I C 670/22

<div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 16 października 2024 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Warszawie, I Wydział Cywilny w składzie:</p> <p>Przewodniczący: sędzia (del.) Agnieszka Onichimowska</p> <p>Protokolant: Maksymilian Obrębski</p> <p>po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2024 r. w Warszawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">M. K. (1)</span> i <span class="anon-block">W. K.</span> </p> <p>przeciwko Gminie <span class="anon-block">P.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>1.  oddala powództwa w całości;</p> <p>2.  odstępuje od obciążania powodów kosztami procesu;</p> <p>3.  przejmuje na rachunek Skarbu Państwa nieuiszczone koszty sądowe.</p> <p> <em> <!-- -->Sędzia (del.) Agnieszka Onichimowska</em> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Pozwem z dnia 31 marca 2021 r. powodowie <span class="anon-block">M. K. (1)</span> i <span class="anon-block">W. K.</span>, oboje reprezentowani przez przedstawicielkę ustawową - matkę <span class="anon-block">M. K. (2)</span>, wnieśli o zasądzenie od Gminy <span class="anon-block">P.</span> na rzecz każdego z nich po 186.250,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 2 kwietnia 2016 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.</p> <p>W uzasadnieniu stwierdzono, że powodowie <span class="anon-block">M. K. (1)</span> oraz <span class="anon-block">W. K.</span> są prawnukami <span class="anon-block">B.</span> i <span class="anon-block">T. K.</span>. Uzasadniając swoje uprawnienie do zachowku powodowie wskazali, że <span class="anon-block">M. K. (3)</span> zmarł 12 listopada 1981 r., z tą chwilą jego syn <span class="anon-block">M. K. (4)</span> stał się jedynym spadkobiercą ustawowym <span class="anon-block">T.</span> i <span class="anon-block">B. K.</span>. <span class="anon-block">T. K.</span> zmarł 15 stycznia 2011 r., <span class="anon-block">B. K.</span> zmarła w dniu 20 sierpnia 2013 r, zaś <span class="anon-block">M. K. (4)</span> zmarł w dniu 2 lipca 2020 r. W chwili śmierci <span class="anon-block">T. K.</span> <span class="anon-block">M. K. (4)</span> był jego jedynym spadkobiercą ustawowym. Nie nabył on spadku po dziadku, ponieważ <span class="anon-block">T. K.</span>, pomimo rozwodu z <span class="anon-block">B. K.</span>, testamentem notarialnym z dnia 24 maja 1994 r. powołał do całości pozostałego po nim spadku byłą żonę - <span class="anon-block">B. K.</span>. Zdaniem powodów ponieważ <span class="anon-block">M. K. (4)</span> był jedynym spadkobiercą ustawowym <span class="anon-block">T. K.</span>, a zatem przy dziedziczeniu ustawowym przypadłaby mu całość spadku, tytułem zachowku należy mu się połowa jego wartości. Roszczenie o zachowek po <span class="anon-block">T. K.</span>, jakie przysługiwało <span class="anon-block">M. K. (4)</span>, po jego śmierci, stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1002)">art. 1002 k.c.</a> przeszło na jego dzieci - <span class="anon-block">M. K. (1)</span> oraz <span class="anon-block">W. K.</span> w wysokości po ½. Powodowie wyjaśnili, że wartość całego spadku po <span class="anon-block">T. K.</span> została ustalona w decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego <span class="anon-block">W.</span> - <span class="anon-block">(...)</span> z dnia 13 października 2011 r. na kwotę 18.982.081,00 zł. Jednocześnie powodowie zwrócili uwagę na fakt, iż w okresie 10 lat przed otwarciem spadku, tj. od dnia 15 stycznia 2001 r. do dnia 15 stycznia 2011 r., <span class="anon-block">T. K.</span> dokonał licznych darowizn, podlegających, w myśl powołanego wyżej przepisu, doliczeniu do spadku, których suma wynosi 1.560.600,00 zł. Wśród obdarowanych powodowie wskazali na pozwaną gminę. Zaznaczyli oni, że <span class="anon-block">M. K. (4)</span> w chwili jego śmierci przysługiwało przeciwko spadkobiercy <span class="anon-block">T. B.</span> <span class="anon-block">K.</span> roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej w wysokości 9.554.340,50 zł tytułem uzupełnienia przysługującego mu zachowku po dziadku. <span class="anon-block">B. K.</span> do chwili swojej śmierci oraz do chwili śmierci <span class="anon-block">M. K. (4)</span> nie uczyniła zadość temu roszczeniu. Roszczenie to na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1002)">art. 1002 k.c.</a> przeszło na powodów w wysokości po ½ tj. po 4.777.170,25 zł. Powodowie zaznaczyli, że niezależnie od tego, czy w postępowaniu II Ns 387/16 Sąd stwierdzi, że spadek po <span class="anon-block">B. K.</span> nabyła w całości <span class="anon-block"> FUNDACJA (...)</span> (na podstawie testamentu z dnia 29 maja 2013 r. sporządzonego przed asesorem notarialnym <span class="anon-block">A. R.</span>, zastępcą notariusza <span class="anon-block">M. K. (5)</span>, Rep. A nr <span class="anon-block">(...)</span>), czy też <span class="anon-block"> FUNDACJA (...)</span> (na podstawie testamentu z dnia 14 sierpnia 2013 r., sporządzonego przed notariuszem <span class="anon-block">A. S. (1)</span>, Rep. A nr <span class="anon-block">(...)</span>) - z uwagi na kwotę przysługującego <span class="anon-block">M. K. (1)</span> roszczenia, kwotę przysługującego <span class="anon-block">W. K.</span> roszczenia oraz wartość majątku spadkowego po <span class="anon-block">B. K.</span> - uzasadnione jest twierdzenie, że powodowie nie otrzymają od żadnego z w/w podmiotów, z których jeden jest spadkobiercą <span class="anon-block">B. K.</span>, całości należnego im po dziadku <span class="anon-block">T. K.</span> zachowku. Zdaniem powodów, jako, że łączna wartość darowizn dokonanych przez <span class="anon-block">T. K.</span> na rzecz Gminy <span class="anon-block">P.</span> wyniosła 372.500,00 zł, powodom przysługuje przeciwko Gminie <span class="anon-block">P.</span> roszczenie z tytułu sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku po <span class="anon-block">T. K.</span> w kwocie o 186.250,00 zł. (pozew k. 3-24)</p> <p>W odpowiedzi na pozew pozwana Gmina <span class="anon-block">P.</span> wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powodów na rzecz pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.</p> <p>W uzasadnieniu pozwana zaprzeczyła, aby otrzymała od <span class="anon-block">T. K.</span> przysporzenia wskazane przed powodów. Ponadto stwierdzała, że odpowiedzialność obdarowanego na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1000)">art. 1000 k.c.</a> ma charakter subsydiarny, zaś powodowie winni żądać zachowku po swoim pradziadku <span class="anon-block">T. K.</span> od spadkobierców <span class="anon-block">B. K.</span>, która nabyła w całości spadek po <span class="anon-block">T. K.</span> na podstawie testamentu notarialnego z dnia 24 maja 1994 r. Pozwana podniosła, że powodowie nie wykazali w żaden sposób, że nie otrzymają całości należnego im zachowku od tych podmiotów, które zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1000)">art. 1000 k.c.</a> w pierwszej kolejności są zobowiązane do zaspokojenia roszczenia o zachowek po <span class="anon-block">T. K.</span>. Pozwani wskazali również, że z załączonych do pozwu dokumentów w postaci wydruków historii rachunku bankowego <span class="anon-block">T. K.</span> oraz potwierdzeń wykonanych przez spadkobiercę przelewów wprost wynika, że <span class="anon-block">T. K.</span> dokonał darowizn na rzecz kilku podmiotów po tym jak przekazał środki pieniężne Gminie <span class="anon-block">P.</span>. Powołując się na regulację zawartą w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1001)">art. 1001 k.c.</a>, pozwana stwierdziła, że powodowie są zobligowani dochodzić roszczenia o uzupełnienie zachowku od obdarowanych później, zaś niepodjęcie przez powodów działań w tym przedmiocie nie może obciążać pozwanej. Strona pozwana podniosłą również, że nie doszło do skutecznego przerwania biegu przedawnienia roszczenia powodów o uzupełnienie zachowku, którego dotyczy niniejsze postępowanie z uwagi na to, że powodowie nie określili we wniosku o zawezwanie do próby ugodowej w sposób prawidłowy i precyzyjny przedmiotu roszczenia. Powodowie we wniosku nie wskazali darowizn i ich wysokości, których <span class="anon-block">T. K.</span> miał dokonać na rzecz Gminy <span class="anon-block">P.</span>. Ponadto powodowie nie wykazali we wniosku o zawezwanie do próby ugodowej, że są spełnione przesłanki z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1001)">art. 1001 k.c.</a> Co więcej zdaniem pozwanej wykorzystywanie uprawnienia procesowego do wystąpienia z wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej, polegające na złożeniu tego wniosku do Sądu wyłącznie w celu uzyskania przerwy biegu przedawnienia, a nie w celu realizacji roszczenia w drodze ugody, jest czynnością procesową sprzeczną z dobrymi obyczajami. (Odpowiedź na pozew k. 251- 254v)</p> <p>W dalszym toku postępowania strony podtrzymały swoje stanowiska procesowe.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:</strong> </p> <p> <span class="anon-block">M. K. (1)</span> oraz <span class="anon-block">W. K.</span> są dziećmi <span class="anon-block">M. K. (4)</span>, syna <span class="anon-block">M. K. (3)</span>. będącego jedynym dzieckiem <span class="anon-block">B.</span> i <span class="anon-block">T. K.</span>.</p> <p> <span class="anon-block">M. K. (3)</span> zmarł 12 listopada 1981 r., <span class="anon-block">T. K.</span> zmarł 15 stycznia 2011 r., <span class="anon-block">B. K.</span> zmarła w dniu 20 sierpnia 2013 r., zaś <span class="anon-block">M. K. (4)</span> zmarł w dniu 02 lipca 2020 r.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: okoliczność bezsporna, a ponadto: odpis skrócony aktu zgonu <span class="anon-block">B. K.</span> – k. 30, odpis skrócony aktu zgonu <span class="anon-block">T. K.</span> – k. 32, odpis skrócony aktu zgonu <span class="anon-block">M. K. (3)</span> – k. 38, odpis skrócony aktu urodzenia <span class="anon-block">M. K. (4)</span> – k. 40, odpis skrócony aktu zgonu <span class="anon-block">M. K. (4)</span> – k. 42, odpis skrócony aktu urodzenia <span class="anon-block">M. K. (1)</span> – k. 44, odpis skrócony aktu urodzenia <span class="anon-block">W. K.</span> – k. 46, </em> </p> <p>W chwili śmierci <span class="anon-block">T. K.</span> był rozwiedziony z <span class="anon-block">B. K.</span>. Rozwód <span class="anon-block">T. K.</span> z <span class="anon-block">B. K.</span> orzeczono w dniu 08 sierpnia 1963 r.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: postanowienie z dnia 27 maja 2014 r. –k. 34, zaświadczenie – k. 36</em> </p> <p>W testamencie notarialnym z dnia 24 lutego 2006 r. <span class="anon-block">T. K.</span> oświadczył, że wydziedzicza swojego wnuka <span class="anon-block">M. K. (4)</span>.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: akt notarialny z dnia 24 lutego 2006 r. Rep. A nr<span class="anon-block">(...)</span>– k. 129</em> </p> <p>Spadek po <span class="anon-block">T. K.</span> nabyła w całości, na mocy testamentu z dnia 24 maja 1994 r. <span class="anon-block">B. K.</span>.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: akt poświadczenia dziedziczenia z dnia 18 lipca 2011 r. Rep. A nr <span class="anon-block">(...)</span>– k. 48-49</em> </p> <p>Decyzją z dnia 13 października 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego <span class="anon-block">W.</span>-<span class="anon-block">(...)</span> w związku z postępowaniem w sprawie ustalenia podatku od nabytego spadku po zmarłym <span class="anon-block">T. K.</span> ustalił zobowiązanie podatkowe <span class="anon-block">B. K.</span> w podatku od spadku w wysokości 3.794.203,00 zł. W uzasadnieniu wskazano wartość nabytych rzeczy na 18.982.081.00 zł.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: decyzja naczelnika urzędu skarbowego – k. 51-52</em> </p> <p>W dniu 26 października 2007 r. <span class="anon-block">T. K.</span> dokonał na rzecz <span class="anon-block">M. K. (4)</span> darowizny w kwocie 650.000,00 zł. W dniu 8 maja 2008 r. <span class="anon-block">T. K.</span> dokonał na rzecz <span class="anon-block">M. K. (4)</span> darowizny w kwocie 42.000,00 zł</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: wydruk historii rachunku bankowego – k. 54, zaświadczenie dot. darowizny 650.000,00 zł – k. 56, zaświadczenie dot. darowizny 42.000,00 zł – k. 58, </em> </p> <p>W dniu 19 maja 2008 r. <span class="anon-block">T. K.</span> darował Gminie <span class="anon-block">P.</span> kwotę 35.000,00 zł z przeznaczeniem na cele charytatywne. W dniu 25 lipca 2008 r. <span class="anon-block">T. K.</span> dokonał darowizny na rzecz Gminy <span class="anon-block">P.</span> w wysokości 30.000,00 zł z przeznaczeniem na budowę drogi asfaltowej w miejscowości <span class="anon-block">G.</span>. W dniu 29 sierpnia 2008 r. <span class="anon-block">T. K.</span> darował <span class="anon-block">Gminie P.</span> na kwotę 35.000.00 zł z przeznaczeniem na budowę budynku Straży pożarnej i budowę szkoły.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód</em>: <em> <!-- -->wydruk historii rachunku bankowego k. 74-79,</em> </p> <p>W dniu 19 lutego 2009 r <span class="anon-block">T. K.</span> darował <span class="anon-block"> Fundacji (...)</span> kwotę 5.100,00 zł, natomiast <span class="anon-block"> Fundacji (...)</span> kwotę 10.000,00 zł. W dniu 02 kwietnia 2009 r. <span class="anon-block">T. K.</span> darował <span class="anon-block"> Fundacji (...)</span> kwotę 5.000,00 zł. W dniu 29 kwietnia 2009 r. <span class="anon-block">T. K.</span> darował Fundacji na rzecz <span class="anon-block">(...)</span>kwotę 50.000,00 zł. W dniu 22 maja 2009 r. <span class="anon-block">T. K.</span> darował <span class="anon-block">F. K.</span> kwotę 300.000,00 zł. W tym samym dniu <span class="anon-block">T. K.</span> dokonał darowizny w kwocie 100.000,00 zł na rzecz <span class="anon-block">T. S.</span>. W dniu 17 grudnia 2009 r. <span class="anon-block">T. K.</span> darował kwotę 1.000,00 zł <span class="anon-block"> Fundacji (...)</span>.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: okoliczność bezsporna, a ponadto: wydruk historii rachunku bankowego – k. 60-72, wydruk historii rachunku bankowego k. 74-79, </em> </p> <p>W dniu 22 maja 2009 r. <span class="anon-block">T. K.</span> darował swojemu bratu <span class="anon-block">F. K.</span> kwotę 300.000,00 zł.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: potwierdzenie przelewu – k. 81</em> </p> <p>W dniu 22 maja 2009 r. <span class="anon-block">T. K.</span> dokonał darowizny na rzecz swojej siostry <span class="anon-block">T. S.</span> kwoty 100.000,00 zł.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: potwierdzenie przelewu – k. 83</em> </p> <p>W dniu 22 maja 2009 r. <span class="anon-block">T. K.</span> dokonał darowizny na rzecz swojego wnuka <span class="anon-block">M. K. (4)</span> kwoty 20.000,00 zł.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: potwierdzenie przelewu – k. 85</em> </p> <p>W dniu 07 lipca 2009 r. <span class="anon-block">T. K.</span> dokonał wpłaty na rzecz <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwa (...)</span> z siedzibą w <span class="anon-block">G.</span>, w wysokości 270.000,00 zł z tytułu zobowiązania umownego obciążającego Gminę <span class="anon-block">P.</span>, wynikającego z umowy <span class="anon-block">(...)</span>, której przedmiotem była budowa drogi we wsi <span class="anon-block">G.</span> w Gminie <span class="anon-block">P.</span>.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: wydruk historii rachunku bankowego k. 74-79, biuletyn informacyjny Gminy <span class="anon-block">P.</span> – k. 87-94</em> </p> <p>W dniu 07 lipca 2009 r, <span class="anon-block">T. K.</span> dokonał darowizny na rzecz <span class="anon-block">M. K. (4)</span> w kwocie 50.000,00 zł.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód</em>: <em> <!-- -->wydruk historii rachunku bankowego k. 74-79</em> </p> <p>W dniu 13 kwietnia 2010 r. <span class="anon-block">T. K.</span> dokonał darowizny na rzecz Publicznej Szkoły Podstawowej w <span class="anon-block">P.</span> w wysokości 2.500,00 zł.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód</em>: <em> <!-- -->wydruk historii rachunku bankowego k. 74-79</em> </p> <p>W testamencie z dnia 29 maja 2013 r. sporządzonym przed asesorem notarialnym <span class="anon-block">A. R.</span>, zastępcą notariusza <span class="anon-block">M. K. (5)</span> <span class="anon-block">B. K.</span> do całego spadku powołała ustanowioną przez siebie w tym testamencie <span class="anon-block"> FUNDACJĘ (...)</span>. Na wykonawcę testamentu powołano <span class="anon-block">A. S. (2)</span>.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: akt notarialny – testament z dnia 29 maja 2013 r. nr rep <span class="anon-block"> (...)</span> – k. 147-148</em> </p> <p>W testamencie z dnia 14 sierpnia 2013 r. sporządzonym przed notariuszem <span class="anon-block">A. S. (1)</span>, Rep. A nr <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">B. K.</span> do całego spadku powołała ustanowioną przez siebie w tym testamencie <span class="anon-block"> Fundację (...)</span>. W dniu 3 stycznia 2014 r. <span class="anon-block"> FUNDACJA (...)</span> została zarejestrowana w KRS. Na wykonawcę testamentu powołano <span class="anon-block">G. M.</span>. <span class="anon-block">G. M.</span> jako wykonawca testamentu z dnia 14 sierpnia 2013 r., sprawuje zarząd majątkiem spadkowym.</p> <p> <em> <!-- --> Dowód: akt notarialny – testament z dnia 14 sierpnia 2013 r. nr rep <span class="anon-block"> (...)</span> – k. 131-133, wydruk z KRS – k. 135-136, protokół z przyjęcia depozytu z dnia 25 listopada 2013 r. nr rep. <span class="anon-block">(...)</span> r. – k. 143-145, </em> </p> <p>Pismem z dnia 14 stycznia 2015 r. skierowanym przeciwko Gminie <span class="anon-block">P.</span> <span class="anon-block">M. K. (4)</span> wniósł o zawezwanie do próby ugodowej w sprawie wykonania obciążającego ją zobowiązania do zapłaty na jego rzecz kwoty 5.000.000,00 zł tytułem uzupełnienia zachowku po <span class="anon-block">T. K.</span>. W treści wniosku jako materialno-prawną podstawę roszczenia wskazano <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1000)">art. 1000 k.c.</a>, podnosząc, że <span class="anon-block">T. K.</span> dokonał licznych darowizn na rzecz gminy, które wedle wnioskodawcy łącznie składają się na kwotę 5.000.000,00 zł.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: wniosek o zawezwanie do próby ugodowej <span class="anon-block">M. K. (4)</span> –k. 155-162</em> </p> <p>Pismem z dnia 14 stycznia 2015 r. skierowanym przeciwko Gminie <span class="anon-block">P.</span> małoletni <span class="anon-block">M. K. (1)</span> i <span class="anon-block">W. K.</span> wnieśli o zawezwanie do próby ugodowej w sprawie wykonania obciążającego ją zobowiązania do zapłaty na rzecz każdego z nich kwoty 5.000.000,00 zł tytułem uzupełnienia zachowku po <span class="anon-block">T. K.</span>. W treści wniosku jako materialno-prawną podstawę roszczenia wskazano <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1000)">art. 1000 k.c.</a>, podnosząc, że <span class="anon-block">T. K.</span> dokonał licznych darowizn na rzecz gminy, które wedle wnioskodawców łącznie składają się na kwotę 5.000.000,00 zł.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: wniosek o zawezwanie do próby ugodowej <span class="anon-block">M. K. (4)</span> –k. 164-173</em> </p> <p>W toku posiedzenia pojednawczego które dotyczyło (po połączeniu do wspólnego rozpoznania) wniosków <span class="anon-block">M. K. (4)</span> i małoletnich <span class="anon-block">M. K. (1)</span> i <span class="anon-block">W. K.</span>, do zawarcia ugody nie doszło.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: okoliczność bezsporna, a ponadto: postanowienie o połączeniu do wspólnego rozpoznania z dnia 26 stycznia 2016 r. – k. 175, protokół z posiedzenia Sądu Rejonowego w Grójcu w sprawie I Co 71/16 – k. 177</em> </p> <p>Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych wyżej dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy, które nie pozostawały ze sobą w sprzeczności. Wskazane dowody wzajemnie się uzupełniają i potwierdzają, w zestawieniu ze sobą tworzą spójny stan faktyczny i brak jest zdaniem Sądu przesłanek do odmówienia im mocy dowodowej w zakresie, w jakim stanowiły one podstawę ustaleń faktycznych w sprawie.</p> <p>Pozostałe (a nie ujęte wyżej) zaprezentowane przez strony dowody, nie stanowiły w ocenie Sądu wartościowego materiału dowodowego pozwalającego na poczynienie istotnych w sprawie ustaleń faktycznych.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył co następuje:</strong> </p> <p>Powództwo podlegało oddaleniu.</p> <p>W przedmiotowej sprawie roszczenie strony powodowej dotyczyło uzupełnienia zachowku i oparte jest na regulacji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1000;art. 1000 § 1)">art. 1000 § 1 k.c.</a> Zgodnie z tym przepisem jeżeli uprawniony nie może otrzymać należnego mu zachowku od spadkobiercy lub osoby, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, może on żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku. Jednakże obdarowany jest obowiązany do zapłaty powyższej sumy tylko w granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny.</p> <p>Istotną okolicznością przedmiotowej prawie było podniesienie przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia roszczenia, który w ocenie Sądu okazał się skuteczny.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1007;art. 1007 § 2)">art. 1007 § 2 k.c.</a> roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanych od spadkodawcy zapisu windykacyjnego lub darowizny przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku.</p> <p>Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy należy przypomnieć – co wynika z ustalonego powyżej stanu faktycznego – iż <span class="anon-block">T. K.</span> zmarł w dniu 15 stycznia 2011 r., a zatem w tym dniu - zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 924)">art. 924 k.c.</a> - nastąpiło otwarcie spadku po tej osobie. Oznacza to, że roszczenie o uzupełnienie zachowku przedawniłoby się z dniem 15 stycznia 2016 r.</p> <p>Jak jednak już wyżej wskazano, powodowie pismem z dnia 14 stycznia 2015 r. wnieśli o zawezwanie do próby ugodowej pozwanej gminy z tytułu roszczenia o uzupełnienie zachowku po <span class="anon-block">T. K.</span>.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 123;art. 123 § 1;art. 123 § 1 pkt. 1)">art. 123 § 1 pkt 1 k.c.</a> bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia.</p> <p>Oczywistym jest więc, że dla ustalenia skuteczności podniesionego zarzutu przedawnienia roszczenia należy dokonać oceny skutków prawnych przedmiotowego wniosku o zawezwanie do próby ugodowej.</p> <p>Ocena skutków jakie w sferze prawnej wywiera wniosek o zawezwanie do próby ugodowej dla biegu terminu przedawnienia, może i powinien być oceniany nie w toku samego postępowania ugodowego (jak twierdzi strona powodowa), ale dopiero w postępowaniu sądowym dotyczącym zasądzenia żądanej kwoty. Wniosek ten znajduje z resztą potwierdzenie również w doktrynie, gdzie wskazuje się, że to czy zawezwanie do próby ugodowej złożone zostało w celu dochodzenia roszczeń, czy tylko w celu przerwania biegu terminu przedawnienia, powinno być oceniane wyłącznie w późniejszym procesie miedzy stronami albo w postępowaniu nieprocesowym, jeżeli zawezwanie do próby ugodowej złożono w sprawie rozpoznawanej w tym trybie. W tych postępowaniach istnieje realna możliwość wyjaśnienia, w jakim celu złożono zawezwanie do próby ugodowej i w razie ustalenia, że złożono je wyłącznie w celu przerwy biegu przedawnienia, powinno dawać podstawę do uwzględnienia zarzutu przedawnienia. (<em> <!-- -->vide: F. Zedler, Zawezwanie do próby ugodowej wyłącznie w celu przerwania biegu przedawnienia. Glosa do wyroku SN z dnia 27 lipca 2018 r., V CSK 384/17, OSP 2019, nr 6, s. 56</em>.)</p> <p>Przede wszystkim wskazać jednak należy, że do oceny podstaw zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 123;art. 123 § 1;art. 123 § 1 pkt. 1)">art. 123 § 1 pkt 1 k.p.c.</a> niezbędne jest rozstrzygnięcie, czy dana czynność przed sądem lub innym stosownym organem należy do kategorii czynności przedsięwziętych bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Na pierwszy plan wysuwa się więc przesłanka "bezpośredniości" dochodzenia roszczenia (vide: <em> <!-- --> A. Szlęzak, Czy zawezwanie do próby ugodowej przerywa bieg przedawnienia, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820300210" title="Ustawa z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze - Dz. U. z 1982 r. Nr 30, poz. 210 ()">PS</a> 2014/6, s. 7-17; A. Szlęzak, Próba ugodowa jako przerywająca termin przedawnienia, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820300210" title="Ustawa z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze - Dz. U. z 1982 r. Nr 30, poz. 210 ()">PS</a> 2019/11-12, s. 19-27; Wyrok SN z 7.12.2023 r., II CSKP 1662/22, LEX nr 3717578)</em> </p> <p>Warto podkreślić, że w wyroku Sądu Najwyższego z 15 listopada 2019 r., V CSK 348/18, przyjęto, że wniosek o zawezwanie do próby ugodowej nie stanowi czynności bezpośrednio zmierzającej do dochodzenia roszczenia w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 123;art. 123 § 1;art. 123 § 1 pkt. 1)">art. 123 § 1 pkt 1 k.c.</a>, gdy jego celem jest tylko wydłużenie okresu zaskarżalności wierzytelności przez doprowadzenie do przerwy biegu przedawnienia. Oznacza to, że sąd winien zbadać, czy jest to czynność, która potencjalnie może doprowadzić do realizacji roszczenia i jaki jest jej rzeczywisty cel, przy czym dokonanie tego badania nie może być a limine ograniczone do wniosków kolejnych, ale rozciąga się również na pierwszy tego rodzaju wniosek. Tego rodzaju badanie ma miejsce w procesie, w którym dochodzone jest roszczenie objęte wcześniej wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej i jest uruchamiane podniesionym przez dłużnika zarzutem przedawnienia. Oznacza to, że z reguły, jeżeli obiektywne okoliczności na to nie wskazują, wniosek o zawezwanie do próby ugodowej nie przerywa biegu terminu przedawnienia. (<em> <!-- -->por. Wyrok SN z 7.12.2023 r., II CSKP 1662/22, LEX nr 3717578; Postanowienie SN z 26.06.2024 r., I CSK 2970/23, LEX nr 3731294; Wyrok SN z 4.04.2019 r., III CSK 103/17, LEX nr 2642795)</em> </p> <p>W orzecznictwie wskazuje się, że w przypadku badania wniosku o zawezwanie do próby ugodowej pod kątem przerwania biegu terminu przedawnienia w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 123;art. 123 § 1;art. 123 § 1 pkt. 1)">art. 123 § 1 pkt 1 k.c.</a> istotne jest skonkretyzowanie roszczenia, którego wniosek dotyczy (podmiotowo, treściowo, ilościowo (<em> <!-- -->vide: wyrok SN z 16 kwietnia 2014 r., V CSK 274/13; postanowienie SN z 17 czerwca 2014 r., V CSK 586/13; wyrok SN z 25 listopada 2009 r., II CSK 259/09). Sąd Najwyższy w wyroku z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 103/17</em>)</p> <p>Biorąc pod uwagę powyższe Sąd doszedł do przekonania, że w realiach niniejszej sprawy wniosek o zawezwanie do próby ugodowej skierowany przeciwko Gminie <span class="anon-block">P.</span> nie skutkował przerwaniem biegu 5-letniego terminu przedawnienia.</p> <p>Do powyższej konstatacji prowadzi analiza treści wniosku o zawezwanie do próby ugodowej oraz jego porównanie z treścią pozwu wniesionego w niniejszej sprawie.</p> <p>W pierwszej kolejności zauważyć należy, że kwoty roszczeń w obu powyższych przypadkach w sposób wręcz jaskrawy kontrastują ze sobą. W złożonym wniosku o zawezwanie do próby ugodowej wskazano na szereg rzekomych darowizn, co do których nie tylko nie przedstawiono żadnych dowodów ale już w pozwie zostały całkowicie przemilczane (np. położenie kostki przy gimnazjum – k. 170). Zwraca również uwagę, że w przedmiotowym wniosku nie podano żadnych bliższych danych dotyczących poszczególnych darowizn (w szczególności nie podano konkretnych kwot). Nie sposób więc ustalić w jaki sposób roszczenia każdego z powodów zostały wyliczone na kwotę 5.000.000,00 zł i dlaczego powodowie na tamtym etapie dochodzili kwoty w sumie dwukrotnie wyższej od kwoty dochodzonej przez ich ojca <span class="anon-block">M. K. (4)</span> (który również złożył wniosek o zawezwanie do próby ugodowej, a wysokość roszczenia określił na kwotę 5.000.000,00 zł)</p> <p>Szczególną uwagę zwraca także kolosalna różnica w wysokości roszczeń wskazanych w przedmiotowym wniosku oraz w pozwie. Nie sposób wyjaśnić na czym powodowie na etapie składania wniosku o zawezwanie do próby ugodowej opierali żądanie zapłaty 5.000.000,00 zł na rzecz każdego z nich, kiedy w złożonym pozwie wnieśli o zasądzenie po 186.250,00 zł i tylko co do takiej kwoty przedłożyli materiał dowodowy (który pozwala na poddanie ocenie zgłoszonego roszczenia). Jedynie na marginesie można również zauważyć, że powodowie złożyli przedmiotowy wniosek o zawezwanie do próby ugodowej za życia swojego ojca <span class="anon-block">M. K. (4)</span> (i w tym samym dniu). Działanie takie zdaje się niezrozumiale zważywszy na fakt, że w tym czasie (za życia ich ojca) osoby te nie były uprawnione do zachowku (strona powodowa stoi zaś na stanowisku, że wydziedziczenie <span class="anon-block">M. K. (4)</span> przez <span class="anon-block">T. K.</span> było nieskuteczne). Nie sposób również pominąć, że w przedmiotowym wniosku powodowie w żaden sposób nie wykazali, że nie są w stanie uzyskać zachowku od podmiotów dziedziczących po <span class="anon-block">B. K.</span> tj. <span class="anon-block"> fundacji (...)</span> i fundacji imienia rodziny <span class="anon-block">K.</span>, nie wykazano więc przesłanek odpowiedzialności z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1000)">art. 1000 k.c.</a> </p> <p>W tych warunkach nie powinno budzić wątpliwości, że przedmiotowy wniosek o zawezwanie do próby ugodowej nie mógł potencjalnie doprowadzić do realizacji roszczenia zgłoszonego we wniosku. W konsekwencji należy uznać, że wniosek ten nakierowany był wyłącznie na wywołanie skutku o jakim mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 123;art. 123 § 1;art. 123 § 1 pkt. 1)">art. 123 § 1 pkt 1 k.c.</a> tj. przerwanie biegu przedawnienia, nie zaś rzeczywiste dochodzenie wierzytelności. Oczywistym jest bowiem przedmiotowy wniosek nie stanowił czynności, która potencjalnie mogła doprowadzić do realizacji roszczenia (vide: Wyrok SN z 4.04.2019 r., III CSK 103/17, LEX nr 2642795) tam zgłoszonego.</p> <p>Powyższe okoliczności zadecydowały o tym, że tutejszy Sąd uznał wniosek o zawezwanie do próby ugodowej skierowany przeciwko pozwanej gminie <span class="anon-block">P.</span>, jako nie rodzący skutków w postaci przerwania biegu przedawnienia.</p> <p>Jedynie na marginesie można wskazać, że tutejszy sąd przychyla się do wyrażanego w orzecznictwie stanowiska, że nadmiernie liberalna wykładnia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 123;art. 123 § 1;art. 123 § 1 pkt. 1)">art. 123 § 1 pkt 1 k.c.</a> przy ocenie zawezwania do próby ugodowej jako czynności przerywającej bieg przedawnienia prowadzi do wypaczenia sensu prawnego instytucji przerwy biegu przedawnienia (<em> <!-- -->vide: Wyrok SN z 8.11.2023 r., II CSKP 1650/22, LEX nr 3719310</em>)</p> <p>W konsekwencji roszczenia powodów zgłoszone w przedmiotowej sprawie (oparte na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1000)">art. 1000 k.c.</a>) co do uzupełnienia zachowku uległy przedawnieniu, co skutkowało oddaleniem powództwa.</p> <p>Uzupełniając powyższe rozważania należy wskazać, że niezależnie od powyższych okoliczności za oddaleniem powództwa przemawiał podniesiony przez stronę pozwaną argument co do nie wykazania przez powodów przesłanek z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1000)">art. 1000 k.c.</a> Słusznie bowiem strona pozwana zwróciła uwagę na fakt, że powodowie nie wykazali, że nie są w stanie otrzymać należnego zachowku od spadkobiercy lub osoby, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny. W świetle poczynionych ustaleń <span class="anon-block">B. K.</span> odziedziczyła cały spadek po zmarłym <span class="anon-block">T. K.</span> i wobec tego roszczenia powodów o uzupełnienie zachowku (niezależnie od tego czy oparte na dziedziczeniu roszczenia o zachowek po <span class="anon-block">M. K. (4)</span> czy też na samodzielnym uprawnieniu wynikającym z regulacji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1011)">art. 1011 k.c.</a>) stanowiły długi spadkowe które przeszły na jej spadkobierców.</p> <p>W doktrynie podkreśla, że roszczenie o uzupełnienie zachowku jest roszczeniem subsydiarnym. Wchodzi ono dopiero wtedy w rachubę, gdy uprawniony nie może uzyskać należnego zachowku od spadkobiercy. Ustawa statuuje zatem pierwszeństwo odpowiedzialności spadkobierców przed obdarowanymi. Przesłanka niemożności otrzymania zachowku od spadkobiercy może się zrealizować w następujących sytuacjach:</p> <p>1. spadkobierca zobowiązany do zapłaty zachowku jest sam uprawniony do zachowku, zaś kwota, którą odpowiada, czyli nadwyżka ponad własny zachowek nie wystarcza do zaspokojenia roszczeń osoby uprawnionej,</p> <p>2. ogólna kondycja majątkowa spadkobiercy zobowiązanego do zachowku jest zła, skutkiem czego egzekucja kierowana przez uprawnionego do majątku tego spadkobiercy okazuje się bezskuteczna,</p> <p>3. wartość stanu czynnego spadku spadkobiercy przyjmującego spadek z dobrodziejstwem inwentarza nie wystarcza na zaspokojenie zachowku (<em> <!-- -->vide: System Prawa Prywatnego. Prawo spadkowe. Tom 10 pod red. Zbigniewa Radwańskiego, Warszawa 2009 r.</em>).</p> <p>Co oczywiste ciężar dowodu co do wystąpienia sytuacji uzasadniającej odpowiedzialność obdarowanego ciąży na uprawnionym z tytułu zachowku (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a>).</p> <p>Co istotne również w orzecznictwie wskazuje się, iż dochodzenie przez osobę uprawnioną do zachowku przysługującego jej roszczenia w pierwszej kolejności następuje przeciwko spadkobiercom zmarłego, w drugiej kolejności w stosunku do osób, na których rzecz zostały uczynione zapisy windykacyjne (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 9991)">art. 9991 k.c.</a>), w trzeciej natomiast do osoby obdarowanej. Osoba uprawniona musi wykazać, że nie może uzyskać zaspokojenia swego roszczenia od osoby zobowiązanej z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 991)">art. 991 k.c.</a>, następnie od osoby zobowiązanej na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 9991)">art. 9991 k.c.</a>, by móc zażądać całej lub części kwoty od obdarowanego (<em> <!-- -->vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 14 lutego 2014 r. w sprawie I ACa 1078/13, LEX nr 1439193</em>).</p> <p>W niniejszym postepowaniu powodowie nie tylko nie udowodnili, ale nawet nie uprawdopodobnili niemożności otrzymania zachowku od spadkobiercy.</p> <p>Sam fakt, że powodowie wystąpili względem szeregu podmiotów na drogę sądową, celem dochodzenia uprawnienia do zachowku nie czyni zadość powyższemu wymogowi. Zupełnie nie przekonuje również czysto gołosłowne stwierdzenie strony powodowej, jakoby za brakiem pełnego zaspokojenia powodów przez spadkobierców <span class="anon-block">B. K.</span> przemawiała wysokość kwoty należnej powodom (w ich ocenie) tytułem zachowku (w zależności od tego, czy <span class="anon-block">M. K. (4)</span> został skutecznie wydziedziczony każdemu z powodów tytułem zachowku należna jest kwota 4.777.170,25 zł albo 6.489.060,33 zł), wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Powodowie nie przedstawili żadnych dowodów które wskazywałyby, że spadkodawcy <span class="anon-block">B. K.</span> nie dysponują majątkiem pozwalającym za pokrycie zachowku lub też, że egzekucja z ich majątku nie może doprowadzić do zaspokojenia roszczenia o zachowek. Tak więc, powództwo w niniejszej sprawie podlegało oddaleniu, również z tego względu, że powodowie nie wykazali pierwszej przesłanki z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1000;art. 1000 § 1)">art.1000§1 k.c.</a>, a mianowicie, iż uprawniony nie może otrzymać należnego mu zachowku od spadkobiercy.</p> <p>Uzupełniając warto odnotować, że za oddaleniem powództwa przemawiał również fakt, iż powodowie nie wykazali przesłanek z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1001)">art. 1001 k.c.</a>. Przepis ten wskazuje za, że spośród kilku obdarowanych obdarowany wcześniej ponosi odpowiedzialność stosownie do przepisów artykułu poprzedzającego tylko wtedy, gdy uprawniony do zachowku nie może uzyskać uzupełnienia zachowku od osoby, która została obdarowana później.</p> <p>W orzecznictwie wskazuje się, że z przepisu tego wynika, że kilku obdarowanych przez spadkodawcę w różnych datach odpowiada wobec uprawnionego z tytułu zachowku w sposób samodzielny, a przy tym sukcesywnie w tym znaczeniu, że wcześniej obdarowany ponosi odpowiedzialność dopiero w razie niemożliwości zaspokojenia roszczenia o uzupełnienie zachowku przez później obdarowanego. Osoba później obdarowana odpowiada wobec uprawnionego do pełnej wysokości przysługującego mu zachowku, a jedynym ograniczeniem jej odpowiedzialności - z zastrzeżeniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1000;art. 1000 § 2)">art. 1000 § 2 k.c.</a> - jest wartość wzbogacenia będącego skutkiem wzbogacenia (wniosek z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1000;art. 1000 § 1)">art. 1000 § 1</a> zd. drugie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a>). Osoba wcześniej obdarowana odpowiada zatem subsydiarnie dopiero wtedy, gdy uprawniony nie może uzyskać zaspokojenia swojego zachowku od osoby później obdarowanej. Obdarowany przez spadkodawcę nie odpowiada więc proporcjonalnie do wartości otrzymanych darowizn, lecz odrębnie i kolejno odpowiednio do dat otrzymania darowizn na swoją rzecz (<em> <!-- -->vide: wyrok SA w Gdańsku z dnia 9 października 2012 r., I ACa 511/12; Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z 29.11.2017 r., II Ca 1739/17, LEX nr 2667041</em>)</p> <p>Z ustaleń faktycznych poczynionych w niniejszej sprawie wynika zaś, że <span class="anon-block">T. K.</span> poczynił szereg darowizn na rzecz różnych osób fizycznych i organizacji już po darowiznach czynionych na rzecz pozwanej gminy. Strona powodowa zaniechała natomiast jakiekolwiek aktywności dowodowej w tym względzie, co również przemawiało za oddaleniem niniejszego powództwa.</p> <p>Mając na względzie powyższe, Sąd oddalił powództwa (o czym orzeczono w pkt. 1. sentencji wyroku)</p> <p>Rozstrzygnięcie o kosztach procesu oparto na 102 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a> Sąd miał przy tym na względzie szczególnych charakter uprawnienia z tytułu zachowku oraz trudną sytuację rodzinną małoletnich powodów, którzy po niespodziewanej śmierci ich ojca – <span class="anon-block">M. K. (4)</span>, pozostają jedynie na utrzymaniu ich matki <span class="anon-block">M. K. (2)</span>.</p> <p>Jednocześnie Sąd w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 113;art. 113 ust. 1)">art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a> postanowił przejąć na rachunek Skarbu Państwa opłatę sądową od pozwu, od uiszczenia której powodowie byli zwolnieni bowiem nie zachodziły podstawy do obciążenia nią którejkolwiek ze stron.</p> <p> <em> <!-- --> Sędzia del. Agnieszka Onichimowska</em> </p> </div>