V ACz 1309/16

<p>Sygn. akt V ACz 1309/16</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 15 grudnia 2016 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny</strong> </p> <p>w składzie następującym:</p> <table> <colgroup> <col width="167"/> <col width="445"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący</p> </td> <td> <p>SSA Lucjan Modrzyk (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie</p> </td> <td> <p>SA Grzegorz Stojek</p> <p>SA Tomasz Pidzik</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2016 r. w Katowicach</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <table> <colgroup> <col width="711"/> </colgroup> <tr> <td> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">(...)</span>. w <span class="anon-block">M.</span> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p>przeciwko <span class="anon-block">(...)</span> w<span class="anon-block">C.</span> </p> </td> </tr> </table> <p>o wyłączenie wspólnika</p> <p>na skutek zażalenia powódki</p> <p>na postanowienie Sądu Okręgowego w Katowicach</p> <p>z dnia 8 sierpnia 2016 r. sygn. akt XIV GC 47/16</p> <p> <strong> <!-- -->p o s t a n a w i a:</strong> </p> <p>1.  oddalić zażalenie;</p> <p>2.  zasądzić od powódki na rzecz pozwanej kwotę 540 (pięćset czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania zażaleniowego.</p> <table> <colgroup> <col width="237"/> <col width="237"/> <col width="237"/> </colgroup> <tr> <td> <p>SSA Tomasz Pidzik</p> </td> <td> <p>SSA Lucjan Modrzyk</p> </td> <td> <p>SSA Grzegorz Stojek</p> </td> </tr> </table> <p>Sygn. akt V ACz 1309/16</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w Katowicach odrzucił pozew na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1165;art. 1165 § 1)">art. 1165 § 1 k.p.c.</a>, uznając za zasadny zarzut pozwanej zapisu na sąd polubowny podniesiony przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy.</p> <p>Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła powódka podnosząc zarzuty:</p> <p>1)  naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1157)">art. 1157 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego</a> (tekst jednolity Dz.U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.) – dalej jako „<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a>” poprzez przyjęcie, że spór o wyłączenie wspólnika może być przedmiotem ugody podczas gdy spór ten jest niepodzielny i przez to nie posiada zdatności ugodowej, zaś dopuszczenie możliwości jej zawarcia może naruszać interes osób trzecich, a w konsekwencji spór o wyłączenie wspólnika nie posiada także zdatności arbitrażowej,</p> <p>2)  naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1163;art. 1163 § 1)">art. 1163 § 1 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1157)">art. 1157 k.p.c.</a> poprzez przyjęcie, że spór o wyłączenie wspólnika posiada zdatność arbitrażową podczas gdy domniemanie właściwości sądów powszechnych przemawia za brakiem zdatności arbitrażowej sporu o wyłączenie wspólnika.</p> <p>Wskazując na te zarzuty domagała się powódka:</p> <p>1)  zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez orzeczenie o odmowie odrzucenia pozwu w przedmiotowej sprawie lub ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, lub ewentualnie przekazanie przedmiotowej sprawy do ponownego rozpoznania,</p> <p>2)  zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego od pozwanego na rzecz powoda, w orzeczeniu kończącym postępowanie w przedmiotowej sprawie.</p> <p>Pozwana w odpowiedzi na zażalenie wniosła o jego oddalenie i zasądzenie od powódki kosztów postępowania zażaleniowego.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył:</strong> </p> <p>Zażalenie powódki nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie jest trafne i odpowiada prawu.</p> <p>W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zawarty w § 31 umowy <span class="anon-block"> spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...)</span> w <span class="anon-block">T.</span> zapis, iż wszelkie spory pomiędzy wspólnikami jak również pomiędzy wspólnikami, a Spółką rozstrzygane będą przez Sąd polubowny wybrany przez strony konfliktu jest skutecznym zapisem na sąd polubowny zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1161;art. 1161 § 1)">art. 1161 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1163;art. 1163 § 1)">art. 1163 § 1 k.p.c.</a> Zapis został zawarty w umowie spółki, a określenie przedmiotu sporu jest jasne, czytelne i wyraźne, nie ma charakteru blankietowego odnoszącego się wyłącznie do ogólnego przywołania stosunku prawnego.</p> <p>W następnej kolejności rozważyć należało jakie przepisy, wobec braku danych co do daty dokonania zapisu na sąd polubowny należy zastosować.</p> <p>Sąd Apelacyjny w pełni podziela i przyjmuje jako własną, ocenę Sądu pierwszej instancji, iż o ważności zapisu na sąd polubowny decydują przepisy obowiązujące w chwili jego sporządzenia.</p> <p>Trafnie także Sąd pierwszej instancji ocenił, że bez względu czy do zapisu na sąd polubowny zawartego w §31 umowy spółki zastosowanie ma <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 697;art. 697 § 1)">art. 697 § 1 k.p.c.</a>, czy też obowiązujący od 17.10.2005 roku, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1157)">art. 1157 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1161)">art. 1161 k.p.c.</a> to wynik oceny w obydwu przypadkach jest podobny.</p> <p>W <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 697;art. 697 § 1)">art. 697 § 1 k.p.c.</a> zdolność arbitrażową wyznaczała zdolność stron do samodzielnego decydowania o swoich prawach w ramach danego stosunku prawnego, natomiast wg <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1157)">art. 1157 k.p.c.</a> o możliwości poddania sporu Sądowi polubownemu decyduje tzw. zdolność ugodowa.</p> <p>Obie definicje zdolności arbitrażowej (jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z 18.06.2010 roku, V CSK 434/09) różni jedynie warstwa językowa, gdyż warstwa znaczeniowa jest w istocie taka sama.</p> <p>Zarówno na gruncie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1157)">art. 1157 k.p.c.</a> jak i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 697;art. 697 § 1)">art. 697 § 1 k.p.c.</a> spod możliwości poddania sporu Sądowi polubownemu wyłączone są spory powstałe na tle stosunków prawnych, w zakresie których wyłączona jest możliwość samodzielnego dysponowania przez strony uprawnieniami wynikającymi z tych stosunków prawnych, a więc takie spory, które nie mogą być przedmiotem ugody sądowej.</p> <p>Przechodząc do zarzutu zażalenia naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1157;art. 1157 § 1)">art. 1157 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1163;art. 1163 § 1)">art. 1163 § 1 k.p.c.</a> wskazać należy, iż wszystkie podniesione w uzasadnieniu zażalenia zarzuty dotyczą braku zdolności arbitrażowej roszczenia o wyłączenie wspólnika ze spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i skutków procesowych takiego roszczenia oraz orzeczenia w przedmiocie wyłączenia wspólnika.</p> <p>Zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie.</p> <p>Jak podkreśla się w orzecznictwie (por. m.in. uchwałę Sądu Najwyższego z 23.09.2010 roku, III CZP 57/10, postanowienie z 18.06.2010 roku V CSK 434/09, postanowienie z 21.05.2010 roku, II CSK 670/09) odnoszącym się zarówno do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 697;art. 697 § 1)">art. 697 § 1 k.p.c.</a> jak i do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1157)">art. 1157 k.p.c.</a>, że przesłanką zdolności arbitrażowej jest abstrakcyjna, oderwana od konkretnych okoliczności i uwarunkowań prawnych, możliwość dysponowania przez strony prawami wynikającymi z łączącego je stosunku prawnego, nie zaś możliwość zawarcia przez nie określonej ugody sądowej i czy taka ugoda byłaby dopuszczalna w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 203;art. 203 § 4)">art. 203 § 4 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 223;art. 223 § 2)">art. 223 § 2 k.p.c.</a> przy zastosowaniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 917)">art. 917 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58)">art. 58 k.c.</a> </p> <p> <strong> <!-- -->Oznacza to, że pozbawione zdolności arbitrażowej są pewne kategorie stosunków prawnych, a nie pewne kategorie roszczeń z nich wypływających.</strong> </p> <p>Możliwość poddania sporu pod Sąd polubowny dotyczy bowiem abstrakcyjnie określonych stosunków prawnych a nie wypływających z nich roszczeń.</p> <p>Z punktu widzenia zdolności arbitrażowej dotyczącej konkretnego stosunku prawnego nie jest istotne podłoże np. wadliwej czynności prawnej kreującej, przekształcającej lub niweczącej stosunek prawny, a więc to, czy przedmiotem ugody sądowej może być np. kwestia wadliwości czynności prawnej powodującej jej nieważność, lecz to czy stosunek prawny, którego czynność dotyczy podlega dyspozycji stron, a więc czy jest na tle tego stosunku możliwe – w ujęciu hipotetycznym – zawarcie ugody sądowej.</p> <p>Podsumowując te rozważania wskazać należy, iż o zdolności arbitrażowej decyduje treść stosunku prawnego i wynikających z niego sporów, którym strony mogą swobodnie dysponować, a nie charakter wypływających z tych stosunków roszczeń.</p> <p>Nie ma z tego punktu widzenia żadnego znaczenia ani charakter roszczeń (o świadczenie, o ustalenie, o ukształtowanie stosunku prawnego lub prawa) ani charakter orzeczenia Sądu dotyczącego danego roszczenia (np. deklaratywny czy konstytutywny) ani skutki takiego orzeczenia.</p> <p>Nie jest zatem istotne, czy w ugodzie sądowej strony mogą doprowadzić do wyłączenia wspólnika lecz czy mogłyby samodzielnie, także w drodze ugody sądowej doprowadzić do zakończenia powstałego pomiędzy nimi sporu.</p> <p>Nie budzi wątpliwości, iż spory wynikające ze stosunku prawnego łączącego wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością dotyczące konfliktu pomiędzy wspólnikami mogą być rozstrzygnięte na drodze sądowej na skutek wytoczenia powództwa o wyłączenie wspólnika.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 266;art. 267)">art. 266 – 267 k.s.h.</a> skutkiem orzeczenia o wyłączeniu wspólnika jest obowiązek przejęcia jego udziałów za określoną przez sąd cenę przejęcia.</p> <p>Taki cel w ocenie Sądu Apelacyjnego w oczywisty sposób może być osiągnięty także w drodze swobodnego dysponowania przez wspólników ich prawami wynikającymi z łączącego ich stosunku prawnego – umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, gdyż w miejsce sądowego (przymusowego) wyłączenia wspólnika, wspólnik ten może w drodze ugody sądowej przenieść (zbyć) swoje udziały pozostałym wspólnikom lub osobom trzecim. W taki sposób w wyniku swobodnego dysponowania prawami wynikającymi z umowy spółki rozwiązany może być wynikający z tego stosunku prawnego spór pomiędzy wspólnikami.</p> <p>Jak wskazano powyżej tylko taka przesłanka jest istotna dla uznania zdolności arbitrażowej sporu, a charakter roszczenia (o wykluczenie wspólnika), czy charakter orzeczenia sądowego jest dla tej oceny nieistotny.</p> <p>Z tych przyczyn uznać należało, iż spór dotyczy wyłączenia wspólnika ze spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może być przedmiotem skutecznego zapisu na sąd polubowny zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1157)">art. 1157 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1163;art. 1163 § 1)">art. 1163 § 1 k.p.c.</a> </p> <p>Zażalenie powódki jest zatem bezpodstawne i zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 2)">art. 397 § 2 k.p.c.</a> podlega oddaleniu.</p> <p>O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> zasądzając od powódki na rzecz pozwanej koszty zastępstwa procesowego w stawce minimalnej.</p> <table> <colgroup> <col width="237"/> <col width="237"/> <col width="237"/> </colgroup> <tr> <td> <p>SSA Tomasz Pidzik</p> </td> <td> <p>SSA Lucjan Modrzyk</p> </td> <td> <p>SSA Grzegorz Stojek</p> </td> </tr> </table> </div>