V RC 608/15

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt V RC 608/15</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 10 grudnia 2015 roku</p> <p>Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi – Północ w <span class="anon-block">W.</span>, V Wydział Rodzinny i Nieletnich</p> <p>W składzie następującym:</p> <p> <strong> <!-- -->Przewodnicząca: SSR Magdalena Władzińska</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Protokolant: Anna Potęga</strong> </p> <p>po rozpoznaniu w dniu 03 grudnia 2015 r. w Warszawie</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa małoletnich <span class="anon-block">A. B. (1)</span> i <span class="anon-block">K. B.</span> reprezentowanych przez <span class="anon-block">J. B. (1)</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">J. B. (2)</span> </p> <p>o alimenty</p> <p>1.  powództwo oddala;</p> <p>2.  zasądza od <span class="anon-block">J. B. (1)</span> na rzecz <span class="anon-block">J. B. (2)</span> kwotę 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>W dniu 16 lipca 2015 roku <span class="anon-block">J. B. (1)</span> w imieniu małoletnich dzieci <span class="anon-block">A.</span> i <span class="anon-block">K. B.</span> wniosła powództwo o zasądzenie od pozwanej <span class="anon-block">J. B. (2)</span> alimenty na rzecz wnuczki <span class="anon-block">A. B. (1)</span> w kwocie po 600 zł miesięcznie i na rzecz <span class="anon-block">K. B.</span> w kwocie po 800 zł miesięcznie, płatnych do rąk matki powodów do dnia 10 każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w wypadku uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat (k.1-3).</p> <p>W odpowiedzi na pozew z dnia 9 września 2015 roku <span class="anon-block">J. B. (2)</span> wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na jej rzecz solidarnie od powodów kosztów procesu, w tym zwrot kwoty 17 zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa oraz kosztów zastępstwa procesowego w wysokości sześciokrotnej stawki przewidzianej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631349" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 ()">Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej, udzielonej przez radcę prawnego z urzędu</a> (k.15-21).</p> <p>Na rozprawie w dniu 27 października 2015 roku przedstawicielka ustawowa małoletnich powódek zmodyfikowała żądanie pozwu w ten sposób, że wniosła o zasądzenie od <span class="anon-block">J. B. (2)</span> na rzecz <span class="anon-block">A. B. (1)</span> alimentów w kwocie po 200 zł miesięcznie i na rzecz <span class="anon-block">K. B.</span> w kwocie po 300 zł miesięcznie (k.105-113).</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił następujący stan faktyczny:</strong> </p> <p>Małoletni powodowie <span class="anon-block">A. B. (1)</span>, <span class="anon-block">ur. (...)</span> i <span class="anon-block">K. B.</span>, <span class="anon-block">ur. (...)</span> są dziećmi <span class="anon-block">J. B. (1)</span> i <span class="anon-block">A. B. (2)</span>, pochodzącym ze związku małżeńskiego rodziców, zawartego w dniu 26 grudnia 1997 roku w Urzędzie Stanu Cywilnego m.st. <span class="anon-block">W.</span> (dowód: odpisy skrócone aktów urodzenia k.4, odpis wyroku k.4).</p> <p>Wyrokiem z dnia 22 września 2011 roku Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie rozwiązał przez rozwód związek małżeński <span class="anon-block">J. B. (1)</span> i <span class="anon-block">A. B. (2)</span> bez orzekania o winie. W punkcie IV wyroku kosztami utrzymania małoletnich dzieci obciążono obydwoje rodziców, ustalając udział <span class="anon-block">A. B. (2)</span> na kwotę 300 zł miesięcznie wobec <span class="anon-block">A. B. (1)</span> i po 500 zł na rzecz <span class="anon-block">K. B.</span>, tj. łącznie 800 zł, płatnej z góry do 10 dnia każdego miesiąca do rąk matki wraz z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat (dowód: odpis wyroku k.5).</p> <p>Małoletnia powódka <span class="anon-block">A. B. (1)</span> ma 17 lat, jest uczennicą szkoły zawodowej fryzjerskiej. Dla ćwiczenia zawodu potrzebuje przyborów i modeli, co było wydatkiem jednorazowym na kwotę 765,82 zł, jednak co trzy miesiące trzeba te przybory uzupełniać o lakiery, farby (dowód: faktura k.130, zeznania <span class="anon-block">J. B. (1)</span> k.173).</p> <p> <span class="anon-block">A. B. (1)</span> nie posiada majątku i nie pracuje – póki co nie wiadomo, czy będzie otrzymywała wynagrodzenie za praktyki zawodowe. Miesięczny koszt utrzymania powódki wynosi około 1000 zł, w tym 200-250 zł odzież, 150 zł środki czystości, 350 zł wyżywienie, 70 zł telefon, 100 zł kultura i kieszonkowe, 100 zł co dwa miesiące wystrój pokoju. Dodatkowo matka zakupiła jej w mijającym roku łóżko za kwotę 1300 zł oraz komplet pościeli – 200 zł (dowód: zeznania <span class="anon-block">J. B. (1)</span> k.173).</p> <p>Małoletni powód <span class="anon-block">K. B.</span> ma 15 lat. Małoletni posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym ze względu na <span class="anon-block"> zespół (...)</span>. Uczęszcza do szkoły specjalnej, od poniedziałku do piątku przebywa w internacie, na weekendy przyjeżdża autobusem do domu (dowód: zeznania <span class="anon-block">J. B. (1)</span> k.173).</p> <p>Powód musi zachowywać dietę ze względu na to, że przeszedł zabieg częściowej resekcji jelita. Wada kręgosłupa powoduje u <span class="anon-block">K. B.</span> konieczność noszenia gorsetu, który kosztuje 3400 zł, z czego kwotę 1600 zł pokrywa NFZ. Podczas noszenia gorsetu konieczna będzie rehabilitacja, która nie jest refundowana (dowód: dokumentacja medyczna k.127, faktury k.128, zeznania <span class="anon-block">J. B. (1)</span> k.173).</p> <p> <span class="anon-block">K. B.</span> nie posiada majątku, matka pobiera przyznany na jego rzecz zasiłek pielęgnacyjny. Stały koszt utrzymania małoletniego wynosi miesięcznie około 1000 zł., w tym 350 zł wyżywienie, 150-200 zł odzież, 100 zł środki czystości, 20 zł przybory szkolne (250 zł raz w roku), 50 zł środki czystości do internatu, 200-250 zł wyżywienie w internacie, 50 zł gry i zabawki rozwojowe (dowód: zeznania <span class="anon-block">J. B. (1)</span> k.173).</p> <p>Dodatkowo do kosztów utrzymania małoletnich należy doliczyć koszty związane z utrzymaniem mieszkania: 630 zł czynsz, 150 zł prąd (300 zł co dwa miesiące), 25 zł gaz (50 zł co dwa miesiące), 115 zł <span class="anon-block"> telewizja i (...)</span>.</p> <p>Przedstawicielka ustawowa małoletnich powódek <span class="anon-block">J. B. (1)</span> ma 43 lata, pracuje jako pielęgniarka anestezjologiczna w <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> ze średnim wynagrodzeniem w kwocie 3.732,54 zł. Dodatkowo prowadzi działalność gospodarczą, z której zarabia ok. 1200-1500 zł miesięcznie, w zależności od ilości dyżurów (dowód: rozliczenie PIT za 2014 rok k.89-95, zaświadczenie o zatrudnieniu i wysokości zarobków k.116, zeznania <span class="anon-block">J. B. (1)</span> k.173).</p> <p>Matka powodów mieszka wspólnie z nimi w mieszkaniu stanowiącym jej własność. Za to mieszkanie spłaca kredyt w kwocie 1200-1300 zł miesięcznie, a ponadto uiszcza opłaty eksploatacyjne: 630 zł czynsz, 150 zł prąd (300 zł co dwa miesiące), 25 zł gaz (50 zł co dwa miesiące), 115 zł <span class="anon-block"> telewizja i (...)</span>. Ze względu na kredyt mieszkaniowy <span class="anon-block">J. B. (1)</span> opłaca dla siebie ubezpieczenie na życie w kwocie po 70 zł miesięcznie. Do majątku przedstawicielki ustawowej należy ponadto samochód ok. 20-letni, z którego <span class="anon-block">J. B. (1)</span> korzysta, aby dojechać do pracy, ale również na dojazdy z dziećmi do lekarza, szpitala, konsultacje (dowód: wypis z aktu notarialnego k.134-142, zeznania <span class="anon-block">J. B. (1)</span> k.173).</p> <p>Matka powodów w dniu 27 października 2015 roku przeszła operację usunięcia guza piersi (dowód: dokumentacja medyczna k.131-133).</p> <p>Ojciec małoletnich <span class="anon-block">A. B. (2)</span> nie wywiązuje się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, egzekucja alimentów jest bezskuteczna. <span class="anon-block">A. B. (2)</span> ukrywa swoje miejsce pobytu, w dokumentach wskazując adres pozwanej, a jednocześnie <span class="anon-block">J. B. (2)</span> wskazuje, że syn z nią nie mieszka i nie zna jego adresu (dowód: zaświadczenie k.6, wykaz majątku k.118-121, zeznania <span class="anon-block">J. B. (1)</span> k.173).</p> <p>Pozwana <span class="anon-block">J. B. (2)</span> ma 68 lat, otrzymuje emeryturę w kwocie 2.398,62 zł netto. Do stałych kosztów utrzymania pozwanej należą opłaty mieszkaniowe: 524 zł czynsz, 217 zł (co dwa miesiące) prąd, 100 zł telewizja, 150 zł leki oraz zobowiązania. Obecnie pozwana ma zadłużenie w opłatach czynszowych na kwotę 2.000 zł, które spłaca w kwocie po 150 zł miesięcznie. W utrzymaniu wspierają ją sąsiadki, poprzez pożyczki i kupowanie produktów higienicznych, żywności, odzieży czy lekarstw (dowód: rozliczenie PIT za 2014 rok k.24-25, decyzja k.26, faktury k.42-44, 146-147, 167, zeznania świadków <span class="anon-block">E. S.</span> k.153, <span class="anon-block">A. W.</span> k.153, pismo k.159, zeznania <span class="anon-block">J. B. (2)</span> k.173).</p> <p> <span class="anon-block">J. B. (2)</span> leczy się kardiologicznie, ma nadciśnienie tętnicze, migotanie przedsionków, chorobę niedokrwienną serca oraz osteoporozę. W dniu 12 listopada 2015 roku przeszła operację usunięcia halluksa, musiała w związku z tym zakupić kule i but ortopedyczny (dowód: dokumentacja medyczna k.33-41, 148, 164-166, zeznania <span class="anon-block">J. B. (2)</span> k.173).</p> <p>Pozwana posiada zobowiązania w postaci kredytu na zakup telewizora, pożyczki konsolidacyjnej, pożyczki na cele mieszkaniowe z ratą w kwocie 1.342,66 zł. Ostatnia z pożyczek została zaciągnięta w celu zakupu mieszkania dla syna – ojca powodów (dowód: umowa o kredyt k.31-32, umowa pożyczki konsolidacyjnej k.45-48, umowa pożyczki k.49-51, harmonogram spłat k.52-53, zeznania świadka <span class="anon-block">E. S.</span> k.153, zeznania <span class="anon-block">J. B. (2)</span> k.173).</p> <p>Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów w postaci wymienionych dokumentów, załączonych do akt niniejszego postępowania, których wiarygodność nie była kwestionowana przez strony. Sąd z urzędu nie znalazł podstaw, aby odmówić wymienionym dowodom waloru wiarygodności. Sąd swoje ustalenia oparł również na zeznaniach świadków <span class="anon-block">E. S.</span> i <span class="anon-block">A. W.</span>, stron <span class="anon-block">J. J. (1)</span> i <span class="anon-block">J. J. (2)</span> oraz aktach tut. Sądu o sygn. V RC 1021/14.</p> <p>Zeznania świadków i stron Sąd uznał za spójne i zasługujące na uznanie ich za wiarygodne. Świadkowie potwierdzili, że pozwana <span class="anon-block">J. B. (2)</span> znajduje się w trudnej sytuacji finansowej ze względu na obciążenie kredytowe.</p> <p>Sąd pominął dowód z dokumentacji medycznej męża pozwanej, ponieważ pochodzi ona z lat 1997-2010 i nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowego postępowania. Podobnie potwierdzenia przekazów pieniężnych z lat 2005-2007, dokonywanych przez pozwaną na konto <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">A. B. (2)</span> oraz umowa pożyczki hipotecznej, zaciągnięta przez pozwaną wspólnie z mężem w 2001 roku, która została spłacona w 2007 roku.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.</p> <p>Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 132)">art. 132 k.r.o.</a> obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.</p> <p>W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 133;art. 133 § 1)">art. 133 § 1 k.r.o.</a> to rodzice są w pierwszej kolejności zobowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać.</p> <p>Powyższe przepisy jednoznaczne wskazują, iż obowiązek alimentacyjny dziadków dziecka jako osób zobowiązanych w dalszej kolejności może powstać dopiero w ściśle określonych warunkach, które przewiduje <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 132)">art. 132 k.r.o.</a> tj. w sytuacji, gdy osoby zobowiązanej w kolejności bliższej nie ma (bo np. nie żyje, zaginęła), kiedy osoba zobowiązana w bliższej kolejności, co prawda istnieje, jednakże nie jest w stanie świadczyć alimentów (bo np. z powodu złego stanu zdrowia nie pracuje, nie osiąga żadnych dochodów, ani nie ma majątku), lub gdy uzyskanie od osoby zobowiązanej w bliższej kolejności na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania "jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami".</p> <p>Obowiązek alimentacyjny osób zobowiązanych w dalszej kolejności może powstać również wtedy, gdy zobowiązany w pierwszej kolejności nie jest w stanie zaspokoić w pełni usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego. Dotyczy on wówczas jedynie tej niezaspokojonej części.</p> <p>Należy ponadto wskazać, że również matka małoletniego dziecka jest zobowiązana w pierwszej kolejności do alimentacji wobec swojego dziecka. Dopiero wówczas, gdy rodzice tj. zarówno ojciec, jak i matka powódek nie byliby w stanie we własnym zakresie zaspokoić ich uzasadnionych potrzeb można byłoby mówić o powstaniu obowiązku alimentacyjnego po stronie dziadków ojczystych. Pamiętać bowiem należy, że jeśli jedno z rodziców jest całkowicie niezdolne do wykonywania ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego – obowiązek ponoszenia w całości ciężarów związanych z utrzymaniem i wychowaniem wspólnych dzieci – spoczywa w zasadzie na pozostałym rodzicu. Dopiero gdyby zostało ustalone, że drugi z rodziców – mimo odpowiedniej staranności i wykorzystania wszystkich możliwości zarobkowych – nie jest w stanie, w całości lub w części, sprostać swoim obowiązkom względem dziecka i z tego powodu dzieci mogłyby znaleźć się w niedostatku – w grę wchodziłby subsydiarny obowiązek dalszych krewnych, w szczególności dziadków (wyrok SN z dnia 22.04.1974 r., III CRN 66/74).</p> <p>Stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 133;art. 133 § 2)">art. 133 § 2 k.r.o.</a> poza wypadkiem ustalenia obowiązku alimentacyjnego rodziców wobec dzieci, uprawnionym do świadczeń alimentacyjnych jest tylko ten, kto znajduje się w niedostatku.</p> <p>Pojęcie niedostatku zostało określone przez Sąd Najwyższy w wielu orzeczeniach oraz w uzasadnieniu tezy III uchwały z 1987 roku w sprawach alimentacyjnych. Należy więc przyjąć, iż niedostatek występuje wtedy, gdy uprawniony nie może w pełni własnymi siłami, z własnych środków zaspokoić swych usprawiedliwionych potrzeb. Są to np. potrzeby mieszkaniowe, potrzeby związane z pożywieniem, z ubraniem, a także potrzeby zdrowotne. Przyjmuje się również, że do podstawowych potrzeb należy wliczać także te związane z wypoczynkiem, kulturą itp. Usprawiedliwione potrzeby zawsze są oceniane indywidualnie i różnią się w odniesieniu do poszczególnych osób.</p> <p>Odnosząc powyższe do przedmiotowego postępowania, stwierdzić należy, że małoletni powodowie nie znajdują się w niedostatku. Wprawdzie ich ojciec – <span class="anon-block">A. B. (2)</span> nie wywiązuje się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego ani poprzez płatność rat alimentacyjnych, ani poprzez osobiste starania o utrzymanie i wychowanie dzieci, jednak <span class="anon-block">J. B. (1)</span> nie udowodniła, aby jakiekolwiek podstawowe potrzeby dzieci nie były zaspokojone. Dzięki staraniom przedstawicielki ustawowej i podejmowaniu przez nią dodatkowych dyżurów <span class="anon-block">A.</span> i <span class="anon-block">K. B.</span> mają zaspokojone wszelkie podstawowe potrzeby, takie jak wyżywienie, odpowiednią odzież, wyposażenie mieszkania, wydatki edukacyjne i zdrowotne.</p> <p>Na marginesie należy podkreślić, że przewidziana w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 132)">art. 132 k.r.o.</a> możliwość obciążenia obowiązkiem alimentacyjnym dalszych krewnych (najczęściej dziadków) nie może służyć do ukarania ich za uchylanie się jednego z rodziców od ciążącego na nim obowiązku.</p> <p>Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił powództwo na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 133;art. 133 § 1;art. 133 § 2)">art. 133 § 1 i § 2 k.r.o.</a> </p> <p>Sąd na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a> zasądził od <span class="anon-block">J. B. (1)</span> na rzecz pozwanej kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631348" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 (§ 7;§ 7 pkt. 11)">§ 7 pkt 11 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu</a>.</p> </div>