I Ns 825/16

<p>Sygn. akt: I Ns 825/16</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p> Dnia 14 grudnia 2016 r.</p> <p>Sąd Rejonowy w Nysie I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie następującym:</p> <p>Przewodniczący: Sędzia Sądu Rejonowego Remigiusz Drzewiecki</p> <p>Protokolant: sekretarka Anna Jakubiszyn</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2016 r. na rozprawie w <span class="anon-block">N.</span> </p> <p>sprawy z wniosku <span class="anon-block">M. D.</span> </p> <p>z udziałem <span class="anon-block">B. (...)</span> Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego, <span class="anon-block"> Spółdzielni Mieszkaniowej (...)</span> z siedzibą w <span class="anon-block">N.</span>, <span class="anon-block">U.</span> Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span>, <span class="anon-block"> (...) S.A</span> z siedzibą w Luksemburgu</p> <p>o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia spadkowego po <span class="anon-block">J. S.</span> w terminie</p> <p> <strong> <!-- -->postanawia:</strong> </p> <p>oddalić wniosek.</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->Dnia 16 czerwca 2016 roku wnioskodawczyni <span class="anon-block">M. D.</span> </strong>wniosła o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia w przedmiocie odrzucenia spadku i o przyjęcie oświadczenia w przedmiocie odrzucenia spadku po <span class="anon-block">J. S.</span> zmarłym dnia 20 kwietnia 2014 roku w <span class="anon-block">N.</span>, ostatnio stale zamieszkałym w <span class="anon-block">N.</span>.</p> <p>W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni wskazała, że spadkodawca <span class="anon-block">J. S.</span> zmarł 20 kwietnia 2014 r. w <span class="anon-block">N.</span>. Wnioskodawczyni jest córką spadkodawcy. Nigdy nie miała z ojcem bezpośredniego kontaktu, sylwetkę ojca zna jedynie z fotografii. Wnioskodawczyni nigdy też nie zabiegała o kontakt z ojcem, nie uzyskiwała też na jego temat żadnych informacji. Była wychowywana tylko przez matkę, która zmarła 14 maja 1988 r., kiedy wnioskodawczyni miała 18 lat. W dniu 7 czerwca 2016 r. wnioskodawczyni otrzymała od <span class="anon-block"> (...) S. A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">G.</span> pismo z dnia 25 maja 2016 r., w którym wymieniona spółka zwróciła się do wnioskodawczyni o przedstawienie informacji o toczącym się postępowaniu spadkowym po ojcu. Wnioskodawczyni nic nie wiadomo, by toczyło się postępowanie spadkowe po jej ojcu. Wnioskodawczyni po otrzymaniu powyższego pisma zorientowała się, że jej ojciec <span class="anon-block">J. S.</span> pozostawił po sobie długi. W kancelarii Komornika Sądowego przy SR w Nysie <span class="anon-block">A. U.</span> otrzymała informację, że przeciwko <span class="anon-block">J. S.</span> toczyły się postępowania egzekucyjne z wniosku wierzycieli: <span class="anon-block"> Spółdzielni Mieszkaniowej (...)</span> w <span class="anon-block">N.</span>, <span class="anon-block">U.</span> Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego w <span class="anon-block">W.</span> oraz <span class="anon-block"> (...)</span> w Luksemburgu. Wnioskodawczyni wskazała, że niezłożenie przez nią oświadczenia o odrzuceniu spadku wynikało z błędu prawnie doniosłego. Błąd w przypadku wnioskodawczyni wynika z braku jakiegokolwiek kontaktu z ojcem. Gdyby wnioskodawczyni wiedziała o długach ojca, to pewnie odrzuciłaby spadek,</p> <p> <strong> <!-- -->W odpowiedzi na wniosek z dnia 21 lipca 2016 roku (k. 19) uczestniczka postępowania <span class="anon-block"> Spółdzielnia Mieszkaniowa (...)</span> w <span class="anon-block">N.</span> </strong>wniosła o oddalenie wniosku wskazując, że wnioskodawczyni nie udowodniła braku swojej winy w niezłożeniu oświadczenia spadkowego w terminie.</p> <p> <strong> <!-- -->W odpowiedzi na wniosek z dnia 10 sierpnia 2016 roku (k. 30-34) uczestnik postępowania <span class="anon-block"> (...) S. A.</span> w <span class="anon-block">G.</span> </strong>w pierwszej kolejności podniósł zarzut braku legitymacji biernej po swojej stronie, wskazując, że uczestnikiem postępowania powinien być <span class="anon-block">B. (...)</span> Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty, który jest wierzycielem spadkodawcy. Z ostrożności procesowej uczestnik domagał się oddalenia wniosku oraz zasądzenia na rzecz uczestnika kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zdaniem uczestnika wnioskodawczyni nie złożyła oświadczenia o odrzuceniu spadku tylko wskutek niezachowania należytej staranności. Wnioskodawczyni nie wykazała, że nie utrzymywała żadnych kontaktów ze spadkodawcą oraz, że nie posiadała żadnej wiedzy o jego sytuacji życiowej i finansowej.</p> <p> <strong> <!-- -->Na rozprawie dnia 28 września 2016 r. (k. 48-51) wnioskodawczyni podtrzymała żądanie wniosku i złożyła oświadczenie o odrzuceniu spadku.</strong> Podała, że o śmierci ojca dowiedziała się od opieki społecznej.</p> <p> <strong> <!-- -->Na rozprawie dnia 28 września 2016 r. (k. 49) Sąd Rejonowy w Nysie zwolnił od udziału w sprawie w charakterze uczestnika <span class="anon-block"> (...) S. A.</span> w <span class="anon-block">G.</span> oraz wezwał do udziału w niniejszej sprawie charakterze uczestnika postępowania <span class="anon-block">B. (...)</span> Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił następujący stan faktyczny:</strong> </p> <p>Spadkodawca <span class="anon-block">J. S.</span> zmarł 20 kwietnia 2014 roku w <span class="anon-block">N.</span>, ostatnio na stałe zamieszkiwał w <span class="anon-block">N.</span>. W dacie śmierci był rozwiedziony. Spadkodawca wcześniej pozostawał w związku małżeńskim z <span class="anon-block">K. S. z domu K.</span>. Małżeństwo to zostało rozwiązane przez rozwód wyrokiem Sądu Powiatowego w <span class="anon-block">N.</span> z dnia 10 kwietnia 1973 r. sygn. akt I.2<span class="anon-block">(...)</span> Z tego małżeństwa spadkodawca miał jedno dziecko to jest wnioskodawczynię <span class="anon-block">M. D.</span> z domu <span class="anon-block">S.</span> <span class="anon-block">urodzoną (...)</span> Matka spadkodawczyni <span class="anon-block">K. S. z domu K.</span> zmarła dnia 14 maja 1988 r.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: odpis skrócony aktu zgonu <span class="anon-block">J. S.</span> k. 4; odpis skrócony aktu urodzenia <span class="anon-block">M. S.</span> k. 5; odpis skrócony aktu małżeństwa <span class="anon-block">K. S.</span> oraz <span class="anon-block">J. S.</span> k. 6; odpis skrócony aktu zgonu <span class="anon-block">K. S. z domu K.</span> k. 7.</em> </p> <p>Wnioskodawczyni <span class="anon-block">M. D.</span> jest sekretarką, ma wykształcenie średnie ogólne, mieszka w <span class="anon-block">N.</span>. O śmierci ojca dowiedziała się 1 tydzień po jego śmierci, kiedy przyszedł do niej pracownik opieki społecznej, zapytać, czy pochowa ojca, a ona odmówiła. Wnioskodawczyni za życia <span class="anon-block">J. S.</span> nie miała z nim żadnych kontaktów. <span class="anon-block">J. S.</span> odszedł od matki wnioskodawczyni, kiedy wnioskodawczyni miała pół roku. Później spadkodawca nie kontaktował się z wnioskodawczynią i nie płacił należnych jej alimentów. Za niepłacenie alimentów odbywał karę pozbawienia wolności.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: przesłuchanie wnioskodawczyni k. 48-49, 51; zeznania świadka <span class="anon-block">D. K.</span> k. 62, 64.</em> </p> <p>W dniu 25 maja 2006 r. <span class="anon-block"> (...) S. A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">G.</span> zwrócił się do <span class="anon-block">M. D.</span> o przesłanie dokumentacji spadkowej po <span class="anon-block">J. S.</span>. W piśmie wskazano, że zadłużenie <span class="anon-block">J. S.</span> z tytułu kredytu ratalnego nr <span class="anon-block"> (...)</span> z 6.11.2008 r. wynosi 6.627,70 zł.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: pismo z 25.05.2016 r. k. 7</em> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Wniosek o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po <span class="anon-block">J. S.</span> w terminie złożony przez <span class="anon-block">M. D.</span> należało oddalić.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 k.c.</a> w brzmieniu obowiązującym w dacie śmierci spadkodawcy oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. W przypadku braku oświadczenia spadkobiercy w terminie 6 miesięcy przyjmuje się, iż przyjął on spadek wprost. Jednakże gdy spadkobiercą jest osoba nie mająca pełnej zdolności do czynności prawnych albo osoba, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 2)">art. 1015 § 2 k.c.</a>). Z treści przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1016)">art. 1016 k.c.</a> wynika natomiast, że w przypadku, kiedy jeden ze spadkobierców przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, uważa się, że także spadkobiercy, którzy nie złożyli w terminie żadnego oświadczenia przyjęli spadek z dobrodziejstwem inwentarza.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019;art. 1019 § 1)">art. 1019 § 1 k.c.</a> jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami:</p> <p>1)uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem;</p> <p>2)spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019;art. 1019 § 2)">art. 1019 § 2 k. c.</a> spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, może w powyższy sposób uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu. Zgodnie zaś z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019;art. 1019 § 3)">art. 1019 § 3 k.c.</a> uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 690)">art. 690 k.p.c.</a> w razie uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku sąd przeprowadza rozprawę. Jeżeli wskutek prawomocnego zatwierdzenia przez sąd uchylenia się, o którym mowa w § 1, ulega zmianie krąg osób, co do których nabycie spadku zostało już stwierdzone albo zarejestrowany został akt poświadczenia dziedziczenia, sąd po przeprowadzeniu rozprawy zmienia z urzędu postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo uchyla zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia i orzeka w tym przedmiocie.</p> <p>W niniejszej sprawie Sąd oddalił wniosek o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po <span class="anon-block">J. S.</span> złożony <span class="anon-block">M. D.</span>, albowiem zdaniem Sądu wnioskodawczyni wykazała się brakiem należytej staranności w ustaleniu stanu spadku <span class="anon-block">J. S.</span>.</p> <p>Wnioskodawczyni dowiedziała się o śmierci spadkodawcy jeszcze przez jego pogrzebem, pracownik opieki społecznej zwrócił się bowiem do niej z pytaniem, czy pokryje koszty pogrzebu, a ona tego nie chciała zrobić. Wnioskodawczyni za życia <span class="anon-block">J. S.</span> nie miała z nim żadnych kontaktów. <span class="anon-block">J. S.</span> odszedł od matki wnioskodawczyni, kiedy wnioskodawczyni miała pół roku. Później spadkodawca nie kontaktował się z wnioskodawczynią i nie płacił należnych jej alimentów. Za niepłacenie alimentów odbywał karę pozbawienia wolności. Wnioskodawczyni mogła więc przypuszczać, że spadkodawca może mieć jakieś zadłużenia. Nie podjęła żadnych starań w poszukiwaniu zadłużenia spadkodawcy. Wnioskodawczyni zamieszkuje na stałe w miejscowości, w której zamieszkiwał spadkodawca. Wnioskodawczyni powinna zdaniem Sądu podjąć w tym zakresie poszukiwania, albowiem ojciec nie utrzymywał z nią stosunków i wcześniej miał zobowiązania alimentacyjne. Błąd, którego dopuściła się wnioskodawczyni nie składając oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie 6 miesięcy od dowiedzenia się o tytule jej powołania nie jest błędem istotnym.</p> <p>Jak stwierdził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 29 listopada 2012 (II CSK 172/12, LEX nr 1299156) poprzestanie na pozbawionym podstaw przypuszczeniu dotyczącym stanu majątku spadkowego jest wyrazem braku należytej staranności, który uniemożliwia uchylenie się od skutków prawnych złożenia albo niezłożenia oświadczenia woli w oparciu o przepisy o wadach oświadczenia woli, jeśli pomiędzy niedołożeniem wymaganej w okolicznościach sprawy dbałości a brakiem rozeznania co do przedmiotu spadku zachodzi zależność przyczynowo-skutkowa. Wobec tego za błąd istotny spadkobiercy uznać należy brak wiedzy o stanie spadku, mimo podjęcia właściwych i możliwych działań, zmierzających do ustalenia rzeczywistego stanu spadku. Stwierdzenie, że spadkobierca nie dołożył należytej staranności powinno być poprzedzone oceną okoliczności konkretnej sprawy i ustaleniem, jakich aktów staranności można było od niego wymagać. Odnosi się to do sprecyzowanych czynności, które faktycznie i prawnie spadkobierca mógłby podjąć, zmierzając do uzyskania koniecznej wiedzy o spadku. W razie niepodjęcia przez spadkobiercę żadnych czynności, wskazane jest określenie, jakich działań, w okolicznościach danej sprawy, prowadzących do pozyskania tej wiedzy można było od niego wymagać, ponieważ doprowadziłyby do uniknięcia błędu.</p> <p>Natomiast w uzasadnieniu postanowienia z 18 marca 2010 r. (CSK 337/09, LEX nr 677786) Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd spadku bada z urzędu zasadność uchylenia się przez spadkobierców od skutków ich bezczynności (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019;art. 1019 § 2)">art. 1019 § 2 k.c.</a>), ponieważ może to mieć istotny wpływ na ustalenie kręgu spadkobierców i na odpowiedzialność spadkową (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 670)">art. 670 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 677)">art. 677 k.p.c.</a>). <span class="anon-block"> (...)</span> stanowiska uczestników nie mają tu istotnego znaczenia, ponieważ muszą oni udowodnić swoje twierdzenia wobec sądu (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a>). W tym celu sąd wyznacza rozprawę (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 690)">art. 690 k.p.c.</a>). Nie jest błędem istotnym - w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019;art. 1019 § 2)">art. 1019 § 2 k.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 84;art. 84 § 1;art. 84 § 2)">art. 84 § 1 i 2 k.c.</a> - nieznajomość przedmiotu spadku pozostająca w związku z przyczynowym z niedołożeniem przez spadkobiercę należytej staranności w ustalaniu rzeczywistego stanu majątku spadkowego.</p> <p>Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie powołanych wyżej przepisów prawa orzekł jak w postanowieniu.</p> </div>