24 kwietnia 2024 r. przez lekarza z NZOZ "M." E. T. i P. Spółka Lekarska w L. (k. 1 i k. 4 akt adm.). W treści zgłoszeń wymieniono szczepienia, których nie wykonano u dziecka. Wskazano też na podejmowane działania podmiotu leczniczego polegające na indywidualnych i telefonicznych rozmowach z rodzicami wraz z terminami powiadomień o terminach obowiązkowych szczepień ochronnych. W piśmie z dnia 16 kwietnia 2024 r. lekarz ze wskazanego podmiotu leczniczego informował, że dziecko nie otrzymało zaległych szczepień ochronnych, pomimo braku przeciwskazań zdrowotnych i braku odroczenia. Rodzice odwołali konsultację u lekarza pediatry z nieznanych przyczyn. W piśmie z dnia 7 czerwca 2024 r. lekarz poinformował, że dziecko na wizycie w dniu 22 maja 2024 r. zostało zakwalifikowane do szczepień ochronnych, jednak ojciec dziecka nie wyraził zgody na szczepienie, żądając badań na wrażliwość dziecka na szczepionkę.
Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że brak było w tych okolicznościach podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej.
Organy obu instancji trafnie stwierdziły, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, stanowiącym podstawę prawną egzekwowanego względem skarżącej obowiązku, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy).
W myśl zaś art. 17 ust. 1 ustawy, osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 ustawy wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.
W przepisie art. 17 ust. 10 ustawy udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), kwalifikacji osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia. Jednocześnie w art. 17 ust. 11 ustawy przewidziano, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.
W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 782). Powołane rozporządzenie zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172). W dacie wystawienia tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie, to jest w dniu 26 lipca 2024 r., obowiązywało rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r., które weszło w życie z dniem 1 października 2023 r.
Stosownie do przywołanej wyżej delegacji ustawowej oraz § 1 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., określa ono między innymi: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (§ 1 pkt 1, 2, 3 rozporządzenia). Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 3 ust. 2 rozporządzenia).
W obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności.
Powołane rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia.
W wystawionym w dniu 26 lipca 2024 r. tytule wykonawczym wskazano, zgodnie ze schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży oraz informacjami lekarza zawartymi w zgłoszeniach z dnia 12 października 2024 r. oraz z dnia 24 kwietnia 2024 r., że brakujące szczepienia ochronne u syna skarżącego D. B. to szczepienia przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, śwince, różyczce, inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b oraz Streptococcus pneumoniae.
Podane wyżej szczepienia i terminy ich poszczególnych dawek zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia, który stanowi, że obowiązkiem szczepień ochronnych są objęte następujące choroby zakaźne: 1) błonica; 2) gruźlica; 3) inwazyjne zakażenia Haemophilus influenzae typu b; 4) inwazyjne zakażenia Streptococcus pneumoniae; 5) krztusiec; 6) nagminne zapalenie przyusznic (świnka); 7) odra; 8) ospa wietrzna; 9) ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis); 10) różyczka; 11) tężec; 12) wirusowe zapalenie wątroby typu B; 13) wścieklizna; 14) zakażenia powodowane przez rotawirusy.
Jak wskazano już wyżej, w rozporządzeniu określone zostały grupy osób, które ze względu na wiek lub inne okoliczności, obowiązane są do poddawania się szczepieniom ochronnym. W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek.
Do grup tych należą: 1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy, 2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi, 3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw: a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, 4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), 5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce, 6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy, 7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
W konsekwencji, w świetle przywołanych przepisów powszechnie obowiązującego prawa nie budzi wątpliwości istnienie i wymagalność obowiązku poddania syna skarżącego D. B., ur. [...] 2021 r. wymienionym w tytule wykonawczym szczepieniom ochronnym, zarówno w dacie wystawienia upomnienia, a następnie tytułu wykonawczego, jak i w dacie rozstrzygania w przedmiocie zarzutów skarżącego przez organy obu instancji. Zarzuty podniesione w tym zakresie są niezasadne.
Należy również podkreślić, że wyznaczony maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Określony w załączniku 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego.
W niniejszej sprawie nie jest kwestionowana ustalona przez organy w toku postępowania okoliczność, że syn skarżącego nie został zaszczepiony wymienionymi w tytule wykonawczym szczepionkami pomimo, że terminy podania poszczególnych dawek szczepionek już upłynęły, co potwierdza treść załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. W świetle powyższego brak podstaw do kwestionowania stanowiska wierzyciela wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu. Z punktu widzenia prawnego obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym nieistotny jest podniesiony w skardze zarzut braku oświadczenia skarżącego o odmowie szczepień. Poza sporem pozostaje bowiem, że syn skarżącego nie został poddany szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym. Jednocześnie zauważyć należy, że w piśmie z dnia 7 czerwca 2024 r. lekarz poinformował, że mimo zakwalifikowania dziecka do szczepień ochronnych w dniu 22 maja 2024 r., skarżący nie wyraził zgody na szczepienie, żądając badań na wrażliwość dziecka na szczepionkę. Informacja lekarza przeczy zatem twierdzeniom skarżącego, iż nie składał on oświadczenia o odmowie szczepień, a także że nie jest przeciwny szczepieniom syna i nie uchyla się od wykonania u dziecka obowiązkowych szczepień ochronnych.
Trzeba też wyjaśnić, że ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne, którego celem jest stwierdzenie, czy w danym indywidualnym przypadku nie istnieją przeciwwskazania do wykonania szczepienia.
Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Poddanie się takiemu badaniu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. W trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie.
Zgodnie z ust. 4 art. 17 ustawy po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania. Na mocy art. 17 ust. 10 pkt 6 ustawy wzór zaświadczenia, o którym mowa w ust. 4 został określony w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. Wzór zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym jest określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia (§ 10 ust. 3 rozporządzenia). W odniesieniu do kwestii niewydania zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym wymaga zaznaczenia, że zgodnie z odnośnikiem znajdującym się na wzorze zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, określonym w załączniku nr 2 do rozporządzenia, zaświadczenie to jest wypełniane przez lekarza w przypadku gdy szczepienie odbywa się w placówce innej niż badanie pacjenta.
Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy).
Przepisy ustawy i rozporządzenia przewidują zatem tryb ustalenia, czy dziecko kwalifikuje się do szczepienia w określonym terminie. W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że wynikająca z ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi konieczność poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza powinność poddania się również badaniom kwalifikacyjnym, w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Odmowa wzięcia udziału w badaniu uniemożliwia wykonanie szczepienia i powinna być traktowana jako odmowa poddania się temu szczepieniu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 2021 r., sygn. II OSK 1622/18 oraz z 23 czerwca 2022 r., sygn. II OSK 3090/19). Niepoddanie dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu nie stanowi zatem przesłanki wskazującej na niewykonalność obowiązku szczepienia u dziecka. Nie można też wywodzić braku wymagalności obowiązku z powołaniem się na okoliczność, że konkretyzacja terminu szczepienia należy każdorazowo do lekarza. Terminy podania poszczególnych szczepień są bowiem określone w powołanych wyżej przepisach, z czym wiąże się ich wymagalność. Lekarz ocenia jedynie czy podanie szczepionki jest możliwe w danym dniu, ze względu na stan zdrowia dziecka. Tylko w przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej, w toku której lekarz specjalista może określić okres przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaj szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualny programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.
Z dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie jednoznacznie wynika, że lekarz nie stwierdził takich przeciwwskazań w opisanym trybie. Treść znajdujących się w aktach administracyjnych formularzy zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych oraz pisma lekarza z dnia 16 kwietnia 2024 r. i 7 czerwca 2024 r. jednoznacznie wskazują na brak przeciwwskazań do szczepienia dziecka, a pismo z dnia 7 czerwca 2024 r. wskazuje też wprost, że mimo braku takich przeciwwskazań skarżący odmówił wyrażenia zgody na szczepienie syna.
Niezasadny jest zarzut braku wymagalności obowiązku wykonania szczepień ochronnych z powołaniem się na okoliczność, że z dokumentacji medycznej małoletniego skarżący nie może uzyskać informacji, jakie przeciwwskazania i do jakiego szczepienia zostały wykluczone. Wymaga podkreślenia, że w aktach sprawy znajduje się zarówno zgłoszenie rodziców/opiekunów prawnych uchylających się od obowiązku szczepień ochronnych, którego treść potwierdza brak przeciwwskazań zdrowotnych do podania szczepień, jak też późniejsze pismo z właściwego podmiotu leczniczego zawierające jednoznaczne stwierdzenia lekarza o braku medycznych przeciwwskazań do poddania dziecka skarżącego szczepieniom. Jedynie lekarz jest uprawniony do stwierdzenia istnienia albo braku przeciwskazań do szczepienia. W okolicznościach sprawy takie przeciwwskazania nie zostały stwierdzone. Zauważyć należy, że subiektywna wizja strony co do prawidłowości wiedzy i decyzji lekarza, czy też zakresu dokonanego badania kwalifikacyjnego nie uzasadnia twierdzenia o wadliwości prowadzonych działań, a przez to braku wymagalności obowiązku z tej przyczyny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 września 2024 r., sygn. II GSK 840/24).
Podkreślić należy, że dokumenty znajdujące się w aktach sprawy w dacie wydania zaskarżonego postanowienia nie wskazują na istnienie jakichkolwiek przeciwskazań do poddania syna skarżącego szczepieniom czy odroczenie obowiązku szczepienia. Skarżący nie przedstawił organowi żadnego dokumentu, który wskazywałby na istnienie u dziecka przeciwwskazań do szczepień czy odroczenie obowiązku ich wykonania.
Nie można też zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień.
Stosownie do powołanego już wyżej przepisu art. 17 ust. 5 ustawy, w przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. W myśl zaś § 11 rozporządzenia lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Jak wyjaśniono w Komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2024, a wcześniej także w takim Komunikacie na rok 2023, szczepienia wyrównawcze należy prowadzić według indywidulanego planu szczepień – indywidulanego kalendarza szczepień, zwanego dalej "IKSz". Jednakże potrzeba ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień w związku z wcześniejszym zaniechaniem przez ojca dziecka poddania syna obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu w terminach przewidzianych przepisami prawa, co spowodowało konieczność wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie może być uznana za mogącą podważyć legalność tytułu wykonawczego oraz prowadzonego na tej podstawie postępowania egzekucyjnego.
Jeszcze raz podkreślić należy, że w toku postępowania skarżący nie przedstawił zaświadczenia lekarskiego ani jakiejkolwiek dokumentacji medycznej wskazującej na istnienie przeciwwskazań do wykonania szczepień u jego syna. Dołączony do pisma z dnia 25 czerwca 2024 r. wydruk z historii wizyt pacjenta nie stanowi zaświadczenia stwierdzającego przeciwskazanie zdrowotne do wykonania szczepień. Przeciwnie, z tego dokumentu wynika, że skarżący w dniu 22 maja 2024 r. nie zgodził się na szczepienie dziecka.
Powyższej oceny nie podważa przedstawiony na etapie postępowania odwoławczego i ponownie w postępowaniu sądowym dokument obejmujący sporządzony przez skarżącego zapis nagrania wizyty u lekarza w dniu 22 maja 2024 r.
Z zapisu tego wynika, że skarżący w czasie wizyty u lekarza wprawdzie formalnie deklarował chęć zaszczepienia syna, ale deklaracje te należy ocenić jako pozorne, gdyż skarżący jednocześnie faktycznie nie godził się na poddanie dziecka szczepieniu, powołując się na konieczność wykluczenia nadwrażliwości na substancje zawarte w określonym preparacie, którym miało być zaszczepione dziecko.
Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że wykluczenie jakichkolwiek reakcji organizmu dziecka na szczepienie paraliżowałoby możliwość realizacji zadań państwa w zakresie realizacji programu szczepień powszechnych, ponieważ każde podanie dawki szczepiennej wiązałoby się z koniecznością przeprowadzenia nieokreślonej liczby testów alergologicznych na wystąpienie jakiejkolwiek niepożądanej reakcji poszczepiennej, które i tak same w sobie mogłyby nie dawać stuprocentowej pewności braku wystąpienia takiej reakcji, to jest jej wykluczenia, czego oczekuje skarżący. Z punktu widzenia racjonalnego ustawodawcy, uwzględniającego w wydawanych przez siebie aktach, zwłaszcza w zakresie zdrowia publicznego, ugruntowane stanowisko środowisk naukowych, niweczyłoby to w istocie cel ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Jego realizacja warunkowana byłaby wykonaniem nieuzasadnionych aktualnym stanem wiedzy medycznej i kosztownych testów względem każdego ze szczepionych pacjentów. W takich warunkach program szczepień ochronnych nie mógłby być skutecznie realizowany. To z kolei skutkowałoby niewątpliwym wzrostem ryzyka występowania epidemii chorób, które właśnie dzięki powszechnym szczepieniom współcześnie nie stanowią już niebezpieczeństwa dla zdrowia publicznego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 22 sierpnia 2024 r., sygn. II SA/Sz 287/24). Taką ocenę potwierdza treść załączonego przez skarżącego w formie kserokopii Komunikatu wspólnego Prezesa Naczelnej Izby Lekarskiej i Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 23 stycznia 2020 r. dotyczącego przypadków odmowy poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu.
W związku z zarzutem braku oświadczenia skarżącego o odmowie szczepień trzeba też zauważyć, że dokumenty zgromadzone w toku postępowania, w tym formularz zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych jednoznacznie wskazują, iż skarżący uchyla się od realizacji obowiązku poddania małoletniego szczepieniom ochronnym. Brak realizacji tego obowiązku, mimo skierowanego do skarżącego upomnienia, powoduje wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Opiekę nad małoletnim synem sprawuje między innymi skarżący, jako ojciec dziecka. Na skarżącym spoczywa więc wynikająca z art. 5 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1 tego artykułu. Treść tego obowiązku została stwierdzona w tytule wykonawczym. Zarzuty podniesione w tym zakresie w skardze uznać więc należy za bezpodstawne. Wbrew zarzutowi skarżącego, z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania w żadnym razie nie wynika, aby skarżący rzeczywiście podejmował kroki w celu wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka i miał wolę wykonania tego obowiązku. Zgodnie z treścią formularzy zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych, rodzice dziecka byli wielokrotnie informowani o konieczności wykonania brakujących szczepień ochronnych u syna, ale mimo to syn skarżącego nie został poddany żadnemu z obowiązkowych szczepień. Wymaga zaś podkreślenia, że w świetle przytoczonych wcześniej przepisów ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (art. 17 ust. 2, 3 i 4) o realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do podania szczepionki dziecku decyduje każdorazowo wyłącznie lekarz na podstawie posiadanej wiedzy medycznej, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem, a nie rodzic, który ze względu na swoje przekonania lub inne względy sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych w okresach uzasadnionych medycznie i epidemiologicznie.
Skarżący w niniejszej sprawie nie przedstawił dokumentu wystawionego przez lekarza pediatrę lub innego lekarza specjalistę, który wskazywałby na istnienie przeciwskazań do wykonania szczepień ochronnych i konieczność odroczenia wykonania obowiązku szczepień u syna skarżącego. Z powyższego jednoznacznie wynika zatem, że skarżący z pełną świadomością uchyla się od poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Nie zmienia tego brak formalnego oświadczenia o odmowie szczepień, co podkreśla skarżący w treści skargi. W świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie ulega wątpliwości, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym istnieje i jest wymagalny, a nie został dotychczas wykonany.
Jednocześnie, wbrew zarzutom podnoszonym przez skarżącego, sam tytuł wykonawczy z dnia 26 lipca 2024 r. spełnia wymogi z art. 27 u.p.e.a. W tytule wypełniono wszystkie niezbędne pola, w tym także treść i podstawę prawną obowiązku. Okoliczność, że w tytule wykonawczym nie powołano art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, dotyczących badania kwalifikacyjnego, nie oznacza wadliwości tytułu. Jak wskazano wyżej, badanie kwalifikacyjne jest integralnym elementem obowiązku szczepienia określonego w art. 5 powołanej ustawy. W tytule powołany też został przepis art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. jako podstawa egzekucji administracyjnej.
Trzeba też wskazać, że doręczone skarżącemu upomnienie z dnia 14 czerwca 2024 r. było skuteczne i pozwalało na późniejsze wystawienie tytułu wykonawczego. W świetle art. 15 § 1 u.p.e.a. upomnienie winno zawierać wezwanie do wykonania obowiązku oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego. W upomnieniu wskazano treść obowiązku polegającego na poddaniu dziecka wymienionym w upomnieniu szczepieniom ochronnym, ze wskazaniem podstawy prawnej, oraz wezwano skarżącego do poddania dziecka szczepieniom.
Z tych względów stwierdzić należy, że wobec niewykonania obowiązku wskazanego w upomnieniu, wystawienie tytułu wykonawczego i wszczęcie w oparciu o ten tytuł postępowania egzekucyjnego było prawidłowe.
Trzeba również wskazać, że ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem się na art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2022 r. poz. 1876 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, po uzyskaniu informacji w zakresie określonym w art. 9. Informacja, o której mowa w art. 9 dotyczy stanu zdrowia pacjenta. Pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy mają prawo do uzyskania od osoby wykonującej zawód medyczny przystępnej informacji o stanie zdrowia pacjenta, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu, w zakresie udzielanych przez tę osobę świadczeń zdrowotnych oraz zgodnie z posiadanymi przez nią uprawnieniami. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że zgodnie z art. 15 ustawy o prawach pacjenta przepisy dotyczące zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych stosuje się, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej. Taką odrębną ustawą jest między innymi ustawa o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która przewiduje obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym. Ustawa ta nie przewiduje prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na obowiązkowe szczepienie ochronne, wręcz odmiennie - statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Oznacza to, że ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowi lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się szczepieniu ochronnemu w stosunku do ustawy o prawach pacjenta (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2014 r., sygn. II OSK 338/13, z 4 lutego 2015 r., sygn. II OSK 1509/13, z 12 lipca 2017 r., sygn. II GSK 3542).
W ocenie Sądu nie doszło w toku postępowania do naruszenia zasad postępowania wyrażonych w art. 7, art. 7a, art. 77 oraz art. 81a k.p.a. Organy podjęły wszelkie czynności, mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i ustalenie, w jakich okolicznościach doszło do niepoddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Materiał dowodowy był zupełny dla podjęcia rozstrzygnięcia, a stan faktyczny sprawy nie pozostawia wątpliwości, które na mocy art. 81a k.p.a. miałyby być rozstrzygnięte na korzyść strony. W obowiązującym stanie prawnym nie zachodzą także wątpliwości co do treści normy prawnej, o jakich mowa w art. 7a k.p.a. Organ odwoławczy nie naruszył art. 15 k.p.a. Organ rozpatrzył bowiem ponownie okoliczności sprawy, a także odniósł do zarzutów skarżącego zawartych w zażaleniu. W odniesieniu do wniosku skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego organ trafnie wyjaśnił, że nie jest właściwy do jego rozpatrzenia. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia wymogi art. 124 § 2 k.p.a., zawierając uzasadnienie faktyczne i prawne.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu – sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).