I ACa 1229/15

<p>Sygn. akt I ACa 1229/15</p> <div> <h2>WYROK</h2> <p> <strong> <!-- -->W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</strong> </p> <p>Dnia 10 grudnia 2015 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="219"/> <col width="398"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Anna Kowacz-Braun</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSA Grzegorz Krężołek (spr.)</p> <p>SSA Sławomir Jamróg</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>st.sekr.sądowy Beata Lech</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2015 r. w Krakowie na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">E. P.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">(...)</span> Portowi<span class="anon-block">(...)</span>im. <span class="anon-block"> (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością</span> z siedzibą w <span class="anon-block">B.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji powódki</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie</p> <p>z dnia 28 maja 2015 r. sygn. akt I C 2207/14</p> <p> <strong> <!-- -->uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Krakowie do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego. </strong> </p> <p>SSA Grzegorz Krężołek SSA Anna Kowacz–Braun SSA Sławomir Jamróg</p> <p>Sygn. akt : I ACa 1229/15</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>W ostatecznie sprecyzowanym żądaniu pozwu, skierowanego przeciwko<span class="anon-block">(...)</span>Portowi <span class="anon-block">(...)</span>im. <span class="anon-block">J. P.</span> <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">K.</span> - <span class="anon-block">B.</span> - spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w <span class="anon-block">B.</span> , powódka <span class="anon-block">E. P.</span> domagała się zasądzenia : sumy 172 800 złotych , tytułem zmniejszenia wartości, stanowiącej jej własność nieruchomości , objętej księgą wieczystą nr <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...)</span> , sumy 84 125 zł z tytułu kosztów związanych z dostosowaniem znajdujących się na niej budynków do wymagań technicznych , a nadto , z tych samych tytułów, kwot odpowiednio 136 500 zł i 76 005 złotego , w odniesieniu do jej nieruchomości , objętej księgą wieczystą nr<span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...)</span>.</p> <p>W motywach żądania wskazała , że jest właścicielką obu realności, położonych w <span class="anon-block">K.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>.</p> <p>Na skutek podjęcia przez Sejmik Województwa <span class="anon-block"> (...)</span>, uchwały z dnia 25 maja 2009r o wprowadzeniu strefy ograniczonego użytkowania dla lotniska <span class="anon-block">K.</span> <span class="anon-block">B.</span> , nastąpiła utrata wartości obu nieruchomości , a nadto jest zobowiązaną do dostosowania znajdujących się na nich budynków do szczególnych wymagań technicznych w związku z wprowadzeniem tej strefy. W związku z tym poniosła szkodę, której wymiar ilościowy wyraża dochodzona , łączna kwota odszkodowania.</p> <p>Odpowiadając na pozew strona pozwana domagała się oddalenia powództwa wskazując po pierwsze , że występując z roszczeniem <span class="anon-block">E. P.</span> nie zachowała dwuletniego terminu dochodzenia roszczeń odszkodowawczych , określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010620627" title="Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - Dz. U. z 2001 r. Nr 62, poz. 627 (art. 129;art. 129 ust. 4)">art. 129 ust. 4 ustawy Prawo ochrony środowiska</a>. Ponieważ termin ten ma charakter terminu zawitego , jego nie zachowanie spowodowało wygaśniecie roszczenia.</p> <p>Po wtóre argumentowała , iż powódka nie wykazała aby rzeczywiście obydwie nieruchomości utraciły wartość , a ona poniosła koszty dostosowań technicznych budynków , w związku z wprowadzeniem strefy , a tym bardziej , aby odpowiadały one skali dochodzonego z tego tytułu odszkodowania,</p> <p>Wyrokiem z dnia 28 maja 2015r , Sąd Okręgowy w Krakowie :</p> <p>- oddalił powództwo [ pkt I ],</p> <p>- zasądził od powódki na rzecz strony powodowej kwotę 7200 złotych, tytułem kosztów procesu[ pkt II] ,</p> <p>- nakazał ściągnąć od <span class="anon-block">E. P.</span> na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Krakowie , kwotę 23 422 złote , tytułem brakującej części opłaty sądowej od pozwu.</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia :</p> <p>Uchwałą z dnia 25 maja 2011r nr<span class="anon-block">(...)</span> która weszła w życie 11 lipca 2009r Sejmik Województwa <span class="anon-block"> (...)</span>, utworzył obszar ograniczonego użytkowania dla lotniska w <span class="anon-block">K.</span> - <span class="anon-block">B.</span> , którym zarządza strona pozwana.</p> <p>Powódka jest właścicielką dwóch nieruchomości. Położonej w <span class="anon-block">K.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> , składającej się z <span class="anon-block">działek ewidencyjnych nr (...)</span> z obrębu <span class="anon-block">(...)</span> objętej księgą wieczystą nr <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...)</span> i położonej w <span class="anon-block">K.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> , składającej się z <span class="anon-block">działki ewidencyjnej nr (...)</span> z obrębu <span class="anon-block">(...)</span>objętej księgą wieczystą nr <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block"> (...)</span>.</p> <p>W dniu 11 lipca 2011r , powódka złożyła do Sądu Rejonowego dla<span class="anon-block">K.</span>, wniosek o zawezwanie strony pozwanej do próby ugodowej w odniesieniu do jej roszczenia o zapłatę łącznej sumy 469 430 złotych, z tytułu odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości oraz poniesieniem kosztów związanych z dostosowaniem do wymagań technicznych budynków znajdujących się na nich , w związku z prowadzeniem uchwałą Sejmiku z dnia 25 maja 2009r strefy ograniczonego użytkowania dla lotniska w <span class="anon-block">B.</span>.</p> <p>Na podstawie zarządzenia z dnia 29 lipca 2011r , termin rozprawy został wyznaczony na dzień 5 października 2011r. Zawiadomienie o niej , wraz odpisem wniosku powódki, strona pozwana otrzymała 23 sierpnia 2011r.</p> <p>Poczynione przez siebie ustalenia Sąd Okręgowy oparł wyłącznie na treści dokumentów , nie prowadząc żadnych innych dowodów , w tym takich , które były objęte wnioskami powódki.</p> <p>Rozważania prawne Sąd I instancji ograniczył do oceny zachowania przez <span class="anon-block">E. P.</span> terminu o jakim mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010620627" title="Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - Dz. U. z 2001 r. Nr 62, poz. 627 (art. 129;art. 129 ust. 4)">art. 129 ust. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r Prawo ochrony środowiska</a> [ DzU z 2001 nr 62 poz. 627 z późn. zm]</p> <p>Uznał , że powódka uchybiła temu terminowi , co przy jego charakterze jako terminu zawitego , spowodowało wygaśniecie roszczenia, przed dniem w którym złożyła pozew o zapłatę odszkodowania.</p> <p>Zdaniem Sądu Okręgowego dla zachowania tego terminu , liczonego od daty wejścia w życie uchwały Sejmiku Województwa <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 25 maja 2009r , obowiązana była wystąpić do strony pozwanej ze zgłoszeniem tego roszczenia.</p> <p>Formą tegoż nie jest zawezwanie do próby ugodowej z 11 lipca 2011. Prowadziło by ona bowiem jedynie do przerwania biegu przedawnienia roszczenia odszkodowawczego, w sytuacji gdyby wcześniej powódka , poprzez zgłoszenie kierowane do pozwanej spółki , zapobiegła upływowi terminu zawitego dla jego dochodzenia i jego wygaśnięciu.</p> <p>Z jej żądaniem po raz pierwszy pozwana mogła zapoznać się po doręczeniu jej odpisu wniosku o zawezwanie do próby ugodowej , co następując w dniu 23 sierpnia 2011r , nie zapobiegło wskazanemu wyżej skutkowi , który decyduje o oddaleniu powództwa.</p> <p>Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach procesu była norma <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 §1 i 3 kpc</a> i wynikająca z niej , dla wzajemnego rozliczenia stron z tego tytułu, zasada odpowiedzialności za wynik sprawy.</p> <p>Wynik ten zdecydował także o obciążeniu <span class="anon-block">E. P.</span> pozostałą częścią nie uiszczonych dotąd kosztów sądowych w postaci części opłaty od pozwu.</p> <p>W aplikacji od tego orzeczenia powódka , zaskarżając je w całości , w pierwszej kolejności domagała się wydania wyroku kasatoryjnego i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.</p> <p>Jako wniosek ewentualny sformułowała żądanie jego zmiany poprzez uwzględnienie żądania apelującej , po wcześniejszym przeprowadzeniu przez Sąd Apelacyjny postępowania w oparciu o dowody wnioskowane przed Sądem Okręgowym , które nietrafnie zostały oddalone, jako niedoniosłe dla rozstrzygnięcia.</p> <p>W związku z tym skarżąca domagała się również rozpoznania przez Sąd Apelacyjny, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 380)">art. 380 kpc</a> , postanowień dowodowych wydanych przez Sąd niższej instancji.</p> <p>Środek odwoławczy został oparty na następujących zarzutach :</p> <p>- nierozpoznania istoty sprawy , w następstwie przyjęcia nietrafnej wykładni normy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010620627" title="Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - Dz. U. z 2001 r. Nr 62, poz. 627 (art. 129;art. 129 ust. 4)">art. 129 ust. 4 ustawy Prawo ochrony środowiska</a> , na podstawie której Sąd Okręgowy uznał, iż roszczenie powódki wygasło,</p> <p>- naruszenia prawa materialnego , wobec dokonania wadliwej wykładni tego przepisu, w związku z art. 136 ust. 1 ustawy , która doprowadziła do nietrafnego wniosku , iż dla zachowania wskazanego wyżej terminu powódka była zobowiązaną , przed jego upływem poinformować pozwaną spółkę do świadczenia o swoim roszczeniu odszkodowawczym wobec niej.</p> <p>- naruszenie art. 129 ust.4 ustawy , w tej samej formie , wadliwej wykładni, miało nastąpić w ocenie skarżącej także , wobec uznania przez Sąd Okręgowy , że dokonane przez upływem terminu zawitego zawezwanie do próby ugodowej w zakresie roszczenia , obecnie dochodzonego pozwem , nie jest w swoich skutkach tożsame w wystąpieniem z nim przeciwko pozwanej spółce, w rozumieniu tej normy.</p> <p>W obszernych redakcyjnie motywach apelacji powódka powołała szczegółową argumentację jurydyczną , mającą potwierdzać trafność jej stanowiska zgodnie z którym pogląd Sądu I instancji, decydujący o oddaleniu powództwa jest nietrafny.</p> <p> <strong> <!-- -->Rozpoznając apelację, Sąd Apelacyjny rozważył: </strong> </p> <p>Środek odwoławczy powódki jest uzasadniony , prowadząc do uchylenia objętego nim wyroku Sądu Okręgowego , który został wydany w warunkach nie rozpoznania istoty sprawy.</p> <p>Jak wynika z pisemnych motywów tego wyroku jedyną przyczyną oddalenia powództwa była ocena , iż roszczenie odszkodowawcze powódki zostało zgłoszone po upływie terminu określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010620627" title="Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - Dz. U. z 2001 r. Nr 62, poz. 627 (art. 129;art. 129 ust. 4)">art. 129 ust. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r Prawo ochrony środowiska</a> [ DzU z 2001 nr 62 poz. 627 z późn. zm] . Zważywszy na charakter tego terminu , roszczenie <span class="anon-block">E. P.</span> przez tą datą zgłoszenia , wygasło.</p> <p>Ten wniosek prawny opierał na takiej interpretacji wskazanej normy , zgodnie z którą dla zachowania terminu dwuletniego o jakim stanowi ten przepis , koniecznym było by powódka , dokonując swoistego aktu staranności , podczas jego biegu , zawiadomiła stronę pozwaną , - adresata roszczenia - o tym , iż takowe wobec niego formułuje.</p> <p>Takie zawiadomienie powoduje , że termin dwuletni zostaje zachowany , a poszkodowana może wówczas występować na drogę sądową , domagając się wyrównania uszczerbku. Roszczenie to , jako mające charakter majątkowy , przedawnia się w terminie wskazanym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118</a> in. princ . <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kc.</a> </p> <p>Nie ma przy tym znaczenia, jak argumentował dalej Sąd Okręgowy , dla zachowanie tego terminu to , że powódka w ostatnim dniu jego biegu wystąpiła z zawezwaniem pozwanej do próby ugodowej , skoro czynność ta mogłaby odnieść skutek przerwania biegu przedawnienie roszczenia , który nie może odnosić się do biegu terminu zawitego.</p> <p>Stanowisko Sądu I instancji nie jest usprawiedliwione , podlegając trafnej krytyce powódki , w ramach sformułowanych w apelacji zarzutów naruszenia prawa materialnego</p> <p>Dotychczasowy dorobek orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz Sądów powszechnych , ukształtowany na tle wykładni <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010620627" title="Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - Dz. U. z 2001 r. Nr 62, poz. 627 (art. 129;art. 129 ust. 4)">art. 129 ust 4</a> w zw z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010620627" title="Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - Dz. U. z 2001 r. Nr 62, poz. 627 (art. 136)">art. 136 ustawy Prawo ochrony środowiska</a> , pozwala uznać , że nie budzi wątpliwości , iż wskazany tam termin jest terminem zawitym , po którego upływie roszczenie odszkodowawcze związane z wprowadzeniem strefy ograniczonego użytkowania, wygasa.</p> <p>Wskazany przepis posługując się określeniem „ wystąpić z roszczeniem „ , bliżej go nie określa ani też nie odsyła do któregokolwiek z innych przepisów ustawy , który mógłby posłużyć wykładni tego pojęcia.</p> <p>Nie da się , jak czyni to Sąd Okręgowy, w sposób uzasadniony twierdzić , że z brzmienia tego przepisu wynika obowiązek uprzedniego zawiadomienia podmiotu odpowiedzialnego za spełnienie świadczenia a odszkodowawczego , że poszkodowany tak kwalifikowaną normatywnie pretensję wobec niego zgłasza, a zaniechanie tego „aktu staranności „ , w terminie dwóch lat od daty wejścia w życie aktu prawa miejscowego , wprowadzającego ograniczenia , będące źródłem szkody , skutkuje wygaśnięciem roszczenia.</p> <p>Odwołując się , dla wsparcia swojego stanowiska, do uzasadnienia judykatu Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2008r , sygn. II CSK 216/08 , Sąd I instancji wadliwie je odczytał , skoro jego istotą była ocena charakteru terminu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010620627" title="Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - Dz. U. z 2001 r. Nr 62, poz. 627 (art. 129;art. 129 ust. 4)">art. 129 ust. 4 ustawy Prawo ochrony środowiska</a> , a także zwrócenie uwagi właśnie na to , że dla zachowanie tego terminu można wykorzystać także tryb bezpośredniego [ bez pośrednictwa Sądu ], zawiadomienia adresata roszczenia o jego podstawie faktycznej i rozmiarze ilościowym oraz osobie , która jest jego beneficjentem.</p> <p>Zatem, wskazując , że pojęcie to jest ono szersze zakresowo aniżeli pojęcie „ „dochodzenia roszczenia przed sadem „ należy przyjąć , że poszkodowany dla zachowania terminu o którym mowa w tym przepisie może wybrać jedną z dwóch możliwych form „wystąpienia z roszczeniem „. Pierwszą z nich jest skierowanie żądania bezpośrednio do jego adresata , podmiotu zobowiązanego do wyrównania szkody ,a drugą wystąpienie z nim na drogę sądową przeciwko niemu.</p> <p>/ taką wykładnię tego przepisu potwierdziły już wcześniej zarówno Sąd Najwyższy jak i Sądy powszechne, by wskazać jedynie dla przykładu, : wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2012r , sygn.. II CSK 254/12 , powołany za zbiorem Lex nr 1294477 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 17 stycznia 2013r , sygn. I ACa 1104/12 , powołany za zbiorem Lex nr 1271919/</p> <p>Taka ocena prowadzi do wniosku prawnego , że <span class="anon-block">E. P.</span> zachowała ten termin, występując w ostatnim dniu jego biegu z zawezwaniem pozwanej spółki do próby ugodowej , mającej za przedmiot obecnie dochodzone roszczenie.</p> <p>Nie może budzić bowiem wątpliwości , że złożenie takiego wniosku jest formą dochodzenia roszczenia przed Sądem. Bez znaczenia przy tym , z rozważanego punktu widzenia jest to , że odpis tego wniosku strona pozwana otrzymała dopiero 23 sierpnia 2013r , zatem już po upływie dwuletniego terminu zawitego.</p> <p>Stanowisko przeciwne prowadziłoby bowiem do uzależnienia możliwości realizacji roszczenia od czynności doręczeniowej Sądu na którą <span class="anon-block">E. P.</span> nie miała żadnego wpływu.</p> <p>Dodatkowo należy wskazać , że w związku ze skutkiem zawezwania do próby ugodowej jaki rodzi ono w odniesieniu do biegu terminu przedawnienia roszczenia , skutek ten wiąże się z datą złożenia samego wniosku, a nie z datą doręczenia jego odpisu podmiotowi zawezwanemu.</p> <p>Nietrafna ocena prawna Sądu I instancji spowodowała , że oddalenie powództwa nastąpiło w warunkach nierozpoznania istoty sprawy , co trafnie zarzuca <span class="anon-block">E. P.</span>, w środku odwoławczym.</p> <p>Już tylko na marginesie dodać należy nie prowadził on żadnych z oferowanych przez powódek dowodów , mających wykazać przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej strony pozwanej , jak również rozmiaru poniesionego przez nią uszczerbku.</p> <p>Nie mógł przy tym zostać zaaprobowany postulat skarżącej, by postępowanie dowodowe , zmierzające do potwierdzenia istnienia tych przesłanek i rozmiaru szkody, było prowadzone przed Sądem II instancji. Byłoby to bowiem sprzeczne z zasadą dwuinstancyjności postępowania sądowego.</p> <p>Z podanych wyżej przyczyn , Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 §4</a> kpci 108 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (§ 2)">§2 kpc</a> </p> <p>W na nowo prowadzonym postępowaniu , Sąd Okręgowy uwzględni wskazaną wyżej ocenę prawną dotyczącą zachowania terminu do wystąpienia przez powódkę z roszczeniem odszkodowawczym , a w oparciu o wnioski dowodowe zgłoszone przez strony, ustali istnienie podstaw normatywnych odpowiedzialności strony pozwanej , oceniając także zasadność roszczenia <span class="anon-block">E. P.</span> pod względem jego rozmiaru ilościowego.</p> <p>SSA Grzegorz Krężołek SSA Anna Kowacz - Braun SSA Sławomir Jamróg</p> <p>-</p> </div>