I ACa 1171/16

<p>Sygn. akt I ACa 1171/16</p> <p>I ACz 1692/16</p> <div> <h2>WYROK</h2> <p> <strong> <!-- -->W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</strong> </p> <p>Dnia 20 grudnia 2016 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="219"/> <col width="398"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Paweł Rygiel (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSA Hanna Nowicka de Poraj</p> <p>SSA Regina Kurek</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>sekr.sądowy Katarzyna Rogowska</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 r. w Krakowie na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">L. C.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block"> (...) Spółce Akcyjnej</span> w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>o zapłatę zadośćuczynienia, odszkodowania i renty</p> <p>na skutek apelacji strony pozwanej</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach</p> <p>z dnia 25 maja 2016 r. sygn. akt I C 445/14</p> <p>oraz zażalenia powoda od punktu VI opisanego wyżej wyroku</p> <p>1.  <strong> <!-- -->zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I.3. w ten sposób, że zasądzoną tam kwotę 15 416,55 zł zastępuje kwotą 14 345,95 zł (czternaście tysięcy trzysta czterdzieści pięć złotych 95/100), oddalając powództwo także co do kwoty 1 070,60 zł; </strong> </p> <p>2.  <strong> <!-- -->w pozostałej części apelację oddala; </strong> </p> <p>3.  <strong> <!-- -->oddala zażalenie; </strong> </p> <p>4.  <strong> <!-- -->znosi wzajemnie między stronami koszty postępowania apelacyjnego. </strong> </p> <p>SSA Regina Kurek SSA Paweł Rygiel SSA Hanna Nowicka de Poraj</p> <p>Sygn. akt I ACa 1171/16</p> <p>I ACz 1692/16</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy:</p> <p>- zasądził od strony pozwanej <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz <span class="anon-block">L. C.</span>:</p> <p>1/ kwotę 59 000 zł tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od dnia 11 lutego 2014 roku do dnia zapłaty;</p> <p>2/ kwotę 665,99 zł tytułem odszkodowania z ustawowymi odsetkami wskazanych kwot, za oznaczony okres;</p> <p>3/ kwotę 15 416,55 zł tytułem skapitalizowanej renty z ustawowymi odsetkami od dnia 15 czerwca 2014 roku do dnia zapłaty;</p> <p>- zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda, tytułem miesięcznej renty, kwotę 807,50 zł, płatną do 10 dnia każdego miesiąca, począwszy od grudnia 2013 roku, z ustawowymi odsetkami od poszczególnych świadczeń:</p> <p>- oddalił powództwo w pozostałej części;</p> <p>- zniósł wzajemnie między stronami koszty procesu;</p> <p>- nakazał pobrać od pozwanego <span class="anon-block"> (...) S. A.</span> w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz Skarbu Państwa - kasy Sądu Okręgowego w Kielcach kwotę 7.490,25 zł tytułem części kosztów sądowych;</p> <p>- nakazał ściągnąć z roszczenia zasądzonego na rzecz powoda <span class="anon-block">L. C.</span> na rzecz Skarbu Państwa - kasy Sądu Okręgowego w Kielcach kwotę 7.490,25 zł tytułem części kosztów sądowych.</p> <p>Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem roszczenia powoda są świadczenia z tytułu zadośćuczynienia, odszkodowania, skapitalizowanej renty oraz renty, a to w związku ze skutkami wypadku komunikacyjnego, którego sprawcą była osoba, za którą pozwany ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność w ramach umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej.</p> <p>Po poczynieniu szczegółowych ustaleń dotyczących wypadku komunikacyjnego, zakresu obrażeń jakich doznał powód, przebiegu jego leczenia oraz skutków wypadku dla jego aktualnego stanu zdrowia, Sąd Okręgowy ocenił, że zgłoszone przez <span class="anon-block">L. C.</span> roszczenie jest uzasadnione. Odwołując się do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 436;art. 436 § 1)">art. 436 § 1 k.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 444;art. 444 § 1;art. 444 § 2)">art. 444 § 1 i 2 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 1)">art. 445 § 1 k.c.</a>, jak też <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 805)">art. 805 i nast. k.c.</a>, Sąd powołał argumentację uzasadniającą zasądzone kwoty zadośćuczynienia, odszkodowania i renty, w tym obniżając o 50 % należne powodowi kwoty z uwagi na ocenę, że w takim stosunku przyczynił się on do powstania szkody.</p> <p>Odnośnie żądania zasądzenia skapitalizowanej renty Sąd wskazał, że roszczenie w tym zakresie jest zasadne za okres od grudnia 2010 r. do listopada 2013 r. W związku z tym powodowi należy się kwota 30.833,10 zł, którą należało pomniejszyć o 50 % przyczynienia się powoda do powstania szkody tj. do kwoty 15 416,55 zł.</p> <p>O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a>, a o brakujących kosztach sądowych - na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 113;art. 113 ust. 1;art. 113 ust. 3)">art. 113 ust.1 i 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a> </p> <p>Od powyższego orzeczenia, w części zasądzającej kwotę skapitalizowanej renty ponad kwotę 13.061,23 zł oraz w zakresie kosztów procesu, apelację wniosła strona pozwana. Pozwany ubezpieczyciel podniósł zarzut przedawnienia roszczenia o rentę za okres od 1 grudnia 2010 r. do dnia 15 maja 2011 r. tj. co do kwoty 2.355,32 zł. W związku z tym podniósł zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118;art. 118 § 1;art. 118 § 2)">art. 118 § 1 i 2 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 822)">art. 822 k.c.</a> poprzez zasądzenie renty skapitalizowanej w części przedawnionej.</p> <p>Strona apelująca wniosła o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez oddalenie powództwa w zakresie zasądzonej skapitalizowanej renty ponad kwotę 13.061,23 zł oraz o zmianę rozstrzygnięcia o kosztach procesu, jak też o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Jako wniosek ewentualny apelujący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, przy uwzględnieniu kosztów postepowania apelacyjnego.</p> <p>Powód wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p>Powód wniósł także zażalenie na zawarte w pkt VI wyroku rozstrzygnięcie w przedmiocie brakujących kosztów sądowych, zarzucając obrazę przepisów prawa procesowego tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a> poprzez jego błędne zastosowanie i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> poprzez jego niezastosowanie. Żalący wniósł o zmianę przedmiotowego rozstrzygnięcia i nieobciążanie go brakującymi kosztami sądowymi oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.</p> <p>Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.</p> <p>Apelacja strony pozwanej jest częściowo uzasadniona.</p> <p>Przede wszystkim wskazać należy, że apelacja dotyczy jedynie niewielkiego zakresu rozstrzygnięcia, ograniczonego do świadczenia zasądzonego z tytułu skapitalizowanej renty za okres 5,5 miesiąca. Apelujący nie kwestionuje przy tym podstawy faktycznej wyroku, jak też dokonanej przez Sąd I instancji oceny prawnej, w tym wykładni mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego. Co do zasady zatem nie jest kwestionowane, że powodowi należy się renta, w tym za okres objęty zaskarżeniem w wysokości 856,47 zł miesięcznie. Tyle tylko, że w zakresie roszczenia za okres od grudnia 2010 r. do połowy maja 2011 r. pozwany podniósł zarzut przedawnienia.</p> <p>W związku z powyższym ustalenia faktyczne istotne z uwagi na granice apelacji Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne. Niezależnie od tego, że nie są one kwestionowane, to wskazać należy, że zostały poczynione w oparciu o wszystkie przeprowadzone dowody, których ocena mieści się w granicach wyznaczonych <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> </p> <p>Nie ma racji skarżący, o ile zarzuca Sądowi I instancji naruszenie powołanych w apelacji przepisów prawa materialnego. Zważyć bowiem należy, że roszczenie przedawnione istnieje, a dopiero skuteczne podniesienie zarzutu powoduje przekształcenie tego roszczenia w roszczenie naturalne, które jest niezaskarżalne, co oznacza, że nie można dochodzić jego spełnienia przed sądem (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 117)">art. 117 k.c.</a>). Skoro zatem w dacie wyrokowania zarzut przedawniania nie został podniesiony przez stronę pozwaną, to rzeczą Sądu Okręgowego było uwzględnienie roszczenia także w tej części, która dotyczyła świadczenia dochodzonego pomimo upływu terminu przedawniania.</p> <p>Po drugie, zarzut przedawnienia ma charakter materialnoprawny. Skutkuje to dopuszczalnością jego podniesienia także w postępowaniu apelacyjnym, do czasu zamknięcia rozprawy przed Sądem II instancji (tak Sąd Najwyższy m.in. w wyroku z dnia 19 sierpnia 2004 r., V CK 38/04, lex nr 277325). W konsekwencji nie jest uzasadniony pogląd wyrażony przez powoda w odpowiedzi na apelację, że przedmiotowy zarzut, podniesiony w apelacji strony pozwanej, jest spóźniony.</p> <p>Zgłoszony zarzut przedawnienia dotyczy tej części zasądzonego świadczenia, która obejmuje skapitalizowaną rentę. Zważyć zatem należy, że – jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 7 stycznia 2011 r. (I PK 142/10) - przy ocenie biegu terminu przedawnienia roszczenia o rentę wyrównawczą należy rozróżnić roszczenie o rentę rozumiane jako roszczenie o przyznanie prawa do renty oraz roszczenie o wymagalną rentę, czyli o zapłatę poszczególnych rat renty. Bieg przedawnienia roszczeń o zaległe raty rentowe nie może rozpocząć się wcześniej niż bieg przedawnienia roszczenia o prawo do renty (tak Sądu Najwyższy w wyroku z dnia 5 czerwca 1974 r., I PR 184/74). W konsekwencji, w terminie określonym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 2)">art. 442^{<!-- -->1}§ 2 k.c.</a> można wytoczyć powództwo o przyznanie renty w ogóle. Nie ma to jednak odniesienia do roszczeń o rentę za poszczególne okresy. Świadczenia w postaci poszczególnych rat renty mają charakter okresowy a nie jednorazowy, a zatem zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 k.c.</a> przedawnia się w okresie wynoszącym 3 lata. W tym stanie rzeczy uznać należy, że roszczenie o zasądzenie skapitalizowanej renty za okres poprzedzający 3 lata przed wniesieniem pozwu jest przedawnione. Skoro zatem powództwo zostało wytoczone w połowie lutego 2014 r., to roszczenie za okres od grudnia 2010 r. do połowy lutego 2011 r. jest niezasadne i w tej części podlega ono oddaleniu. Uwzględniając, że powodowi należała się renta w wysokości 856,47 zł miesięcznie, przy czym powód przyczynił się w 50 % do powstania szkody, to świadczenie przedawnione obejmuje kwotę 1.070,60 zł (428,24 zł x 2,5 miesiąca).</p> <p>Dalej idący zarzut przedawnienia nie jest zasadny. Strona pozwana przyjmuje bowiem, że przerwa biegu przedawnienia nastąpiła z datą doręczenia jej pozwu, a więc w maju 2014 r., podczas gdy stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 123;art. 123 § 1;art. 123 § 1 pkt. 1)">art. 123 § 1 pkt 1 k.c.</a>, bieg przedawnienia przerywa się m.in. przez każdą czynność przed sądem przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia. Tym samym dla oceny przedawnienia roszczenia ma znaczenie zdarzenie związane z samym wytoczeniem powództwa, a nie doręczeniem pozwu stronie pozwanej.</p> <p>Konkludując, apelacja strony pozwanej okazała się częściowo uzasadniona, co skutkowało zmianą orzeczenia w części dotyczącej skapitalizowanej renty poprzez zasądzenie w miejsce kwoty 15 416,55 zł, kwoty 14.345,95 zł.</p> <p>Powyższa zmiana nie przekłada się na zmianę rozstrzygnięcia o kosztach procesu między stronami. Niewielki jej zakres w stosunku do całości rozstrzygnięcia w przedmiocie roszczeń powoda, nie zmienia bowiem stosunkowego rozdzielenia kosztów postępowania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a>).</p> <p>Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Apelacyjny, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a>, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji.</p> <p>Zażalenie powoda nie jest uzasadnione. W sprawie nie zachodzą żadne szczególne okoliczności uzasadniające zastosowanie dla rozliczenia między stronami kosztów procesu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> i odstąpienie od obciążenia powoda tymi kosztami. W szczególności dla zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> nie jest wystarczające odwołanie się do sytuacji majątkowej i osobistej strony, lecz niezbędne jest wystąpienie także innych, szczególnych okoliczności. Zważyć zatem należy, że powód uległ stronie pozwanej w połowie dochodzonych żądań, a podstawową tego przyczyną było przyjęcie, że powód w 50 % przyczynił się do powstania szkody. W tym stanie rzeczy nie sposób dojść do przekonania, że charakter sprawy i szczególny charakter dochodzonych roszczeń uzasadnia odstąpienie od obciążenia powoda kosztami procesu.</p> <p>W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 2)">art. 397 § 2 k.p.c.</a>, zażalenie powoda oddalił.</p> <p>Uwzględniając, że apelacja strony powodowej okazała się częściowo uzasadniona, Sąd – na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 § 1 k.p.c.</a> – zniósł wzajemnie między stronami koszty postępowania apelacyjnego.</p> <p> <em> <!-- -->SSA Regina Kurek SSA Paweł Rygiel SSA Hanna Nowicka de Poraj</em> </p> </div>