I C 164/23

<p>Sygn. akt I C 164/23</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 10 grudnia 2024 r.</p> <p>Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny:<br/>Przewodniczący: sędzia Tadeusz Kotuk<br/> </p> <p>po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 grudnia 2024 r. w <span class="anon-block">G.</span> sprawy z powództwa <span class="anon-block">P. P.</span> przeciwko Polskiemu Biuru Ubezpieczycieli Komunikacyjnych w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>o podwyższenie renty i zapłatę</p> <p>I.  podwyższa rentę z tytułu zwiększonych potrzeb zasądzonej od pozwanego Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz powódki <span class="anon-block">P. P.</span> wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 20 lipca 2020 r. (sygn. akt I C 846/14) do następujących kwot miesięcznych:</p> <p>a.  4231,07 zł (cztery tysiące dwieście trzydzieści jeden złotych siedem groszy) płatnej do 10-go dnia każdego miesiąca, począwszy od 1 stycznia 2023 r. do 28 lutego 2023 r., wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w płatności poszczególnych rat do dnia zapłaty;</p> <p>b.  4193,12 zł (cztery tysiące sto dziewięćdziesiąt trzy złote dwanaście groszy) płatnej do 10-go dnia każdego miesiąca, począwszy od 1 marca 2023 r. do 30 czerwca 2023 r., wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w płatności poszczególnych rat do dnia zapłaty;</p> <p>c.  5105,12 zł (pięć tysięcy sto pięć złotych dwanaście groszy) płatnej do 10-go dnia każdego miesiąca, począwszy od 1 lipca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r., wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w płatności poszczególnych rat do dnia zapłaty;</p> <p>d.  5333,67 zł (pięć tysięcy trzysta trzydzieści trzy złote sześćdziesiąt siedem groszy) płatnej do 10-go dnia każdego miesiąca, począwszy od 1 stycznia 2024 r., wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w płatności poszczególnych rat do dnia zapłaty;</p> <p>II.  zasądza od pozwanego Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz powódki <span class="anon-block">P. P.</span> kwotę 4511,78 zł (cztery pięćset jedenaście złotych siedemdziesiąt osiem groszy) tytułem skapitalizowanej renty z tytułu zwiększonych potrzeb za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2022 r., wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od dnia 1 kwietnia 2023 r. do dnia zapłaty;</p> <p>III.  w pozostałym zakresie powództwo oddala;</p> <p>IV.  znosi pomiędzy stronami koszty procesu</p> <p>V.  pozostałymi nieuiszczonymi kosztami sądowymi obciąża ostatecznie Skarb Państwa – Sąd Rejonowy w Gdyni.</p> <p>Sygn. akt I C 164/23</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Stan faktyczny</p> <p>Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych jest odpowiedzialne względem <span class="anon-block">P. P.</span> za mogące się pojawiać w przyszłości skutki wypadku komunikacyjnego z dnia 18.10.2012 r.</p> <p> <em> <!-- -->Okoliczność bezsporna</em> </p> <p>Powódce dotychczas (od sierpnia 2020 r.) od pozwanego przysługiwała renta z tytułu zwiększonych potrzeb w kwocie 3.859,51 zł miesięcznie oraz (od lipca 2020 r.) płatna kwartalnie renta w wysokości 999,88 zł z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Przy czym stron zgodnie przyjmują, że renta ta jest w danej kwocie uiszczania <span class="underline"> <!-- -->miesięcznie</span>, a nie kwartalnie.</p> <p> <em> <!-- -->Okoliczności bezsporne (wyrok k. 15, por. również k. 345)</em> </p> <p>Rozwój choroby próchnicowej zębów u powódki nie był bezpośrednim wynikiem urazu komunikacyjnego, ale jest jedną z konsekwencji jego następstw, a konkretnie zwiększonym łaknieniem i zaburzeniami wydzielania śliny – wynikającymi z zażywania leków oddziałujących na układ nerwowy, a także skutkami objawów choroby psychicznej (schizofrenia paranoidalna), gdyż w przypadkach jej nasilenia pacjent nie jest w stanie oczyszczać zębów. W przypadku powódki dwa zęby wymagały leczenia kanałowego. Jeżeli zaś chodzi o kwestię leczenia ortodontycznego, to stwierdzonego obecnie tzw. zbaczania żuchwy mogło dość zarówno w wyniku przedmiotowego wypadku, jak i samoistnie – przed wypadkiem, a zasadniczą przyczyną trudności w ocenie jest brak wyjściowego opisu badania ortodontycznego sprzed wypadku.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: opinia ortodonty, k. 210-223</em> </p> <p>Otyłość powstała u <span class="anon-block">P. P.</span> była skutkiem leczenia farmakologicznego po przedmiotowym wypadku komunikacyjnym. Powódka powinna korzystać z pomocy dietetyka.</p> <p> <em> <!-- -->Dowód: opinia internisty, k. 246-253</em> </p> <p>W 2022 r. powódka uzyskała dodatkowe świadczenia z tytułu renty (tzw. 13 i 14 renta) z ZUS w kwocie łącznej kwocie 2.435,96 zł. Od 2023 r. 13 i 14 świadczenie dla emerytów i rencistów ma już charakter trwały, a nie epizodyczny i z tego tytułu otrzymała 2 x 1364,48 zł. Poza tym otrzymywała regularnie rentę z ZUS za 12 miesięcy.</p> <p> <em> <!-- -->Okoliczności bezsporne</em> </p> <p>Ocena dowodów</p> <p>Zeznania powódki i świadka są wiarygodne, jakkolwiek w kluczowych dla rozstrzygnięcia kwestiach nie posiadają wystarczającej wartości dowodowej, dotyczy to w szczególności kwestii „przesunięcia” żuchwy.</p> <p>Opinie biegłych są jasne, pełne i wewnętrznie niesprzeczne. Dokumentacja medyczna została przez biegłych wnikliwie i trafnie przeanalizowana.</p> <p>Kwalifikacja prawna</p> <p>Zasada odpowiedzialności pozwanego nie była kwestionowana, wynika z art. 123 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych […].</p> <dl> <dt>⚫</dt> <dd> <p>Renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy</p> </dd> </dl> <p>Jeżeli chodzi o żądanie zwiększenia renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (punkt 3 petitum pozwu), czyli od 1 stycznia 2023 r. na przyszłość oraz skapitalizowanej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy za okres roku 2022 (punkt 4 petitum żądania pozwu) – to roszczenie okazało się niezasadne. Tzw. 13 i 14 renta (emerytura) z ZUS jest normalnym składnikiem sumy świadczeń (dochodu) uzyskiwanego przez powódkę i doliczenie tych świadczeń do jej dochodu prowadzi do wniosku, że aktualna wysokość renty zasądzonej przez sąd pierwotnie z tytułu całkowitej niezdolności do pracy nie jest niższa od aktualnego urzędowego wskaźnika minimalnego wynagrodzenia za pracę. W roku 2022 r. minimalne wynagrodzenie za pracę netto wynosiło 2.363,57 zł miesięcznie. Suma za cały rok (12 miesięcy) to 28362,84 zł (netto). W 2022 r. powódka otrzymała łącznie rentę socjalną (netto) w kwocie 22892,36 zł (łącznie z 13 i 14 rentą) oraz rentę zasądzoną wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku (łącznie 11998,56 zł), a więc ogółem 34890,92 zł netto, czyli więcej, niż suma minimalnego wynagrodzenia za dany rok. Analogiczna sytuacja dotyczy roku 2023 r. i 2024 r. Wyrażony w pozwie pogląd prawny wyłączający z sumy otrzymywanych z ZUS części świadczeń rentowych (tzw. 13 i 14 emerytury, renty) jest błędny i niezgodny z rzeczywistością, bo świadczenia te – tak jak regularna renta za każde 12 miesięcy – składają się na dochód otrzymywany przez powódkę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Nic nie wskazuje, że po 2024 r. te świadczenia zostaną emerytom i rencistom odebrane. Z tych przyczyn orzeczono jak w punkcie III. sentencji na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442;art. 442 § 2)">art. 442 § 2 k.c.</a> </p> <dl> <dt>⚫</dt> <dd> <p>Renta z tytułu zwiększonych potrzeb</p> </dd> </dl> <p>Powództwo w tym zakresie było częściowo uzasadnione. Dotychczasowa renta miesięczna z tytułu zwiększonych potrzeb zasądzona wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku wynosiła 3.859,51 zł. Strony były w niniejszym procesie generalnie zgodne co do metodologii jej wyliczania, tj. w oparciu o cyklicznie zwiększaną urzędową minimalną stawkę godzinową (co ma odniesienie do kosztów opieki: 8 godzin dziennie), zryczałtowane koszty leczenia, rehabilitacji, transportu (259,51 zł miesięcznie) oraz – z drugiej strony – z uwzględnieniem (pomniejszająco) wzrostu dodatku pielęgnacyjnego do otrzymywanej przez powódkę renty z ZUS. Dodatek pielęgnacyjny wzrasta co rok od 1 marca (do lutego 2021 r. 229,91 zł [netto], od marca 2022 r. 256,44 zł [netto], od marca 2023 r. 294,39 zł [netto], od marca 2024 r. 330,07 zł [netto]). Z kolei minimalna stawka godzinowa wrastała w tym okresie następująco: w roku 2022 r. 19,70 zł, od 1 stycznia 2023 r. – 22,80 zł, od 1 lipca 2023 r. – 23,50 zł, od 1 stycznia 2024 r. – 27,70 zł, od 1 lipca 2024 r. – 28,10 zł. Tak więc marzec każdego roku oraz wymienione zmiany minimalnej stawki godzinowej wpływają na zmianę zwaloryzowanej renty należnej powódce. Ponadto pomniejszająco wpływa uzyskiwane przez powódkę świadczenie uzupełniające z ZUS z tytułu niezdolności do samodzielnej egzystencji (500 zł miesięcznie, k. 146). Od strony metodologicznej należy zauważyć, że przy wyliczeniach brano pod uwagę minimalną stawkę godzinową w ujęciu brutto, gdyż nie miała ona możliwości pomniejszania wydatków na usługi opiekuńcze, z jej punktu widzenia realny wydatek, to wydatek brutto, a nie netto. Tak więc zwaloryzowana renta z tytułu zwiększonych potrzeb wynosić winna za:</p> <dl> <dt>⚫</dt> <dd> <p>styczeń-luty 2022 r. 4257,60 zł (=240*19,7+259,51-500-229,91),</p> </dd> <dt>⚫</dt> <dd> <p>marzec-grudzień 2022 r. - 4231,07 zł (=240*19,7+259,51-500-256,44),</p> </dd> <dt>⚫</dt> <dd> <p>styczeń-luty 2023 r. – bez zmian,</p> </dd> <dt>⚫</dt> <dd> <p>marzec-czerwiec 2023 r. 4193,12 zł (=240*19,7+259,51-500-294,39),</p> </dd> <dt>⚫</dt> <dd> <p>lipiec-grudzień 2023 r. - 5105,12 zł (=240*23,5+259,51-500-294,39),</p> </dd> <dt>⚫</dt> <dd> <p>styczeń-luty 2024 r. - 6113,12 zł (=240*27,7+259,51-500-294,39),</p> </dd> <dt>⚫</dt> <dd> <p>marzec-czerwiec 2024 r. - 6077,44 zł (=240*27,7+259,51-500-330,07),</p> </dd> <dt>⚫</dt> <dd> <p>lipiec-grudzień 2024 r. 6173,44 zł (=240*28,1+259,51-500-330,07).</p> </dd> </dl> <p>Jak łatwo zauważyć, wzrost następowałby cyklicznie aż do lipca 2024 r., jednak powództwo nie zostało w toku procesu rozszerzone, a sąd musiał uwzględnić treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 321)">art. 321 k.p.c.</a>, nie mogąc orzekać ponad żądanie. Ostatecznie więc uwzględniono częściowo powództwo w zakresie skapitalizowanej renty na zwiększone potrzeby za rok 2022 r. (pkt 2 petitum pozwu) do sumy 4511,78 zł (=(<span class="anon-block"> (...)</span>,60*2)+(<span class="anon-block"> (...)</span>,07*10)-(<span class="anon-block"> (...)</span>,51*12)) – punkt II. sentencji) oraz w punkcie I. zwiększono wysokość renty żądanej na przyszłość – do osiągnięcia granic żądania pozwu (tj. sumy 5333,67 zł od 1 stycznia 2024 r., od tej daty renta mogła – gdyby należycie rozszerzono powództwo – wynosić 6113,12 zł). Orzeczenia te zapadły na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442;art. 442 § 2)">art. 442 § 2 k.c.</a> </p> <dl> <dt>⚫</dt> <dd> <p>Pozostałe żądania</p> </dd> </dl> <p>Powództwo w pozostałym zakresie jest bezzasadne jako nieudowodnione. Kwestia ortodontyczna – jak wynika z opinii biegłego ortodonty – nie jest jednoznaczna w kontekście związku przyczynowo-skutkowego. Rysuje się tu jedynie pewne prawdopodobieństwo. Zeznania świadka i powódki w tej kwestii są po prostu niewystarczające jako zbyt ogólne. Jest wiele osób, które mają problemy ortodontyczne nie będąc ich świadomymi.</p> <p>Kwestia pozostałych kosztów leczenia dentystycznego (leczenia kanałowego zębów trzonowych) nie została udokumentowana konkretnymi wydatkami (tj. dającymi się przypisać temu właśnie aspektowi leczenia).</p> <p>Koszty dietetyka – co należy podkreślić, są uwzględnione w orzekaniu o rencie z tytułu zwiększonych potrzeb miesięcznym (ryczałt miesięczny 259,51 zł), co oznacza, że ich odrębne dochodzenie w niniejszym procesie jest bezskuteczne lub też powinno być należycie zaprezentowane w pozwie (tj. powinno być jasno wyjaśnione, w jakim zakresie koszty te są poniesione z renty i czy nie jest ona wystarczająca na ich pełne pokrycie w dłuższej perspektywie czasowej, np. za rok lub półrocze), a tak się nie stało. Inną kwestią jest to, że koszty dietetyka będą maleć, skoro z opinii biegłego internisty wynika, że problem otyłości został już w dużej mierze opanowany. Mogą w przyszłości występować, ale z pewną regresją (nie tak często, w zależności od potrzeb). Z tych przyczyn w omawianym zakresie powództwo także zostało oddalone – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 444;art. 444 § 1)">art. 444 § 1 k.c.</a> <em> <!-- -->a contrario</em> (punkt III. sentencji).</p> <p>Koszty</p> <p>Z uwagi na zbliżony pomiędzy stronami rozkład wygranej/przegranej oraz fakt, że na wynik procesu w zasadniczej mierze wpływ miała ewidentnie niezasadna argumentacja strony powodowej (chodzi o głównie o konsekwentne wykluczanie z dochodu powódki istotnej części otrzymywanych świadczeń z ZUS), z drugiej strony – poglądy i wywody strony pozwanej były praktycznie w całości słuszne, logiczne i wyważone (bez zbędnego negowania szeregu faktów) – koszty procesu zniesiono z uwzględnieniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> (punkt IV. sentencji).</p> <p>Z uwagi na szczególną sytuację powódki (zdrowotną i osobistą) ostatecznie nieuiszczonymi kosztami sądowymi obciążono Skarb Państwa – na mocy art. 113 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (punkt V.).</p> </div>