II AKa 326/15

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt II AKa 326/15</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> <strong> <!-- -->Dnia 16 grudnia 2015r.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie: </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Przewodniczący: SSA – Maria Mrozik-Sztykiel</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sędziowie: SA – Rafał Kaniok (spr.)</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> SO (del.) – Dorota Tyrała</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Protokolant: – st. sekr. sąd. Anna Grajber</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->przy udziale Prokuratora Elżbiety Kozakiewicz-Jackowskiej </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2015 r.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->sprawy z wniosku <span class="anon-block">J. F.</span> <span class="anon-block">ur. (...)</span> <br/>w <span class="anon-block">W.</span>, syna <span class="anon-block">T.</span> i <span class="anon-block">W.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o odszkodowanie za wyrządzoną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłą z niewątpliwie niesłusznego zatrzymania </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->na skutek apelacji, wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->z dnia 25 czerwca 2015 r. sygn. akt V Ko 16/15</strong> </p> <p>1)  <strong> <!-- -->utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, </strong> </p> <p>2)  <strong> <!-- -->zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. <span class="anon-block">D. D.</span> kwotę 147,60 zł (sto czterdzieści siedem złotych sześćdziesiąt groszy), obejmującą 23% VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy z urzędu w postępowaniu odwoławczym, </strong> </p> <p>3)  <strong> <!-- -->kosztami procesu za postępowanie odwoławcze obciąża Skarb Państwa. </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- --> <span class="anon-block">J. F.</span> </strong>wniósł o przyznanie mu od Skarbu Państwa odszkodowania i zadośćuczynienia w łącznej kwocie 20.000 zł za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie w dniu 15 czerwca 2013 r. w sprawie sygn. akt III K 678/13 Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ.</p> <p>Wyrokiem z dnia 25 czerwca 2015 r. Sąd Okręgowy w Warszawie wniosek <span class="anon-block">J. F.</span> w całości oddalił, obciążając kosztami postępowania Skarb Państwa.</p> <p>Apelację od powyższego wyroku złożył pełnomocnik wnioskodawcy zarzucając mu:</p> <p>- naruszenie prawa procesowego tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a> przez Sąd Okręgowy Warszawa-Praga poprzez jego błędną wykładnię i niesłuszne uznanie, iż zatrzymanie wnioskodawcy przez funkcjonariuszy Policji dnia 15 czerwca 2013 roku nie można aktualnie ocenić jako niesłuszne w stopniu niewątpliwym;</p> <p>- naruszenie prawa procesowego tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 555)">art. 555 k.p.k.</a> poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przez Sąd I instancji i uznanie, że roszczenie wnioskodawcy o odszkodowanie i zadośćuczynienie zawarte we wniosku z dnia 5 stycznia 2015 roku jest przedawnione, w sytuacji gdy Pan <span class="anon-block">F.</span> wykazał, iż powodem niedotrzymania rocznego terminu na zgłoszenie roszczenia w właściwym Sądzie była przewlekła choroba, załamanie nerwowe i słaba kondycja psychiczna.</p> <p>W konkluzji skarżący wniósł, o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie na rzecz wnioskodawcy odszkodowania w wysokości 10.000 zł oraz zadośćuczynienia w wysokości 10.000 zł.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Apelacja pełnomocnika wnioskodawcy jest bezzasadna.</strong> </p> <p>Bezpodstawne okazały się oba zarzuty postawione w petitum apelacji, wraz z argumentacją przytoczoną na ich poparcie, jak też w konsekwencji, wniosek o zmianę zaskarżonego orzeczenia.</p> <p>Zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a> uznać należy, w realiach niniejszej sprawy, za bezprzedmiotowy.</p> <p>W toku postępowania pierwszoinstancyjnego podniesiono bowiem skutecznie zarzut przedawnienia roszczenia dochodzonego przez wnioskodawcę.</p> <p>W sprawie sygn. akt III K 678/13 zatrzymanie wnioskodawcy nastąpiło w dniu 15 czerwca 2013 r. W tym samym dniu, po zwolnieniu wnioskodawcy, rozpoczął się bieg rocznego terminu przedawnienia roszczenia, określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 555)">art. 555 k.p.k.</a> </p> <p> <span class="anon-block">J. F.</span> złożył wniosek o odszkodowanie dopiero w dniu 14 stycznia 2015 r., a więc ze znacznym naruszeniem terminu, przewidzianego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 555)">art. 555 k.p.k.</a> </p> <p>Roszczenia odszkodowawcze określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552)">art. 552 k.p.k.</a> mają charakter cywilno-prawny i tym samym termin oznaczony w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 555)">art. 555 k.p.k.</a>, jest terminem przedawnienia, do którego należy stosować przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksu cywilnego</a>.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 117)">art. 117 k.c.</a> upływ terminu przedawnienia nie jest uwzględniany z urzędu, a jedynie ma zarzut podnoszony przez tego przeciwko komu przysługuje roszczenie.</p> <p>Podmiotem uprawnionym do podnoszenia takiego zarzutu, w postępowaniu prowadzonym w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552)">art. 552 k.p.k.</a> i następne, jest prokurator. Zatem, z formalnego punktu widzenia, prokurator miał w przedmiotowej sprawie, uzasadnione prawo do podnoszenia zarzutu przedawnienia roszczenia dochodzonego przez wnioskodawcę.</p> <p>Nieuchronnym skutkiem podniesienia tegoż zarzutu przez prokuratora było, w stanie prawnym obowiązującym w dacie orzekania, rozstrzygnięcie oddalające wniosek <span class="anon-block">J. F.</span> w całości.</p> <p>Sąd I instancji był w takiej sytuacji zobowiązany do wydania wyroku oddalającego żądanie wnioskodawcy, w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 555)">art. 555 k.p.k.</a> i tym samym nie mógł badać i rozważać kwestii dotyczących merytorycznej zasadności tegoż żądania, w aspekcie przesłanek określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552)">art. 552 k.p.k.</a> </p> <p>Co prawda Sąd I instancji, w ramach uzasadnienia wyroku (str. 5), zawarł stwierdzenie nawiązujące do powyższych kwestii, wszelako ten fragment rozważań Sądu uznać należy za zupełnie zbędny i zarazem nie mający żadnego wpływu na ostateczny kształt zaskarżonego orzeczenia. Tym samym, za bezpodstawny i bezprzedmiotowy uznać trzeba, postawiony w petitum apelacji, zarzut obrazy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552)">art. 552 k.p.k.</a> </p> <p>W całej rozciągłości bezzasadny jest też zarzut obrazy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 555)">art. 555 k.p.k.</a> </p> <p>Zauważyć bowiem należy, że, wbrew stanowisku skarżącego, wnioskodawca nie wykazał w toku postępowania, iż znaczne opóźnienie w dochodzeniu roszczenia z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 552;art. 552 § 4)">art. 552 § 4 k.p.k.</a> było usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami.</p> <p>Jak wynika z ugruntowanego w tej mierze orzecznictwa, przytoczonego zarówno przez skarżącego, jak i w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, przekroczenie terminu określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 555)">art. 555 k.p.k.</a> może być usprawiedliwione jedynie poważnymi przeszkodami takimi jak: ciężka choroba, ubezwłasnowolnienie, pobyt za granicą, czy uzyskanie informacji o prawie do odszkodowania dopiero po upływie tegoż terminu.</p> <p>Sąd I instancji w sposób przekonujący wykazał, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały okoliczności spełniające powyższe kryteria.</p> <p>Odnotować też wypada, że w ramach uzasadnienia wniosku o odszkodowanie, wnioskodawca w zasadzie przyznał, iż jeszcze przed upływem okresu przedawnienia, wiedział o przysługującym mu prawie do wystąpienia o odszkodowanie.</p> <p>W tej sytuacji brak jest jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że zgłoszony przez prokuratura zarzut przedawnienia jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> </p> <p>Jak już powiedziano, prokurator jest podmiotem uprawnionym do podniesienia zarzutu przedawnienia w postępowaniu uregulowanym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (rozdział 58)">rozdziale 58 k.p.k.</a> </p> <p>Natomiast w przedmiotowej sprawie, Sąd I instancji, analizując powyższy zarzut prokuratora przez pryzmat <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a>, słusznie nie dopatrzył się przesłanek świadczących o nadużyciu przez niego prawa do uchylenia się od zaspokojenia roszczenia wnioskodawcy.</p> <p>Wbrew twierdzeniom skarżącego, Sąd I instancji wnikliwie rozważył okoliczności związane ze stanem zdrowia <span class="anon-block">J. F.</span> w okresie od zwolnienia go w dniu 15 czerwca 2013 r. do momentu upływu okresu przedawnienia (15 czerwca 2014 r.) oraz, dalej, do chwili złożenia wniosku o odszkodowanie (14 stycznia 2015 r.) i w sposób wyczerpujący wykazał, że stan ten nie mógł mieć wpływu na powstanie wielomiesięcznego opóźnienia w dochodzeniu roszczenia przez wnioskodawcę.</p> <p>W szczególności Sąd ten trafnie zauważył, że wnioskodawca, pomimo stwierdzonej u niego choroby afektywnej dwubiegunowej w okresie remisji (k. 104), w pełni korzystał, w ramach postępowania w sprawie <br/>III K 678/13, z przysługujących mu uprawnień procesowych.</p> <p>W toku tej sprawy (jak i wcześniejszego dochodzenia), wnioskodawca wyjątkowo aktywnie uczestniczył w prowadzonym postępowaniu, wysyłając szereg pism i wniosków oraz wykorzystując dla ochrony swoich praw wszelkie środki przewidziane przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ()">kodeks postępowania karnego</a>.</p> <p>Wnioskodawca wykazał się w tym zakresie, wręcz ponadprzeciętną, determinacją i operatywnością oraz dość dużą znajomością prawa, a także znaczną skutecznością podejmowanych przez siebie działań procesowych.</p> <p>W tej sytuacji nie sposób uznać, że stan zdrowia wnioskodawcy, który nie stanowił jakiejkolwiek przeszkody, dla czynnego uczestniczenia w postępowaniu karnym w sprawie III K 678/13, był jednocześnie dostatecznie poważną przeszkodą, uniemożliwiającą mu złożenie wniosku o odszkodowanie w terminie przewidzianym przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 555)">art. 555 k.p.k.</a> </p> <p>W związku z tym, stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wykazał w toku niniejszego postępowania, że nie miał realnej (prawnej i faktycznej) możliwości zgłoszenia żądania odszkodowania w okresie biegu terminu przedawnienia, o jakim mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 555)">art. 555 k.p.k.</a> w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia. Tym samym, uznać trzeba, że nie ma podstaw do ustalenia, iż podniesiony przez prokuratura zarzut przedawnienia jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego.</p> <p> <strong> <!-- -->Z tych względów Sąd Apelacyjny orzekł jak na wstępie. </strong> </p> </div>