I ACa 697/16

<p>Sygn. akt I ACa 697/16</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 13 grudnia 2016 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="214"/> <col width="498"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący :</p> </td> <td> <p>SSA Małgorzata Wołczańska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie :</p> </td> <td> <p>SA Ewa Jastrzębska</p> <p>SA Joanna Naczyńska (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant :</p> </td> <td> <p>Agnieszka Szymocha</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2016 r. w Katowicach</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">P. S.</span> i <span class="anon-block">K. Z.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block"> Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej</span> w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji powodów</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej</p> <p>z dnia 22 kwietnia 2016 r., sygn. akt I C 385/15,</p> <p>1)  oddala apelację;</p> <p>2)  nie obciąża powodów kosztami postępowania apelacyjnego.</p> <table> <colgroup> <col width="237"/> <col width="237"/> <col width="237"/> </colgroup> <tr> <td> <p>SSA Joanna Naczyńska</p> </td> <td> <p>SSA Małgorzata Wołczańska</p> </td> <td> <p>SSA Ewa Jastrzębska</p> </td> </tr> </table> <p>Sygn. akt I ACa 697/16</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z 8 kwietnia 2016r. Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej zasądził od pozwanego <span class="anon-block"> Towarzystwa (...) SA</span> w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz powódki <span class="anon-block">K. Z.</span> 66.000zł, a na rzecz powoda <span class="anon-block">P. S.</span> - 56.000zł z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych powodów wywołane śmiercią ich rodziców. Kwoty te zasądził z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 28 kwietnia 2015r. W pozostałej części powództwo oddalił, zniósł między stronami koszty procesu i nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych: od pozwanego - 6.580zł, natomiast z zasądzonego roszczenia od powódki: 3.000zł, a od powoda - 3.500zł.</p> <p>Rozstrzygnięcie to Sąd Okręgowy podjął po ustaleniu, że rodzice powodów <span class="anon-block">E.</span> i <span class="anon-block">O. S. (1)</span> zginęli <span class="anon-block">(...)</span>. w wypadku drogowym. Pozwany, będący ubezpieczycielem sprawcy tego wypadku – <span class="anon-block">T. L.</span> nie kwestionował co do zasady swej odpowiedzialności i przed procesem wypłacił każdemu z powodów 14.000zł z tytułu zadośćuczynienia za krzywdę związaną ze śmiercią rodziców. <span class="anon-block">E. S.</span> w chwili śmierci miała 57 lat, jej mąż <span class="anon-block">O. S. (2)</span> 60 lat. Oboje prowadzili gospodarstwo rolne.</p> <p>Powód, w dacie śmierci rodziców miał 31 lat, mieszkał z żoną, córką, rodzicami, powódką i jej córką w domu, będącym jego własnością, Dom ten został mu darowany przez rodziców wraz z gospodarstwem rolnym. Powód pracował jako kierowca i pomagał w prowadzeniu gospodarstwa rolnego – w uprawie pola, hodowli bydła, owiec i trzody. Stosunki między powodem i rodzicami były bardzo dobre. Natomiast żona powoda pozostawała w konflikcie z rodzicami powoda i z powódką. Powód głęboko przeżył śmierć rodziców, pojawiły się u niego zaburzenia depresyjne, regulacyjne i funkcjonowania, czuł lęk i żal. Przez kilka miesięcy myślał o tragedii, miał trudności z koncentracją. Zażywał leki psychotropowe i korzystał z porad psychologa. Po krótkim okresie zwolnienia lekarskiego wrócił do pracy. Wraz z żoną nakazał powódce opuszczenie domu, co powódka uczyniła w kwietniu 1999r. W tym też czasie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego. Aktualnie mieszka sam, między nim a jego żoną toczy się sprawa o rozwód. W latach 2012-2014 powód z uwagi na zaburzenia nerwicowe o etiologii reaktywnej (problemy w życiu osobistym) czterokrotnie był leczony w <span class="anon-block"> Centrum (...)</span> w <span class="anon-block">M.</span>. Podłożem tych zaburzeń nie była śmierć rodziców, a wieloletni konflikt z siostrą, doprowadzenie do wyprowadzenia się przez nią z domu rodzinnego, problemy w małżeństwie, utrata pracy. Żałoba po śmierci rodziców trwała około u powoda roku, spowodowała dekompensację stanu psychicznego, ale nie wywołała rozstroju zdrowia psychicznego.</p> <p>Natomiast powódka, w dacie śmierci rodziców miała 35 lat, była rozwódką. Miała troje dzieci: dwóch synów z małżeństwa, którzy po rozwodzie pozostali pod władzą rodzicielską ojca i niespełna półroczną córkę <span class="anon-block">K. D.</span> z nieformalnego związku. Wkrótce po urodzeniu córki, powódka zamieszkała z dzieckiem w domu brata wraz z rodzicami. Wspólnie z rodzicami prowadziła gospodarstwo domowe. Relacje między powódką a rodzicami były zawsze bardzo dobre. Rodzice wspierali powódkę w trudnych chwilach, m.in. w decyzji o rozstaniu z mężem. Po kolejnym nieudanym związku pocieszali ją. Miała w nich wsparcie psychiczne, pomagali jej finansowo, w tym w utrzymaniu córki <span class="anon-block">K.</span>. Powódka głęboko przeżyła śmierć rodziców, jej żałobie towarzyszyły silne reakcje emocjonalne pod postacią depresji, somatyzacji, lęku, żalu i zaburzeń snu. Reakcje te pogłębiły istniejące już u powódki zaburzenia adaptacyjne. Kolejną jej traumą był konflikt z powodem i bratową, w wyniku którego musiał opuścić dom rodzinny, mieszkać w domku letniskowym, borykać się z trudnościami finansowymi. W 2002r. powódka wyszła po raz kolejny za mąż, małżeństwo to trwa i jest udane. W 2003r. uległa wypadkowi i od tego momentu jest na rencie. Od śmierci rodziców powódka pozostaje pod opieką psychiatry, jest leczona farmakologicznie. Zalecano jej terapię psychologiczną, lecz jej nie podjęła. Z biegiem czasu powódka stopniowo oswajała się z poczuciem straty, niemniej przejawia tendencje do idealizowania swoich bliskich i wypierania niektórych bolesnych kwestii ze świadomości, funkcjonuje w sposób zaburzony, poprawa jej stanu zdrowia psychicznego jest wątpliwa z racji utrwalonych mechanizmów obronnych i usztywnionych cech osobowościowych. Żałoba po śmierci rodziców spowodowała dekompensację stanu psychicznego powódki, ale nie spowodowała istotnego rozstroju zdrowia psychicznego.</p> <p>Poddając powyższe ustalenia ocenie prawnej, Sąd Okręgowy stwierdził, iż podstawę roszczeń powodów wobec pozwanego stanowi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 822)">art. 822 k.c.</a>, normujący odpowiedzialność odszkodowawczą ubezpieczyciela za szkody wyrządzone przez ubezpieczonego i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 436;art. 436 § 2)">art. 436 § 2 k.c.</a> normującym odpowiedzialność cywilną posiadacza pojazdu mechanicznego środka komunikacyjnego, a w związku z tym, iż delikt skutkujący śmiercią <span class="anon-block">E.</span> i <span class="anon-block">O. S. (1)</span> miał miejsce przed 3 sierpnia 2008r., to podstawę prawną roszczeń powodów o zadośćuczynienie za wyrządzoną im krzywdę stanowi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24;art. 24 § 1)">art. 24 § 1 k.c.</a>, jako że przez zerwanie więzi z rodzicami zostało naruszone dobro osobiste powodów w postaci prawa do życia w pełnej rodzinie. Sąd Okręgowy podkreślił, iż zadośćuczynienie ma charakter kompensacyjny, jego celem jest złagodzenie powodom doznanej straty, a kryteriami decydującymi o jego wysokość są m.in. stopień bliskości powodów ze zmarłymi rodzicami, ich wzajemne relacje, dramatyzm doznań, poczucie osamotnienia, cierpienia moralne i rodzaj zaburzeń w prawidłowym funkcjonowaniu oraz długotrwałość i sposób leczenia doznanej traumy. Kierując się tymi kryteriami Sąd Okręgowy uznał, iż zadośćuczynienie kompensujące powodowi krzywdę w ekonomicznie dlań odczuwalny sposób powinno wynosić 70.000zł, łącznie z wypłaconą już kwotą 14.000zł, czyli po 35.000zł z tytułu krzywdy wyrządzonej przez śmierć każdego z rodziców. Natomiast zadośćuczynienie kompensujące powódce krzywdę w ekonomicznie odczuwalny sposób, Sąd Okręgowy oszacował na 80.000zł, łącznie z wypłaconą już kwotą 14.000zł, a zatem po 40.000zł z tytułu krzywdy wyrządzonej przez śmierć każdego z rodziców. Stosując <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">art. 481 § 1</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a>, kwoty te Sąd Okręgowy zasądził z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, od dnia 28 kwietnia 2015r., tj. od dnia następującego po upływie przewidzianego ustawą o obowiązkowych ubezpieczeniach obowiązkowych 30- dniowego terminu spełnienia świadczenia. Żądanie zadośćuczynienia ponad zasądzone kwoty, Sąd Okręgowy uznał za wygórowane, w świetle okoliczności, iż powodowie w chwili śmierci byli osobami dorosłymi, posiadającymi własne dzieci, a zaburzenia adaptacyjne i nerwicowe, które aktualnie u niech występują mają związek z innymi niż śmierć rodziców wydarzeniami. Miał też na uwadze okoliczność, iż naturalną koleją rzeczy malałoby wsparcie na jakie powodowie mogliby liczyć ze strony rodziców, a rósłby zakres wsparcia jakiego wymagaliby rodzice od powodów. Wobec częściowego uwzględniania powództwa, Sąd Okręgowy w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100;art. 100 zd. 1)">art. 100 zdanie pierwsze k.p.c.</a> zniósł koszty procesu między stronami, a na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 113;art. 113 ust. 1;art. 113 ust. 2)">art. 113 ust 1 i 2</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 13;art. 13 ust. 1;art. 26;art. 26 ust. 2;art. 8;art. 8 ust. 1)">art. 13 ust. 1, art. 26 ust. 2 i art. 8 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a> nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej nieuiszczone koszty sądowe.</p> <p>Apelację od wyroku w części oddalającej powództwo wnieśli powodowie. Powódka domagała się zmiany zaskarżonego wyroku przez zasądzenie na jej rzecz dalszej kwoty 120.000zł, a powód dalszej kwoty 130.000zł – z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 28 kwietnia 2015r. i kosztów procesu za obie instancje. Zarzucili, iż Sąd Okręgowy miarkując należne im zadośćuczynienie naruszył <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24;art. 24 § 1)">art. 24 § 1 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 23;art. 23 § 1)">art. 23 §1 k.c.</a> przez przyjęcie, że kwoty 70.000zł dla powoda, a 80.000zł dla powódki stanowią realną i odczuwalną wartość ekonomiczną i są adekwatne do krzywd jakich powodowie doznali wskutek jednoczesnej śmierci obojga rodziców. Wywodzili, iż uzasadnione jest przyznanie im wyższego zadośćuczynienia, ponieważ oboje byli silnie związani z rodzicami, pozostawali we wspólnym gospodarstwie domowym, spędzali ze sobą czas, dzieląc bieżące troski i inne wydarzenia. Podkreślili, iż rodzice darzyli ich miłością oraz udzielali im szerokiego wsparcia – osobistego i finansowego. Oświadczyli, iż nadal głęboko odczuwają krzywdę wyrządzoną im przez śmierć rodziców. Akcentowali, iż śmierć rodziców spowodowała dekompensację sfery psychicznej każdego z powodów i podjęcie leczenia psychiatrycznego i psychologicznego.</p> <p>Pozwany wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie od powodów na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego. Wywodził, iż zasądzone zadośćuczynienie jest odpowiednie do wyrządzonej im krzywdy.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy i przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie były prawidłowe i znajdowały potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Podejmując je, Sąd Okręgowy nie naruszył w żadnej mierze przepisów procesowych, w tym <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 §1 k.p.c.</a>, jako że nie przekroczył zasad swobodnej oceny dowodów, ani też nie naruszył zasad logiki i doświadczenia życiowego. Stąd też ustalenia te Sąd Apelacyjny podzielił i przyjął za własne, podzielając też w pełni dokonaną na ich kanwie ocenę prawną odpowiedzialności pozwanego, znajdującej podstawę w regulacjach <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 436;art. 436 § 1;art. 822;art. 822 § 1)">art. 436§1 i art. 822§ 1 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031241152" title="Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych - Dz. U. z 2003 r. Nr 124, poz. 1152 (art. 36;art. 36 ust. 1)">art. 36 ust. 1 ustawy z 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych</a> (tekst jedn. Dz.U. z 2013r., poz. 392 ze zm.), a także <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24;art. 24 § 1)">art. 24§1 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">448 k.c.</a> </p> <p>Pozwany nie kwestionował co do zasady swej odpowiedzialności. Sporna w obu instancjach pozostawała wysokość należnego powodom zadośćuczynienia. Miarkując ją należy mieć na względzie przede wszystkim to, iż życie ludzkie jest wartością bezcenną i żadna kwota nie jest w stanie zrekompensować straty osoby bliskiej, w związku z tym celem zadośćuczynienia jest jedynie złagodzenie doznanych cierpień i wyrządzonej krzywdy. Zadośćuczynienie przyznawane w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24;art. 24 § 1)">art. 24 §1 k.c.</a> musi być adekwatne w tym znaczeniu, że powinno uwzględniać – z jednej strony rozmiar doznanej krzywdy, z drugiej zaś – powinno być utrzymane w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i stopie życiowej społeczeństwa; zaś zindywidualizowana ocena tych kryteriów pozostawiona jest uznaniu sędziowskiemu. W orzecznictwie sądowym podkreślano wielokrotnie, iż skorygowanie w toku kontroli instancyjnej przez Sąd drugiej instancji wysokości zasądzonej kwoty zadośćuczynienia możliwe jest jedynie wówczas, gdy stwierdza się oczywiste naruszenie przez Sąd pierwszej instancji ogólnych zasad (kryteriów) ustalania wysokości zadośćuczynienia <em> <!-- -->(wyrok SN z 30 października 2003 r., IV CK 151/02, Lex Polonica nr 1630441 oraz wyrok SN z 7 listopada 2003 r., V CK 110/03, niepublikowany).</em> Takich zaś naruszeń Sąd Apelacyjny w odniesieniu do zadośćuczynienia zasądzonego na rzecz powodów nie stwierdził. Przeciwnie, w pełni podzielił konkluzję, że kwota 70.000zł dla powoda, a 80.000zł dla powódki stanowią odpowiednie zadośćuczynieniem w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> Zadośćuczynienie w tych kwotach uwzględnia wszystkie istotne czynniki wpływające na rozmiar wyrządzonej powodom krzywdy, w tym stopień wzajemnej bliskości powodów ze zmarłymi, wpływ jednoczesnej śmierci rodziców na funkcjonowanie powodów w codziennym życiu oraz stopień nasilenia cierpień, jakich doznali oni w wyniku straty rodziców, w szczególności długotrwałość okresu żałoby i stopień nasilenia tej żałoby. Kierując się tymi kryteriami Sąd Okręgowy trafnie uznał, iż zadośćuczynienie należne powódce powinno być nieco wyższe, niż zadośćuczynienie należne powodowi, ponieważ z chwilą śmierci rodziców utraciła ona poczucie stabilizacji życiowej – utraciła miejsce zamieszkania i źródło utrzymania (z prowadzonego wspólnie z rodzicami gospodarstwa rolnego), a nadto musiała się samotnie musiała borykać się ze swym trudnym położeniem życiowym. Nie bez znaczenia dla wysokości zadośćuczynienia pozostawała też okoliczność, iż w dacie śmierci rodziców powodowie byli osobami dorosłymi, samodzielnymi, mającymi własne dzieci, jak i okoliczność, iż od daty śmierci rodziców do dnia orzekania upłynęło 18 lat, w którym to czasie powodów dotknęły także inne traumatyczne wydarzenia życiowe, zaś u powódki jeszcze przed śmiercią rodziców występowały zaburzenia adaptacyjne i problemy nerwicowe, będące skutkiem niepowodzeń w życiu osobistym. Biegli sądowi u żadnego z powodów nie stwierdzili przedłużonego, patologicznego przebiegu żałoby. Nie deprecjonuje to jednakże głębokiego poczucia osamotnienia, żalu i rozpaczy po śmierci rodziców, jakie odczuwali powodowie, jak i wiążącej się z tym traumy. Niemniej cierpienia te, w sposób adekwatny w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> łagodzą zasądzone zaskarżonym wyrokiem kwoty, których w okolicznościach sprawy nie sposób uznać za rażąco niskie.</p> <p>Konkluzje te legły u podstaw oddalenia apelacji, jako bezzasadnej, a to w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> O kosztach postępowania apelacyjnego, Sąd orzekł na zasadzie słuszności i na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 1)">art. 108 § 1 k.p.c.</a> nie obciążył powodów obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, poniesionych przez pozwanego. Za takim rozstrzygnięciem przemawiał charakter roszczenia o zadośćuczynienie, jak i okoliczności faktyczne sporu, usprawiedliwiające subiektywne przekonanie powodów o słuszności dochodzonych roszczeń.</p> <p> <em> <!-- -->SSA Joanna Naczyńska SSA Małgorzata Wołczańska SSA Ewa Jastrzębska </em> </p> </div>