II AKa 176/16

<p>Sygn. akt <strong> <!-- -->II AKa 176/16</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <p> <strong> <!-- -->W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</strong> </p> <p>Dnia 15 grudnia 2016 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Szczecinie, II Wydział Karny w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="175"/> <col width="442"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Andrzej Olszewski (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SA Janusz Jaromin</p> <p>SO del. do SA Małgorzata Jankowska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>st. sekr. sądowy Jorella Atraszkiewicz</p> </td> </tr> </table> <p>przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Agnieszki Lorenc</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2016 r. sprawy</p> <p> <strong> <!-- --> <span class="anon-block">M. U.</span> </strong> </p> <p>o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę i odszkodowanie za poniesioną szkodę, wynikłe z wykonania decyzji o internowaniu</p> <p>z powodu apelacji wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawczyni</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie</p> <p>z dnia 31 sierpnia 2016 r., sygn. akt III Ko 766/15</p> <p>I.  zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy,</p> <p>II.  wydatkami za postępowanie odwoławcze obciąża Skarb Państwa.</p> <p> <em> <!-- --> Małgorzata Jankowska Andrzej Olszewski Janusz Jaromin </em> </p> <p>Sygn. akt II AKa 176/16</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 2 czerwca 2015r., na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 1)">art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> (Dz.U. Nr 34/91, poz. 149 z późn. zmianami), przyznano od Skarbu Państwa na rzecz <span class="anon-block">M. U.</span> kwotę 25.000 (dwudziestu pięciu tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, na poczet której zaliczono kwotę przyznaną orzeczeniem Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 7 maja 2009 r., w sprawie III Ko 218/08, oraz kwotę 103.300,40 zł. (stu trzech tysięcy trzystu złotych i czterdziestu groszy), tytułem odszkodowania za poniesioną szkodę, wynikłe z wykonania <span class="anon-block">decyzji nr (...)</span> o internowaniu z dnia 27 sierpnia 1982 r, wraz z ustawowymi odsetkami od uprawomocnienia się orzeczenia.</p> <p>W pozostałej części wniosek oddalono, a kosztami postępowania obciążono Skarb Państwa.</p> <p>Na skutek apelacji prokuratora, na niekorzyść wnioskodawczyni, wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 12 listopada 2015r., II AKa 167/15, uchylono wyrok sądu pierwszej instancji w części zasądzającej od Skarbu Państwa na rzecz <span class="anon-block">M. U.</span> kwotę 103.300,40 złotych z tytułu odszkodowania, i w tym zakresie przekazano sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.</p> <p>Po ponownym rozpoznaniu sprawy, wyrokiem Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 31 sierpnia 2016r., orzeczono:</p> <p>„ I. na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 1)">art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> wniosek o odszkodowanie oddala;</p> <p>II. na podstawie art. 13 cytowanej wyżej ustawy koszty postępowania ponosi Skarb Państwa.”</p> <p>Powyższy wyrok zaskarżył pełnomocnik wnioskodawczyni, który zarzucił:</p> <p>„1. błąd w istotnych ustaleniach faktycznych poprzez stwierdzenie, iż <span class="anon-block">M. U.</span> była namawiana przez funkcjonariuszy dawne służby bezpieczeństwa do emigracji z Polski, podczas gdy <span class="anon-block">M. U.</span> była szantażowana pozbawianiem jej wolności na dłuższy czas w wypadku pozostania w Polsce,</p> <p>2.  błędną wykładnię prawa materialnego, a to <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8)">art. 8 ustawy z dnia 23.02.1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu państwa Polskiego</a> (Dz.U. Nr 34, poz. 149 z późn. zm.) poprzez ocenę, iż między wykonaniem decyzji o internowaniu, a oddaniem do spółdzielni lokalu mieszkalnego nie istnieje bezpośredni związek przyczynowy, podczas gdy prawidłowa wykładania prowadzić musi do oceny, iż wykonanie decyzji o internowaniu było przyczyną wyjazdu wnioskodawczyni z Polski, zaś skutkiem tego wyjazdu było oddanie mieszkania, co prowadzi do wniosku, że oddanie mieszkania pozostawało w adekwatnym związku przyczynowo-skutkowym z wykonaniem decyzji o internowaniu, zaś związana z tym szkoda była bezpośrednim skutkiem wykonania decyzji o internowaniu,</p> <p>3.  naruszenie zasady swobodnej oceny materiału dowodowego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a>) poprzez:</p> <p>a. nieuprawnione wnioskowanie, że wnioskodawczyni nie wykazała szkody, podczas gdy poprawna ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego musi prowadzić do wniosku, że wnioskodawczyni na skutek internowania poniosła szkodę polegającą na<br/>utracie prawa do mieszkania spółdzielczego lokatorskiego oraz związanej z tym ekspektatywy (opcji) nabycia tego prawa na warunkach własnościowych,</p> <p>b. sprzeczne z zasadami wiedzy i życiowego doświadczenia oparcie się na dokumentach wytworzonych w czasie stanu wojennego przez spółdzielnię mieszkaniową, z których to dokumentów wynika, że wkład mieszkaniowy został wypłacony, podczas gdy materiały takie są niewiarygodne i sprzeczne z zeznaniami wnioskodawczyni oraz świadka.”</p> <p>W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł „ o zmianę zaskarżonego wyroku w całości oraz o jego zmianę poprzez przyznanie wnioskodawczyni odszkodowania w wysokości 103.300,40 zł.”</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.</p> <p>Na wstępie należy wyjaśnić, że wnioskodawczyni domagała się odszkodowania z tytułu utraty opcji przekształcenia mieszkania spółdzielczego lokatorskiego na mieszkanie spółdzielcze własnościowe. Tak to precyzował pełnomocnik wnioskodawczyni na rozprawie apelacyjnej w dniu 15 grudnia 2016r. ( k. 378 akt ), a także w zarzucie apelacyjnym ( pkt. 3 a apelacji - k. 348 akt ). Dlatego niezrozumiały jest zarzut sformułowany w pkt. 3 b apelacji. Wnioskodawczyni nie dochodziła bowiem odszkodowania z tego tytułu, że nie wypłacono jej wkładu mieszkaniowego.</p> <p>Na marginesie, z zachowanych dokumentów spółdzielni wynika, że po odliczeniu zaległego czynszu, rozliczono wkład mieszkaniowy, a pieniądze wypłacono <span class="anon-block">J. N.</span>. Trudno założyć, że przedstawiciele spółdzielni celowo fałszowali zapisy w aktach członkowskich. Natomiast wnioskodawczyni pierwotnie nie zgłaszała takiego żądania ( vide k. 1-6 akt ), ani nigdy wcześniej, po powrocie do Polski, nie żądała od spółdzielni odszkodowania z tego tytułu. Tym samym jej obecne twierdzenie w tym zakresie, jak i zeznania <span class="anon-block">J. N.</span> ( k. 145 akt ) są niewiarygodne.</p> <p>Rację ma skarżący wskazujący, że „oddanie mieszkania pozostawało w adekwatnym związku przyczynowo-skutkowym w wykonaniu decyzji o internowaniu.” Oczywiście, można sobie wyobrazić, że mąż wnioskodawczyni - <span class="anon-block">T. U.</span> nie wyjechałby z Polski, a tym samym miałby prawo „ zatrzymać” mieszkanie. Ale jest też rzeczą normalną, że mąż wspierał żonę, a skoro ta została zmuszona do emigracji, to wyjechał razem z nią i dzieckiem. Tak więc istnieje związek przyczynowy pomiędzy represjami, które dotknęły wnioskodawczynię, a koniecznością „rozliczenia się” z mieszkania, aby paszport mogła uzyskać nie tylko <span class="anon-block">M. U.</span>, ale też jej mąż. Dlatego stanowisko Sądu Okręgowego, przedstawione w tym zakresie na stronie 6 uzasadnienia (m k. 342 odw. akt ) jest niezasadne.</p> <p>Ale rację ma sąd rozstrzygający wskazując, że szkoda wynikająca z wykonania decyzji o internowaniu ograniczona jest do normalnych następstw i skutków, bezpośrednio wynikających z wykonania decyzji o internowaniu ( por. strona 5 uzasadnienia - k. 342 akt ).</p> <p>Zdaniem Sądu Apelacyjnego, utrata opcji do ewentualnego przekształcenia mieszkania spółdzielczego z lokatorskiego na własnościowe nie jest normalnym, bezpośrednim i przewidywalnym następstwem decyzji o internowaniu wnioskodawczyni. Twierdzenie, że małżonkowie <span class="anon-block">U.</span> w przyszłości dążyliby do przekształcenia mieszkania lokatorskiego na własnościowe jest domniemaniem nie popartym żadnym racjonalnym dowodem. W latach 80-tych wręcz nie było dużego zainteresowania w takie przekształcenie charakteru mieszkania spółdzielczego, nie było wolnego rynku i nikt nie był w stanie przewidzieć, jak zmienią się stosunki gospodarcze w Polsce po 1989r. Nadto, wątpliwym jest, aby wnioskodawczyni ( mająca kłopoty z uzyskaniem pomocy ) oraz średnio zarabiający mąż myśleli o takim przekształceniu.</p> <p>I właśnie z tego powodu Sąd Apelacyjny, podobnie jak Sąd Okręgowy, ocenił, że roszczenie wnioskodawczyni nie ma uzasadnienia.</p> <p>Dlatego, zaskarżony wyrok utrzymano w mocy.</p> <p> <em> <!-- --> Małgorzata Jankowska Andrzej Olszewski Janusz Jaromin </em> </p> </div>