V ACa 803/14

<p>Sygn. akt V ACa 803/14</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 15 grudnia 2015 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział V Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="214"/> <col width="492"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Włodzimierz Gawrylczyk (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SA Jacek Grela</p> <p>SO del. Anna Daniszewska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>starszy sekretarz sądowy Justyna Stankiewicz</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2015 r. w Gdańsku na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">A. C.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">M. C.</span> </p> <p>o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego</p> <p>na skutek apelacji powoda</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w <span class="anon-block">B.</span> z dnia 4 czerwca 2014 r.</p> <p>sygn. akt I C 637/12</p> <p>I.  oddala apelację;</p> <p>II.  zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 2.700 (dwa tysiące</p> <p>siedemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p>Na oryginale właściwe podpisy</p> <p>V ACa 803/14</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Sąd Okręgowy w <span class="anon-block">B.</span> wyrokiem z 4 czerwca 2014 r. oddalił powództwo <span class="anon-block">A. C.</span>przeciwko <span class="anon-block">M. C.</span> o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym przez Sąd Okręgowy w <span class="anon-block">B.</span> w dniu 3 października 2006 r. w sprawie sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span>i zasądził od powoda na rzecz pozwanego koszty procesu.</p> <p>Zasadnicze motywy wyroku są następujące:</p> <p>Powód domagał się pozbawienia wykonalności powyższego tytułu wykonawczego, wskazując że przeczy zdarzeniom, na którym oparto wydanie tego nakazu zapłaty, bo w dniu 19 sierpnia 2008 r. po kilku spotkaniach wyjaśniających wzajemne roszczenia stron otrzymał od pozwanego oświadczenie o nieposiadaniu żadnych roszczeń wobec niego i jego żony <span class="anon-block">H. C.</span>.</p> <p>Pozwany wnosił o oddalenie powództwa i o zasądzenie kosztów procesu, bo nie za­chodzi żadna przesłanka powództwa wskazana w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 840;art. 840 § 1)">art. 840 § 1 k.p.c.</a> Zakwestionował, by pod­pisał wskazane przez powoda oświadczenie z dnia 19 sierpnia 2008 r., o czym informował już w sprawie sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span> i zawiadomił organy ścigania o możliwości popełnienia prze­stępstwa sfałszowania jego podpisu.</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił, że w dniu 211ipca 2001 r. powód zawarł z pozwanym umowę pożyczki kwoty 130.269 zł na pokrycie bieżących wydatków związanych z działalnością go­spodarczą, powód miał spłacić pożyczkę z odsetkami do 31 grudnia 2004 r., nie spłacił jej, więc na żądanie wierzyciela Sąd Okręgowy w <span class="anon-block">B.</span> uwzględnił jego powództwo naka­zem zapłaty z 3 października 2006 r. w sprawie sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span>, nakaz zapłaty uprawo­mocnił się i w dniu 30 października 2006 r. został zaopatrzony w klauzulę wykonalności. W dniu 8 lutego 2007 r. strony zawarły ugodę o spłacie długu w miesięcznych ratach, jednak powód długu nie płacił, więc pozwany skierował do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejo­nowym w <span class="anon-block">B.</span> wniosek z 10 maja 2007 r. o egzekucję wierzytelności, a następnie w dniu 29 października 2007 r. skierował do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w <span class="anon-block">Ś.</span> wniosek o egzekucję wierzytelności z nieruchomości stanowiącej własność małżeń­ską powoda i jego żony <span class="anon-block">H. C.</span>. Powód zapłacił pozwanemu kwotę 28.000 zł, nie spłacił pozostałej części długu, więc pozwany złożył wniosek egzekucyjny Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w <span class="anon-block">B.</span>, który jednak umorzył postępowanie wo­bec bezskuteczności egzekucji. W dniu 24 kwietnia 2008 r. pozwany złożył w Sądzie Okrę­gowym w <span class="anon-block">B.</span> wniosek o nadanie nakazowi zapłaty klauzuli wykonalności także przeciwko małżonce dłużnika <span class="anon-block">H. C.</span>. Postępowanie toczyło się w sprawie sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span> do dnia 30 października 2009 r., wierzyciel wnosił w nim o zabezpiecze­nie wierzytelności przez wpis hipoteki przymusowej. Powód wiedział, że toczy się postępo­wanie o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko jego małżonce.</p> <p>Powód darował nieruchomość swemu synowi, pozwany wnosił o uznanie tej czynno­ści za bezskuteczną. Sąd Okręgowy w <span class="anon-block">B.</span> zawiesił postępowanie w tej sprawie</p> <p>oznaczonej sygnaturą <span class="anon-block">(...)</span> z uwagi na wytoczenie powództwa w niniejszej sprawie. W toku postępowania w sprawie <span class="anon-block">(...)</span> na rozprawie w dniu 16 października 2012 r. pełno­mocnik <span class="anon-block">A. C.</span> przedłożył pismo datowane 19 sierpnia 2008 r. podpisane parafą jakoby przez pozwanego, dotyczące zrzeczenia się wszelkich roszczeń wobec powoda i jego żony, zaś <span class="anon-block">M. C.</span> zaprzeczył, by złożył takie oświadczenie i by podpisał to pismo. Pozwany złożył do Prokuratury Rejonowej <span class="anon-block">(...)</span>zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa podrobienia jego podpisu na tym oświadczeniu. Według opinii wydanej w postępowaniu <span class="anon-block">(...)</span>stwierdzono, że z uwagi na znikomy zasób cech identyfikacyjnych zawartych w „podpisie” nie jest możliwe zweryfikowanie jego autentycz­ności ani też zestawienie go z rękopisami osób trzecich. Opinię podobnej treści wydał w ni­niejszym postępowaniu biegły <span class="anon-block">S. R.</span>.</p> <p>Sąd ustalił ten stan faktyczny na podstawie dowodów z dokumentów, zeznań świad­ków, przesłuchania stron i opinii biegłego sądowego. Dowody te uznał za wiarygodne, z wy­łączeniem zeznań świadków <span class="anon-block">Z. K. (1)</span> i <span class="anon-block">J. K.</span> oraz zeznań powoda, jakoby oświadczenie z 19 sierpnia 2008 r. zostało podpisane przez pozwanego w ich obecności, podając m.in. że nie jest wiarygodne, by powód dysponował tym dokumentem w 2008 r., skoro ujawnił go dopiero w 2012 r., choć był z pozwanym bratem w wieloletnim kon­flikcie.</p> <p>Sąd stwierdził, że wobec wykluczenia przez biegłego sądowego możliwości zbadania prawdziwości pisemnego oświadczenia z 19 sierpnia 2008 r., to w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 253)">art. 253 k.p.c.</a> na po­wodzie spoczywa ciężar wykazania okoliczności, z których wywodzi skutki prawne.</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego powód nie wykazał, że oświadczenie datowane 19 sierp­nia 2008 r., na którym opierał powództwo, zostało podpisane przez pozwanego, a więc nie wykazał żadnej wskazanej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 840;art. 840 § 1)">art. 840 § 1 k.p.c.</a> przesłanki roszczenia, więc Sąd oddalił po­wództwo na tej podstawie i zasądził od powoda koszty procesu.</p> <p>Powód złożył apelację. Zaskarżył wyrok w całości. Domagał się jego zmiany przez uwzględnienie powództwa oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zarzucił:</p> <p>1/ naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 253)">art. 253 k.p.c.</a> przez przerzucenie na niego ciężaru dowodu, podczas gdy obalenie domniemania autentyczności dokumentu prywatnego w postaci oświadczenia z 19 sierpnia 2008 r. spoczywa na stronie, która ten dokument podpisała;</p> <p>2/ naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 3)">art. 3</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">art. 227 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> przez przyjęcie, że powód nie wywiązał się z obowiązku udowodnienia okoliczności, z której wywodził skutki prawne, tj. nie przedstawił dowodu potwierdzającego wywiązanie się z dłu­gu wobec pozwanego, choć przedstawił dokument i dowód w postaci zeznań dwóch świad­ków;</p> <p>3/ naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1;art. 233 § 2)">art. 233 § 1 i 2 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a> przez pominięcie dowodu z zeznań świadków złożonych na okoliczność przygotowania i podpisania przez pozwanego oświadczenia z 19 sierpnia 2008 r., skutkiem czego było stwierdzenie, że powód nie udowod­nił, iż pozwany przygotował i podpisał to oświadczenie.</p> <p>Powód twierdził, że nie był świadomy kontynuowania przez pozwanego postępowania egzekucyjnego, więc przez cztery lata nie powoływał się na powyższe oświadczenie z 19 sierpnia 2008 r. o rozliczeniu się z zobowiązania wobec pozwanego.</p> <p>Pozwany wnosił o oddalenie apelacji i o zasądzenie kosztów postępowania.</p> <p>W toku postępowania apelacyjnego powód złożył do akt dokument datowany 14 mar­ca 2015 r. zawierający oświadczenie podpisane imieniem i nazwiskiem pozwanego, że powód nie ma długu wobec pozwanego (odpis dokumentu - k. 274, oryginał - k. 331), wnosił też o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego w celu stwierdzenia autentyczności podpisu pozwanego na tym oświadczeniu (k. 334). Pozwany wnosił o oddalenie tego wnio­sku, zaprzeczył, by złożył powyższe oświadczenie, w toku przesłuchania zwrócił uwagę na rozbieżność w podpisie na tym oświadczeniu i na nowym dowodzie osobistym, który okazał.</p> <p>Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</p> <p>Apelacja jest bezpodstawna. Podniesione w niej zarzuty są nietrafne. Sąd Okręgowy niewadliwie ustalił istotne okoliczności stanu faktycznego sprawy i słusznie uznał, że powód nie wykazał zasadności powództwa.</p> <p>Wbrew zarzutowi skarżącego Sąd Okręgowy nie pominął dowodów z zeznań świad­ków (i przesłuchania powoda) na okoliczność sporządzenia i podpisania oświadczenia z 19 sierpnia 2008 r., tylko ocenił te dowody jako niewiarygodne, podał motywy tej oceny i uznał, że powód nie wykazał przesłanki roszczenia.</p> <p>Nietrafny jest zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 253)">art. 253 k.p.c.</a> Pozwany zaprzeczył, że sporządził i podpisał przedłożone przez powoda oświadczenie z 19 sierpnia 2008 r. Opinie biegłych wy­dane w postępowaniu przygotowawczym i w postępowaniu cywilnym nie dają podstaw do ustalenia, że pozwany podpisał to oświadczenie. W tej sytuacji trzeba uznać, że powód nie wykazał, aby ten dokument pochodził od pozwanego, więc prawdziwość dokumentu powi­nien udowodnić powód, skoro chce z niego skorzystać (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 353;art. 353 zd. 2)">art. 353 zd. 2 k.p.c.</a>).</p> <p>Powód twierdził, że nie był świadomy kontynuowania przez pozwanego postępowania egzekucyjnego, więc przez cztery lata nie powoływał się na powyższe oświadczenie z 19 sierpnia 2008 r. o rozliczeniu się z zobowiązania wobec pozwanego. To twierdzenie jest nie­wiarygodne z przyczyn podanych przez Sąd Okręgowy i podanych wyżej. Ponadto - jak wy­nika z treści postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia (k. 25-27), postępowania egzekucyj­ne toczą się od 2007 r.</p> <p>Trafna jest dokonana przez Sąd Okręgowy ocena dowodów, w tym także ocena za­chowania się pozwanego, konsekwentnie dążącego do wyegzekwowania wierzytelności od powoda (pozew, wnioski egzekucyjne, wniosek o nadanie wyrokowi klauzuli wykonalności, wniosek o zabezpieczenie roszczenia - składane także po dacie przedłożonego przez powoda oświadczenia z 19 sierpnia 2008 r., jakoby pochodzącego od pozwanego - jak też brak powo­łania się przez powoda na to oświadczenie w postępowaniu klauzulowym (argument SA). Strony były w konflikcie, pozwany konsekwentnie dążył do uzyskania zabezpieczenia rosz­czenia, nadania nakazowi zapłaty klauzuli wykonalności oraz podjął czynności egzekucyjne</p> <p>po dniu 19 sierpnia 2008 r., a pozwany dopiero w dniu 16 października 2012 r. powołał się na jakoby pochodzące od pozwanego oświadczenie z 19 sierpnia 2008 r. (sprawa <span class="anon-block">(...)</span> o nadanie klauzuli wykonalności i o zabezpieczenie roszczenia skończyła się dopiero 30 paź­dziernika 2009 r.). Powód nawet nie wskazał, w jaki sposób uregulował wobec pozwanego dług w wysokości wskazanej w nakazie zapłaty. Wszak to była duża kwota.</p> <p>Według świadka <span class="anon-block">Z. K.</span> powód na spotkaniu w obecności świadków dał pozwanemu 20.000 zł, a pozwany wyjął sporządzone na komputerze pokwitowanie, podpisał je parafką i wręczył powodowi, oświadczenie to czytali później, tj. po wyjściu pozwanego od powoda. Sąd Apelacyjny zauważa, iż zeznanie tego świadka nie stanowi dowodu, że powód zapłacił dług wynikający z nakazu zapłaty, wynosił ponad 130.000 zł. Tak więc zeznanie świadka jest wiarygodne co do wręczenia pozwanemu przez powoda kwoty 20.000 zł, a nie stanowi dowodu, że zapłacił cały dług. Świadek zeznał, że „na jego pamięć” okazane oświad­czenie z 19 sierpnia 2008r. pozwany wręczył powodowi. Pamięć jest zawodna. Ponadto oświadczenie nie było odczytane w obecności pozwanego, lecz po jego wyjściu, więc nie wiadomo czy chodzi o ten sam dokument. A świadek nie czytał wówczas (w obecności po­zwanego) tego oświadczenia.</p> <p>Podobnie i świadek <span class="anon-block">J. K.</span> nie czytał w czasie spotkania powyższego dokumentu, stąd wątpliwe jest, by mógł wiarygodnie zeznać, że okazany mu dokument to ten, który pozwany wręczył powodowi w czasie spotkania (zeznał, że powód wręczył pozwanemu dwie paczki pieniędzy z banderolą, jego zdaniem mogło to być około 20.000 zł; że pozwany mówił coś chaotycznie, mówił że coś tam nie chce płacić do fiskusa, oświadczenie przyniósł z sobą, podpisał przy świadkach, oświadczenie było odczytywane (inaczej zeznał św. <span class="anon-block">K.</span>). Wątpliwe, by świadkowie po 5 latach od daty oświadczenia mogli dokładnie zapamiętać, że w czasie spotkania u powoda widzieli akurat to oświadczenie. Inne dowody przeczą tezie powoda, że pozwany wręczył wówczas powodowi ten dokument. Według zeznań świadków strony nie rozmawiały wówczas o sposobie rozliczenia się powoda z długu.</p> <p>Zamiarem Sądu Apelacyjnego było rozpoznanie wniosku powoda o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego w celu oceny podpisu złożonego na oświadczeniu z dnia 14 marca 2015 r. dopiero po przesłuchaniu stron na okoliczność uzyskania przez powoda tego dokumentu. Jednak pozwany notorycznie nie stawiał się na rozprawę w celu przesłuchania, przedkładając zaświadczenia od lekarza sądowego. Pozwany wyjaśnił, że widuje powoda, więc niewiarygodne jest, by nie mógł stawić się na rozprawę. Sąd Apelacyjny uznał, że po­wód uchyla się od złożenia zeznań, więc nie uwzględnił jego wniosku o odroczenie rozprawy i przesłuchał pozwanego na okoliczność tego dokumentu. Zeznanie pozwanego, iż nie złożył on powodowi oświadczenia datowanego 14 marca 2015 r., nie podpisał tego dokumentu, jest wiarygodne. Pozwany słusznie zwrócił uwagę, że w czasie, na który datowane jest to oświad­czenie, pozwany miał już nowy dowód osobisty o innym symbolu i innym numerze niż wska­zany w tym pisemnym oświadczeniu, co już wskazuje na podrobienie tego oświadczenia. Wskazał też na różnicę między podpisami złożonymi na tym oświadczeniu i na dowodzie osobistym. Postępowanie pozwanego w sprawie ściągnięcia długu od powoda jest konse­kwentne, a powyższy dokument zawierający treść oświadczenia pozostaje w rażącej sprzecz­ności z tym konsekwentnym zachowaniem się pozwanego. W tych okolicznościach Sąd</p> <p>uznał, że niecelowe jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 217;art. 217 § 3)">art. 217 § 3 k.p.c.</a>). Sąd podkreśla, że powód nie próbował nawet na piśmie wyjaśnić okoliczności uzy­skania powyższego dokumentu datowanego 14 marca 2015 r.</p> <p>Mając powyższe argumenty na uwadze. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> i zasądził od powoda na rzecz pozwanego koszty zastępstwa proce­sowego na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 § 1 i 3 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 99)">art. 99 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 § 1 k.p.c.</a> </p> </div>