II Ca 827/15

<p>Sygn. akt II Ca 827/15</p> <p/> <div> <h2>WYROK</h2> </div> <p> <strong> <!-- -->W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</strong> </p> <p>Dnia 10 grudnia 2015 roku</p> <p>  Sąd Okręgowy w Lublinie II Wydział Cywilny Odwoławczy</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący Sędzia Sądu Okręgowego Andrzej Mikołajewski</p> <p>Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jolanta Jaworska</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2015 roku w Lublinie na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">(...)</span> Spółki Akcyjnej w <span class="anon-block">K.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">M. Ł.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Rykach z dnia 29 czerwca 2015 roku, sygn. akt I C 424/15</p> <p>uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Rykach do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej.</p> <p>Sygn. akt II Ca 827/15</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>W pozwie z dnia 22 stycznia 2015 oku powód <span class="anon-block">(...)</span> Spółka Akcyjna z siedzibą w <span class="anon-block">K.</span> domagał się zasądzenia na jego rzecz od pozwanego <span class="anon-block">M. Ł.</span> kwoty 992,99 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 8 czerwca 2014 roku do dnia zapłaty, tytułem należności z umowy pożyczki, nabytych przez powoda od pożyczkodawcy.</p> <p>*</p> <p>Wyrokiem zaocznym z dnia 29 czerwca 2015 roku Sąd Rejonowy w Rykach oddalił powództwo w całości.</p> <p>Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:</p> <p>W maju 2014 roku na stronie internetowej <span class="anon-block"> (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> został złożony wniosek o zawarcie umowy pożyczki kwoty 730 zł przez osobę określającą się jako <span class="anon-block">M. Ł.</span>. W dniu 8 maja 2014 roku dokonano przelewu kwoty 730 zł na rachunek bankowy należący do osoby wskazanej jako <span class="anon-block">M. Ł.</span>.</p> <p>W dniu 15 września 2014 roku pierwotny wierzyciel umowy pożyczki dokonał przelewu wierzytelności z tej umowy na rzecz <span class="anon-block">(...)</span> Spółki Akcyjnej z siedzibą w <span class="anon-block">K.</span>. W tym samym dniu strona powodowa wezwała pozwanego do zapłaty, informując o dokonanym przelewie.</p> <p>Sąd Rejonowy wskazał, na podstawie jakich dokumentów ustalił powyższy stan faktyczny, nie kwestionując ich wiarygodności. Sąd Rejonowy zaznaczył natomiast, że wszystkie te dokumenty są dokumentami prywatnymi pochodzącymi wyłącznie od powoda i nie dowodzą one istnienia stosunku zobowiązaniowego, z którego powód wywodzi swoje roszczenie.</p> <p>W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał powództwo za niezasadne.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 339)">art. 339 k.p.c.</a> jeżeli pozwany nie stawił się na posiedzenie wyznaczone na rozprawę albo mimo stawienia się nie bierze udziału w rozprawie, sąd wyda wyrok zaoczny. W tym wypadku przyjmuje się za prawdziwe twierdzenie powoda o okolicznościach faktycznych przytoczonych w pozwie lub w pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed rozprawą, chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa. Zdaniem Sądu Rejonowego zachodziły w niniejszej sprawie podstawy do wydania wyroku zaocznego, gdyż pozwany nie stawił się na posiedzenie wyznaczone na rozprawę, nie żądał przeprowadzenia rozprawy w swej nieobecności, nie składał też w sprawie ustnych ani pisemnych wyjaśnień.</p> <p>Przewidziane w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 339;art. 339 § 2)">art. 339 § 2 k.p.c.</a> domniemanie prawdziwości twierdzeń powoda dotyczy wyłącznie strony faktycznej wyroku i nie obowiązuje w zakresie prawa materialnego. Przyjęcie za prawdziwe twierdzeń powoda dotyczy wyłącznie okoliczności faktycznych i nie zwalnia sądu orzekającego od obowiązku rozważenia, czy oświadczenia te uzasadniają należycie i w całości żądania pozwu. Sąd zawsze jest zobowiązany rozważyć, czy w świetle przepisów obowiązującego prawa materialnego, twierdzenia powoda uzasadniają uwzględnienie żądań pozwu.</p> <p>Sąd Rejonowy uznał, że w świetle obowiązujących przepisów prawa materialnego twierdzenia powoda w żaden sposób nie uzasadniają uwzględnienia żądań pozwu. Z żadnych dokumentów nie wynika, aby strony łączył stosunek zobowiązaniowy.</p> <p>Brak jest umowy pożyczki, na którą powołuje się strona powodowa jako na źródło zobowiązania pozwanego. Wydruk umowy ramowej pożyczki nie został poświadczony za zgodność z oryginałem, ani nie został podpisany przez strony. Z treści tego wydruku wynika, że po zaakceptowaniu przez pożyczkodawcę poprawnego wniosku pożyczkobiorcy o pierwszą pożyczkę, pożyczkodawca wyśle projekt umowy ramowy pożyczki listem na adres zamieszkania pożyczkobiorcy podany w formularzu rejestracyjnym. Pożyczkobiorca zobowiązany jest podpisać i odesłać te dokumenty na adres korespondencyjny pożyczkodawcy.</p> <p>W toku postępowania powód powoływał się na umowę ramową pożyczki. Dokument ten został przedstawiony jedynie w wersji nie podpisanej przez strony. Nie został złożony w żadnej postaci wniosek o pożyczkę, w związku z czym Sąd nie miał możliwości jego zweryfikowania. Nasuwa to zdaniem Sądu Rejonowego uzasadnione wątpliwości co do tego, czy pomiędzy stronami doszło do zawarcia umowy pożyczki, nawet ustnie bądź w sposób dorozumiany.</p> <p>*</p> <p>Apelację od tego wyroku wniósł powód <span class="anon-block">(...)</span> Spółka Akcyjna w <span class="anon-block">K.</span>, zaskarżając wyrok Sądu Rejonowego w całości.</p> <p>Skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:</p> <p>I. naruszenie przepisów prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, w szczególności:</p> <p>a) art. 5 pkt 13 ustawy o kredycie konsumenckim w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000220271" title="Ustawa z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny - Dz. U. z 2000 r. Nr 22, poz. 271 (art. 6)">art. 6 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny</a>, w zakresie, w jakim Sąd przyjął, że z powodu braku podpisanego przez pożyczkobiorcę dokumentu nie doszło do zawarcia umowy,</p> <p>b) art. 29 ustawy o kredycie konsumenckim poprzez przyjęcie, że w razie braku formy pisemnej nie doszło do zawarcia umowy,</p> <p>II. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, a dokładnie:</p> <p>a) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 k.p.c.</a> poprzez przyjęcie, że powód nie przedstawił dowodów na potwierdzenie zasadności roszczenia,</p> <p>b) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 308)">art. 308 k.p.c.</a> poprzez przyjęcie, że dokumenty przedłożone przez powoda nie posiadają mocy dowodowej,</p> <p>c) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 339;art. 339 § 2)">art. 339 § 2 k.p.c.</a> poprzez przyjęcie, że twierdzenia powoda budzą uzasadnione wątpliwości.</p> <p>Powód wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia przez uwzględnienie powództwa w całości i zasądzenie zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie wyroku zaocznego i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.</p> <p> <strong> <!-- --> Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja powoda jest zasadna o tyle, o ile konieczne jest uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, z innych przyczyn niż podniesione przez powoda.</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a>, procedując w przedmiocie roszczenia powoda, które nie można było uznać za dokładnie określone w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 187;art. 187 § 1;art. 187 § 1 pkt. 1)">art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c.</a> </p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 187;art. 187 § 1;art. 187 § 1 pkt. 1)">art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c.</a> pozew powinien zawierać dokładnie określone żądanie, a w przypadku, gdy żądaniem tym jest skapitalizowana kwota odsetek, powód powinien wskazać sposób jej wyliczenia, tj. od jakiej kwoty, za jaki okres i według jakiej stopy procentowej odsetki te zostały naliczone. W przeciwnym razie żądanie nie jest dokładnie określone, gdyż nie wiadomo, jakich roszczeń w istocie dochodzi powód, jak zostały one wyliczone, jakiego okresu dotyczą, co nie tylko uniemożliwi w razie sporu ocenę ich zasadności, ale również w przyszłości granic powagi rzeczy osądzonej czy częściowego zaspokojenia (skoro nie będzie wiadomo, co do jakich roszczeń żądanie zostało uwzględnione bądź oddalone, a następnie – zaspokojone). Nie ma znaczenia, czy z pozwem wystąpił pierwotny wierzyciel czy nabywca wierzytelności.</p> <p>Te braki formalne pozwu powinny być uzupełniane zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 130;art. 130 § 1;art. 130 § 2)">art. 130 § 1 i § 2 k.p.c.</a>, a w razie ich nieuzupełnienia, powinno dojść do zwrotu pozwu (oczywiście tylko w zakresie niedokładnie określonego żądania).</p> <p>Podkreślić należy, że dokładne określenie żądania powinno nastąpić w pozwie bądź w piśmie uzupełniającym braki, natomiast nie może być tak, aby Sąd na podstawie przedłożonych umów czy dokumentów próbował ustalić, o jakie należności może chodzić.</p> <p>Nie można przyjąć, że okoliczność ta mogłaby być badana jedynie w merytorycznym rozstrzygnięciu. Jeżeli bowiem nie byłby to brak uniemożliwiający nadania biegu sprawie (tzn. rozstrzygnięcie o żądaniu), a mogący najwyżej skutkować oddaleniem powództwa, rodziłoby się w takim razie pytanie, co do czego Sąd pierwszej instancji orzekłby o niezasadności żądania, jeśli np. nie miałby wiedzy, jakich należności czy odsetek powód zażądał, a w razie wytoczenia kolejnego powództwa o te same należności, na jakiej podstawie przyjąłby, że zachodzi powaga rzeczy osądzonej, skoro równie dobrze można by twierdzić, że w nowym pozwie powód żąda innych należności niż te, których wcześniej dochodził, a tylko ich kwota jest identyczna.</p> <p>W niniejszej sprawie powód w pozwie wskazał, że dochodzi od pozwanego kwoty 992,99 zł całkowitego kosztu pożyczki udzielonej pozwanemu w kwocie 730 zł. Powód w ogóle nie wskazał, co składa się na dochodzoną od pozwanego kwotę, a mianowicie, czy dochodzi zwrotu kapitału pożyczki i w jakiej kwocie oraz co składa się na pozostałą dochodzoną kwotę, skoro żąda sumy wyższej od kwoty udzielonej pożyczki. Jeżeli w kwocie 992,99 zł zawierają się również odsetki, powód powinien wskazać, od jakiej kwoty, za jaki okres i według jakiej stopy procentowej zostały one naliczone. Należy też mieć na uwadze, że zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 482;art. 482 § 1)">art. 482 § 1 k.c.</a> odsetek za opóźnienie od zaległych odsetek co do zasady można żądać dopiero od dnia wytoczenia powództwa.</p> <p>Orzekając ponownie Sąd Rejonowy w pierwszej kolejności wezwie powoda do dokładnego określenia żądania pod rygorem zawieszenia postępowania i orzeknie merytorycznie, jeżeli powód dokładnie określi żądanie zgodnie z przedstawionymi wyżej rozważaniami.</p> <p>Dodatkowo należy Sądowi Rejonowemu wskazać, że ustalenie, czy strony zawarły umowę pożyczki na określonych warunkach, należy do sfery ustaleń faktycznych, a zatem jak najbardziej zastosowanie mieć powinien do takich ustaleń przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 339;art. 339 § 2)">art. 339 § 2 k.p.c.</a> Natomiast obowiązek prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego powinien być rozumiany w ten sposób, że przyjmując za prawdziwe twierdzenia powoda zawarte w pozwie (o ile nie budzą one uzasadnionych wątpliwości albo nie zostały przytoczone w celu obejścia prawa), Sąd pierwszej instancji powinien ocenić, czy przepisy prawa materialnego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> względnie innych aktów prawnych) uzasadniają żądanie pozwu.</p> <p>Wobec tego, że Sąd Rejonowy będzie rozpoznawał sprawę ponownie, zbędne jest na obecnym etapie sprawy odnoszenie się do zarzutów apelacji powoda.</p> <p>Orzekając w sprawie ponownie, Sąd Rejonowy orzeknie również o kosztach instancji odwoławczej, w zależności od wyniku procesu (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 2)">art. 108 § 2 k.p.c.</a>).</p> <p>Z tych względów na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a> Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji wyroku.</p> </div>