I Ns 360/15
Sądy powszechne2016-12-29
Sygnatura
I Ns 360/15
Data orzeczenia
2016-12-29
Rodzaj
DECISION
Sędziowie
Anna Wołujewicz (PRESIDING_JUDGE)
Podstawa prawna
Treść orzeczenia
<p>Sygn. akt: I Ns 360/15</p>
<div>
<h2>POSTANOWIENIE</h2>
<p>Dnia 29 grudnia 2016 r.</p>
<p>Sąd Rejonowy w Człuchowie I Wydział Cywilny w składzie następującym:</p>
<p>Przewodniczący SSR Anna Wołujewicz</p>
<p>Protokolant pracownik biurowy Magdalena Sadowska</p>
<p>po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2016 r. w Człuchowie na rozprawie sprawy</p>
<p>z wniosku <em>
<!-- -->
<span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">G.</span>
</em>
</p>
<p>z udziałem <em>
<!-- -->
<span class="anon-block">Z. Ś.</span>, <span class="anon-block">T. Ś.</span>
</em>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->o zasiedzenie służebności</em>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->p o s t a n a w i a:</strong>
</p>
<p>1.
oddalić wniosek,</p>
<p>2.
zasądzić od wnioskodawcy <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">G.</span> solidarnie na rzecz uczestników <span class="anon-block">Z. Ś.</span> i <span class="anon-block">T. Ś.</span> kwotę 257 zł (dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.</p>
<p>Sygn. akt I Ns 360/15</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>
<span class="anon-block"> (...) SA</span> w <span class="anon-block">G.</span> wniósł o stwierdzenie, że nabył z dniem 1 stycznia 2002 roku przez zasiedzenie służebność gruntową o treści służebności przesyłu obciążającą nieruchomość gruntową położoną w <span class="anon-block">J.</span> stanowiącą <span class="anon-block">działkę ewidencyjną o numerze (...)</span>, dla której Sąd Rejonowy w Człuchowie prowadzi księgę wieczystą kw. nr <span class="anon-block"> (...)</span> ( zwanej dalej z nieruchomością obciążoną), polegającą na prawie korzystania z nieruchomości obciążonej poprzez utrzymanie, eksploatowanie, konserwację i naprawianie urządzeń linii elektroenergetycznej napowietrznej niskiego napięcia 0,4 kv. wraz ze słupami oraz wejście i wjazd na nieruchomość obciążoną w każdej chwili w okresie trwania służebności, w celu wykonania niezbędnych robót związanych z utrzymaniem konserwacją, naprawą i eksploatacją linii elektroenergetycznej napowietrznej niskiego napięcia 0.4 kv wraz ze słupami, w szczególności wejścia i wjazdu na teren nieruchomości obciążonej sprzętem także ciężkim ( takim jak samochody ciężarowe i koparki).</p>
<p>W uzasadnieniu wniosku wskazano, że prawo własności ww. nieruchomości przysługuje uczestnikom postępowania <span class="anon-block">Z. Ś.</span> i <span class="anon-block">T. Ś.</span>. Znajdujące się na nich elementy infrastruktury elektroenergetycznej w postaci linii elektroenergetycznej niskiego napięcia należą do <span class="anon-block"> (...) SA</span> w <span class="anon-block">G.</span>. Wyjaśniono również, że linia ta przebiegająca przez nieruchomość uczestników została wybudowana w latach 1977-1981 na podstawie prawomocnej decyzji administracyjnej.</p>
<p>Wnioskodawca powołał się na treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 292)">art. 292 k.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 305;art. 72)">art. 305 oraz 72 k.c.</a> W uzasadnieniu wniosku przywołano orzecznictwo Sądu Najwyższego, które dopuszcza nabycie w drodze zasiedzenia służebności odpowiadającej treści służebności przesyłu na rzecz <span class="anon-block"> przedsiębiorstwa (...) SA</span> w <span class="anon-block">G.</span>. Podkreślono, że korzystanie z przedmiotowych urządzeń przejawia się przede wszystkim w przesyle prądu poprzez urządzenia znajdujące się na przedmiotowych nieruchomościach. Według przedsiębiorstwa od grudnia 1981 r. korzysta on nieprzerwanie z ww. urządzeń, przesyłając prąd poprzez urządzenia znajdujące się na przedmiotowej nieruchomości i na nieruchomościach sąsiadujących oraz na dokonywaniu cyklicznych oględzin linii. Wnioskodawca powołał się również na przekształcenia wnioskodawcy i jego poprzedników prawnych podkreślając, iż jest następcą prawnym <span class="anon-block"> przedsiębiorstwa państwowego Zakład (...)</span>, które przekształcono w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa. Spółka uległa przekształceniu na spółkę akcyjną pod <span class="anon-block"> firmą (...) SA</span> w wyniku połączenia spółek w trybie określonym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 492;art. 492 § 1)">art. 492 § 1 k.s.h.</a> Wskazano, że dobra wiara posiadacza służebności wynika, w niniejszej sprawie, z przekonania o służącym prawie do korzystania z urządzeń elektroenergetycznych posadowionych na nieruchomości uczestników postępowania, które miało podstawę prawną w przepisach obowiązujących w czasie obejmowania w posiadanie: <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970540348" title="Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne - Dz. U. z 1997 r. Nr 54, poz. 348 ()">ustawy z dnia 28 czerwca 1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli – Prawo energetyczne</a> z dnia 5 grudnia 1997 r. oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19510380284" title="Dekret z dnia 30 czerwca 1951 r. o obowiązku świadczeń w naturze na niektóre cele publiczne - Dz. U. z 1951 r. Nr 38, poz. 284 ()">dekretu z dnia 30 czerwca 1951 r. o obowiązku świadczeń w naturze na niektóre cele publiczne</a>.</p>
<p>Uczestnicy postępowania <span class="anon-block">Z.</span> i <span class="anon-block">T. Ś.</span> w odpowiedzi na wniosek wnieśli o jego oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazali, że są właścicielami przedmiotowej nieruchomości, która została bezumownie zabudowana przez wnioskodawcę urządzeniami elektroenergetycznymi w celu prowadzenia działalności komercyjnej. <span class="anon-block">Działka nr (...)</span>, na której posadowiono urządzenia, wykorzystywana jest na cele rolne, ale sposób usytuowania urządzeń uniemożliwia racjonalne gospodarcze wykorzystanie całego gruntu oraz wiąże się z ponoszeniem zwiększonych nakładów i kosztów na zabiegi agrotechniczne na niezajętym przez urządzenia obszarze. Według uczestników, posadowienie 10 żelbetowych słupów energetycznych pojedynczych i podwójnych wraz z linią energetyczną oraz pasem eksploatacyjnym, wyłączył z produkcji rolnej znaczny areał ziemi ornej, a ponadto stwarza potencjalne zagrożenie bezpieczeństwa właścicieli i ich mienia. Jak wynika z pisma uczestnicy wielokrotnie występowali do wnioskodawcy o niezwłoczne uregulowanie posiadania oraz kwestii związanych z przesunięciem do granic działki najbardziej uciążliwych dla właścicieli urządzeń elektroenergetycznych oraz podpisanie stosownej umowy dotyczącej dzierżawy gruntu. Z uwagi na brak możliwości polubownego rozwiązania sporu pozwem z dnia 30 czerwca 2014 ponownie wystąpili na drogę sądową, domagając się zasądzenia od wnioskodawcy wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z gruntu za okres od 1 stycznia 2008 do dnia 30 czerwca 2014. Prawo uczestników do domagania się wynagrodzenia zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Człuchowie w dniu 29 marca 2012 r. Obecnie - tak jak poprzednio - nie uwzględniają oni zarzutów co do zasiedzenia służebności przesyłu. Wskazano również, ze wnioskodawca nie przedstawił okoliczności faktycznych jak i dowodów, które wskazywałyby, że doszło do zasiedzenia służebności gruntu przy występowaniu dobrej wiary w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 7)">art. 7 k.c.</a> Zdaniem uczestników we wniosku skoncentrowano się tylko na powielaniu poglądów doktryny i judykatury na temat instytucji zasiedzenia, wejścia w posiadanie, dobrej wiary i złej wiary, możliwości doliczenia okresu posiadania poprzedników i.t.d. Uczestnicy podkreślili, że poza dokumentami dotyczącymi przekształceń organizacyjno-prawnych, wnioskodawca nie przedstawił żadnych wniosków dowodowych wykazujących termin posadowienia urządzeń, termin oddania do eksploatacji i rozpoczęcie korzystania. Brak jest planu realizacyjnego, protokołów z rozruchu, protokołu odbioru i oddania do eksploatacji linii przebiegającej przez działkę. Podkreślono, że dokumenty są nieczytelne, bez dat ich wydania i nie wiadomo jakie okoliczności mają dowodzić. Ponadto zakwestionowali samoistne posiadanie przedmiotowych urządzeń przez wnioskodawcę. Wskazano również, że działkę nabyli w 1997 r. bez jakichkolwiek obciążeń i ciężarów, toteż wystąpienie z pozwem o zapłatę z dnia 6 września 2008 spowodowało skuteczne przerwanie biegu terminu zasiedzenia.</p>
<p>Sąd ustalił następujący stan faktyczny:</p>
<p>Na <span class="anon-block">działce nr (...)</span>, położonej w miejscowości <span class="anon-block">J.</span>, stanowiącej obecnie własność uczestników postepowania <span class="anon-block">Z.</span> i <span class="anon-block">T. Ś.</span> przebiega linia niskiego napięcia 0,4 kv,</p>
<p>
<em>
<!-- -->bezsporne ponadto dowód: odpis kw k. 28-41, mapa k. 42, decyzja k. 47, zeznania świadka <span class="anon-block">M. P.</span> k. 120-121, </em>
</p>
<p>
<span class="anon-block">Działka nr (...)</span> położona jest w obszarze wiejskim i stanowi grunty orne. Na działce znajduje się napowietrzny kabel energetyczny linii niskiego napięcia, rozpięty na jedenastu słupach.</p>
<p>
<em>
<!-- -->bezsporne, opina biegłego k. 143-146</em>
</p>
<p>Powyższe urządzenia pierwotnie należały do <span class="anon-block"> Zakładów (...)</span> z siedzibą w <span class="anon-block">B.</span>. Zarządzeniem z dnia 10 maja 1978r. wyodrębniono <span class="anon-block"> Zakład (...)</span>, który działał w <span class="anon-block"> (...) Zakładów (...)</span> z siedzibą w <span class="anon-block">B.</span>.</p>
<p>
<em>
<!-- -->dowód: zarządzenie k. 52—54</em>
</p>
<p>Zarządzeniem numer nr 57 Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1989 r. utworzone zostało z dniem 31 grudnia 1989 r. przedsiębiorstwo państwowe pod <span class="anon-block"> firmą Zakład (...)</span> z siedzibą w <span class="anon-block">S.</span>,</p>
<p>
<em>
<!-- -->dowód zarządzenie k. 71-79, </em>
</p>
<p>W dniu 9 lipca 1993r. przedsiębiorstwo państwowe pod <span class="anon-block"> firmą Zakład (...)</span> z siedzibą w <span class="anon-block">S.</span> zostało przekształcone w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa działającą pod <span class="anon-block"> firmą Zakład (...) Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block">S.</span>, nastąpiło również przejęcie mienia.</p>
<p>
<em>
<!-- -->dowód: zarządzenie k. 55-57, akt notarialny k. 58-69, postanowienie k. 70</em>
</p>
<p>W dniu 26 listopada 2004r. nastąpiło w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 492;art. 492 § 1;art. 492 § 1 pkt. 1)">art. 492 § 1 pkt 1 k.s.h.</a>, przeniesienie całego majątku <span class="anon-block"> Zakładu (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">S.</span> na <span class="anon-block"> (...) SA</span>, która zmieniła nazwę na <span class="anon-block"> (...) Spółka Akcyjna</span>.</p>
<p>
<em>
<!-- --> dowód odpis KRS k. 11-27</em>
</p>
<p>Uczestnik postępowania <span class="anon-block">Z. Ś.</span> w dniu 11 września 2008 r. wniósł do Sądu Rejonowego w Człuchowie przeciwko wnioskodawcy <span class="anon-block"> (...) SA</span> w <span class="anon-block">S.</span> pozew o zapłatę kwoty 15.456 zł. tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości gruntowej m.in. <span class="anon-block">działki nr (...)</span> w okresie od 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. Wyrokiem w sprawie o sygn. akt I C 114/08 Sąd Rejonowy w Człuchowie zasądził od wnioskodawcy na rzecz uczestników kwotę 1.613 zł. tytułem dochodzonego wynagrodzenia.</p>
<p>
<em>
<!-- -->bezsporne , ponadto dowód pozew k. 2, wyrok k. 491, k. 476 uzasadnienie k. 408-409, k. 479-489 akt SR w Człuchowie I C 114/08 </em>
</p>
<p>Sąd zważył co następuje:</p>
<p>
<em>
<!-- -->W </em>niniejszej sprawie wnioskodawca domagał się stwierdzenia, że nabył przez zasiedzenie służebność gruntową odpowiadającą treści służebności przesyłu, obciążającą nieruchomość uczestników postepowania <span class="anon-block">T.</span> i <span class="anon-block">Z. Ś.</span>.</p>
<p>W ocenie Sądu przedmiotowy wniosek należy uznać za niezasadny.</p>
<p>Na wstępie należy stwierdzić, ze przepisy dotyczące służebności przesyłu weszły w życie z dniem 3 sierpnia 2008 r. na mocy ustawy z dnia 30 maja 2008r. o zmianie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">ustawy kodeks cywilny</a> oraz niektórych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 731), jednakże już wcześniej w przypadkach wystąpienia służebności odpowiadających treścią służebności przesyłu, utrwalone było stanowisko, ze należy stosować w takim wypadku, ogólne przepisy o służebnościach gruntowych. Podkreślić należy, że możliwość zasiedzenia przez przedsiębiorstwo służebności o treści odpowiadającej służebności przesyłu, została przesądzona w orzecznictwie Sądu Najwyższego i obecnie, pomimo stanowiska uczestników, możliwość ta nie budzi wątpliwości (<em>
<!-- -->por. uchwała SN 07.10.2008r, III CZP 89/08, postanowienie SN 13.06.13; IV CSK 672/13, postanowienie SN z dnia 4 października 2006r.; II CSK 119/06</em>).</p>
<p>Treścią służebności przesyłu jest korzystanie przez przedsiębiorcę, w oznaczonym zakresie z cudzej nieruchomości (nieruchomości obciążonej), w zakresie niezbędnym dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania urządzeń przesyłowych (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 305(1))">art. 305<sup>
<!-- -->1</sup> k.c.</a> in fine). Wykonanie (zainstalowanie) tych urządzeń wiąże się - w sensie skutków - z ich trwałym fizycznie oraz ustawicznym połączeniem z obciążoną nieruchomością gruntową. Właściciel gruntu musi więc znosić istnienie cudzych urządzeń. W praktyce oznacza to możliwość wejścia przez przedsiębiorcę na cudzy grunt obciążony służebnością w celu posadowienia tam urządzeń przesyłowych, usunięcia ich awarii, przeprowadzenia konserwacji czy też modernizacji. W związku z powyższym służebność przesyłu daje uprawnionemu, w pewnym ograniczonym zakresie, władztwo nad cudzą nieruchomością. Ogranicza prawa własności właściciela nieruchomości przez ustanowienie trwałego obowiązku znoszenia przez niego w sferze, w której może być wykonywana własność <em>
<!-- -->(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2011 r., IV CSK 303/10, nie publ.).</em>
</p>
<p>W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości fakt ,że źródłem powstania służebności gruntowej jaki i służebności przesyłu może być także zasiedzenie.</p>
<p>Ww. ustawa z dnia 30 maja 2008r. nie zawiera przepisów przejściowych w zakresie służebności przesyłu, a tym samym należy przyjąć, w sprawach o zasiedzenie, w przypadku dotyczącym korzystania z urządzeń przesyłowych, że <span class="underline">
<!-- -->jeżeli termin prowadzący do zasiedzenia służebności upłynął przed dniem 3 sierpnia 2008 r. (przed wejściem w życie ustawy z dnia 30 maja 2008 r.), to sąd stwierdzi nabycie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu (na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 292)">art. 292 k.c.</a>), jeżeli zaś po tej dacie - sąd stwierdzi zasiedzenie służebności przesyłu (na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 305(1))">art. 305<sup>
<!-- -->1 </sup>k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 305(4))">art. 305<sup>
<!-- -->4 </sup>k.c.</a>). </span>
</p>
<p>W niniejszej sprawie wnioskodawca domagał się stwierdzenia, że nabył przez zasiedzenie służebność gruntową odpowiadającej treści służebności przesyłu.</p>
<p>Nadmienić należy, ze zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 610;art. 610 § 1)">art. 610 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 677)">art. 677 k.p.c.</a> zakres nie związania sądu żądaniem w postępowaniu o stwierdzenie zasiedzenia dotyczy możliwości określenia innego nabywcy, innej daty nabycia, ewentualnie innego ograniczonego przedmiotowo zakresu nabycia własności. Nie obejmuje natomiast możliwości orzekania o innym przedmiocie ani o innym prawie. W tym zakresie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> w postępowaniu procesowym odpowiednie zastosowanie znajduje <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 321;art. 321 § 1)">art. 321§ 1 k.p.c.</a> (<em>
<!-- -->postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13.10.2010r. I CSK 582/09</em>).</p>
<p>W świetle powyższego <span class="underline">
<!-- -->naruszeniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 321)">art. 321</a> §. 1 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a> byłoby orzeczenie o nabyciu przez wnioskodawcę służebności odpowiadającej treści służebności przesyłu w sytuacji, gdy przedmiotem żądania wnioskodawcy było żądanie zasiedzenia służebności przesyłu i odwrotnie </span>(<em>
<!-- -->por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 2010 r. IV CSK 506/11</em>).</p>
<p>Dokonując analizy żądania zależy stwierdzić, ze na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 292)">art. 292 kc</a> służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie, gdy polega ona na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia, natomiast w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 172)">art. 172 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 292;art. 292 zd. 2)">art. 292 zd. 2 k.c.</a> posiadacz służebności nie mający do niej tytułu prawnego nabywa przez zasiedzenie służebność, jeżeli nabył posiadanie w dobrej wierze i jest jej posiadaczem nieprzerwanie od lat dwudziestu, a gdy jest posiadaczem w złej wierze, nabywa służebność po upływie lat trzydziestu. W związku z powyższym możliwe jest zatem zasiedzenie służebności gruntowej, pod warunkiem, że mamy do czynienia z korzystaniem z cudzej nieruchomości i musi ono łączyć się z istnieniem trwałego i widocznego urządzenia. Obok ww. korzystania konieczną przesłanką do nabycia służebności w drodze zasiedzenia jest upływ czasu. Jest on różny w zależności od tego czy mamy do czynienia z dobrą czy złą wiarą. Dopiero po upływie tych terminów nastąpi zasiedzenie służebności. Zgodnie z utrwalonym poglądem, dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu posiadacza, że przysługuje mu wykonywane przez niego prawo.</p>
<p>Zgodnie z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 352;art. 352 § 1)">art. 352 § 1 k.c.</a> posiadaczem służebności jest ten, kto faktycznie korzysta z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności, a do posiadania służebności przesyłu stosuje się przepisy o posiadaniu rzeczy.</p>
<p>Posiadanie służebności jest odrębną postacią posiadania niż posiadanie rzeczy. Nie obejmuje ono władania rzeczą, ale następuje faktyczne korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści określonej służebności. Posiadanie rozciąga się na nieruchomość i jej części składowe, a skoro za części składowe uważane są prawa związane z własnością, to posiadacz nieruchomości uprawniony jest do posiadania służebności związanych z nieruchomością władnącą (<em>
<!-- -->por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 20 maja 2014 r. I ACa 1433/13</em>). Na posiadanie służebności składają się dwa elementy: fizyczny, który wyraża się w korzystaniu z rzeczy w zakresie odpowiadającym treści służebności przesyłu oraz element psychiczny, który wyraża się w psychicznym nastawieniu do wykonywania władztwa (władanie dla siebie). Podkreślić należy, ze element psychiczny nie polega tyko na wewnętrznym przekonaniu, psychicznym odczuciu posiadacza o tym, ze włada daną rzeczą, ale także na tym, ze władztwo to musi być zamanifestowane na zewnątrz.</p>
<p>W toku postępowania nie był kwestionowany fakt, że nad powierzchnią działek należących do uczestników znajdują się trwałe i widoczne urządzenia w postaci urządzeń służących do przesyłu energii elektrycznej, które zostały opisane we wniosku.</p>
<p>Zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie było ustalenie momentu, od którego liczyć należy termin zasiedzenia, a więc objęcie przez przedsiębiorstwo przesyłowe posiadania służebności. Objęcie w posiadanie służebności gruntowej odpowiadającej obecnie służebności przesyłu najczęściej następowało w związku z wejściem na cudzy grunt w celu budowy trwałych i widocznych urządzeń.</p>
<p>Z wniosku wynika, że przez przedmiotową działkę przebiega napowietrzna linia energetyczna, którą przesyłana jest energia elektryczna, która jest w posiadaniu wnioskodawcy <strong>
<!-- -->od 31 grudnia 1981</strong> r. i od tej daty rozpoczął wnioskodawca obliczać okres zasiedzenia. Z materiału dowodowego wynika, ze urządzenia zostały posadowione na nieruchomości nie później niż w dacie wskazanej przez przedsiębiorstwo. W związku z powyższym nie budzi wątpliwości fakt, ze nad powierzchnią działki należącej do uczestników znajdują się przedmiotowe urządzenia i nie zmieniano ich położenia. Z dokumentów i z zeznań świadka <span class="anon-block">M. P.</span> wynika, ze urządzenie te istnieją co najmniej od 1979 r. Z materiału dowodowego tj dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę wynika, że urządzenia przesyłowe znajdują się na działkach od 1979r. Z dokumentu decyzji (k. 47) wynika, ze plan realizacyjny na budowę linii zatwierdzono 27 listopada w 1981r. Z karty ewidencyjnej (k. 49) wynika, ze linię wybudowano w 1979 r. Okoliczności powyższe potwierdził świadek <span class="anon-block">M. P.</span>, którego zeznania były rzeczowe, logiczne, konsekwentne i spójne z pozostałym materiałem dowodowym zebranym w sprawie. Podkreślić należy, ze nie było jakichkolwiek dowodów przeciwnych, co przesądzało – w ocenie Sądu, ze brak jest podstaw aby odmówić ww. dowodom wiary. W związku z powyższym Sąd przyjął – zgodnie z wnioskiem – że wnioskodawca korzystał z urządzeń nie później niż od 31 grudnia 1981 r.</p>
<p>Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy nie ma wątpliwości że wnioskodawca i poprzednicy korzystali w sposób stały i nieprzerwany z biegnących nad gruntem widocznych urządzeń (linii napowietrznych) do przesyłu energii elektrycznej. Świadek <span class="anon-block">M. P.</span> zeznał, ze poprzez te urządzenia stale przesyłana jest energia elektryczna, dokonywane są bieżące naprawy i konserwacje. Oględziny linii przeprowadzane są cyklicznie w odstępach 5 letnich.</p>
<p>Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, to w celu rozpoznania wniosku należało następnie rozstrzygnąć czy poprzednicy prawni wnioskodawcy korzystali z gruntów w dobrej czy złej wierze. Należy podkreślić, że pomimo domniemania wynikającego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 7)">art. 7 k.c.</a>, na który powołał się wnioskodawca, to z reguły przedsiębiorca - posiadacz służebności przesyłu, który nie legitymuje się uprawnieniem do ingerowania w sferę cudzej własności nieruchomości dla bieżącego utrzymania urządzeń przesyłowych, korzysta z tej nieruchomości w złej wierze <em>
<!-- -->(por. uchwała SN z dnia 17 czerwca 2005 r.; III CZP 29/05, wyrok SN z dnia 29 stycznia 2008 r., IV CSK 410/07 wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 2009 r. II CSK 459/08</em>). W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że nie uregulowanie po zmianach własnościowych kwestii korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela, który staje się od tego momentu cudzą nieruchomością, oznacza brak tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości w zakresie posadowionych na niej urządzeń przesyłkowych należących do dotychczasowego właściciela gruntu. (<em>
<!-- -->por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 września 2013 roku - V CSK 440/12.)</em>
</p>
<p>Podkreślić również należy, że dla ustanowienia ograniczonego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawa rzeczowego</a>, a więc prawa, którego stwierdzenia zasiedzenia domaga się wnioskodawca, dla jego powstania wymagana jest dla oświadczenia woli właściciela, który prawo ustanawia, forma aktu notarialnego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 245;art. 245 § 2)">art. 245 § 2 k.c.</a>). Zgodzić należy się ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, że korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności gruntowej na podstawie oświadczenia bez zachowania formy aktu notarialnego jest posiadaniem tej służebności w złej wierze (<em>
<!-- -->por. postanowienie z dnia 14 stycznia 1977 roku <span class="anon-block"> (...)</span> 309/76 oraz wyrok z dnia 4 lutego 1988 roku IV CR 45/88</em>). Skoro do posiadania służebności odpowiadającej treści służebności przesyłu przed wprowadzeniem do regulacji kodeksowej służebności przesyłu, stosowane były wyłącznie przepisy o służebności gruntowej, brak jest podstaw, aby inaczej oceniać źródło powstania tego rodzaju służebności. Brak zachowania formy notarialnej oświadczenia dla ustanowienia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawa rzeczowego</a> nie może uzasadniać przyjęcia dobrej wiary przy obejmowaniu w posiadanie. Okoliczności objęcia służebności w posiadanie w żaden sposób nie usprawiedliwiały przekonania iż prawo o treści służebności przedsiębiorstwu przesyłowemu przysługiwało, a więc że wykonując te uprawnienia nie narusza cudzego prawa. Ustalony sposób wejścia w posiadania urządzeń przesyłowych oraz służebności ich dotyczących w pełni uzasadnia obalenie domniemania wynikającego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 7)">art. 7 k.c.</a> <em>
<!-- -->(postanowienie Sąd Najwyższy z dnia 6 września 2013 roku - V CSK 440/12 </em>) W ocenie Sądu tylko decyzja bądź zgoda właściciela (wyrażona w formie aktu notarialnego) mogła usprawiedliwić przekonanie, że dysponuje on częścią nieruchomości należącej do osoby trzeciej, zgodnie z prawem. W ocenie Sądu wnioskodawca nie przedstawił żadnych okoliczności, które uzasadniałyby usprawiedliwione okolicznościami przekonanie, ze wykonywane prawo mu przysługuje. Powołanie się ogólnie w niniejszej sprawie na domniemanie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 7)">art. 7 k.c.</a> , to za mało w ocenie Sadu, albowiem biorąc powyższe pod uwagę brak jest podstaw aby uznać dobrą wiarę. Brak własnego tytułu oraz tytułu uprawniającego do korzystania z tych gruntów przez poprzednika prawnego wyłącza dobrą wiarę, skoro powinien wzbudzić poważne wątpliwości odnośnie do tego, czy posiadaczowi przysługuje prawo do korzystania z rzeczy w dotychczasowym zakresie.</p>
<p>W związku z powyższym, w ocenie Sądu brak jest jakichkolwiek podstaw aby uznać objęcie w posiadanie tej służebności w dobrej wierze przez poprzednika prawnego wnioskodawcy i 20-letni okres zasiedzenia wynikający z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 172;art. 172 § 1)">art. 172 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 305(4))">art. 305<sup>
<!-- -->4</sup> k.c.</a> przy zastosowaniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 292)">art. 292 k.c.</a> Należy stwierdzić, ze w niniejszej sprawie mamy do czynienia ze złą wiarą, czyli 30-letnim okresem zasiedzenia.</p>
<p>W związku z powyższym uwzględniając okres posiadania służebności o treści odpowiadającej służebności przesyłu poprzedników prawnych wnioskodawcy jak i wnioskodawcy zasiedzenie przedmiotowej służebności mogło by nastąpić dopiero po 1 stycznia 2012 roku, a tym samym nie mogło dojść do zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadające służebności przesyłu, o co wnosił wnioskodawca. W związku z powyższym wniosek należało oddalić.</p>
<p>Ponadto należy wskazać, że pozwem, który w dniu 11 września 2008 r. uczestnicy wnieśli do Sądu Rejonowego w Człuchowie przeciwko wnioskodawcy <span class="anon-block"> (...) SA</span> w <span class="anon-block">S.</span> o zapłatę tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości gruntowej m.in. <span class="anon-block">działki nr (...)</span> w okresie od 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 grudnia 2007 r., doszło tym samym do skutecznego przerwania biegu - <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 123)">art. 123 k.k</a> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (§ 1;§ 1 pkt. 1)">§ 1 pkt 1 k.c.</a> <em>
<!-- -->(por. S.N. postanowienie z dnia 22 stycznia 2010 r., sygn. akt V CSK 239/09, postanowienie z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt IV CSK 30/13)</em>. Nadmienić należy, ze wyrokiem w ww. sprawie o sygn. akt I C 114/08 Sąd Rejonowy w Człuchowie uwzględnił w części przedmiotowe roszczenie.</p>
<p>O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 3)">art. 520 § 3 k.p.c.</a>, dlatego też . z uwagi na fakt, ze interesy wnioskodawcy i uczestnika postępowania w niniejszej sprawie były sprzeczne, zasadnym było zasądzić od wnioskodawcy zwrot poniesionych przez uczestnika postępowania kosztów postępowania. Wobec powyższego po stronie uczestnika postępowania do kosztów niezbędnych poniesionych w toku niniejszego postępowania należało zaliczyć: kwotę 240,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego – zgodnie z § 8 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tj. Dz.U. z 2013r. poz. 461 z póź. zmian.) oraz kwotę 17,00 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.</p>
</div>