III AUa 266/16

<p>Sygn. akt III AUa 266/16</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 15 grudnia 2016 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Katowicach</strong> Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="167"/> <col width="498"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący</p> </td> <td> <p>SSA Jolanta Pietrzak (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie</p> </td> <td> <p>SSO del. Beata Torbus</p> <p>SSA Tadeusz Szweda</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>Sebastian Adamczyk</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2016 r. w Katowicach</p> <p>sprawy z odwołania <span class="anon-block">T. M.</span> (<span class="anon-block">T. M.</span> )</p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">R.</span> </p> <p>przy udziale zainteresowanego <span class="anon-block">L. P.</span> </p> <p>(<span class="anon-block">L. P.</span>)</p> <p>o odpowiedzialność osób trzecich za zobowiązania składkowe</p> <p>na skutek apelacji ubezpieczonego <span class="anon-block">T. M.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w Katowicach z dnia 14 października 2015 r. sygn. akt X U 1363/14</p> <p> <strong> <!-- -->oddala apelację.</strong> </p> <p>/-/ SSO del. B.Torbus /-/ SSA J.Pietrzak /-/ SSA T.Szweda </p> <p>Sędzia Przewodniczący Sędzia</p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt III AUa 266/16</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z dnia 17 kwietnia 2014r. organ rentowy ustalił, że <span class="anon-block">T. M.</span> jako wspólnik <span class="anon-block"> spółki cywilnej (...)</span> z siedzibą w <span class="anon-block">Ż.</span> jest odpowiedzialny solidarnie <br/>ze spółką i wspólnikiem <span class="anon-block">L. P.</span> za zaległości spółki z tytułu <br/>składek na:</p> <p>- ubezpieczenia społeczne za okres grudzień 2008r. – kwiecień 2010r. w kwocie 2.404,83 zł plus należne odsetki za zwłokę naliczone do dnia 14 kwietnia 2014r. w kwocie 1.364,00 zł plus dalsze odsetki zaliczone do dnia wydania decyzji,</p> <p>- ubezpieczenie zdrowotne za okres grudzień 2008r. – kwiecień 2010r. w kwocie 264,76 zł plus należne odsetki za zwłokę naliczone do dnia 14 kwietnia 2014r. w kwocie 119,00 zł plus dalsze odsetki za liczone do dnia wydania decyzji,</p> <p>- na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres grudzień 2008r. – kwiecień 2010r. w kwocie 8,11 zł.</p> <p>Organ rentowy wskazał, że łączna kwota zadłużenia wynosi 4.160,70 zł (w tym należne odsetki za zwłokę naliczone do dnia 14 kwietnia 2014r. w kwocie 1.483,00 zł) plus dalsze odsetki naliczone do dnia wydania decyzji. <span class="anon-block"> Spółka Cywilna (...)</span> nie opłaciła składek należnych za okres od grudnia 2008r. do kwietnia 2010r. Na podstawie zaś art. 115 <br/>§ 1 ustawy Ordynacja podatkowa <span class="anon-block">T. M.</span> odpowiada za zaległości spółki całym swym majątkiem solidarnie ze spółką i drugim wspólnikiem <span class="anon-block">L. P.</span>. Podkreślił, że odpowiada on za zaległości składkowe spółki cywilnej, co oznacza, <br/>że przeniesienie odpowiedzialności nie jest uwarunkowane stwierdzeniem bezskuteczności egzekucji do majątku spółki.</p> <p>Od decyzji tej ubezpieczony <span class="anon-block">T. M.</span> wniósł odwołanie zarzucając jej naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971370926" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - Dz. U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 (art. 108;art. 108 § 4)">art. 108 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa</a> w związku <br/>z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 31)">art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a> poprzez jego błędne niezastosowanie.</p> <p>Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania w przedmiocie jego odpowiedzialności za zobowiązania <span class="anon-block"> spółki cywilnej (...)</span> z tytułu nieopłaconych składek ZUS. Podniósł, że w uzasadnieniu decyzji wskazano, że jego odpowiedzialność za zaległości spółki cywilnej jest niezależna od stwierdzenia bezskuteczności egzekucji prowadzonej w stosunku do majątku spółki – z czym się nie zgadza. Podkreślił, że <span class="anon-block"> spółka cywilna (...)</span> posiada majątek w postaci wierzytelności, z którego może być prowadzona egzekucja Wskazał na art. 108 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa - stanowiący, iż egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji <br/>o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części nieskuteczna.</p> <p>W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy podtrzymał stanowisko wyrażone <br/>w zaskarżonej decyzji wnosząc o oddalenie odwołania. Nadmienił, że takiej samej treści decyzja została wydana w stosunku do drugiego wspólnika <span class="anon-block">L. P.</span>.</p> <p>Wyrokiem z dnia 14.10.2015r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach oddalił odwołanie.</p> <p>Sąd ustalił, że <span class="anon-block"> Spółka cywilna (...)</span> prowadzona była w okresie od roku 2001 <br/>do marca 2010 roku. Wspólnikami byli skarżący <span class="anon-block">T. M.</span> i <span class="anon-block">L. P.</span>.</p> <p>Spółka cywilna <span class="anon-block">(...)</span> nie wywiązywała się ze swych zobowiązań składkowych względem ZUS. Z tego tytułu powstało zadłużenie na ubezpieczenia społeczne (Fundusz Ubezpieczeń Społecznych), ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (stan należności płatnika <span class="anon-block"> (...) S.C.</span> w aktach ZUS), w tym na ubezpieczenia społeczne za okres grudzień 2008r. – kwiecień 2010r. w kwocie 2.404,83 zł plus należne odsetki <br/>za zwłokę, na ubezpieczenie zdrowotne za okres grudzień 2008r. – kwiecień 2010r. w kwocie 264,76 zł plus należne odsetki za zwłokę, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres za okres grudzień 2008r. – kwiecień 2010r. w kwocie 8,11 zł (stan należności płatnika <span class="anon-block"> (...) S.C.</span> – zestawienie w aktach ZUS, zaskarżona decyzja).</p> <p>Organ rentowy prowadzi przeciwko dłużnikowi <span class="anon-block"> (...) S.C.</span> egzekucję świadczeń pieniężnych, w tym z emerytury wspólnika spółki <span class="anon-block">L. P.</span>. Wyegzekwowane kwoty zostały zaliczone na poczet ubezpieczenia społecznego i pokryły <br/>w całości zaległości objęte tytułami wykonawczymi z dnia 22 kwietnia 2008r. na składki <br/>za listopad 2006r. i grudzień 2006r. oraz częściowo za styczeń 2007r. – tj. za okresy <br/>nie objęte zaskarżoną decyzją.</p> <p>Zaległości objęte zaskarżoną decyzją nie były przedmiotem prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec spółki - pismo procesowe organu rentowego z dnia <br/>30 marca 2015r. (k. 42 - 44 a.s.).</p> <p>W takim stanie faktycznym strony podtrzymywały swe stanowiska, przy czym odwołujący się wywodził, że w jego sprawie winien mieć zastosowanie przepis art. 108 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa – organ rentowy winien wykazać bezskuteczność egzekucji wobec spółki. Nie kwestionował ustalonego przez ZUS salda zadłużenia <span class="anon-block"> spółki (...)</span>.</p> <p>Wobec poczynionych ustaleń Sąd uznał odwołanie za niezasadne podnosząc <br/>co następuje:</p> <p>Spornym pozostawała zasadność ustalenia przez organ rentowy w zaskarżonej decyzji, <br/>iż odwołujący się <span class="anon-block">T. M.</span> jako wspólnik <span class="anon-block"> spółki cywilnej (...)</span> z siedzibą <br/>w <span class="anon-block">Ż.</span> jest odpowiedzialny solidarnie ze spółką i drugim wspólnikiem <span class="anon-block">L. P.</span> za zaległości spółki z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres grudzień 2008r. – kwiecień 2010r. wraz z odsetkami.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971370926" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - Dz. U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 (art. 115;art. 115 § 1)">art. 115 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa</a> <br/>(t.j. Dz. U. z 2015r. poz. 613), zwanej dalej <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971370926" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - Dz. U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 ()">Ordynacją podatkową</a>, wspólnik spółki cywilnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki.</p> <p>Przepis § 1 art. 115 Ordynacji podatkowej stosuje się również do odpowiedzialności byłego wspólnika za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał <br/>w czasie, gdy był on wspólnikiem (art. 115 ust. 2 Ordynacji podatkowej).</p> <p>Ubezpieczony domagał się zmiany zaskarżonej decyzji wskazując, że organ rentowy nie zastosował przepisu art. 108 § 4 Ordynacji podatkowej. Wywodził, że egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części nieskuteczna – a sytuacja taka w sprawie <span class="anon-block"> spółki (...)</span> nie zachodzi.</p> <p>Istotnie art. 108 § 4 Ordynacji podatkowej stanowi, że egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Regulacja ta nie znajduje jednak zastosowania do należności z tytułu składek wspólników spółki cywilnej. Zobowiązania związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej nie są zobowiązaniami spółki, lecz zobowiązaniami wspólników (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 20 marca 2015r., sygn. akt <br/>III AUa 72/14<strong> <!-- -->, </strong>LEX nr 1680015)<em> <!-- -->. </em> </p> <p>Zarzuty ubezpieczonego o niezasadności wydania zaskarżonej decyzji wobec niewykazania przez organ rentowy bezskuteczności egzekucji z majątku spółki cywilnej są zatem chybione. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 stycznia 2013r., sygn. akt II UK 160/12, wskazał, że egzekucja należności z tytułu ubezpieczeń społecznych, FP i FGŚP <br/>i ubezpieczenia zdrowotnego powstałych w związku z działalnością spółki cywilnej może być prowadzona wobec wspólników spółki cywilnej bez wcześniejszego stwierdzenia bezskuteczności egzekucji z majątku podatnika, o którym mowa w art. 108 § 4 Ordynacji podatkowej. Sąd Najwyższy powołał wówczas stanowisko wyrażone w wyrokach z dnia <br/>17 lipca 2007r. (II UK 278/06, OSNP 2008 nr 17-18, poz. 268) oraz z dnia 20 marca 2009r. (II UK 304/08, L.), iż spółka cywilna, będąca umową tworzącą stosunek prawny powstający ze zobowiązania do wspólnego działania w celu osiągnięcia zamierzonego celu gospodarczego, nie jest - jako instytucja prawa zobowiązań - wyposażona w podmiotowość prawną. Nie może więc "oddzielić się" od wspólników i samodzielnie "stać się właścicielem majątku", w związku z czym to, co jest określane "majątkiem spółki", jest w rzeczywistości majątkiem jej wspólników, odrębnym od ich majątków osobistych. W konsekwencji zobowiązania związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej nie są zobowiązaniami spółki, lecz zobowiązaniami wspólników (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 1997r., II UKN 54/97, OSNAPiUS 1998 Nr 3, poz. 94). Odpowiedzialność wspólników spółki cywilnej za zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne a także na FP i FGŚP i ubezpieczenie zdrowotne w związku <br/>z prowadzeniem działalności kształtuje się zatem na zasadach określonych w art. 115 Ordynacji podatkowej - co powoduje, że egzekucja prowadzona jest do majątku odpowiedzialnych solidarnie wspólników - wspólnego i osobistego. Spółka cywilna nie ma "własnego" wyodrębnionego majątku, nie może więc chodzić o zobowiązania spółki, lecz <br/>o zobowiązania wspólników związane z działalnością spółki (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 24 czerwca 2014r. sygn. akt III AUa 2196/13, LEX nr 1498880). Dodatkowo podnieść należy również, że art. 115 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej nie zawiera żadnych przesłanek egzoneracyjnych.</p> <p>Nadmienić należy, iż - jak to wskazał Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów <br/>z dnia 15 października 2009r. sygn. akt II UZP 3/09 (publ. OSNP 2010/13-14/165, Biul.SN 2009/10/27, Biul.SN 2009/10/28, M.P.Pr. 2010/10/550-555) - przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 32)">art. 32 ustawy z dnia <br/>13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (t.j: Dz.U. z 2015r. poz. 121) - także w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2010r. przed zmianą dokonaną przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20082371656" title="Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych - Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1656 (art. 45;art. 45 pkt. 1)">art. 45 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych</a> (Dz.U. Nr 237, poz. 1656) - stanowi podstawę odpowiedniego stosowania do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i na ubezpieczenie zdrowotne przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne o odpowiedzialności osób trzecich za zaległości składkowe.</p> <p>Apelację od tego wyroku wywiódł ubezpieczony zarzucając:</p> <p>- naruszenie art. 115 Ordynacji podatkowej, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 31 § 1;art. 115 § 2)">§ 1 i 2</a> z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749), w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 31)">art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a> - poprzez jego błędne niezastosowanie;</p> <p>- nieważność decyzji z uwagi na brak orzeczenia w niej o solidarnej odpowiedzialności byłych wspólników;</p> <p>- naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971370926" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - Dz. U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 (art. 108;art. 108 § 4)">art. 108 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja Podatkowa</a> (Dz. U. <br/>z 2012r., poz. 749), w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 31)">art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a> - poprzez jego błędne niezastosowanie.</p> <p>Wskazując na przytoczone zarzuty skarżący domagał się zmiany zaskarżonego wyroku w całości poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji ZUS i umorzenie postępowania <br/>w przedmiocie jego odpowiedzialności za zobowiązania <span class="anon-block"> spółki cywilnej (...)</span> z tytułu nieopłaconych składek ZUS i zasądzenia od pozwanego zwrotu kosztów procesu, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia przy uwzględnieniu kosztów postępowania odwoławczego.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja nie jest zasadna.</p> <p>Wyrok Sądu I instancji został wydany w oparciu o niewadliwe ustalenia faktyczne, które Sąd Apelacyjny w pełni podziela i przyjmuje za własne.</p> <p>Sąd Apelacyjny w pełni podziela także zapatrywania prawne Sądu I instancji zaprezentowane w motywach zaskarżonego wyroku, co oznacza, iż zbędnym jest ponowne szczegółowe przywoływanie tej argumentacji w uzasadnieniu wyroku Sądu odwoławczego.</p> <p>Odnosząc się zaś do zarzutów skarżącego podnieść należy, że po pierwsze zupełnie chybiony jest zarzut nieważności decyzji z uwagi na brak orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłych wspólników, skoro zaskarżona decyzja zawiera w swej treści wyraźne stwierdzenie, że skarżący jest odpowiedzialny solidarnie ze spółką i wspólnikiem <span class="anon-block">L. P.</span>.</p> <p>Po drugie chybione są także zarzuty naruszenia art. 115 § 1 i 2 oraz 108 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 31)">art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a> w/w przepisy Ordynacji podatkowej stosuje się odpowiednio do należności z tytułu składek.</p> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971370926" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - Dz. U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 (art. 115;art. 115 § 1)">Art. 115 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa</a> stanowi, <br/>że wspólnik spółki cywilnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką <br/>i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki.</p> <p>Przepis § 2 art. 115 Ordynacji podatkowej stanowi, że § 1 stosuje się również <br/>do odpowiedzialności byłego wspólnika za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie, gdy był on wspólnikiem.</p> <p>Ustalając zatem w zaskarżonej decyzji odpowiedzialność solidarną skarżącego <br/>ze spółką i wspólnikiem <span class="anon-block">L. P.</span> organ rentowy zastosował właśnie regulację przewidzianą w powołanych przepisach.</p> <p>Co się tyczy art. 108 § 4 Ordynacji podatkowej, to rzeczywiście stanowi on, <br/>że egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna.</p> <p>Słusznie jednak podniósł Sąd I instancji, że regulacja ta nie znajduje zastosowania <br/>do należności z tytułu składek wspólników spółki cywilnej wyjaśniając w motywach zaskarżonego wyroku dlaczego tak się dzieje.</p> <p>W tym stanie rzeczy uznać należało, że apelacja jako pozbawiona podstaw z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> podlega oddaleniu.</p> <p>/-/ SSO del. B.Torbus /-/ SSA J.Pietrzak /-/ SSA T.Szweda </p> <p>Sędzia Przewodniczący Sędzia</p> <p>ek</p> </div>