VIII SO/Wa 6/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda po rozpoznaniu w dniu 9 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprawy z wniosku W. C. o wymierzenie P. P. S.A. grzywny za nieprzekazanie sądowi w ustawowym terminie skargi na bezczynność wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: wymierzyć P. P. S.A. grzywnę w wysokości 100 zł (słownie: sto złotych); Wnioskiem z dnia 8 lipca 2026 r. (data wpływu do Sądu) W. C. (dalej "wnioskodawca") wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie P. P. S.A. grzywny za nieprzekazanie w terminie jego skargi z 1 czerwca 2026 r. na bezczynność tego organu w przedmiocie nieprzekazania pisma. Organ w odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. (pismo z 3 sierpnia 2026 r.) wskazał, że wniesione przez skarżącego pisma nie stanowią faktycznie skargi na bezczynność. Sprawa ta nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Spółka nie jest organem, który miałby wydawać akty lub czynności z zakresy administracji publicznej, zatem rzekoma bezczynność P. nie może być przedmiotem skargi. Ponadto organ wskazał że 3 sierpnia 2026 r. przekazał skargę wnioskodawcy z 1 czerwca 2026 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy podnosząc, że ww. skarga nie zasługuje na uwzględnienie i wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143) – dalej "p.p.s.a.", organ którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Stosownie do treści art. 55 § 1 tej ustawy, w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6, tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W myśl art. 63 w zw. z art. 64 § 1 p.p.s.a., jeżeli ustawy tak stanowią, postępowanie sądowe wszczyna się na wniosek, który składa się bezpośrednio do sądu. Zgodnie zaś z art. 64 § 3 p.p.s.a. do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Przesłanką materialnoprawną wymierzenia grzywny jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Podejmując rozstrzygnięcie w przedmiocie wymierzenia grzywny, sąd administracyjny powinien wziąć pod uwagę zarówno przyczyny niewypełnienia obowiązków, jak i czas opóźnienia oraz rozważyć, czy uznaje, że zachodzą podstawy do wymierzenia grzywny. Sąd bowiem może, ale nie musi, orzec o wymierzeniu grzywny. Podkreślić przy tym należy, że celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., jest nie tylko pełnienie funkcji dyscyplinującej (mającej na celu doprowadzenie do wykonania przez organ ciążącego na nim obowiązku procesowego), ale również funkcji represyjnej. Ta druga funkcja służy bowiem ochronie wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Poza tym grzywna ta pełni również funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie nią służy także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy. W wymiarze indywidualnym ukarany organ będzie wszak chciał uniknąć powtórzenia takiej sytuacji, choćby z uwagi na związane z tym uszczuplenie środków finansowych (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 listopada 2009 r. o sygn. akt II GPS 3/09, ONSAiWSA 2010/1/2; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 maja 2012 r. sygn. akt I OZ 328/12). W sprawie bezsporne jest, że P. P. S.A. nie wywiązała się z obowiązku określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie. Skarga wnioskodawcy została wniesiona do organu 5 czerwca 2026 r., zaś organ przekazał skargę wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy 3 sierpnia 2026 r., czyli z opóźnieniem. Odnosząc się w pierwszej kolejności do argumentacji P. P. S.A. o braku zasadności wymierzenia grzywny z powodu niedopuszczalności skargi, co ponadto zostało potwierdzone postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 sierpnia 2026 r. o sygn. akt VIII SAB/Wa 210/26, Sąd stwierdza, że nie znajduje ona żadnych uzasadnionych podstaw. Należy zauważyć, że w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2024 r. sygn. akt III OPS 1/23 wskazano, że dopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., w sytuacji, gdy skarga, która nie została przekazana przez ten organ do sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna. W konsekwencji organ, do którego złożono skargę na bezczynność w rozpatrzeniu wniosku jest stroną postępowania sądowego. Natomiast kwestię, czy organ ten jest podmiotem (organem w znaczeniu funkcjonalnym) obowiązanym w rozumieniu przepisów prawa do wydania decyzji administracyjnej w sprawie zainicjowanej wnioskiem strony, z uwagi na przedmiot postępowania z wniosku o ukaranie karą grzywny na mocy art. 55 § 1 p.p.s.a., można rozstrzygnąć dopiero podczas rozpatrywania skargi wniesionej w sprawie. Takiej oceny nie może dokonywać podmiot, do którego skarga jest kierowana, lecz może uczynić to wyłącznie sąd. Stanowisko takie wielokrotnie wyrażano w judykaturze. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 lutego 2019 r. o sygn. akt I OZ 105/19 stwierdził, że przekazanie sądowi administracyjnemu skargi jest bezwzględne i obligatoryjne, niezależne od tego, czy dany podmiot uznaje, że skarga nie należy do kognicji sądu administracyjnego, czy uważa, że nie jest organem w rozumieniu ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albo nie jest dysponentem żądanych informacji, bądź stwierdzi że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej. Już tylko samo złożenie skargi stanowi żądanie strony nadania skardze określonego biegu i obliguje podmiot, do którego skarga ta została skierowana do uczynienia zadość temu żądaniu. Nie jest on uprawniony do dokonywania ocen zasadności skargi i żądania jej przekazania. To dopiero Sąd w toku postępowania zainicjowanego skargą zobowiązany jest dokonać tych ocen i ustalić, czy skarga, będąca pismem kierowanym do sądu, mieści się w zakresie właściwości sądów administracyjnych. Tym samym żadna z powoływanych przez organ okoliczność nie zwalniała go z obowiązku przekazania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi wraz z odpowiedzią na skargę. Stanowisko w tym przedmiocie jest utrwalone w judykaturze (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 30 czerwca 2010 r. sygn. I OZ 495/10; 11 stycznia 2011 r. sygn. I OZ 996/10; 21 sierpnia 2013 r. sygn. akt I OZ 698/13, 15 maja 2018 r. sygn. akt I OZ 454/18; 30 stycznia 2025 r. sygn. akt I OZ 26/25 i z 12 marca 2025 r. sygn. akt I GZ 94/25). Wskazać także należy, że w powołanej wyżej uchwale z 16 kwietnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wymierzenia grzywny ma na celu przymuszenie organu do nadesłania sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę w określonym terminie. Dopiero wymuszenie tego obowiązku daje podstawę do rozpoznania sprawy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie dopuszczalności skargi, jakkolwiek o charakterze formalnym, to jednak kończy postępowanie sądowoadministracyjne. Nie byłoby to możliwe, gdyby organ nie wypełnił swoich obowiązków z art. 54 § 1 p.p.s.a. NSA wskazał też, że nie zawsze jest oczywiste, że sprawa nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej. Gdyby uznać, że w sprawie wymierzenia grzywny za nieprzekazanie akt sprawy można dokonywać oceny, czy sprawa jest sprawą z zakresu administracji publicznej, to mogłoby dochodzić do sytuacji, że sąd rozpoznający sprawę wymierzenia grzywny mógłby uznać, iż nie jest to sprawa z zakresu administracji publicznej zaś sąd rozpoznający skargę mógłby wyrazić odmienny pogląd. Biorąc powyższe pod uwagę w ocenie Sądu argumentacja organu wskazująca, że skoro skarga jest niedopuszczalna to brak jest podstaw do wymierzenia grzywny w tej sprawie, nie zasługuje na uwzględnienie. Nie może budzić żadnych wątpliwości, że o dopuszczalności skargi wniesionej do sądu administracyjnego, może rozstrzygać wyłącznie ten sąd, nie zaś organ za pośrednictwem, którego skarga została wniesiona. Przepis art. 54 § 2 p.p.s.a. statuuje bezwzględny obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. Organ ten musi więc przekazać skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na tę skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia, przy czym przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy. Nawet uzasadnione przekonanie, że skarga jest niedopuszczalna np. z uwagi na to, że sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych zarówno z przyczyn podmiotowych jak i przedmiotowych, nie zwalnia organu od obowiązku jej przekazania wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Ponadto zauważyć należy, że bez wniesienia wniosku o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie skargi wraz z aktami sprawy, organ nigdy nie zrealizowałby swego ustawowego obowiązku. Przekazanie skargi wraz z aktami sprawy przez organ miało miejsce 3 sierpnia 2026 r. i było wynikiem wykonania wezwania Sądu z 8 lipca 2026 r. w sprawie o sygn. VIII SO/Wa 6/26, zgodnie z którym organ został wezwany do udzielenia odpowiedzi na wniosek Uwzględniając powyższe Sąd uznał złożony wniosek za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 100 zł. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze, że co prawda okres zwłoki w wykonaniu ustawowego obowiązku przez organ nie był znaczny, jednak z uwagi na treść wniosku i okoliczności sprawy, z której bezspornie wynika, że organ bezzasadnie przypisał sobie kompetencje do oceny dopuszczalności skargi wniesionej przez wnioskodawcę, należało stwierdzić, że przedstawiona przez organ argumentacja nie usprawiedliwia niedopełnienia ciążącego na nim obowiązku przekazania Sądowi skargi w terminie. Mając zatem na uwadze dyscyplinujący-restrykcyjny, a także prewencyjny charakter instytucji wymierzenia grzywny Sąd stwierdził, że celowym i zasadnym jest nałożenie na organ grzywny, która mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.