V GC 792/24

<p>Sygn. akt VGC 792/24</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 24 października 2024r.</p> <p>Sąd Rejonowy Toruniu – V Wydział Gospodarczy</p> <p>w składzie:</p> <p>przewodniczący: SSR Maciej J. Naworski</p> <p>protokolant: sekretarz sądowy Irena Serafin</p> <p>po rozpoznaniu dnia 24 października 2024r.,</p> <p>w <span class="anon-block">T.</span> </p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy</p> <p>z powództwa <span class="anon-block"> (...) Banku (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">K.</span> ( KRS <span class="anon-block"> (...)</span> )</p> <p>przeciwko <span class="anon-block">M. M.</span> ( <span class="anon-block">pesel (...)</span> )</p> <p>o zapłatę</p> <p>1.  oddala powództwo,</p> <p>2.  przyznaje radcy prawnemu <span class="anon-block">A. K.</span> – kuratorowi pozwanego wynagrodzenie w wysokości 6.642zł ( sześć tysięcy sześćset czterdzieści dwa złote ) .</p> <p>Sygn. akt VGC 792/24</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">K.</span> żądała od <span class="anon-block">M. M.</span> 81.780,20zł z odsetkami. W 2016r. zawarła bowiem z pozwaną umowę o „linię kredytową” w rachunku rozliczeniowym i przyznała jej odnawialny kredyt do wysokości 8.000zł zwiększając go stopniowo do 77.198zł w 2018r. Pozwana mogła więc wielokrotnie korzystać z kredytu do tej kwoty. W 2020r. powódka wypowiedziała pozwanej umowę z uwagi pogorszenie sytuacji ekonomicznej przejawiającej się w zajęciu jej rachunku do czego umowa ją upoważniała ( k. 5 – 6 ).</p> <p>Pozwana wniosła o oddalenie powództwa kwestionując żądanie co do zasady i co do wysokości. Powódka nie udowodniła bowiem, że zawarła z pozwaną umowę, o której pisz. Złożyła umowę o udzieleniu kredytu w wysokości 8.000zł., oświadczenie o jej wypowiedzeniu było nieskuteczne w świetle przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">prawa bankowego</a> a wzorzec umowy, którym się posługuje, jest abuzywny ( k. 247 – 249 ).</p> <p>W odpowiedzi powódka wnosiła o przedłużenie terminu do złożenia „umowy usług bankowości elektronicznej”, której nie mogła odszukać ( k. 261v. ) i oświadczyła, że aneksy do umowy kredytu pozwana podpisywała elektronicznie jako <span class="anon-block"> (...)</span>, wydruki historii rachunku bankowego stanowią inny środek dowodowy, wypowiedzenie było skuteczne a wzorzec umowny ważny i skuteczny ( 261 – 263 ).</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił, i zważył, co następuje:</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->I.</strong> </p> <p>1. Przed przystąpieniem do zasadniczych rozważań należy poczynić następujące uwagi ogólne.</p> <p>Po pierwsze, proces cywilny jest <em> <!-- -->de lege lata </em>kontradyktoryjny i obowiązuje w nim zasada prawdy formalnej. W konsekwencji na stronach spoczywa obowiązek przeprowadzenia postępowania i ryzyko zaniechań i niepowodzenia w tym zakresie.</p> <p>Po drugie, ciężar dowodu faktów istotnych dla rozstrzygnięcia spoczywa na stronie, która wywodzi z nich skutki prawne ( <em> <!-- -->ei incumbit probatio qui dicit</em> – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> ). W sprawie o roszczenia wynikające z umowny strona powodowa powinna zatem wykazać, że strony łączył stosunek umowny przewidujący dochodzone roszczenie i wykazać jego wysokość.</p> <p>Po trzecie, od wielu lat, księgi rachunkowe banków i sporządzone na ich podstawie wyciągi oraz inne oświadczenia podpisane przez osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych banków i opatrzone pieczęcią banku, jak również sporządzone w ten sposób pokwitowania odbioru należności mają moc doku-mentów prywatnych ( art. 95 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">prawo bankowe</a>, tekst j. Dz. U. z 2023r., poz. 2488 ze zm., powoływanej dalej jako <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">prawo bankowe</a> ).</p> <p>Po czwarte, w postępowaniu gospodarczym strony same powinny składać dowody już pierwszych pismach ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 458(5);art. 458(5) § 1)">art. 458^{<!-- -->5} § 1 k.p.c.</a> ), a jeżeli potrzeba ich powołania wynikła później, w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym zaistniała ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 458(5);art. 458(5) § 1)">art. 458^{<!-- -->5} § 1 k.p.c.</a> ).</p> <p>2. W tym miejscu należy poświęcić uwagę pojęciu dokumentu.</p> <p>Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 77(3))">art. 77^{<!-- -->3} k.c.</a> stanowi, że dokumentem jest nośnik informacji umożliwiający zapoznanie się z jej treścią. Zgodnie z <em> <!-- -->communis opinio</em> takie znaczenie ma termin dokument także na gruncie ustawy procesowej.</p> <p>Dowód z dokumentu obejmującego tekst znanego autora, przeprowadza się zgodnie z przepisami Oddziału 2, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (dział 2;księga 1;księga 1 cz. 1)">Działu 2, Tytułu VI, Księgi pierwszej, Części pierwszej kodeksu postępowania cywilnego</a> ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 243(1))">art. 243^{<!-- -->1} k.p.c.</a> ). Dowód z innych dokumentów, w tym zapisów obrazów i dźwięków, sąd przeprowadza stosując odpowiednio przepisy o dowodzie z oględzin oraz o dowodzie z dokumentów ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 308)">art. 308 k.p.c.</a> ).</p> <p>Powołanie dowodu z dokumentu powoduje konieczność złożenia w sądzie jego oryginału; w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 129;art. 129 § 1)">art. 129 § 1 k.p.c.</a> powinno to nastąpić najpóźniej na rozprawie, a na żądanie przeciwnika, we wcześniejszej dacie. W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 129;art. 129 § 2)">art. 129 § 2 k.p.c.</a> dopuszczalne jest też po-służenie się odpisem dokumentu poświadczonym za zgodność z oryginałem przez notariusza albo fachowego pełnomocnika strony. <em> <!-- --> <span class="anon-block">T.</span> non datur</em>.</p> <p>Powyższa regulacja, zarówno w świetle <em> <!-- -->argumentum a rubrica</em> jak i zasady <em> <!-- -->lege non distinguente</em>, dotyczy wszystkich dokumentów w rozumieniu art. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 77(3))">art. 77^{<!-- -->3} k.c.</a> </p> <p>W konsekwencji inne odpisy niż wykonane przez notariusza albo działającego za stronę zawodowego zastępcy procesowego a w tym kserokopie, fotokopie i wszelkie inne możliwe do pomyślenia odwzorowania nie stanowią ani dokumentu, ani jego odpisu i są pozbawione znaczenia dowodowego. Uznanie ich za podstawę ustaleń faktycznych może, na zasadzie skrótu myślowego, stanowić wyłącznie brak zaprzeczenia przez przeciwnika składającej je strony, faktom, które mają wykazać. Wówczas jednak chodzi o okoliczności przyznane ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 229)">art. 229 k.p.c.</a> ) albo niezaprzeczone ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 230)">art. 230 k.p.c.</a> ).</p> <p>Konieczna jest dodatkowa uwaga dotycząca dokumentów elektronicznych.</p> <p>Dokumenty tego typu funkcjonują w oryginale wyłącznie w środowisku cyfrowym a nadanie im postaci materialnej, w szczególności polegające na wydrukowaniu, pozbawia je elektronicznego charakteru i czyni jedynie kopią. Jej status jest identyczny jak każdej kopii tradycyjnego dokumentu.</p> <p>Przeprowadzenie dowodu z dokumentu elektronicznego wymaga zatem złożenia do akt sprawy nośnika cyfrowego, na którym jest utrwalony dokument, a ewentualnie, poświadczonego za zgodność z oryginałem ( przez notariusza albo pełnomocnika procesowego ) wydruku.</p> <p>Nie podlega przy tym kwestii, że niepoświadczona kopia dokumentu niezależnie od jego charakteru, nie może go zastąpić i nie jest środkiem dowodowym innego typu, któremu poświęcono <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 309)">art. 309 k.p.c.</a> Jest bowiem tylko kopią i z tego względu nie ma mocy dowodowej.</p> <p>Odmienne zapatrywanie nie nadaje się do akceptacji w świetle obowiązującego prawa. Prowadzi bowiem do obejścia przepisów o sposobie przeprowadzania dowodów. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 309)">Artykuł 309 k.p.c.</a>, co <em> <!-- -->expressis verbis</em> wynika z jego treści, dotyczy „innych środków dowodowych”, a zatem takich, których nie obejmuje hipoteza żadnego ze wcześniejszych przepisów. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">Kodeks postępowania cywilnego</a> obszernie jednak reguluje kwestię dowodu z dokumentów. Dokumentem, z którego sąd przeprowadza dowód jest zaś oryginał albo odpis wykonany w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 129;art. 129 § 2)">art. 129 § 2 k.p.c.</a> </p> <p>Inne odpisy nie mają zatem znaczenia i nie stanowią dowodu.</p> <p>3. Trzeba też poświęcić uwagę problemowi formy czynności prawnej z racji doniosłych skutków jakie rodzi. Forma przesądza bowiem o sposobie dowodzenia twierdzeń na temat czynności prawnej.</p> <p>Do zachowania formy pisemnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli a do zawarcia umowy, wymiana podpisanych dokumentów ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 78;art. 78 § 1)">art. 78 § 1 k.c.</a> ); co oczywiste, strony mogą podpisać jeden dokument. Zasadniczym dowodem zawarcia umowy w formie pisemnej jest zatem podpisany przez strony egzemplarz umowy.</p> <p>Z kolei do zachowania formy elektronicznej wystarcza złożenie oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzenie go kwalifikowanym podpisem elektronicznym ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 78(1);art. 78(1) § 1)">art. 78^{<!-- -->1} § 1 k.c.</a> ). Nie trzeba przy tym długiego wywodu, aby stwierdzić, że podobnie jak w przypadku formy pisemnej, do zawarcia umowy w formie elektronicznej konieczna jest wymiany między stronami oświadczeń woli w formie elektronicznej. Mechanizm jest identyczny, a różnica sprowadza się do nośnika oświadczeń.</p> <p>Oświadczenie woli wyrażone w postaci elektronicznej zostaje natomiast złożone innej osobie z chwilą, gdy wprowadzono je do środka komunikacji elektronicznej w taki sposób, żeby osoba ta mogła zapoznać się z jego treścią ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 61;art. 61 § 2)">art. 61 § 2 k.c.</a> ).</p> <p>W tym miejscu wypada zaznaczyć, że zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 7;art. 7 ust. 1)">art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. prawo bankowe</a> ( tekst j. Dz. U. z 2024r. poz. 1646, powoływanej dalej jako <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">prawo bankowe</a> ) oświadczenia woli związane z dokonywaniem czynności bankowych mogą być składane w postaci elektronicznej a w myśl art. 7 ust. 2 tej ustawy dokumenty związane z czynnościami bankowymi mogą być sporządzane na informatycznych nośnikach danych, jeżeli dokumenty te będą w sposób należyty utworzone, utrwalone, przekazane, przechowywane i zabezpieczone.</p> <p>Nie powinno podlegać dyskusji, że chodzi o formę elektroniczną w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 78(1))">art. 78^{<!-- -->1} k.c.</a> Pobieżna lektura wymienionych unormowań może wprawdzie nasuwać wniosek, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">prawo bankowe</a> stanowi <em> <!-- -->lex specialis</em> w stosunku do wymienionego ostatnio przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksu cywilnego</a>, z uwagi na posłużenie się tej ustawie terminem oświadczenie woli w „postaci” elektronicznej, a nie „formy” elektronicznej czynności prawnej, występującego na gruncie kodeksu, jednak nie jest on uzasadniony.</p> <p>Przemawia przeciwko niemu brzmienie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 7;art. 7 ust. 3)">art. 7 ust. 3 prawa bankowego</a>, w którym <em> <!-- -->ex-pressis verbis</em> jest mowa o czynności dokonanej „w formie” określonej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 7 ust. 1)">ust. 1</a> tego przepisu, a więc z użyciem nomenklatury kodeksowej.</p> <p>Względy systemowe przesadzają zaś sprawę i to aż z czterech względów.</p> <p>Po pierwsze, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">prawo bankowe</a> jest elementem cywilnej gałęzi prawa, dla której kluczowym aktem jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeks cywilny</a>. On definiuje elementarne pojęcia w tym zwłaszcza czynności prawnej i jej formy. Przepisy pozakodeksowe powinny być zatem interpretowane w zgodzie z jego treścią. Kodeks reguluje natomiast kwestię dokonywania czynności prawnych w postaci elektronicznej.</p> <p>Po drugie, Kodeks nie zastrzega wymogu formy elektronicznej dla dokonania unormowanych w nim czynności prawnych, wobec czego jest jasne, że przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 78(1))">art. 78^{<!-- -->1}k.c.</a> musi obejmować swoją hipotezą czynności prawne przewidziane w innych ustawach.</p> <p>Po trzecie, nie sposób przypisywać nadmiernej roli wyróżnieniu w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 7;art. 7 ust. 1;art. 7 ust. 2)">art. 7 ust. 1 i 2 prawa bankowego</a> składania oświadczeń woli związanych z dokonywaniem czynności bankowych od sporządzania dokumentów związanych z czynnościami bankowymi. Oświadczenie woli złożone elektronicznie wymaga bowiem nośnika w postaci dokumentu elektronicznego. Poza nośnikiem elektronicznym oświadczenie w postaci elektronicznej ( formie elektronicznej ) nie może przecież występować. Przypomnieć przy tym trzeba, że dokumentem jest nośnik informacji umożliwiający zapoznanie się z jej treścią.</p> <p>Po czwarte wreszcie, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 marca 2020r. w sprawie dokumentów związanych z czynnościami bankowymi, sporządzanych na informatycznych nośnikach danych, wydane na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 7;art. 7 ust. 4)">art. 7 ust. 4 prawa bankowego</a>, nie pozos-</p> <p>tawia zaś wątpliwości, że utworzenie i utrwalenie dokumentu związanego z czynnością bankową następuje przez zapisanie w dokumencie elektronicznym danych związanych z czynnością bankową i jego opatrzenie go podpisem elektronicznym; podpis elektroniczny jest zaś kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo innym podpisem elektronicznym jeżeli umowa stron go przewidywała ( § 1, § 2 pkt 1 i § 3 powołanego ro-zporządzenia ). Poprzednio obowiązujące <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20042362364" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 października 2004 r. w sprawie sposobu tworzenia, utrwalania, przekazywania, przechowywania i zabezpieczania dokumentów związanych z czynnościami bankowymi, sporządzanych na elektronicznych nośnikach informacji - Dz. U. z 2004 r. Nr 236, poz. 2364 ()">Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 października 2004r. w sprawie sposobu tworzenia, utrwalania, przekazywania, przechowywania i zabezpieczania dokumentów związanych z czynnościami bankowymi, sporządzanych na elektronicznych nośnikach informacji</a> ( Dz. U. Nr 236, poz. 2364 ) wymagało natomiast bezpiecznego podpisu elektronicznego albo innego podpisu elektronicznego zgodnego z umową stron; stan prawny był zatem identyczny.</p> <p>Jest więc jasne, że na gruncie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 7;art. 7 ust. 1)">art. 7 ust. 1 prawa bankowego</a> chodzi o wymóg zachowania formy elektronicznej w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 78(1))">art. 78^{<!-- -->1} k.c.</a>, chyba że umowa stron stanowi inaczej.</p> <p>Z niezrozumiałych względów w piśmiennictwo nie jest jednak zgodne w tym zakresie ( por. opinie zebrane przez <span class="anon-block">(...)</span> <em> <!-- --> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">Prawo bankowe</a>. Komentarz do przepisów cywilnoprawnych</em>, Warszawa 2020, s. 146 i n. ). Występowanie odmiennych poglądów nie podważa jednak to prawidłowości sformułowanych powyżej wniosków.</p> <p>Konieczna są także dodatkowe uwagi.</p> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">Prawo bankowego</a> nie wprowadza wymogu zachowania elektronicznej formy czynności bankowych, <em> <!-- -->scil</em>. umowy kredytu, a jedynie ją dopuszcza. Stanowi też w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 7;art. 7 ust. 3)">art. 7 ust. 3</a>, co wydaje się zresztą istotą analizowanej regulacji, że zachowanie formy elektronicznej wyczerpuje wymóg formy pisemnej zastrzeżonej nie tylko dla celów dowodowych ale także <em> <!-- -->ad solemnitatem</em>. Zezwala też stronom umowy na określenie, że akceptują z podanym wyżej skutkiem, inny podpis elektroniczny, niż kwalifikowany.</p> <p>W konsekwencji strony czynności bankowej mogą dokonać jej w każdej formie. Jeżeli jednak wybierają formę elektroniczną i nie wypowiedzą się co do rodzaju wymaganego podpisu, muszą wykorzystać kwalifikowany podpis elektroniczny.</p> <p>Możliwe jest zatem dokonanie czynności bankowej w formie dokumentowej.</p> <p>Do zachowania tej formy czynności prawnej wystarcza złożenie oświadczenia woli w postaci dokumentu, w sposób umożliwiający ustalenie osoby składającej oświadczenie ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 77(2))">art. 77^{<!-- -->2} k.c.</a> ); dokumentem, jak już była mowa, jest każdy nośnik informacji umożliwiający ich poznanie ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 77(3))">art. 77^{<!-- -->3} k.c.</a> ). Trzeba też pamiętać, że do zawarcia umowy konieczne jest wzajemne złożenie przez strony zgodnych oświadczeń woli.</p> <p>W przypadku formy dokumentowej do zawarcia umowy konieczne jest zatem, podobnie jak w przypadku klasycznej formy pisemnej, przekazanie dokumentów miedzy kontrahentami. Umowa w tej formie zostaje bowiem zawarta dopiero z chwilą, w której tak utrwalone oświadczenia zostaną wymienione między nimi. Oświadczenie woli, którego adresatem jest inna osoba, jest przecież złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 61;art. 61 § 1)">art. 61 § 1 k.c.</a> ).</p> <p>Dla porządku wypada stwierdzić, że w formie dokumentowej dochodzą do skutku umowy zawarte za pośrednictwem internetu, w sytuacji, w której strony nie posługują się kwalifikowanym podpisem elektronicznym a nie uzgodniły innego rodzaju podpisu.</p> <p> <strong> <!-- -->II.</strong> </p> <p>W celu uniknięcia nieporozumień, Sąd zwraca uwagę, że czym innym jest udowodnienie zasadności dochodzonego roszczenia dowodami z dokumentów, czym innym spełnienie wymogów formalnych pozwu w zakresie sprecyzowania żądania.</p> <p>Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 187;art. 187 § 1;art. 187 § 1 pkt. 1;art. 187 § 1 pkt. 2)">art. 187 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.</a> nakłada na powoda obowiązek jednoznacznego ok-reślenia żądania i przytoczenia okoliczności faktycznych, które je uzasadniają a zatem złożenia oświadczeń co do faktów podlegających weryfikacji albo jako niezaprzeczone, albo z punktu widzenia zaoferowanych dowodów. Jest przy tym jasne, że oświadczenia procesowe muszą być podpisane ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 126;art. 126 § 1;art. 126 § 1 pkt. 6)">art. 126 § 1 pkt 6 k.p.c.</a> ). Ze względów praktycznych należy dopuścić ujęcie oświadczeń procesowych w załączniku do pisma, zwłaszcza, jeżeli ma obejmować obszerne wyliczenia. Musi mieć być ono jednak podpisane.</p> <p> <strong> <!-- -->III.</strong> </p> <p>1. W świetle powyższych uwag powództwo podlegało oddaleniu, ponieważ powódka nie wykazała słuszności dochodzonego roszczenia w zasadzie.</p> <p>Nie udowodniła bowiem, że strony łączyła umowa opisana w pozwie. Została bowiem zawarta w formie pisemnej, jednak powódka, z niezrozumiałych zresztą względów, nie złożyła jej ani w oryginale ani nawet w poświadczonym za zgodność z oryginałem odpisie, chociaż pozwana kwestionowała jej legitymację czynną.</p> <p>Powódka posłużyła się kserokopią ( k. 28 – 29 ) i już tylko z tego względu musiała przegrać sprawę. Kserokopia dokumentu w świetle obowiązującego prawa nie ma bowiem żadnej mocy dowodowej.</p> <p>Powódka stwierdził też, że strony dokonywały wielokrotnej zmiany umowy w formie elektronicznej ( k. 262 ). Nie tylko nie złożyła jednak elektronicznego nośnika obejmującego aneksy i podpis pozwanej, lecz nawet poświadczonych za zgodność z oryginałem wydruków ( odpisów ). Do zawarcia umowy w formie elektronicznej konieczne jest zaś złożenie przez strony zgodnych oświadczeń woli w postaci elektronicznej i opatrzenie ich kwalifikowanym podpisem elektronicznym oraz wprowadzenie ich do środka komunikacji elektronicznej w taki sposób, aby kontrahent mógł zapoznać się z treścią oświadczenia.</p> <p>Z niczego nie wynika natomiast, że pozwana złożyła kwalifikowany podpis elektroniczny pod którymkolwiek z aneksów przysłanych przez powódkę ( k. 42 – 63 ).</p> <p>Powódka nie złożyła też, co jest znamienne, „umowy usług bankowości elektronicznej”, którą miała odszukać ( k. 261 ).</p> <p>Nie wykazała zatem, że strony modyfikowały umowę, którą miały podpisać w 2017r.</p> <p>Nie było też wystarczających dowodów na fakt, że strony zmieniły umowę kredytu w formie dokumentowej. Nie ma bowiem żadnego dowodu, że pozwana składała powó-dce jakiekolwiek oświadczenia woli.</p> <p>Lista <span class="anon-block"> (...)</span> i „logów” nie jest podpisana i trudno je w ogóle powiązać z pozwaną ( k. 301 – 310 ); nie ma też danych pozwalających na stwierdzenie, że „<span class="anon-block"> (...)</span>” to kryptonim pozwanej a numer telefonu „+<span class="anon-block"> (...)</span>” należy do niej.</p> <p>W rezultacie pozwana miała rację podnosząc zarzut braku dowodu na zaciągnięcie przez nią zobowiązania względem powódki.</p> <p>2. W tej sytuacji zastanawianie się, czy powódka mogła umowę wypowiedzieć i czy to skutecznie uczyniła, nie jest potrzebne. Nie udowodniła bowiem, że umowa została zawarta.</p> <p>3. Na marginesie trzeba odnotować, że powódka nie przeprowadziła dowodu na zasadność roszczenia co do wysokości.</p> <p>Trzeba pamiętać, że dokumenty pochodzące od banków mają w procesie cywilnym walor prywatny i są dowodem na złożenie oświadczenia przez autora ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 95;art. 95 ust. 1 a)">art. 95 ust. 1a prawa bankowego</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 245)">art. 245 k.p.c.</a> ). Nie przesądzają natomiast, że opisane w nich zdarzenia miały miejsce. Oświadczenie strony nie jest przecież dowodem na zasadność jej stanowiska niezależnie od tego, czy jest zamieszczone w pozwie, innym piśmie procesowym, czy w dokumencie wytworzonym poza procesem. Co więcej, przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 95;art. 95 ust. 1;art. 95 ust. 1 a)">art. 95 ust. 1 i 1a prawa bankowego</a> określając status dokumentów wytwarzanych przez banki łączą go z oświadczeniami podpisanymi przez osoby upoważnione do składania oświadczeń</p> <p>w zakresie praw i obowiązków majątkowych banków i opatrzonymi pieczęcią.</p> <p>Z dokumentu sporządzonego w opisany wyżej sposób wynika zaś, że historia rachunku pozwanej kończy się dnia 22 kwietnia 2020r. saldem „0” ( „zero” k. 397; opis rubryk, k. 364 ). Trudno zatem twierdzić, że pozwana jest winna powódce jakiekolwiek sumy, skoro saldo nie jest ujemne.</p> <p>Dokument ten wpłynął zresztą do Sądu ze znacznym opóźnieniem w stosunku do terminu określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 458(5);art. 458(5) § 1)">art. 458^{<!-- -->5} § 1 k.p.c.</a>; ma on zaś charakter ustawowy ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 164)">art. 164</a> w zwią-zku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 166;art. 166 § 1)">art. 166 § 1 k.p.c.</a> ) a czynność procesowa zdziałana po terminie jest nieskuteczna ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 167)">art. 167 k.p.c.</a> ).</p> <p>Ponadto, strony łączyły co najmniej trzy umowy ( rachunku rozliczeniowego, kredytu odnawialnego i bankowości elektronicznej ). Zwraca też uwagę, że w przypadku kredytu odnawialnego każda transakcja rodzi osobne, niezależne, zobowiązanie, do zwrotu kredytu i należności pochodnych. Skoro zaś powódka nie sprecyzowała i nie nazwała konkretnych operacji mających obciążać pozwaną, lecz posłużyła się saldem, pomijając, że wskazującym „zero”, nie może być mowy o dowodzie na wysokość żądania.</p> <p> <strong> <!-- -->IV.</strong> </p> <p>1. W rezultacie Sąd oddalił powództwo, gdyż <em> <!-- -->actor non probante reus absolvitur</em>.</p> <p>2. Sąd przyznał kuratorowi pozwanej wynagrodzenie minimalnej w stawce wynagrodzeniu fachowego pełnomocnika dodając podatek od towarów i z uwagi na jego status i przeprowadzenie rozprawy ( § 1 ust 2 i 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, Dz. U. poz. 536 ).</p> </div>