II OZ 495/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Ł.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 lutego 2026 r., sygn. akt II SA/Gl 63/26 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Ł.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 31 października 2025 r., nr SKO.XII/426/17/2025 w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 20 lutego 2026 r., sygn. akt II SA/Gl 63/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Ł.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z 31 października 2025 r., nr SKO.XII/426/17/2025 w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W skardze wniesionej 9 grudnia 2025 r. na wyżej powołaną decyzję Ł.B. zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania tej decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jej wykonanie związane jest z natychmiastowym uiszczeniem przez niego kwoty 35.472,60 zł, co w obecnej jego sytuacji majątkowej stanowiłoby obciążenie przekraczające możliwości płatnicze gospodarstwa domowego i prowadziłoby do zachwiania jego płynności finansowej. Podkreślił, że powyższa kwota jest znaczna, a jej uiszczenie z bieżących dochodów, przeznaczanych na zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych, jest niemożliwe bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania rodziny. Natomiast ewentualne przymusowe dochodzenie tej należności w drodze egzekucji administracyjnej wiązałoby się z zajęciem rachunków bankowych i pozbawieniem go środków koniecznych do zaspokojenia potrzeb rodziny, co wprost wypełnia definicję znacznej szkody majątkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu skarżący wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie wskazał skonkretyzowanych okoliczności uzasadniających, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku sprowadzało się do stwierdzenia, że skarżący nie ma środków na uiszczenie opłaty określonej w decyzji, a przymusowe wykonanie decyzji wiąże się z koniecznością skorzystania z kredytu lub pożyczki, poniesienia kosztów obsługi zadłużenia czy też obowiązku egzekucji powyższej należności, co może spowodować utratę przez niego płynności finansowej. Skarżący nie przedłożył jakichkolwiek dokumentów wskazujących na jego sytuację finansową mogących potwierdzać twierdzenia podniesione przez niego we wniosku. Obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie, że na skutek zapłaty spornej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonego aktu nie wystarczy zwrot zapłaconej dobrowolnie należności wraz z odsetkami. Zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł Ł.B., zaskarżając je w całości. Postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") przez jego błędną wykładnię i uznanie, że przymusowe wykonanie decyzji nakładającej obowiązek zapłaty kwoty 35.472,60 zł stanowi jedynie "typową konsekwencję" decyzji administracyjnej, podczas gdy wysokość tej kwoty w relacji do przeciętnych dochodów gospodarstwa domowego oraz nieuchronność poniesienia bezzwrotnych kosztów egzekucyjnych (opłata manipulacyjna, koszty egzekucyjne) wyczerpuje przesłankę niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków; 2. art. 61 § 3 p.p.s.a. przez przyjęcie nadmiernie sformalizowanych kryteriów oceny wniosku i uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił przesłanek wstrzymania, podczas gdy z treści wniosku wprost wynikało zagrożenie dla płynności finansowej i egzystencji rodziny, co przy kwocie rzędu kilkudziesięciu tysięcy złotych winno być oceniane przez Sąd z uwzględnieniem zasad doświadczenia życiowego. Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji SKO w Bielsku-Białej do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia skargi, ewentualnie – uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została w celu ochrony tymczasowej przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiego aktu, zanim zostanie on zbadany przez sąd administracyjny pod kątem jego legalności. Ochrona tymczasowa ma służyć temu, aby w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki, jakie może wywołać wykonanie zaskarżonego aktu, nie poniosła znacznej szkody lub by nie doszło do wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z 14.11.2018 r., II OZ 1129/18). Ochrona tymczasowa w toku postępowania sądowoadministracyjnego ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wyłącznie w razie zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W każdej tego typu sprawie musi być zbadana kwestia ich wystąpienia w kontekście okoliczności sprawy i argumentacji skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu I instancji, że wnioskujący nie wykazał przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej, zaś powołanie się na ogólnikowe konsekwencje finansowe wobec braku wskazań co do sytuacji finansowej skarżącego, nie może uzasadniać uznania, że przesłanki do zastosowania ochrony tymczasowej zostały spełnione. W sytuacji gdy skarżący nie wskazuje we wniosku na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ani tych przesłanek nie uzasadnia, to nie jest obowiązkiem sądu poszukiwanie tych okoliczności (por. postanowienie NSA z 10.10.2013 r., I OZ 876/13). Ogólne stwierdzenia oraz argumentację odnoszącą się do samej wysokości nałożonej opłaty, należało uznać jedynie za polemikę z prawidłowym stanowiskiem Sądu I instancji oraz wyraz tego, że skarżący nie przedstawił adekwatnych informacji obrazujących jego rzeczywistą i aktualną sytuację finansową. Powołanie się na wysokość opłaty planistycznej wobec braku dookreślenia sytuacji finansowej wnioskującego, nie może uzasadniać uznania, że przesłanki do zastosowania ochrony tymczasowej zostały spełnione. Ponadto z przytoczonych w zażaleniu stwierdzeń nie sposób ocenić stopnia szkody, która mogłaby być wyrządzona wykonaniem zaskarżonej decyzji, nie każda bowiem szkoda może być uznana za szkodę o znacznych rozmiarach. Przedmiotowy wniosek, jak też zażalenie, oprócz samego żądania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz lakonicznych i ogólnie wskazanych okoliczności nie zawiera argumentacji, która mogłaby wskazywać na możliwość wystąpienia niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Natomiast postępowanie egzekucyjne mające na celu wyegzekwowanie nałożonego obowiązku nie może stanowić samoistnej i skutecznej przesłanki uzasadniającej uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego. Z tych też względów przytoczone w zażaleniu zarzuty należy uznać za niezasadne. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.