II OZ 801/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 marca 2026 r. sygn. akt II SA/Wr 96/26 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi A. O. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 grudnia 2025 r. Nr [...] w przedmiocie wstrzymania budowy budynku bez wymaganego pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 19 marca 2026 r. sygn. akt II SA/Wr 96/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił A. O. wstrzymania wykonania zaskarżonego przez niego postanowienia Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 grudnia 2025 r. Nr [...] w przedmiocie wstrzymania budowy budynku bez wymaganego pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że we wniosku o wstrzymanie skarżący powołał się m.in. na to, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia umożliwi mu oczekiwanie na decyzję Sądu bez ponoszenia dodatkowych i wysokich kosztów związanych z postępowaniem legalizacyjnym czy koniecznością wniesienia bardzo wysokiej opłaty legalizacyjnej (wobec niezależnego bytu trwania postępowania administracyjnego w tym zakresie) zanim wyrok WSA zostanie wydany w jego sprawie, a w wypadku uwzględnienia skargi uchroni organ I i II instancji od ponoszenia wszelkich kosztów związanych z naprawieniem powstałej w mieniu i majątku skarżącego szkody wywołanej postępowaniem legalizacyjnym. Uzasadniając odmowę uwzględnienia ww. wniosku Sąd wskazał, że postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych nie ma charakteru kończącego postępowanie i załatwiającego co do istoty kwestię legalizacji. Postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych uruchamia bowiem tryb postępowania naprawczego prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego. Wstrzymanie wykonania postanowienia nakazującego wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych byłoby przyzwoleniem na dalsze prowadzenie prac, mimo stwierdzonej samowoli budowlanej. Działanie takie stałoby w sprzeczności z regulacją Prawa budowlanego dotyczącą czasowego wstrzymania prowadzenia robót budowlanych. Byłoby sprzeczne z celem, w jakim postanowienie to jest wydawane. W konsekwencji oznacza to, że nie można wstrzymać wykonania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, gdyż postanowienie to zostało wydane w celu usunięcia skutków samowolnego działania inwestora i doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Jednocześnie Sąd zauważył, że powstrzymanie się od prowadzenia robót budowlanych samo w sobie nie doprowadzi do wszczęcia postępowania legalizacyjnego czy orzeczenia nakazu rozbiórki. Zaskarżone postanowienie nie wywołuje skutku w postaci ustalenia opłaty legalizacyjnej bądź wydania nakazu rozbiórki, ponieważ dopiero od działań strony skarżącej będzie bowiem zależało, czy w odrębnej decyzji organ będzie mógł ewentualnie wydać stosowny nakaz lub wydać decyzję o legalizacji. Wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowalnych poprzedza dalsze czynności organu, który zadecyduje czy wszczynać postępowanie legalizacyjne czy też orzec nakaz rozbiórki. Nie można także zdaniem Sądu uznać, że zostało wykazane, iż wykonanie zaskarżonego postanowienia świadczy o wyrządzeniu stronie skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Trudno bowiem za takie skutki uznać dalsze procedowanie przez organy nadzoru budowlanego w sprawie legalności robót budowlanych. Jest to zwykłe następstwo wydania postanowienia o wstrzymaniu robót, a nie nadzwyczajne okoliczności, które stanowiłyby o konieczności udzielenia stronie skarżącej ochrony tymczasowej. Tak samo nieskuteczna okazała się argumentacja odwołująca się do potencjalnych skutków dotyczących w istocie organów nadzoru budowlanego, a które to miałyby zaktualizować się w sytuacji uwzględnienia skargi. W rezultacie Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie zaistniały podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia i dlatego też wniosek w tym przedmiocie nie został uwzględniony. Zażaleniem A. O. zaskarżył powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) poprzez uznanie, że wniosek nie jest zasadny albowiem nie zostało wykazane, iż wykonanie zaskarżonego postanowieni świadczy o wyrządzeniu stronie skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w sytuacji, gdy argumentacja przedstawiona przez stronę w sposób bezsprzeczny wskazuje na ziszczenie się alternatywnej przesłanki w postaci "spowodowania trudnych do odwrócenia skutków". Z uwagi na powyższe w zażaleniu wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie wniesiono o dopuszczenie dowodu z dokumentów w postaci postanowień nr [...]i [...]PINB w Miliczu z dnia 12.01.2026 r. na okoliczność jego treści, w zakreślonego stronie terminu i obowiązków do wykonania w postępowaniu legalizacyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Po przekazaniu sądowi skargi sąd może jednak na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności. Następuje to w przypadku uprawdopodobnienia przez wnioskującego niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Zaistnienie przynajmniej jednej z dwóch wymienionych w powołanym na wstępie przepisie przesłanek uzasadnia wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Zasadność wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji winna być oceniona w okolicznościach konkretnej rozpoznawanej sprawy. Należy więc wziąć pod uwagę cały szereg zagadnień związanych z realizacją decyzji. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził brak podstaw przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego postanowienia. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że w tej sprawie wnioskiem o wstrzymanie wykonania objęto postanowienie organu nadzoru budowlanego, którym na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane wstrzymano roboty budowlane polegające na budowie budynku o wymiarach w rzucie przyziemia 5,70 m x 9,20 m w miejscowości [...], na działce nr [...]obr. [...], zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zaskarżone postanowienie inicjuje zatem postępowanie, które może zakończyć się legalizacją przedmiotowego obiektu lub nakazem jego rozbiórki. Tym samym na etapie wydania postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania robót budowlanych co do zasady nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ponieważ skarżący może podjąć kroki zmierzające do legalizacji przedmiotowego obiektu. Zaskarżone postanowienie nie wywołuje skutku w postaci nakazu rozbiórki, ponieważ dopiero od działań skarżącego będzie zależało, czy w odrębnej decyzji organ będzie mógł ewentualnie wydać stosowny nakaz lub wydać decyzję o legalizacji. Zaskarżone postanowienie nie ma więc charakteru kończącego postępowanie administracyjne i załatwiającego co do istoty kwestię legalizacji robót budowlanych przy posadowieniu budynku w warunkach samowoli budowlanej. Oznacza to tym samym, że na tym etapie postępowania brak jest podstaw do zastosowania wnioskowanej ochrony tymczasowej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.