IV P 45/16

Sądy powszechne2016-12-29

Sygnatura

IV P 45/16

Data orzeczenia

2016-12-29

Rodzaj

SENTENCE

Sędziowie

Andrzej Matkiewicz (PRESIDING_JUDGE)

Podstawa prawna

art.18^3^ K.P.

Streszczenie

bez tezy

Treść orzeczenia

Sygn. akt IV P-upr 45/16 <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> Dnia 29 grudnia 2016 r. Sąd Rejonowy IV Wydział Pracy w K. w składzie następującym: <table> <colgroup> <col width="167"/> <col width="442"/> </colgroup> <tr> <td> Przewodniczący: </td> <td> SSR Andrzej Matkiewicz </td> </tr> <tr> <td> Protokolant: </td> <td> st. sekr. sądowy Elżbieta Marciniak </td> </tr> </table> po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2016 r. sprawy C. M., M. B., B. O., A. M. przeciwko Szpitalowi (...) w K. o wyrównanie wynagrodzenia za miesiąc styczeń 2013r. I. powództwa oddala; II. nie obciąża powódek kosztami procesu. Sygn. akt IV Pupr 45/16 </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> Powódki: C. M., M. B., B. O. i A. M. wniosły o zasądzenie od pozwanego Szpitala (...) w K. kwoty po 500 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 10 lutego 2013r. W uzasadnieniu pozwu podały, że ich wynagrodzenie zasadnicze zostało określone na kwotę 1200 zł, w rzeczywistości powódki osiągały wynagrodzenie w kwocie wynagrodzenia minimalnego, przy czym bez znaczenia było to, że powódki pracowały w niedziele i święta oraz w godzinach nocnych. W ocenie powódek pozwany naruszył zasady równego traktowania poprzez wliczenie należnych jej dodatków do pracy do minimalnego wynagrodzenia. Powódki wniosły więc o wyrównanie wynagrodzenia za miesiąc styczeń 2013r. Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództw i zarzucił, że wynagrodzenie powódek oprócz wynagrodzenia zasadniczego składają się z dodatku stażowego i innych określonych w §7 regulaminu wynagradzania, w tym dodatku z pracę w godzinach nocnych, dodatku za pracę w porze dziennej, w niedziele i święta oraz w dni dodatkowo wolne od pracy, które to składniki wliczone są do płacy minimalnej. Pismem procesowym z dnia 21 listopada 2016r. powódki ograniczyły roszczenia pozwu. Powódka C. M. do kwoty 430,73 zł, M. B. do kwoty 367,09 zł, B. O. do kwoty 278,00 zł a A. M. do kwoty 287,55 zł. Na żądaną kwotę składa się należność dodatków za staż pracy oraz za pracę wykonaną w porze nocnej, dziennej w niedziele i święta oraz dni dodatkowo wolne od pracy. W ocenie powódek dyskryminacja polega na tym, że otrzymały one wynagrodzenie w takiej samej wysokości jak pracownicy, którzy nie pracowali w porze nocnej, czy też w niedziele i święta. Sąd ustalił i zważył, co następuje: Powódki w miesiącu styczniu 2013r. były zatrudnione na stanowisku pracownika gospodarczego – sprzątaczki. Wynagrodzenie zasadnicze powódek w miesiącu styczniu 2013r. zostało określone na kwotę 1150 zł, tak jak pozostałych pracowników zatrudnionych na stanowisku pracownika gospodarczego – sprzątaczek (d. lista płac k. 20 – 21, akta osobowe powódek). Za miesiąc styczeń 2013r. wynagrodzenie powódek: 1) C. M. wyniosło 1.672,73 zł, na które składało się wynagrodzenia zasadnicze w kwocie 1150 zł, dodatek za staż pracy w kwocie 230 zł, dodatek za pracę w godzinach nocnych w kwocie 178,18 zł, dodatek za pracę w dni świąteczne w kwocie 114,55 zł, 2) M. B. wyniosło 1.609,09 zł na które składało się wynagrodzenie zasadnicze w kwocie 1150 zł, dodatek stażowy w kwocie 230 zł, dodatek za pracę w dni świąteczne w kwocie 101,82 zł, dodatek za pracę w godzinach nocnych w kwocie 127,27 zł 3) A. M. wyniosło1600,00 zł na które składało się wynagrodzenie zasadnicze w kwocie 1150 zł, dodatek za staż pracy w kwocie 230 zł, dodatek za pracę w godzinach nocnych w kwocie 101,82 zł, za pracę w dni świąteczne w kwocie 47,73 zł, wynagrodzenie za urlop 67,08 zł. Dodatek do płacy minimalnej 3,37 zł, 4) B. O. wynagrodzenie wyniosło 1600 zł, na które składało się wynagrodzenie zasadnicze w kwocie 1150 zł, dodatek za staż pracy w kwocie 230 zł, dodatek za pracę w dni świąteczne w kwocie 140,00 zł, dodatek do płacy minimalnej w kwocie 80, zł (d. listy płac k. 20 ). W miesiącu styczniu 2013r. w godzinach nocnych nie pracowało 13 sprzątaczek, a w dni „świąteczne” 3 sprzątaczki (d. lista płac). W miesiącu styczniu 2013r. w godzinach nocnych i w dni „świąteczne” nie pracowały tylko trzy sprzątaczki : B. G., E. G. i W. W. na 27 osób pracujących w miesiącu styczniu 2013r. jako sprzątaczki (d. lista płac k. 20 – 21). Z czterech powódek w miesiącu styczniu 2013r. nie pracowała w godzinach nocnych B. O. (d. listy płac k. 20 -21). Powódki pracowały w systemie zmianowym (d. §25 regulaminu pracy k. 40 – 55). Wynagrodzenie zasadnicze powódek było zgodne z obowiązującym u pozwanego Regulaminem Wynagrodzenia. Sąd stan faktyczny ustalił na podstawie akt osobowych powódek, listy płac k. 20 – 21, regulaminu wynagradzania k. 22 – 34, regulaminu pracy k. 40 – 55. Stan faktyczny jest bezsporny i przez strony nie był kwestionowany. W ocenie Sądu roszczenia powódek nie zasługują na uwzględnienie Przepis art. 18 3c stanowi, że pracownicy mają prawo do jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę lub za pracę w jednakowej wysokości. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 78;art. 78 § 1)">art. 78 § 1 KP</a> wynagrodzenie za pracę powinno być tak ustalone, aby odpowiadało w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym do jej wykonywania, a także uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy. Z istoty stosunku pracy wynika więc zróżnicowanie – według powyższych kryteriów klasyfikacyjnych – wysokości wynagrodzenia za pracę poszczególnych pracowników. Tak też jest ono kształtowane zarówno w aktach należących w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 9;art. 9 § 1;art. 77(1);art. 77(2))">art. 9 § 1 oraz art. 77 1 i art. 77 2 KP</a> do źródeł prawa płacowego, czyli w ustawach i rozporządzeniach wykonawczych oraz układach zbiorowych pracy i regulaminach wynagradzania, jak i w umowach o pracę (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 29;art. 29 § 1)">art. 29 § 1 KP</a>). W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 262;art. 262 § 2;art. 262 § 2 pkt. 1)">art. 262 § 2 pkt 1 KP</a> warunków wynagradzania pracowników nie mogą natomiast ustanawiać sądy pracy. Wyjątki od tychże reguł i trybu ustalania wynagrodzenia za pracę wprowadzają jedynie przepisy o nierównym traktowaniu (dyskryminacji) w sferze zatrudnienia. W tej zaś materii ogólne normy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 11(2))">art. 11 2 KP</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 11(3))">art. 11 3 KP</a> są skonkretyzowane w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 18)">art. 18</a> 3b pkt 2 oraz art. 18 3c <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 ()">KP</a>. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 18)">art. 18</a> 3c <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (§ 1;§ 2)">§1 i 2 KP</a> pracownicy mają prawo do jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości, a wynagrodzenie to obejmuje wszystkie składniki, bez względu na ich naturę i charakter, a także inne świadczenia związane z pracą, przyznawane pracownikowi w formie pieniężnej lub innej formie niż pieniężna, jak np. dodatkowe świadczenia dla pracowników zwalnianych z zakładu z przyczyn ich niedotyczących, którzy przechodzą na wcześniejsze emerytury, renty bądź świadczenia przedemerytalne (por. wyrok SN z 10.5.2006r.,III PK 18/06, OSNAPiUS Nr 9 – 10/2007,poz.126) czy odprawy pieniężne (por. wyrok SN z 12.9.2006r. I PK 87/06, OSNAPiUS nr 17 – 18/2007, poz. 246). Z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 9;art. 9 § 4)">art. 9 § 4 KP</a> wynika, że postanowienia układów zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów oraz statutów określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy, naruszające zasadę równego traktowania w zatrudnieniu (zatem również w sferze płacowej) nie obowiązują. Należy dodać: nie obowiązują w części faworyzującej jednych pracowników z pokrzywdzeniem innych. Taka sytuacja upoważnia zaś pracownika gorzej traktowanego do dochodzenia świadczeń przewidzianych w zakwestionowanych przepisach, a w których pozbawiono go wskutek uchybienia przez pracodawcę zakazowi dyskryminacji (por. uzasadnienie wyroku SN z 12.9.2006r., I PK 87/06, OSNAPiUS Nr 17 – 18, poz. 264). Podobnie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 18;art. 18 § 3)">art. 18§ 3 KP</a> stanowi, iż postanowienia umów o pracę i innych aktów kreujących stosunek pracy, sprzeczne z zasadą równego traktowania, są nieważne, a zamiast takich postanowień stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy, w razie zaś ich braku postanowienia te należy zastąpić postanowieniami niemającymi dyskryminacyjnego charakteru. W przypadku stwierdzenia naruszenia przez pracodawcę zakazu dyskryminacji sąd pracy może zatem, zastępując nieważne postanowienie aktu będącego źródłem stosunku pracy postanowieniami zgodnymi z zasadą równego traktowania, ukształtować na przyszłość treść owego stosunku, a co do okresu wstecznego, gdy naruszenia takie miały miejsce – orzec o odszkodowaniu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 18)">art. 18</a> 3d <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 ()">KP</a> (por. wyrok SN z 22.2.2007r., I PK 242/06, OSNAP Nr 7 – 8/2008, poz. 98). W judykaturze zwraca się uwagę, że dyskryminacja (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 11(3))">art. 11 3 KP</a>) w odróżnieniu od „zwykłego” nierównego traktowania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 11(2))">art. 11 2 KP</a>) oznacza gorsze traktowanie pracownika ze względu na jego cechę lub właściwość, określoną w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 ()">Kodeksie pracy</a> jako przyczynę (w języku pracowniczym także jako podstawa bądź kryterium) dyskryminacji. Negatywne wyróżnienie dyskryminacji, jako kwalifikowanej postaci nierównego traktowania, służy przeciwdziałaniu najbardziej nagannym społecznie i szkodliwym przejawom tego zjawiska. Uzasadnia to wdrożenie takich szczególnych rozwiązań prawnych służących zwalczaniu tego rodzaju nierówności, jak konstrukcja dyskryminacji bezpośredniej i pośredniej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 18)">art. 18</a> 3a <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (§ 3;§ 4)">§ 3 i 4KP</a>), zachęcanie do nierównego traktowania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 18)">art. 18</a> 3a <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (§ 5;§ 5 pkt. 1)">§ 5 pkt 1 KP</a> w zw. Z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 18)">art. 18</a> 3a <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (§ 2)">§2 KP</a>), charakterystyczny rozkład ciężaru dowodu w sprawach o dyskryminację (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 18)">art. 18</a> 3b <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (§ 1)">§1 KP</a>) i in. Wynika stąd jednocześnie, że przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 ()">Kodeksu pracy</a> odnoszące się do dyskryminacji nie mają zastosowania w przypadkach nierównego traktowania niespowodowanego przyczyną uznaną za podstawę dyskryminacji. Wobec tego, jeżeli pracownik zarzuca pracodawcy naruszenie przepisów dotyczących zakazu dyskryminacji w zatrudnieniu, to powinien wskazać przyczynę, ze względu na którą dopuszczono się wobec niego aktu dyskryminacji (por. wyrok SN z 9.1.2007r., II PK 180/06, niepubl.). W doktrynie prawa pracy przyjmuje się, że prace jednakowe to prace takie same pod względem rodzaju, kwalifikacji koniecznych do ich wykonywania, warunków, w jakich są świadczone, a także – ilości i jakości (por. Kodeks pracy – komentarz pod red. Z. Salwy, wyd. 6, Warszawa 2004, s. 71 oraz Kodeks pracy z komentarzem pod red. U. Jackowiak, wyd. 4, Gdynia 2004). W niniejszej sprawie wynagrodzenie zasadnicze powódek były identyczne jak pozostałych pracowników wykonujących te same czynności co powódki. W spornym okresie o wysokości wynagrodzenia decydował tylko i wyłącznie dodatek za staż pracy oraz dodatek z tytułu pracy w godzinach nocnych bądź w „dni świąteczne”. Poza sporem jest, że wynagrodzenie zasadnicze i dodatek za staż pracy był niższy niż wynagrodzenie minimalne, a pozwany w związku z powyższym wypłacił niektórym powódkom jak i pozostałym pracownikom wyrównanie do wysokości płacy minimalnej. Do wysokości płacy minimalnej nie wlicza się następujących składników: 1.niezaliczanych do wynagrodzeń osobowych, np.: - honorariów, - ekwiwalentów za pranie odzieży roboczej i za używanie do pracy własnej odzieży, - wypłat należności z tytułu odbywania podróży służbowych, - ryczałtów pieniężnych za używanie własnego pojazdu do celów służbowych, - świadczeń z ZFŚS,) świadczeń urlopowych, - odpraw z tytułu rozwiązania umowy o pracę z przyczyn niedotyczących pracowników, - nauczycielskich dodatków mieszkaniowych, i odpraw pośmiertnych, - odszkodowań wynikających z umowy o zakazie konkurencji; 2. zaliczanych do wynagrodzeń osobowych: - nagrody jubileuszowej, - odprawy pieniężnej przysługującej pracownikowi w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, - wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych (art. 6 ust. 5 MinWynagrU). Dlatego też dodatek za pracę w godzinach nocnych czy też za pracę w „dni świąteczne” wliczał się do wynagrodzeń osobowych. Od 1 stycznia 2017r. pracodawca obliczając wynagrodzenie za miesiąc styczeń 2017r. będzie musiał z tego wynagrodzenia wyłączyć oprócz wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, odprawy emerytalno-rentowej, nagrody jubileuszowej również dodatek za pracę w porze nocnej (zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20022001679" title="Ustawa z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę - Dz. U. z 2002 r. Nr 200, poz. 1679 (art. 6;art. 6 pkt. 5)">art. 6 pkt 5 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę</a> (Dz.U.2015 poz. 2008 tj.). Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu nie można dopatrzyć się nierównego traktowania w wynagrodzeniu powódek w stosunku do pozostałych pracowników świadczących jednakową pracę tylko z tego powodu, że niektóre z nich pracowały w porze nocnej bądź w niedziele i święta, czy też w dni ustawowo wolne od pracy, a wynagrodzenie które osiągnęły za świadczoną pracę w miesiącu styczniu 2013r. nie osiągnęło wynagrodzenia minimalnego bądź też wyniosło to wynagrodzenie przy uwzględnieniu dodatku za pracę w godzinach nocnych czy też w „dni świąteczne”. Ponadto nie sposób pominąć faktu, iż praca powódek wynikała z haromonogramu ustalonego na każdy miesiąc i w każdym miesiącu dni i godziny pracy (czy to praca dzienna, czy też nocna) były inne o czym świadczy chociażby fakt, że powódka B. O. w spornym miesiącu styczniu 2013r. nie pracowała w godzinach nocnych. Dlatego też mając powyższe okoliczności na względzie Sąd na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 18(3))">art. 18 3 KP</a> powództwo powódek oddalił. Sąd na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 kpc</a> nie obciążył powódek kosztami procesu mając na uwadze ich sytuację materialną – wysokość osiąganego dochodu z tytułu świadczonej pracy. </div>