II AKa 418/15

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt II AKa 418/15</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> <strong> <!-- -->Dnia 18 grudnia 2015 r.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie: </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Przewodniczący: SSA – Ewa Plawgo (spr.)</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sędziowie: SA – Anna Zdziarska</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->SO (del.) - Agnieszka Radojewska</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Protokolant: st. sekr. sąd. Marzena Brzozowska</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->przy udziale prokuratora Leszka Woźniaka</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2015 r. </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->sprawy z wniosku <span class="anon-block">T. S. (1)</span>, syna <span class="anon-block">W.</span> i <span class="anon-block">Z.</span>, <span class="anon-block">ur. (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->przeciwko Skarbowi Państwa </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->w przedmiocie zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z tymczasowego aresztowania w sprawie zakończonej postanowieniem Prokuratury Rejonowej Warszawa-Śródmieście z dnia 4 stycznia 1983 r. o umorzeniu postępowania w sprawie o sygn. 1 Ds. 869/82</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->na skutek apelacji, wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->z dnia 03 października 2014 r., sygn. akt XII Ko 26/12</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->uchyla wyrok w zaskarżonej części – tj. co do pkt II i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- --> <span class="anon-block">T. S. (1)</span> </strong>wniósł o zasądzenie na jego rzecz tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w wyniku niesłusznego tymczasowego aresztowania kwoty 2.325.000 zł.</p> <p>Sąd Okręgowy w Warszawie, wyrokiem z dnia 3 października 2014 r. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy 50.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w wyniku niesłusznego tymczasowego aresztowania w sprawie zakończonej postanowieniem Prokuratury Rejonowej Warszawa-Śródmieście z dnia 4 stycznia 1983 r. o umorzeniu postępowania z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty (pkt I), w pozostałej części wniosek oddalił (pkt II), kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa (pkt III).</p> <p>Powyższy wyrok został zaskarżony dwiema apelacjami.</p> <p>Pełnomocnik wnioskodawcy zaskarżył wyrok na korzyść <span class="anon-block">T. S. (1)</span> w części oddalającej roszczenie – tj. w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438 pkt. 2)">pkt II</a>, zarzucając wyrokowi w tej części na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 2)">art. 438 pkt 2 k.p.k.</a> obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na wynik postępowania – tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7;art. 410)">art. 7 i 410 k.p.k.</a> w sposób ujęty w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438 pkt. 1;art. 438 pkt. 1)">pkt I.1</a> a-d zarzutów apelacyjnych, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7;art. 410)">art. 7 i 410 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 193;art. 193 § 1)">art. 193 § 1 k.p.k.</a> w sposób opisany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438 pkt. 1;art. 438 pkt. 2)">pkt I.2</a> a-c zarzutów apelacyjnych, nadto na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 3)">art. 438 pkt 3 k.p.k.</a> zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, mające wpływ na jego treść, wynikłe z obrazy przepisów postępowania wskazanych w zarzucie I i polegające na nieustaleniu okoliczności wskazanych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438 pkt. 2;pkt. a)">pkt II. a</a>-f zarzutów apelacyjnych, nadto na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 1)">art. 438 pkt 1 k.p.k.</a> zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego w postaci <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 361;art. 361 § 1)">art. 361 § 1 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 361;art. 361 § 1)">art. 361 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 1)">art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a>, nadto obrazę art. 8 ust. 1 ustawy lutowej w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445;art. 445 § 1)">art. 445 § 1 k.c.</a> w sposób ujęty w zarzucie III.1 i III.2 pkt a-c oraz III.3. Podnosząc powyższe wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez zasądzenie na rzecz wnioskodawcy różnicy pomiędzy kwotą ujętą we wniosku, a kwotą zasądzoną w pkt I wyroku z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.</p> <p>Prokurator zaskarżył wyrok w całości na niekorzyść wnioskodawcy i zarzucił mu błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść polegający na niezasadnym przyjęciu, że kwota 50.000 zł jest sumą adekwatną dla zadośćuczynienia doznanej krzywdy w wyniku pozbawienia wnioskodawcy wolności w okresie stanu wojennego oraz obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść wyroku – tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7;art. 167;art. 366;art. 366 § 1;art. 366 § 410)">art. 7, 167, 366 § 1 i 410 k.p.k.</a> Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 27 lutego 2015 r. (sygn. akt II AKa 1/15) utrzymał w mocy opisany powyżej wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie.</p> <p>Kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2015 r. wniósł pełnomocnik wnioskodawcy.</p> <p>Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 4 listopada 2015 r. (sygn. akt II KK 178/15) uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie i sprawę przekazał temu Sądowi do ponownego rozpoznania.</p> <p>Na rozprawie apelacyjnej dnia 18 grudnia 2015 r. prokurator cofnął apelację wniesioną na niekorzyść wnioskodawcy.</p> <p>Apelacja ta w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 432)">art. 432 k.p.k.</a> została pozostawiona bez rozpoznania.</p> <p>Pismem procesowym wniesionym przed rozprawą (dnia 10 grudnia 2015 r. – k. 764-767) oraz na rozprawie do protokołu wnioskodawca (k. 799) i jego pełnomocnik złożyli szereg wniosków dowodowych, oddalonych na rozprawie, jako przekraczających możność prowadzenia postępowania dowodowego w postępowaniu odwoławczym zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 452)">art. 452 k.p.k.</a> w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 lipca 2015 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Opisana powyżej sytuacja procesowa jest tego rodzaju, że należało przyjąć, iż obecnie zaskarżona została jedynie część wyroku – jego pkt II, bowiem na skutek cofnięcia apelacji przez prokuratora i pozostawienia jej bez rozpoznania w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 432)">art. 432 k.p.k.</a> wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 3 października 2014 r. w części – pkt I - stał się prawomocny.</p> <p>W postępowaniu apelacyjnym prowadzonym obecnie, na skutek uchylenia przez Sąd Najwyższy wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2015 r., należało stosować przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ()">Kodeksu postępowania karnego</a> w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 lipca 2015 r., w tym także <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 452)">art. 452 k.p.k.</a> (vide: końcowy fragment uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2015 r. w sprawie niniejszej). Zdając sobie sprawę z tego, że miejscem właściwym dla umotywowania oddalenia wniosków dowodowych jest postanowienie tego tyczące, a nie uzasadnienie wyroku, podnieść jednak należy, że skoro brak było podstaw do oddalenia wniosków dowodowych w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 170;art. 170 § 1)">art. 170 § 1 k.p.k.</a> (czemu dano wyraz w uzasadnieniu postanowienia wydanego na rozprawie apelacyjnej), to należało rozważyć, czy zakres ewentualnego postępowania dowodowego w postępowaniu odwoławczym będzie zgodny z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 452)">art. 452 k.p.k.</a> w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 lipca 2015 r. Ograniczeniem takiego postępowania jest z jednej strony zakaz przeprowadzenia dowodów co do istoty sprawy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 452;art. 452 § 1)">art. 452 § 1 k.p.k.</a>), z drugiej jego zakres, bowiem sąd odwoławczy może prowadzić postępowanie dowodowe tylko wyjątkowo, w celu przyśpieszenia postępowania i to w takim zakresie, który nie oznacza przeprowadzania przewodu sądowego w całości lub w znacznej części (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 452;art. 452 § 2)">art. 452 § 2 k.p.k.</a>). Taki model postępowania odwoławczego zasadzał się na założeniu, że postępowanie dowodowe powinno być prowadzone przed Sądem I instancji, a tylko wyjątkowo przed sądem odwoławczym, którego rozstrzygnięcia są prawomocne – a co za tym idzie strony mają jedynie ograniczone możliwości zaskarżenia orzeczeń tego sądu, ograniczone zakresem ewentualnej skargi kasacyjnej, której podstawy zostały ujęte odmiennie niż podstawy apelacji.</p> <p>W realiach niniejszej sprawy wszystkie wnioski dowodowe zmierzają do wykazania, że ustalenia Sądu I instancji dotyczące zakresu krzywd doznanych przez wnioskodawcę są wadliwe, inaczej rzecz tę ujmując: że zakres krzywdy jest daleko większy, a co za tym idzie wysokość zadośćuczynienia powinna być znacznie wyższa. Temu ma służyć zarówno przesłuchanie wnioskodawcy, jego matki, dowody z dokumentów, w tym także akt postępowania prowadzonego przeciwko <span class="anon-block">D. L. (1)</span>, która – wg oświadczenia <span class="anon-block">T. S.</span> – niosła pomoc rodzinie w związku z sytuacją powstałą na skutek jego działalności. Niewątpliwie zatem wszystkie te wnioski odnoszą się do istoty sprawy, a przeprowadzenie wnioskowanych dowodów oznacza przeprowadzenie przewodu sądowego w znacznej części. Taka sytuacja obligowała do uznania, że ewentualny zakres postępowania dowodowego w II instancji wykracza poza ramy zakreślone przepisem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 452)">art. 452 k.p.k.</a> w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 lipca 2015 r. i co przesądza o tym, że wyrok w zaskarżonej obecnie części (pkt II) winien zostać uchylony i sprawa w tym zakresie przekazana Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Stanowisko to nie jest sprzeczne z końcowym fragmentem uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2015 r. wydanego w niniejszej sprawie, bowiem pogląd, że obawa ponowienia przewodu sądowego w znacznej części nie istnieje został wyrażony z wyraźnym zaznaczeniem, iż odnosi się on do momentu wyrokowania przez Sąd Najwyższy, a zatem do innego stanu sprawy – wnioski dowodowe zostały złożone po wydaniu orzeczenia przez ten Sąd, a tuż przed ponowną rozprawą apelacyjną i w jej trakcie.</p> <p>Niezależnie od powyższego uznać należy, że niektórym argumentom apelacji pełnomocnika wnioskodawcy nie sposób odmówić słuszności.</p> <p>Obowiązkiem Sądu meriti jest ocena dowodów, z której jasno wynika, jakim dowodom i w jakim zakresie Sąd ten dał wiarę, a jakie ocenił odmiennie. Jeżeli Sąd daje wiarę dowodowi z zeznań świadka w części, to powinien jasno i konkretnie wskazać, jaką część tych zeznań, co do jakich okoliczności odrzuca i z jakiego powodu, a jaką ocenia odmiennie i dlaczego. Skoro Sąd I instancji uznał za wiarygodne zeznania <span class="anon-block">T. S.</span>, że była stosowana wobec niego przemoc fizyczna, ale „nie w tak daleko idącym zakresie, jak wskazuje wnioskodawca” (str. 4 uzasadnienia), to oznacza, to nic innego, jak to, iż Sąd ten nie dał wiary tym zeznaniom w części, z tym tylko, że nie wskazał w jakiej, tzn. nie określił, które z działań podejmowanych wobec wnioskodawcy, a opisanych w jego zeznaniach i przytoczonych na str. 4 uzasadnienia – jego zdaniem – nie miały miejsca i nie umotywował, dlaczego dokonał takiej oceny. Przytoczone powyżej stwierdzenie, szalenie nieostre nie mieści się w kategoriach ocen swobodnych, podobnie jak określenia zawarte na str. 8 uzasadnienia (naruszenie nietykalności cielesnej i bicie). Należy także podkreślić, że ocen dowodów należy dokonywać w sposób wskazany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 410)">art. 410 k.p.k.</a> – to jest mieć na uwadze, by ocen tych dokonać kompleksowo, a nie oceniać poszczególne dowody w oderwaniu od siebie. Sąd I instancji uznał za rzetelne i fachowe opinie sądowo-lekarskie sporządzone w toku prowadzonego przez siebie postępowania. Należy zatem wnosić, że przyjął, iż nie można wykluczyć, by - najogólniej rzecz ujmując - dolegliwości stóp i barków wnioskodawcy oraz stwierdzona u niego przepuklina miały związek przyczynowy z urazami, na które powołuje się <span class="anon-block">T. S.</span>. Powoływanie się przy tym przez Sąd Okręgowy na fakt, że biegły nie stwierdził, by stwierdzone zmiany były skutkami tortur (str. 8 uzasadnienia) jest zabiegiem z gruntu chybionym. To rolą Sądu, a nie rolą biegłego jest dokonywanie ustaleń faktycznych ważących na treści orzeczenia a będących efektem oceny zebranych dowodów. Rola lekarza-biegłego sprowadza się do stwierdzenia konkretnego stanu danej osoby pod względem medycznym i ocena tego, czy stan ten mógł powstać (być wynikiem) w deklarowanych przez tę osobę warunkach, czy jest to wykluczone, jak też ewentualne stwierdzenie, czy stan ten może być wynikiem innych sytuacji, zaś ocena tychże warunków i sytuacji – czy miały miejsce i które - należy do Sądu, a nie do biegłego. Jeżeli zatem z jednej strony Sąd daje wiarę opiniom biegłych, z drugiej zdaje się oczekiwać od nich stwierdzeń wykraczających poza ich rolę, jednocześnie nie precyzuje w jakim zakresie daje wiarę zeznaniom <span class="anon-block">św. T. S.</span> co do stosowanych wobec niego środków przymusu, używając pojęć nieostrych (stosowano naruszenie nietykalności cielesnej i bicie – str. 8 uzas., co wobec opisów zawartych w zeznaniach wnioskodawcy jest dalece niewystarczające) i nie dających szans na ocenę toku rozumowania, to ocen tych nie sposób uznać za mieszczące się w ramach zakreślonych przepisem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> Praktyka sądowa wypracowała kryteria, których spełnienie jest niezbędne do tego, by przyjmować, że ocena dowodów spełnia wymogi oceny swobodnej. Należy do nich ich ocena z zachowaniem zasad logicznego rozumowania, zasad wiedzy i doświadczenia życiowego, ocena kompleksowa (zgodna z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 410)">art. 410 k.p.k.</a>) i należycie umotywowana (z konkretnym stwierdzeniem, jakiemu dowodowi, w jakim zakresie i dlaczego dano wiarę, a jakie oceniono odmiennie). Kryteria te w niniejszej sprawie nie zostały spełnione. I te względy – poza wskazanymi powyżej – miały wpływ na treść orzeczenia Sądu II instancji.</p> <p>Sąd I instancji rozpoznając tę sprawę ponownie winien mieć na uwadze powyższe wywody, przeprowadzić postępowanie dowodowe w zakresie wnioskowanym na etapie postępowania apelacyjnego, w pierwszej kolejności przeprowadzając dowody osobowe, rozważając przy tym celowość przeprowadzenia dowodu z akt dotyczących p. <span class="anon-block">D. L.</span> – tj. czy zasadnym będzie dowód z tych akt, czy też przesłuchanie jej w charakterze świadka na okoliczność pomocy udzielanej wnioskodawcy i jego rodzinie w latach 80-tych, następnie rozważyć zasadność przeprowadzenia także dowodu zeznań w charakterze świadka brata wnioskodawcy (jest to możliwe, vide: protokół rozprawy odwoławczej). To, że o dowodzie tym mowa w pozostawionej bez rozpoznania apelacji prokuratora wniesionej na niekorzyść wnioskodawcy nie stanowi procesowej przeszkody w przeprowadzeniu takiego dowodu, zaś obecnie oczywistym jest, że niemożliwe jest pogorszenie sytuacji wnioskodawcy. Po przeprowadzeniu dowodów osobowych należy rozważyć zakres przeprowadzenia dowodów z dokumentów IPN (wniosek <span class="anon-block">T. S.</span> złożony na rozprawie), czy w dalszym ciągu będzie istniała konieczność udowodnienia okoliczności, na które wniosek ten został złożony. Sąd I instancji po przeprowadzeniu postępowania winien dokonać ocen zebranych dowodów zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 410)">art. 410 k.p.k.</a> Oceniając materiał dowodowy winien nie uchylać się także od oceny dowodów – niezależnie od kwestii tyczących sposobu postępowania wobec <span class="anon-block">T. S.</span> i warunków, w których przebywał - w powiązaniu z wiekiem wnioskodawcy w chwili pozbawienia go wolności, jak też tym, że nastąpiło to w pierwszych miesiącach stanu wojennego, a więc wówczas, gdy stopień represji ówczesnych władz wobec jakichkolwiek przejawów opozycji był większy niż w okresie późniejszym. Oczywistym jest także, że Sąd Okręgowy winien mieć na uwadze tę część uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego zapadłego w sprawie niniejszej, która odnosi się do kwestii wysokości zadośćuczynienia zasądzanego na rzecz osoby represjonowanej za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.</p> <p> <strong> <!-- -->Z powyższych powodów Sąd Apelacyjny orzekł, jak w wyroku.</strong> </p> </div>