V U 1082/15

Sądy powszechne2015-12-15

Sygnatura

V U 1082/15

Data orzeczenia

2015-12-15

Rodzaj

SENTENCE

Sędziowie

Marzena Głuchowska (PRESIDING_JUDGE)

Podstawa prawna

art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 30.04.2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych, art. 5 i art. 10 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Treść orzeczenia

Sygn. akt V U 1082/15 <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> Dnia 15 grudnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie : Przewodniczący SSO Marzena Głuchowska Protokolant Barbara Wypych po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2015 r. w Kaliszu odwołania L. R. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 11 sierpnia 2015 r. Nr (...) w sprawie L. R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o świadczenie przedemerytalne 1. Zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.z dnia 11 sierpnia 2015 r. znak (...) w ten sposób, że przyznaje odwołującemu L. R.świadczenie przedemerytalne poczynając od dnia 6 marca 2015 r., 2. Zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. na rzecz L. R. kwotę 120,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> Decyzją z dnia 11.08.2015 r. znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił odwołującemu L. R.przyznania świadczenia przedemerytalnego z uwagi na brak warunków do jego przyznania. Od powyższej decyzji odwołanie złożył L. R., domagając się jej zmiany i przyznania świadczenia przedemerytalnego poprzez uwzględnienie dalszego okresu pracy – okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców i dziadków od dnia 01.07.1970 r. do dnia 13.09.1973 r. Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania.  Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje. Odwołujący L. R. urodził się dnia (...), ukończył więc obecnie 60 lat. Organ rentowy uznał odwołującej na dzień rozwiązania stosunku pracy okres zatrudnienia - 38 lat i 2 dni. Ostatnio odwołujący pozostawał do dnia 31.07.2014 r. w stosunku pracy przez okres dłuższy niż 6 miesięcy. W okresie od 24.02.2015 r. do 07.08.2015 r. odwołujący pobierał zasiłek dla bezrobotnych i nie odmówił przyjęcia propozycji pracy. Stosunek pracy został rozwiązany z powodów ekonomicznych z przyczyn nie dotyczących pracownika. Odwołujący w niniejszej sprawie zmierzał do wykazania dalszego okresu pracy – okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców i dziadków od dnia 01.07.1970 r. do dnia 13.09.1973 r. Dziadkowie odwołującego A. R. rocznik (...) i W. R. rocznik (...) mieli gospodarstwo rolne położone w M. g. S. o powierzchni 0,77 ha. Na gospodarstwie tym zamieszkiwali sami. Uprawiali zboża, ziemniaki. Hodowali około 10 sztuk trzody chlewnej rocznie. Odwołujący pomagał w pracy w gospodarstwie rolnym dziadków: wykonywał prace polowe, przy zbiorach, wyrzucaniu obornika. L. R. na podstawie umowy z dnia 22.12.1978 r. otrzymał własność gospodarstwa rolnego od dziadków A. R. i W. R. o powierzchni 0,77 ha w miejscowości M.. Rodzice odwołującego H. i K. R. byli roczniki 1928 i 1930. W spornym okresie mieli więc odpowiednio 42 lata i 40 lat. Mieli gospodarstwo rolne o powierzchni 1,15 ha w obrębie O.. Zawodowo ojciec odwołującego pracował w Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) w O.. Na gospodarstwie małżonkowie R. uprawiali zboża, ziemniaki. Małżonkowie R. hodowali także inwentarz Małżonkowie R. mieli dzieci: M. 1952, E. 1958, M. 1961, Z. 1964, M. 1966, L. 1955. M. po ukończeniu szkoły podstawowej w 1969 r. uczył się w szkole zasadniczej w O.. Dojeżdżał do szkoły autobusem. Po ukończeniu szkoły pracował zawodowo. Wyprowadził się z domu w 1973 r. Pozostałe dzieci poza, L. w spornym okresie miały od 4- 12 lat. Odwołujący zameldowany był miejscowości O. w okresie od 23.07.1960 r. do 02.09.1982 r. Odwołujący po ukończeniu szkoły podstawowej w 1970 r. nie uczył się dalej. Nie pracował zawodowo poza rolnictwem do grudnia 1974 r., poza krótkim okresem pracy sezonowej w niepełnym wymiarze czasu pracy. Odwołujący wykonywał stałą codzienną pracy w gospodarstwie rolnym dziadków i rodziców w okresie od dnia 13.09.1971 r. (ukończenie 16 lat) do dnia 13.09.1973 r. i dalej do podjęcia zatrudnienia w Spółdzielni (...) w S. w grudniu 1974 r. Wykonywał prace polowe, prace przy zbiorach płodów, prace przy przygotowaniu paszy i oprzęcie inwentarza, prace przy młóceniu zbóż oraz prace u sąsiadów w ramach tzw. odrobku za wypożyczenia konia czy sprzętu rolniczego. Prac wykonywana była w wymiarze co najmniej 4 godziny dziennie. Co do okresu zatrudnienia w C. od 25.02.1973 r. do 31.08.1973 r. w archiwum nie odnaleziono akt osobowych odwołującego. Nie odnaleziono jego nazwiska także w spisach pracowników przejętych i zwolnionych. Odwołujący przedłożył świadectwo pracy z dnia 31.08.1973 r. na okres zatrudnienia od 25.02.1973 r. do 31.08.1973 r. w K. Zakładach (...) w M.. Świadectwo to zawiera poprawki. Odwołujący twierdzi iż pracował sezonowo w niepełnym wymiarze czasu pracy. (dowód: zeznania odwołującego, zeznania świadków M. P., M. k., S. K., H. F.) W myśl art. 2 ust 5 ustawy z dnia 30.04.2004 r., o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. z 2013 r. Nr 170) prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn po stronie pracodawcy, u którego była zatrudniona co najmniej 6 miesięcy, posiadała okres uprawniający do emerytury wynoszący 40 lat dla mężczyzn. Przy ustalaniu stażu pracy dla celów przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego uwzględnia się okresy przewidziane w przepisach emerytalnych. Z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 5)">art. 5 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, przy ustalaniu prawa do emerytury i renty i obliczaniu ich wysokości uwzględnia się okresy składkowe i nieskładkowe, z tym, że okresy nieskładkowe uwzględnia się w wymiarze nie przekraczającym jednej trzeciej udowodnionych okresów składkowych. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 10)">Art. 10</a> powołanej wyżej ustawy przewiduje natomiast możliwość uwzględnienia przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości przypadających przed dniem 1.01.1983 r. okresów pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, ale jedynie, gdy okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 5;art. 6;art. 7)">art. 5-7</a>, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu. Powołany powyżej art. 10 ustawy pozwala na uwzględnienie okresu pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia przypadającego w czasie, kiedy nie funkcjonowało ubezpieczenie społeczne rolników (tj. przed 1.01.1983 r.). Podstawowe znaczenie ma zatem ustalenie czy wykonywanie określonych czynności w gospodarstwie rolnym można uznać za okresy pracy w tym gospodarstwie. We wskazanym przepisie nie ma jednak definicji pracy w gospodarstwie rolnym. Przyjmuje się w związku z tym, iż ustalenia czy, pracę danej osoby w gospodarstwie rolnym można uznać za pracę mogącą być uwzględnioną przy ustalaniu prawa do emerytury, dokonywać należy w oparciu o przepisy regulujące ubezpieczenie społeczne rolników. Za okresy pracy w gospodarstwie rolnym, uważa się więc okresy wykonywania pracy na takich warunkach, jakie po dniu 1.01.1983 r. dawałyby podstawę do objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników (tak w wyroku SN z dnia 3.07. 2001 r., II UKN 466/00 OSNPUSiSP 2003, nr 7, poz. 186). Ubezpieczenie społeczne rolników regulowane jest przepisami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 ()">ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników</a> (Dz. U z 1998 roku, nr 7, poz.25 ze zmianami). Przyjmuje się powszechnie, iż o uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do świadczeń emerytalno-rentowych okresów pracy w gospodarstwie rolnym przesądza wystąpienie dwóch okoliczności: po pierwsze - wykonywanie czynności rolniczych powinno odbywać się zgodnie z warunkami określonymi w definicji legalnej „domownika” z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 6;art. 6 pkt. 2)">art. 6 pkt 2 powołanej ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników</a> i po drugie - czynności te muszą być wykonywane w wymiarze nie niższym niż połowa ustawowego czasu pracy, tj. minimum 4 godziny dziennie (art. 6 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy emerytalnej). Takie stanowisko zajęto w wyrok SN z dnia 28.02.1997 r., II UKN 96/96,(OSNP,1997/23/473), wyrażonym wprawdzie na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy, ale nadal aktualnym. Zgodnie z treścią wskazanego powyżej <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 6;art. 6 pkt. 2)">art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników</a> za domownika uważa się osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie i stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. W poprzednio obowiązującej <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820400268" title="Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin - Dz. U. z 1982 r. Nr 40, poz. 268 ()">ustawie z dnia 14.12.1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin</a> domownika definiowano jako członka rodziny rolnika, pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, mającego co najmniej 16 lat, nie podlegającego obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto osobę, dla której praca w gospodarstwie rolnym stanowi główne źródło utrzymania. W rozpoznawanej sprawie z dokonanych ustaleń faktycznych wynika, iż dziadkowie i rodzice odwołującego mieli gospodarstwa rolne. Charakter i wielkość gospodarstwa wskazuje na okresowe potrzeby wykonywania prac polowych, w szczególności na wiosnę i potem jesienią. Utrzymanie inwentarza wymagało pracy cały rok. Odwołujący w spornym okresie i poza zakreślony okres do grudnia 1974 r. wykonywał stałą codzienną pracę w gospodarstwie rolnym. Dziadkowie byli w podeszłym wieku ponad 70 lat i nie mieli możliwości i siły wykonywania ciężkich prac w gospodarstwie Ojciec odwołującego pracował zawodowo więc miał ograniczoną możliwość pracy. Młodsze rodzeństwo odwołującego było w wieku takim iż w zasadzie nie mogło wykonywać stałej pracy w rolnictwie. Odwołujący w spornym okresie nie uczęszczał do szkoły, nie pracował zawodowo, miał więc możliwość wykonywania stałej pracy w gospodarstwie dziadków i rodziców i takie prace wykonywał. Odwołujący wykazał dodatkowy okres wykonywania pracy od 13.09.1971 r. do 13.09.1973 r. i dalej do grudnia 1974 r. Odwołujący wykazał więc okres wykonywania pracy w rozmiarze wystarczającym do wykazania stażu pracy wynoszącego 40 lat. Odwołujący spełnił więc warunki do przyznania świadczenia przedemerytalnego. Stąd odwołanie jako zasadne podlegało uwzględnieniu, a decyzja zmianie w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 2)">art. 477 14 § 2 kpc</a>. O kosztach orzeczono w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 kpc</a>. </div>