III Ca 723/15

<p>Sygn. akt III Ca 723/15</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p> Dnia 10 grudnia 2015 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, Wydział III Cywilny Odwoławczy w składzie</p> <p>następującym:</p> <p>Przewodniczący: SSO Jacek Małodobry</p> <p>Sędziowie: SO Katarzyna Kwilosz-Babiś (sprawozdawca)</p> <p>SO Tomasz Białka</p> <p>Protokolant: sekr. Katarzyna Gołyźniak</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2015 r. w Nowym Sączu</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z wniosku <span class="anon-block">A. M.</span> </p> <p>o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku w sprawie I Ns 87/84</p> <p>na skutek apelacji wnioskodawcy</p> <p>od postanowienia Sądu Rejonowego w Nowym Targu</p> <p>z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt I Ns 1135/13</p> <p> <strong> <!-- -->p o s t a n a w i a :</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu w Nowym Targu do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia <br/>o kosztach postępowania apelacyjnego.</strong> </p> <p> <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt III Ca 723/15 </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2014 roku wydanym na posiedzeniu niejawnym Sąd Rejonowy w Nowym Targu oddalił wniosek <span class="anon-block">A. M.</span> o uchylenie lub zmianę postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku w sprawie o sygn. I Ns 87/84 i koszty postępowania zniósł.</p> <p>W uzasadnieniu w/w postanowienia Sąd Rejonowy ustalił, że postępowanie o stwierdzenie nabycia praw do spadku po <span class="anon-block">J. M. (1)</span> s. <span class="anon-block">M.</span> zmarłym 21 września 1983 roku w <span class="anon-block">R.</span> i tam ostatnio zamieszkałym toczyło się przy udziale jego spadkobierców ustawowych, m.in. bratanków spadkodawcy <span class="anon-block">J. M. (1)</span> i <span class="anon-block">J. M. (2)</span>, którzy byli synami <span class="anon-block">F. M. (1)</span> - brata spadkodawcy. <span class="anon-block">J. M. (1)</span> i <span class="anon-block">J. M. (2)</span> wnieśli o dopuszczenie do udziału w sprawie w piśmie skierowanym do sądu z dnia 15 marca 1984 roku. Dalej Sąd Rejonowy podniósł, że z uwagi na fakt, iż <span class="anon-block">J. M. (2)</span> i <span class="anon-block">J. M. (1)</span> brali udział w postępowaniu, to okoliczność, na którą powołuje się <span class="anon-block">A. M.</span>, że jest spadkobiercą po <span class="anon-block">J. M. (2)</span> nie daje podstaw do uzasadnionego żądania uchylenia lub zmiany postanowienia wydanego w sprawie o sygn. I Ns 87/83. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 679;art. 679 § 1)">art. 679 § 1 k.p.c.</a> dowód, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku nie jest spadkobiercą lub że jej udział spadku jest inny niż stwierdzony, może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku. Jednakże ten kto był uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku może tylko wówczas żądać zmiany postanowienia, gdy żądanie opiera na podstawie, której nie mógł powołać w tym postępowaniu, a wniosek o zmianę składa przed upływem roku od dni w którym uzyskał tę możliwość. Żadna z okoliczności, na które powołuje się <span class="anon-block">A. M.</span> nie stanowi przesłanki wymienionej w wyżej cytowanym artykule. Sąd może bez wzywania zainteresowanych do udziału w sprawie oddalić wniosek na posiedzeniu niejawnym, jeżeli z treści wniosku wynika oczywisty brak uprawnienia wnioskodawcy, stanowi o tym <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 514;art. 514 § 2)">art. 514 § 2 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 506)">art. 506 k.p.c.</a> Prawdą jest, że krąg osób uprawnionych do zgłoszenia wniosku o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku nie jest zamknięty. Wniosek o wszczęcie takiego postępowania może zgłosić każdy zainteresowany. Jednakże w niniejszej sprawie sąd zbadał i ocenił, iż wnioskodawcy nie przysługuje uprawnienie do zgłoszenia wniosku. Nie posiadał legitymacji do występowania w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po <span class="anon-block">J. M. (1)</span> w jego toku, albowiem <span class="anon-block">J. M. (2)</span> i <span class="anon-block">J. M. (1)</span> - synowie <span class="anon-block">F. M. (2)</span> - brata spadkodawcy sami brali udział w postępowaniu. Z tego względu orzeczono jak w sentencji.</p> <p>Apelację od wyżej wymienionego orzeczenia złożył <span class="anon-block">A. M.</span> zaskarżając postanowienie w całości. W sporządzonej osobiście apelacji <span class="anon-block">A. M.</span> zarzucił m.in., że wbrew ocenie Sądu Rejonowego posiada legitymację do złożenia wniosku o zmianę postanowienia spadkowego po <span class="anon-block">J. M. (1)</span> s. <span class="anon-block">M.</span>. Zarzucił też, że sąd nie wezwał go o sprecyzowanie wniosku ani nie przydzielił mu adwokata z urzędu. Zdaniem apelującego postępowanie w sprawie o sygn. I Ns 87/84 jest nieważne. Podkreślił, że domaga się zmiany postanowienia spadkowego w części dotyczącej dziedziczenia gospodarstwa rolnego.</p> <p> <strong> <!-- --> Sąd Okręgowy zważył co następuje: </strong> </p> <p>Apelacja, o ile wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, zasługuje na uwzględnienie. Uchylenie zaskarżonego postanowienia jest konieczne, ponieważ Sąd I instancji nie był uprawniony do merytorycznego rozpoznania wniosku <span class="anon-block">A. M.</span> na posiedzeniu niejawnym.</p> <p>Powołany przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 514;art. 514 § 2)">art. 514 §2 k.p.c.</a> daje możliwość oddalenia wniosku a limine na posiedzeniu niejawnym <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->wyłącznie w sytuacji</span> </strong>, gdy z samej treści wniosku wynika, że pochodzi on od osoby, która nie jest legitymowania czynnie do złożenia wniosku, a więc nie jest uprawniona do zainicjowania danej sprawy np. z uwagi na treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 545;art. 545 § 1;art. 545 § 2)">art. 545 §1 i 2 k.p.c.</a> wniosku o ubezwłasnowolnienie nie może skutecznie wnieść sąsiad osoby, wykazującej przesłanki do jej ubezwłasnowolnienia. Gdyby taki wniosek złożył, to podlegałby on oddaleniu a limine na posiedzeniu niejawnym. Uprawnienie do zgłoszenia wniosku w danej sprawie co do zasady regulują przepisy kodeksu, przy czym niektóre z nich (np. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 527;art. 541;art. 541 § 1)">art. 527, 541 § 1</a>) stanowią, że wnioskodawcą może być "każdy zainteresowany", czyli każdy, czyich praw dotyczy wynik postępowania (art. 510 § 1); inna, liczniejsza grupa przepisów wymienia ściśle określone osoby (np. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 545;art. 545 § 1;art. 561;art. 561 § 2;art. 583)">art. 545 § 1, art. 561 § 2, art. 583</a>). Jeżeli kodeks wyraźnie nie określa wnioskodawcy, oznacza to, że uprawnienie wynika z przepisów prawa materialnego (np. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 210;art. 210 zd. 1;art. 1025;art. 1025 § 1)">art. 210 zdanie pierwsze lub art. 1025 § 1 k.c.</a>). Jeżeli zatem już z treści wniosku wynika, że wnioskodawca nie należy do kręgu osób legitymowanych do wszczęcia postępowania nieprocesowego, sąd może a limine wniosek oddalić na posiedzeniu niejawnym.</p> <p>W sprawach o zmianę prawomocnego postanowienia spadkowego legitymację czynną do złożenia wniosku mają te osoby, które posiadają interes prawny w prawidłowym wykazaniu następstwa prawnego po spadkodawcy. <span class="anon-block">A. M.</span> niewątpliwie posiada legitymację czynną do zainicjowania sprawy o zmianę postanowienia spadkowego po <span class="anon-block">J. M. (1)</span> zmarłym 21 września 1983r., ponieważ nabył prawa do spadku po <span class="anon-block">J. M. (2)</span> i po <span class="anon-block">J. M. (1)</span> tj. osobach wymienionych jako spadkobiercy <span class="anon-block">J. M. (1)</span> s. <span class="anon-block">M.</span> w postanowieniu wydanym w sprawie o sygn. akt I Ns 87/84 ( por. postanowienie z uzasadnieniem k. 3, odpis aktu notarialnego k. 42-43 ).</p> <p>Jak podnosi się w Komentarzach do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 679)">art. 679 k.p.c.</a> spadkobierca osoby, która była uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, <span class="underline"> <!-- -->może</span> żądać zmiany wydanego w tym postępowaniu postanowienia, jeśli wskaże podstawę uzasadniającą zmianę oraz dowiedzie, że podstawa ta nie mogła być podniesiona w czasie postępowania a ponadto złoży wniosek w ciągu roku od chwili, gdy podniesienie tej podstawy stało się możliwe. Podsumowując należy stwierdzić, że błędna jest ocena Sądu Rejonowego, że <span class="anon-block">A. M.</span> nie ma legitymacji do złożenia wniosku, ponieważ <span class="anon-block">J. M. (2)</span> i <span class="anon-block">J. M. (1)</span> osobiście brali udział w sprawie I Ns 87/84. <span class="anon-block">A. M.</span> jest uprawniony do złożenia wniosku o zmianę prawomocnego postanowienia spadkowego po <span class="anon-block">J. M. (1)</span> s. <span class="anon-block">M.</span> i w związku z tym nie było dopuszczalne oddalenie jego wniosku a limine na posiedzeniu niejawnym. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że istnienie legitymacji czynnej do złożenia wniosku i merytoryczna zasadność wniosku to dwie różne kwestie.</p> <p>Mając powyższe na uwadze na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 2;art. 386 § 4)">art. 386 §2 i §4 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art.13 §2 k.p.c.</a> Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji.</p> <p>Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy rozpozna wniosek <span class="anon-block">A. M.</span> na rozprawie. Konieczne jest przesłuchanie wnioskodawcy celem ustalenia podstawy ewentualnie uzasadniającej zmianę postanowienia spadkowego. Jak wyżej wspomniano wnioskodawca musi też wykazać, że podstawa ta nie mogła być podniesiona w czasie postępowania a ponadto, że złożył wniosek w ciągu roku od chwili, gdy podniesienie tej podstawy stało się możliwe.</p> <p> <em> <!-- --> <span class="anon-block">(...)</span> </em> </p> <p> <span class="anon-block">(...)</span> </p> </div>