II AKa 394/15

<p>Sygn.akt II <strong> <!-- -->AKa 394/15</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 18 grudnia 2015 roku</p> <p>Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:</p> <p>Przewodniczący: SSA - Ewa Plawgo</p> <p>Sędziowie : SA - Anna Zdziarska</p> <p>SO (del.) - Agnieszka Radojewska-spr.</p> <p> <strong> <!-- --> Protokolant: - st.sekr.sąd. Marzena Brzozowska</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->przy udziale prokuratora: Leszka Woźniaka</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2015 r.</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->sprawy z wniosku <span class="anon-block">P. S.</span>, syna <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">H.</span>, <span class="anon-block">urodz. (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o zadośćuczynienie i odszkodowanie za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie zastosowane w sprawie Sądu Okręgowego w Warszawie sygn. akt. XII K 133/13</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->na skutek apelacji pełnomocnika wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->z dnia 8 czerwca 2015r sygn. akt. XII Ko 15/15</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->I. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->II. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokat <span class="anon-block">I.</span> <span class="anon-block">G.</span> Kancelaria Adwokacka w <span class="anon-block">W.</span> kwotę 147, 60 zł ( sto czterdzieści siedem złotych sześćdziesiąt groszy) zawierającą 23 % podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy z urzędu w postępowaniu odwoławczym;</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->III. kosztami sądowymi za postępowanie odwoławcze obciąża Skarb Państwa.</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wnioskodawca <span class="anon-block">P. S.</span> w dniu 17 lutego 2015 r. (data prezentaty biura podawczego) złożył wniosek o zasądzenie od Skarbu Państwa kwoty 1.000 złotych tytułem zadośćuczynienia oraz 500.000 złotych tytułem odszkodowania za niezaliczenie na poczet kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2014 r. w sprawie XII K 133/13 okresu tymczasowego aresztowania od dnia 18 marca 2013 r. do dnia 17 stycznia 2014 r.</p> <p>Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2015 roku sygn. akt XII Ko 15/15 Sąd Okręgowy w Warszawie na podstawie art. 552 § 4 kpk a' contrario i art. 554 § 2 kpk oddalił wniosek o zadośćuczynienie i odszkodowanie w całości, kosztami procesu obciążył Skarb Państwa.</p> <p>Od powyższego wyroku apelację wywiódł pełnomocnik wnioskodawcy, zaskarżając orzeczenie w całości na korzyść wnioskodawcy.</p> <p>Apelujący na podstawie art. 438 pkt 4 kpk, zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisu postępowania tj. art. 552 § 4 kpk poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że okres tymczasowego aresztowania od dnia 18 marca 2013 roku do dnia 24 stycznia 2014 roku został prawidłowo zaliczony na poczet orzeczonej kary a w konsekwencji oddalenie żądania wnioskodawcy.</p> <p>Apelujący wskazał, iż w okresie od dnia 18 marca 2013 roku do dnia 24 stycznia 2014 roku wnioskodawca był tymczasowo aresztowany do sprawy Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie XII K 133/13, oraz Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia w sprawie II K 244/13.</p> <p>W dniu 17 stycznia 2014 r. zapadł wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia w sprawie II K 244/13. W dniu 24 stycznia 2014 r. Sąd Okręgowy w Warszawie wydał wyrok w sprawie o sygn. akt XII K 133/13 i na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczył <span class="anon-block">P. S.</span> okres rzeczywistego pozbawienia wolności od dnia 18 marca 2013 r. do dnia 24 stycznia 2014 r. Następnie Sąd Okręgowy w Warszawie, postanowieniem z dnia 7 stycznia 2015 r. zmienił okres zaliczenia i zaliczył na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności, okres tymczasowego aresztowania od dnia 18 stycznia 2014 r. do dnia 24 stycznia 2014 r.</p> <p>Apelujący nie zgodził się ze zmianą sposobu zaliczenia okresu tymczasowego aresztowania w sprawie XII K 133/13 tzn. skróceniem zaliczonego uprzednio okresu tymczasowego aresztowania z okresu od 18 marca 2013 roku do 17 stycznia 2014 roku na mniej korzystne zaliczenie od dnia 18 do 24 stycznia 2014 roku.</p> <p>Na podstawie art. 437 § 1 i 2 kpk pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną wnioskodawcy z urzędu.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył co następuje :</strong> </p> <p>Apelacja pełnomocnika wnioskodawcy nie zasługiwała na uwzględnienie, a okoliczności sprawy jednoznacznie wskazują, iż należało uznać ją za bezzasadną.</p> <p>Sąd Okręgowy poczynił w sprawie prawidłowe ustalania faktyczne i dokonał właściwej analizy prawnej, słusznie uznając, że żądanie <span class="anon-block">P. S.</span> nie jest zasadne i nie znajduje oparcia w art. 552 § 4 k.p.k.</p> <p>Zgodnie z dyspozycją art. 552 § 4 kpk ( w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2015r) stanowiącego podstawę prawną roszczeń wnioskodawcy, odszkodowanie i zadośćuczynienie przysługuje w wypadku niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania.</p> <p>Na wstępie rozważań dotyczących zasadności i skuteczności podniesionych przez pełnomocnika zarzutów przypomnieć należy fundamentalny judykat Sądu Najwyższego, jakim jest uchwała z dnia 15 września 1999 r. w sprawie o sygnaturze I KZP 27/99 ( OSNKW 1999/11-12/72) określająca zasady odpowiedzialności Skarbu Państwa, na zasadzie ryzyka. Sąd Najwyższy sfomułował w tymże orzeczeniu, swoisty algorytm postępowania, pozwalający na zbadanie czy w danej sprawie zachodzi stan niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania. Wskazano tam, że niewątpliwie niesłusznym, w rozumieniu art. 552 § 4 k.p.k., tymczasowym aresztowaniem jest takie, które było stosowane z obrazą przepisów rozdziału 28 k.p.k a także takie, które powoduje dolegliwość, jakiej oskarżony nie powinien doznać w świetle całokształtu okoliczności ustalonych w sprawie, w szczególności w aspekcie prawomocnego jej rozstrzygnięcia.</p> <p>Te ostatnie sytuacje mają miejsce wtedy, kiedy prawomocnym rozstrzygnięciem jest uniewinnienie oskarżonego, umorzenie postępowania, bądź wymierzenie kary łagodniejszej niż stosowany środek zapobiegawczy, w szczególności kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania ( podobnie uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2006 r. I KZP 5/06, OSNKW 2006/6/55).</p> <p>Badając powyższe kwestie w realiach niniejszej sprawy należy stwierdzić, że ustalenia Sądu I instancji, dotyczące prawidłowości zastosowania tymczasowego aresztowania wobec wnioskodawcy, są prawidłowe. Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń faktycznych wnioskodawca był tymczasowo aresztowany jednocześnie w dwóch sprawach: Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia ( sygn. akt II K 244/13) na mocy postanowienia z dnia 13 grudnia 2011 r. i Sądu Okręgowego w Warszawie (sygn. akt XII K 133/13) na mocy postanowienia Sądu Rejonowego Warszawa - Wola z dnia 21 marca 2013 r.</p> <p>W obu sprawach orzeczono wobec wnioskodawcy bezwzględne kary pozbawienia wolności.</p> <p>Okres tymczasowego aresztowania został w całości zaliczony na poczet wymierzonych w obu sprawach kar bezwzględnych pozbawienia wolności.</p> <p>W sprawie sygn. akt II K 244/13 Sąd Rejonowy dla Warszawy Śródmieścia, postanowieniem z dnia 16 października 2014 r. zaliczył <span class="anon-block">P. S.</span> na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności, okres tymczasowego aresztowania od dnia 18 marca 2013 r. do dnia 17 stycznia 2014 r., a w sprawie sygn. akt XII K 133/13, Sąd Okręgowy w Warszawie, postanowieniem z dnia 7 stycznia 2015 r. zaliczył <span class="anon-block">P. S.</span> na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności, okres tymczasowego aresztowania od dnia 18 stycznia 2014 r. do dnia 24 stycznia 2014 r.</p> <p>Oba skazania zostały następnie objęte wyrokiem łącznym Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie o sygn. akt XII K 178/14, obejmującym kary pozbawienia wolności orzeczone wyrokami w sprawach o sygn. akt XII K 133/13 i II K 244/13, na poczet kary łącznej pozbawienia wolności zaliczono cały okres rzeczywistego pozbawienia wolności od dnia 18 marca 2013 r. do dnia 24 stycznia 2014 r.</p> <p>Słusznie uznał Sąd I instancji, że okres tymczasowego aresztowania stosowany w dwóch sprawach jednocześnie a następnie zaliczony na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności, nawet jeżeli zbiegał się z tymczasowym aresztowaniem z drugiej sprawy, nie podlega powtórnemu zaliczeniu na podstawie art. 63 § 1 k.k.</p> <p>Sąd Apelacyjny podziela pogląd, iż zaliczenie okresu tymczasowego aresztowania na poczet orzeczonych kar wyklucza późniejsze skuteczne wystąpienie z roszczeniem o odszkodowanie lub zadośćuczynienie na podstawie przepisów rozdziału 58 k.p.k. za ten sam okres (vide m.in.: wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 21 sierpnia 2012 r., sygn. akt II AKa 238/12, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 7 maja 2015r sygn. akt II AKa 72/15, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2007 r., I KZP 28/07 , OSNKW 2007/10/70).</p> <p>Reasumując, w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że prawidłowe zaliczenie całego okresu tymczasowego aresztowania na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności wyklucza możliwość skutecznego dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia.</p> <p>Powyższe stawisko Sąd Apelacyjny w całej rozciągłości podziela.</p> <p>Obecnie po nowelizacji przepisów wprowadzonej ustawą z dnia 27 września 2013 o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U.2013.1247 ) obowiązującej od dnia 1 lipca 2015 r. ustawodawca wyraźnie uregulował omawianą kwestię w art. 552 a § 2 kpk, zgodnie z brzmieniem którego, roszczenie o odszkodowanie lub zadośćuczynienie, przysługuje w razie skazania z tytułu niezasadnego wykonywania środków zapobiegawczych w zakresie, w jakim z uwagi na rodzaj i rozmiar orzeczonych kar nie można było zaliczyć na ich poczet okresów wykonywania odpowiednich środków zapobiegawczych.</p> <p>Zatem, roszczenie o odszkodowanie lub zadośćuczynienie nie przysługuje w sytuacji, gdy w wyroku skazującym na poczet wymierzonej kary pozbawienia wolności Sąd dokonał zaliczenia okresu tymczasowego aresztowania.</p> <p>Wobec powyższego, Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.</p> <p>O kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze orzeczono na podstawie art. 554 § 2 kpk, obciążając nimi Skarb Państwa.</p> <p>O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu orzeczono na podstawie § 14 ust. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U.2013.461 j.t.).</p> </div>