IV Cz 229/24

<p>IV Cz 229/24</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2024 roku Sąd Rejonowy w Lipsku sprostował postanowienie z dnia 31 stycznia 2022 roku w ten sposób, iż w punkcie I dodał podpunkt oznaczony literą „n” o treści następującej „n) ze spłatą od <span class="anon-block">M. G.</span> na rzecz <span class="anon-block">P. B.</span> w kwocie 33.466,90 zł płatną w terminie do 31 grudnia 2022 roku„ co do którego znajduje zastosowanie zapis <em> <!-- -->in finem </em>punktu I tegoż postanowienia.</p> <p>Sąd Rejonowy ustalił, że w dniu 14 listopada 2022 roku uczestnik <span class="anon-block">P. B.</span> złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzupełnienie postanowienia z dnia 31 stycznia 2022 r. i wniosek o uzupełnienie postanowienia ewentualnie o jego sprostowanie przez zasądzenie od <span class="anon-block">M. G.</span> na jego rzecz kwoty 33.466,90 zł płatnej w terminie do 31 grudnia 2022 roku. Powołał się na to, iż występował bez fachowego pełnomocnika, skomplikowanym stanem faktycznym, obszernym i wielowątkowym orzeczeniu. Postanowieniem z dnia 30 marca 2023 roku uzupełniono postanowienie z dnia 31 stycznia 2022 roku przez zasądzenie od <span class="anon-block">M. G.</span> na rzecz <span class="anon-block">P. B.</span> kwoty 33.466,90 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 31 grudnia 2022 roku. Powyższe postanowienie zostało uchylone a wniosek o uzupełnienie postanowienia odrzucony postanowieniem z dnia 31 października 2023 roku w sprawie IV Ca 684/23 Sądu Okręgowego w Radomiu. Sąd pierwszej instancji wskazał następnie, że stan faktyczny jest tożsamym ze stanem faktycznym ustalonym i opisanym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 31 stycznia 2022 roku. Uzasadnienie postanowienia z dnia 31 stycznia 2022 roku stanowi immanentną część uzasadnienia niniejszego postanowienia. W orzeczeniu z dnia 31 stycznia 2022 roku nie zawarto ani pozytywnego ani negatywnego rozstrzygnięcia, co do kwoty 33.466,90 zł. Zachodzą, zatem przesłanki z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 350;art. 350 § 1)">art. 350 § 1 k.p.c.</a> do jego sprostowania. Jak podniesiono w uzasadnieniu postanowienia z dnia 31 stycznia 2022 roku, ustalając warunki spłaty sąd miał na względzie możliwości majątkowe stron zobowiązanych do spłat lub dopłat oraz ochronę interesów uprawnionych do dopłat lub spłat. Wszystkie zasadzone od <span class="anon-block">M. G.</span> kwoty miały oznaczony termin zapłaty na dzień 31 grudnia 2022 roku. Odnosi się to także do spłaty należnej <span class="anon-block">P. B.</span>. Sąd Rejonowy podkreślił, że niniejsze postanowienie służy naprawieniu wadliwie sporządzonemu orzeczeniu przy prawidłowym jego merytorycznie rozstrzygnięciu. Zaistniała omyłka nosi znamiona oczywistości i wynika z rachunkowego pominięcia kwoty 33.466,90 zł.</p> <p>Zażalenie na powyższe wniosła <span class="anon-block">M. G.</span> zaskarżając go w całości. Postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 350;art. 350 § 1)">art. 350 § 1 k.p.c.</a> przez jego niewłaściwe zastosowanie i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, oddalenie wniosku złożonego przez uczestnika <span class="anon-block">P. B.</span> i zasądzenie na rzecz Uczestniczki zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Zażalenie jest bezzasadne.</p> <p>Wprawdzie trafnym jest stanowisko skarżącej, że tryb prostowania przewidziany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 350)">art. 350 k.p.c.</a> służy usuwaniu z tekstu orzeczenia niedokładności, błędów pisarskich albo rachunkowych lub innych oczywistych omyłek, a nie naprawie wadliwych czynności Sądu, jednakże o tym, czy konkretna omyłka spełnia kryterium oczywistości, należy rozstrzygać nie abstrakcyjnie, ale <em> <!-- -->in concreto</em>, w relacji do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Sprostowanie jest możliwe w każdym czasie, co stanowi wyraz dążenia ustawodawcy do tego, aby orzeczenia nie zawierały omyłek pisarskich i w każdej chwili było możliwe ich wyeliminowanie (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 11 lipca 2014 r., I ACa 326/14, LEX nr 1506137). Jednocześnie nie można nie mieć na uwadze, że dokonane zaskarżonym postanowieniem zastosowanie przez Sąd Rejonowy przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 350)">art. 350 k.p.c.</a> co do braku określenia, w jakiej wysokości należy się spłata od <span class="anon-block">M. G.</span> na rzecz <span class="anon-block">P. B.</span> nie doprowadziło do zmiany lub innego rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu w sprawie I Ns 41/18, co do całości rozstrzygnięcia, jakie zapadło. W ocenie Sądu odwoławczego sprostowanie postanowienia nie doprowadziło do zmiany rozstrzygnięcia, bowiem nie nastąpiła zmiana pod względem przedmiotowym, jak pod względem podmiotowym. Również nie prowadziło do zmiany samego rozstrzygnięcia i nie dotyczyło treści i rozmiarów świadczenia (por. tezy postanowień Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 1976 r., II CZ 11/76 i z dnia 25 listopada 1976 r., II CZ 97/76). Oczywistość, co do oznacza zaistnienia błędu musi powstać w wyniku niewłaściwego odzwierciedlenia w postanowieniu rzeczywistej i niemogącej budzić wątpliwości woli sądu. Błąd obiektywnie i bez wątpliwości powinien być dostrzegalny po zapoznaniu się z samym orzeczeniem lub wprost wynikać z zestawienia treści z zawartością akt. Nadto powinien powstać z powodu technicznej niedoskonałości ujęcia rozstrzygnięcia sądu w słowach, przedstawienia stanowiska sądu w błędnej formie lub w sposób niedokładny, a więc niepełny i nieprecyzyjny.</p> <p>W rozpoznawanej sprawie oczywistość ta wynikała z treści uzasadnienia, w którym Sąd Rejonowy ustalił, że zobowiązanymi do spłat i dopłat w niniejszej sprawie na rzecz pozostałych spadkobierców byli <span class="anon-block">A. W.</span> i <span class="anon-block">M. G.</span>, którzy otrzymali nieruchomości o wartości przekraczającej ich udział w spadku. <span class="anon-block">A. W.</span> posiadający udział w spadku o wartości 350.213,75 zł otrzymał nieruchomość o wartości 640.000 zł, dlatego zobowiązany był do spłaty w kwocie 289.786,25 zł. Natomiast <span class="anon-block">M. G.</span> posiadająca udział w spadku o wartości 175.106,68 zł otrzymała nieruchomość o wartości 242.855 zł dlatego zobowiązana była do spłaty w kwocie 67.748,12 zł. Sąd Rejonowy określił wartość udziałów każdego ze spadkobierców i wysokość kwot, jaką winni uzyskać od zobowiązanych do spłat uprawnienie do nich. Z uzasadnienia postanowienia wynika wprost, że <span class="anon-block">P. B.</span> był uprawniony do otrzymania spłaty w wysokości 175.106,68 zł. Jego udział w spadku był równy udziałowi <span class="anon-block">M. G.</span>. Sąd Rejonowy rozstrzygnął, co do spłat i dopłat od <span class="anon-block">A. W.</span> na rzecz: <span class="anon-block">P. B.</span>, <span class="anon-block">M. W.</span>, <span class="anon-block">R. W.</span>, <span class="anon-block">W. W.</span> i <span class="anon-block">T. S.</span>. W stosunku zaś do <span class="anon-block">M. G.</span> ustalił, że zobowiązana jest do spłat na rzecz: <span class="anon-block">R. W.</span>, <span class="anon-block">M. W.</span>, <span class="anon-block">T. S.</span> i <span class="anon-block">W. W.</span>. <span class="anon-block">P. B.</span> otrzymał od <span class="anon-block">A. W.</span> jedynie część przysługującego mu udziału w spadku w kwocie 141.639,98 zł. Oczywiste zatem jest, że pozostałą część w kwocie 33.466,90 zł winien uzyskać od <span class="anon-block">M. G.</span>, bowiem łączna kwota spłat i dopłat zasądzona od <span class="anon-block">M. G.</span> nie wyczerpała kwoty, w jakiej zobowiązana była spłacić pozostałych spadkobierców i wynosiła dokładnie tyle ile winien dostać <span class="anon-block">P. B.</span> (67.748,12 zł - 34.281,22 zł = 33.466,90 zł). Wola Sądu, co zasądzenia na rzecz <span class="anon-block">P. B.</span>, który nie otrzymał żadnej nieruchomości, pełnej kwoty spłaty nie budziła, zatem żadnej wątpliwości. Była również dostrzegalna z uwagi na fakt, że pozostali spadkobiercy otrzymali stosowne spłaty i dopłaty na swoją rzecz zgodnie z przysługującymi im udziałami. Dlatego w okolicznościach niniejszej sprawy uzasadnione jest stwierdzenie o zaistnieniu oczywistej omyłki, którą należało sprostować w oparciu o treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 350)">art. 350 k.p.c.</a> Prostując, zatem postanowienie o dziale spadku, Sąd Rejonowy nie wykroczył poza dopuszczalne granice sprostowania przewidziane w wymienionym <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 350;art. 350 § 1)">art. 350 § 1 k.p.c.</a>, który może mieć zastosowanie poprzez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> do postępowania nieprocesowego. Na marginesie Sąd Okręgowy stoi na stanowisku, że z uwagi na treść przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 618;art. 618 § 3)">art. 618 § 3 k.p.c.</a> wykluczone byłoby zastosowanie w sprawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 351)">art. 351 k.p.c.</a> w którym ustawodawca przyznał powodowi prawo wyboru miedzy uzupełnieniem orzeczenia a wytoczeniem nowego powództwa. Tego rodzaju możliwości byłby pozbawiony uczestnik postępowania działowego, którym jest uczestnik <span class="anon-block">P. B.</span>. W piśmie z dnia 7 listopada 2022 roku, jakie uczestnik wniósł do Sądu został zawarty wniosek o sprostowanie postanowienia (k. 671). Tym samym w całości chybione są twierdzenia skarżącej o możliwości zastosowania w postępowaniu przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 351)">art. 351 k.p.c.</a> a także jej ocena zasadności wydanego postanowienia przez pryzmat charakteru przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 350)">art. 350 k.p.c.</a> i stwierdzenia, że nie może to być „ostatnia deska ratunku”.</p> <p>Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 3)">art. 397 § 3 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> orzekł jak w sentencji postanowienia punkcie pierwszym.</p> <p>Natomiast o kosztach postępowania zażaleniowego orzeczenie zostało wydane na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 3)">art. 520 § 3 k.p.c.</a>, który poprzez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 3)">art. 397 § 3 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> ma odpowiednie zastosowanie do postępowania zażaleniowego. Uczestnik <span class="anon-block">P. B.</span> w postępowaniu zażaleniowym był reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru w osobie adwokata, który złożył odpowiedź na zażalenie uczestniczki <span class="anon-block">M. G.</span> i wniosek o przyznanie kosztów postępowania zażaleniowego (k. 905-908). Skarżący uczestnik wnosił o oddalenie zażalenia, zatem jego interesy były sprzeczne z interesem uczestniczki <span class="anon-block">M. G.</span>. Z uwagi na oddalenie zażalenia to uczestniczkę należało obciążyć obowiązkiem zwrotu kosztów postepowania zażaleniowego na rzecz uczestnika <span class="anon-block">P. B.</span>. Wysokość kosztów w postaci wynagrodzenia pełnomocnika uczestnika Sąd Okręgowy ustalił na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie § 10 ust. 2 pkt 1 w zw. § 2 pkt 5 powołanych przepisów (Dz.U. 2023.1964 t.j. z dnia 2023.09.22).</p> <p> <em> <!-- -->Grzegorz Wójtowicz</em> </p> </div>