III SAB/Po 280/26

Dnia 18 września 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w dniu 18 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym skargi J. S.1. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić stronie skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Postanowienie z dnia 19 marca 2026 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zniszczenia drzewa gatunek kasztanowiec biały, znajdującego się na działce o numerze ewidencyjnym [...] obręb [...] oraz wezwał stronę postępowania – J. S. do złożenia wyjaśnień. Pismem z dnia 15 kwietnia 2026 r. J. S. złożył zażalenie na ww. postanowienie. Z kolei J. S.1. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie rozpatrzenia w/w zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu ze względu na brak legitymacji procesowej skarżącego. Zgodnie z zasadą skargowości wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego wymaga wystąpienia ze stosownym żądaniem przez uprawniony podmiot. Legitymacja (uprawnienie) do złożenia skargi do sądu administracyjnego stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi (T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016, art. 50). Stosownie do treści art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; zwanej dalej: P.p.s.a.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Ponadto zgodnie z art. 50 § 2 P.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Legitymację skargową określono w art. 50 przez wyróżnienie atrybutu interesu prawnego (legitymacja materialna) oraz wskazanie podmiotów, które, mimo braku takiego interesu, są uprawnione do wniesienia skargi (legitymacja formalna) (J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 50). Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 791/18; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że interes prawny jest pochodną zobiektywizowanej, istniejącej potrzeby ochrony prawnej, zrelatywizowanej do sfery prawnej określonych podmiotów. Pojęcie interesu prawnego, ma więc charakter obiektywny, a jego źródła należy upatrywać zasadniczo w przepisach prawa materialnego, niekiedy również procesowego, czy nawet ustrojowego (por. wyroki NSA z dnia 10 marca 2026 r., II OSK 2100/25; z dnia 4 lutego 2026 r., II OSK 812/24; z dnia 2 grudnia 2025 r., II OSK 618/23; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego zasadniczo w celu ustalenia istnienia interesu prawnego, a tym samym możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego, niezbędnym jest ustalenie istnienia związku o charakterze materialnym pomiędzy sytuacją faktyczną danego podmiotu, a normą lub normami prawa materialnego kształtującymi sprawę administracyjną (wyroki NSA z 25 stycznia 2020 r., II OSK 1236/19 oraz z 13 listopada 2019 r., I OSK 3224/17; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podmiot wnoszący skargę musi zatem wykazać istnienie po jego stronie interesu prawnego, czyli osobistego, konkretnego i aktualnego prawnie chronionego interesu, który może być realizowany na gruncie określonego przepisu prawa, bezpośrednio wiążącego zaskarżony akt z indywidualną i prawnie chronioną sytuacją strony. Osoba niemająca interesu prawnego, nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. W rezultacie skarga wniesiona przez podmiot, który a limine nie może mieć legitymacji skargowej, podlega odrzuceniu, natomiast stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym, powoduje oddalenie skargi (uchwała NSA z 11 kwietnia 2005 r., OPS 1/04; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przechodząc do wyjaśnienia powodów odrzucenia skargi złożonej przez J. S., Sąd wskazuje, że z nadesłanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze akt administracyjnych sprawy wynika, że Burmistrz Miasta i Gminy [...] prowadził dwa niezależne od siebie postępowania w sprawie zniszczenia drzewa. Postanowieniem z dnia 19 marca 2026 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy [...] wszczął postępowanie, którego stroną jest J. S., a postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2026 r. nr [...] wszczął postępowanie, którego stroną jest J. S.1.. J. S. wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 19 marca 2026 r. To właśnie wniesienie tego środka zaskarżenia spowodowało wszczęcie postępowania zażaleniowego przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym, prowadzonego pod znakiem [...] Przedmiotem tego postępowania było rozpoznanie zażalenia wniesionego przez J. S. od postanowienie o wszczęciu postępowania, którego stroną był J. S.. Z akt sprawy nie wynika natomiast, żeby J. S.1. wniósł zażalenie na postanowienie Burmistrza, które podlegałoby rozpatrzeniu w sprawie [...] W złożonej w niniejszej sprawie skardze na bezczynność J. S.1. oznaczył organ, którego bezczynności skarga dotyczy (Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P.), znak sprawy (znak: [...]) oraz podkreślił, że skargę składa w imieniu własnym. W ocenie Sądu postępowanie zażaleniowe prowadzone przez Kolegium w sprawie [...] dotyczy jedynie interesu prawnego J. S., zatem tylko on jest stroną tego postępowania. W konsekwencji tylko J. S. posiada interes prawny uprawniający do wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność Kolegium w sprawie [...] Natomiast J. S.1. nie był stroną postępowania nr [...] prowadzonego przez Burmistrza Miasta i Gminy [...], nie był inicjatorem postępowania zażaleniowego w sprawie [...], a w konsekwencji nie jest uprawniony do złożenia skargi na bezczynność Kolegium w tej sprawie. Ewentualna bezczynność organu może bowiem naruszać jedynie konkretną sferę praw i obowiązków wnoszącego zażalenie J. S.. Bezczynność Kolegium może bowiem oddziaływać na jego sytuację procesową, jako podmiotu, który zainicjował postępowanie zażaleniowe, nie zaś na sytuację procesową skarżącego, który w tym postępowaniu nie uczestniczył w charakterze strony. Sąd uznał przy tym, że brak legitymacji skargowej J. S.1. ma w niniejszej sprawie charakter oczywisty, co skutkowało odrzuceniem skargi. Mając to na uwadze Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. skargę odrzucił. O zwrocie uiszczonego wpisu Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.