VI Ka 1166/16

<p>Sygn. akt VI Ka 1166/16</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 16 grudnia 2016 r.</p> <p>Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie :</p> <p>Przewodniczący: SSO Zenon Stankiewicz</p> <p>protokolant: protokolant sądowy Monika Oleksy</p> <p>przy udziale prokuratora Mariusza Ejflera</p> <p>po rozpoznaniu dnia 16 grudnia 2016 r. w Warszawie</p> <p>sprawy <span class="anon-block">P. Ś.</span>, syna <span class="anon-block">A.</span> i <span class="anon-block">M.</span>, <span class="anon-block">ur. (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>oskarżonego o przestępstwa z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 157;art. 157 § 1)">art. 157 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 57 a;art. 57 a § 1)">art. 57a § 1 k.k.</a> </p> <p>na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego</p> <p>od wyroku Sądu Rejonowego w Wołominie</p> <p>z dnia 19 kwietnia 2016 r. sygn. akt V K 405/14</p> <p>zaskarżony wyrok zmienia w ten sposób, że z przyjętej w punkcie 1 i 2 kwalifikacji prawnej eliminuje „w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 115;art. 115 § 21)">art. 115 § 21 kk</a>”; w pozostałym zakresie tenże wyrok utrzymuje w mocy; zasądza od oskarżonego <span class="anon-block">P. Ś.</span> na rzecz Skarbu Państwa kwotę 180 zł tytułem opłaty za drugą instancję oraz obciąża go pozostałymi wydatkami w postępowaniu odwoławczym.</p> <p>Sygn. akt VI Ka 1166/16</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>wyroku Sądu Okręgowego Warszawa- Praga w Warszawie</p> <p>z dnia 16 grudnia 2016r.</p> <p>Wyrok Sądu Rejonowego w Wołominie z dnia 19 kwietnia 2016r. został zaskarżony przez obrońcę. Apelacja ta nie jest zasadna. Sąd Rejonowy prawidłowo przeprowadził postępowanie, nie dopuszczając się dowolności <br/>w ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Ocena ta, dokonana z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, nie wykracza poza ramy sędziowskiego uznania, nakreślone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 kpk</a>. Apelacja ma charakter wyłącznie polemiczny, nie wskazując na argumenty, które nie byłyby przedmiotem rozważań Sądu orzekającego.</p> <p>Odnosząc się kolejno do stawianych zarzutów nie sposób jest podzielić stanowiska skarżącego, jakoby nie odroczenie rozprawy celem przygotowania się do obrony w sytuacji, gdy Sąd uprzedził obecne strony o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej zarzucanych czynów, stanowić miało naruszenie prawa procesowego, mające wpływ na treść orzeczenia. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 399;art. 399 § 2)">art. 399§2 kpk</a> stanowi, iż w takim przypadku wystarczające jest udzielenie przerwy, nie zaś odraczanie rozprawy. Nie ma też charakteru stanowczego – Sąd nie jest zobligowany do postąpienia w określony tam sposób, a pozostawione jest to do jego uznania, w zależności od realiów rozpoznawanej sprawy. Przepis ten służy realizacji zasady lojalności procesowej wobec stron. Jego r<em> <!-- -->atio legis</em> zasadza się na niedopuszczalności zaskakiwania stron zmianą kwalifikacji prawnej czynu w wyroku w stosunku do wskazanej w akcie oskarżenia (por. Dariusz Świecki – Komentarz do art. 399 Kodeksu postępowania karnego, WK 2015). W realiach niniejszego postępowania nie sposób utrzymywać, że którakolwiek ze stron została zaskoczona uprzedzeniem (<em> <!-- -->nota bene</em> błędnym, o czym niżej) <br/>o możliwości wskazania w opisie zarzucanych oskarżonemu czynów chuligańskiego ich charakteru. Na charakter taki wskazywała przecież wprost treść aktu oskarżenia. Co więcej, stroną kwestionującą jest tu obrońca, a więc tzw. podmiot fachowy, któremu wskazane wyżej uwarunkowania winny być znane. Utrzymywanie przez skarżącego, iż uprzedzono o możliwości kwalifikacji surowszej, jawi się więc jako działanie instrumentalne, ukierunkowane wyłącznie na zdezawuowanie zaskarżonego orzeczenia. W sposób nader oczywisty chybiony jest przy tym argument, że w nowo (?) powstałej sytuacji procesowej zaszła konieczność przygotowania innej taktyki obrończej, której jednym z elementów miało być uzyskanie danych z wywiadu środowiskowego. Bez potrzeby czynienia bardziej szczegółowych wywodów <br/>w tym przedmiocie, wystarczy tylko wskazać obrońcy, że na chuligański charakter czynu, w rozumieniu przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 115;art. 115 § 21)">art. 115§21 kk</a>, nie składają się bynajmniej okoliczności mające być ustalone w treści wywiadu środowiskowego, co wynika wprost z porównania tego przepisu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 214;art. 214 § 1)">art. 214§1 kpk</a>. Przeprowadzenie wywiadu nie było, w realiach niniejszej sprawy, obowiązkowe; Sąd Rejonowy przekonująco uzasadnił oddalenie wniosku obrońcy w tym przedmiocie i argumenty te (nie przebywanie od dłuższego czasu w miejscu zamieszkania w związku z podjęciem zatrudnienia za granicą) Sąd odwoławczy w pełni podziela.</p> <p>W stopniu oczywistym nietrafny jest też kolejny zarzut środka odwoławczego, a to uchybienie treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 4)">art. 4</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 374;art. 374 § 1)">art. 374§1 kpk</a> poprzez nie zobowiązanie oskarżonego do osobistego stawiennictwa na rozprawę. Udział oskarżonego w rozprawie (z zastrzeżeniem zawartym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 374;art. 374 § 1 a)">art. 374§1a kpk</a>) jest jego uprawnieniem, a nie obowiązkiem. Niewątpliwie też do uprawnień przewodniczącego rozprawy należy uznanie obecności oskarżonego za obowiązkową. W realiach rozpoznawanej sprawy za potrzebą takiego postąpienia mogłaby przemawiać oczywista niekompletność zebranego materiału dowodowego, przykładowo - niepamięć świadków co do przebiegu zdarzenia, czy też wzajemna sprzeczność składanych depozycji. Taka sytuacja w sposób nader oczywisty nie zachodziła. Co więcej, wobec nie odebrania korespondencji sądowej wysłanej pocztą, zawiadomienie o pierwszym terminie rozprawy wysłano oskarżonemu za pośrednictwem organu Policji. W odpowiedzi uzyskano informację, że oskarżony „przebywa za granicą i nie planuje szybkiego powrotu do Polski” (k. 160 akt sprawy). W takiej więc sytuacji prawno-faktycznej nie sposób jest wymagać od Sądu, by – zgodnie z oczekiwaniem obrońcy - obligował oskarżonego do podjęcia obrony, której ten najwyraźniej nie zamierzał podjąć, odmawiając w postępowaniu przygotowawczym złożenia wyjaśnień. Obronie znany był adres oskarżonego, na co najwyraźniej wskazuje passus apelacji, iż „stawi się (on) na wezwanie Sądu a wezwanie zostanie doręczone na adres Zespołu Adwokackiego w <span class="anon-block">W.</span>…” (k. 282). Nic nie stało zatem na przeszkodzie, by w ramach obowiązku wynikającego z podjęcia się obrony, we własnym zakresie nakłonić oskarżonego do stawienia się przed Sądem I instancji, co zresztą uczynił on <br/>w toku postępowania odwoławczego.</p> <p>Złożone przed Sądem Okręgowym wyjaśnienia oskarżonego, co do których Sąd Rejonowy z oczywistych względów odnieść się nie mógł, nie mogą rzutować na odmienną ocenę materiału dowodowego. Nie przekonuje <br/>w szczególności twierdzenie, że pobił on <span class="anon-block">J. W.</span>, bowiem ten obelżywie wypowiedział się na temat prowadzenia się towarzyszącej oskarżonemu <span class="anon-block">A. G.</span>. Jej samej oświadczył on bezpośrednio po zdarzeniu, że „napadnięto na niego”, bez podania bliższych szczegółów zajścia (k. 120). W opisie obu przedstawionych mu w dochodzeniu zarzutów zawarto stwierdzenie, że działał „bez powodu” (k. 40). Doświadczenie życiowe wskazuje, że sprawca dysponujący subiektywnie odczuwanym powodem do agresji skierowanej przeciw innej osobie, w sposób spontaniczny prostuje ową, w jego mniemaniu krzywdzącą go, treść zarzutu. Złożone więc na końcowym etapie postępowania wyjaśnienie przyczyny swego postępku należy, zdaniem Sądu Okręgowego, potraktować jako zabieg czysto instrumentalny, wynikający z przyjętej taktyki obrończej. Na taktykę taką wskazuje <em> <!-- -->nota bene</em> sposób złożenia wyjaśnień przed sądem odwoławczym, sprowadzający się do złożenia oświadczenia, z wyraźnym zastrzeżeniem odmowy odpowiedzi na pytania stron (k. 324-325). Jest to oczywiście dopuszczalny sposób obrony, jednakże równie oczywiście podlega on swobodnej ocenie, z uwzględnieniem wskazań przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 kpk</a>. Równie nie przekonujący jest oskarżony utrzymując, iż nie zamierzał wyrządzić krzywdy <span class="anon-block">K. M.</span>, bowiem tylko niejako „na odchodne” uderzył ręką w szybę samochodu, nie zdając sobie sprawy <br/>z konsekwencji rozbicia szyby. Kwestii tej poświęcił Sąd Rejonowy część rozważań uzasadnienia, słusznie wywodząc, iż zachowanie oskarżonego sprowadzające się do wybicia przedniej szyby bocznej po stronie kierowcy, w sytuacji gdy ten zajął miejsce za kierownicą, wskazuje, iż co najmniej godził się na wystąpienie skutku określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 157;art. 157 § 1)">art. 157§1 kk</a>. Przypomnieć tu skarżącemu należy, iż z niekwestionowanego w tej części stanu faktycznego wynika, że oskarżony uderzył w szybę bezpośrednio w trakcie pogoni właśnie za uciekającym przed nim pokrzywdzonym <span class="anon-block">M.</span>. Ku niemu to więc osobiście kierowana była agresja napastnika, co wskazuje na trafność rozważań Sądu Rejonowego w tej mierze.</p> <p>Chybiony jest zarzut apelacji, jakoby Sąd I instancji dowolnie przyjął, że przypisany oskarżonemu występek (z uzasadnienia apelacji wynika, że zarzut ten dotyczy całokształtu zachowania oskarżonego, a więc obu zarzuconych czynów) miał charakter chuligański. Przede wszystkim wskazać skarżącemu należy, iż owo znamię dotyczy ściśle czynów przypisanych sprawcy, <br/>w oderwaniu więc od „jego dotychczasowego sposobu życia, postępowania, relacji w kontaktach z ludźmi” (cyt. z k. 2 środka odwoławczego). Sąd Okręgowy podziela wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek przyjęcia chuligańskiego charakteru czynów oskarżonego, popełnionych publicznie, <br/>z okazaniem rażącego lekceważenia porządku prawnego. Ze wskazanych już wyżej powodów, nie dając wiary wyjaśnieniom oskarżonego z postępowania odwoławczego, podzielić należało też stanowisko Sądu I instancji, iż zachowanie to zostało podjęte bez powodu, stanowiąc formę agresywnego wyładowania emocji przez znajdującego się w stanie nietrzeźwym mężczyznę. Z urzędu jedynie stwierdzić należy, iż poprawiona przez Sąd Rejonowy kwalifikacja prawna obu czynów obarczona jest błędem, nakazując interwencję instancyjną w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 455)">art. 455 kpk</a>. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 115;art. 115 § 21)">art. 115§21 kk</a> nie konstruuje bowiem <em> <!-- -->znamienia</em> czynu zabronionego, a jest jedynie <em> <!-- -->objaśnieniem</em> jednego <br/>z wyrażeń ustawowych, w tym przypadku określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 57 a)">art. 57a kk</a>. - co w sposób oczywisty wynika chociażby tylko z tytułu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (rozdział 14)">rozdziału XIV</a>, w którym go zamieszczono.</p> <p>Nie podziela Sąd Okręgowy zarzutu nadmiernej surowości tak jednostkowych, jak i łącznej kary pozbawienia wolności. Niewątpliwie jest to kara dolegliwa, zwłaszcza, gdy zważy się na dotychczasową niekaralność sądową sprawcy. Trudno jednak przyjąć, by którakolwiek z tychże kar przekraczała stopień zawinienia oskarżonego, skoro bez jakiegokolwiek powodu, działając w celu agresywnego wyżycia, powoduje on u jednego <br/>z pokrzywdzonych uszkodzenie oka, a u drugiego liczne rany na ciele oraz utratę trzech przednich zębów. O szczególnym nasileniu złej woli sprawcy świadczy niekwestionowane przecież przez skarżącego kopanie leżącego, nie stawiającego oporu, nieprzytomnego pokrzywdzonego <span class="anon-block">W.</span>. Zgodnie przy tym z treścią przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 69;art. 69 § 4)">art. 69§4 kk</a> warunkowe zawieszenie wykonanie kary możliwe jest wobec sprawcy występku o charakterze chuligańskim jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Żaden z podniesionych w środku odwoławczym argumentów nie wskazuje na wyjątkowość tak przypadku działania oskarżonego w krytycznym czasie, jak i sytuacji osobistej, w jakiej się znajduje.</p> <p>Rozważania powyższe odnieść też należy do zarzutu nadmiernej wysokości orzeczonych nawiązek. Sąd Rejonowy szczegółowo przeanalizował kwestię kompensacji szkód doznanych przez każdego z pokrzywdzonych. Wskazał w szczególności na znaczne koszty zabiegów leczniczych, którym zmuszeni byli się poddać, niemożność wykonywania pracy zarobkowej, jak <br/>i potrzebę zrekompensowania szkód niematerialnych powodowanych zdarzeniem. Oskarżony jest młodym, zdolnym do pracy mężczyzną; środek odwoławczy nie wskazuje na powody, dla których nie miałby on ponieść konsekwencji swego umyślnego postępku również i w sferze majątkowej.</p> <p>Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów implikowane jest treścią przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 636;art. 636 § 1)">art. 636§1 kpk</a>.</p> </div>