III Ca 935/15

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt III Ca 935/15</strong> </p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2015 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi w sprawie o sygn. akt I C 72/11 z powództwa <span class="anon-block">G. R.</span>, <span class="anon-block">M. S.</span>, <span class="anon-block">T. O.</span>, <span class="anon-block">J. M.</span> przeciwko <span class="anon-block"> Spółdzielni Mieszkaniowej (...)</span>, <span class="anon-block">M. L.</span>, <span class="anon-block">L. L.</span> o zniesienie służebności oddalił powództwo, a kosztach procesu orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> obciążając nimi stronę powodową jednocześnie szczegółowe ich rozliczenie pozostawiając referendarzowi sądowemu.</p> <p>Apelację od powyższego orzeczenia wywiedli powodowie solidarni, będący reprezentowanymi przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając wyrok w całości.</p> <p>Zarzucili skarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania w postaci <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 §1 k.p.c.</a> poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanej dowolnej, nie zaś swobodnej, oceny dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, w tym w szczególności dowodu z przesłuchania powoda <span class="anon-block">G. R.</span> w charakterze strony, dowodu z zeznań świadka <span class="anon-block">J. G.</span>, dowodu z oględzin oraz dowodu z opinii biegłego <span class="anon-block">J. K.</span> – co doprowadziło w dalszym toku orzeczniczym do nieprawidłowych ustaleń faktycznych co do spełnienia przez powodów przesłanek warunkujących zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 294)">art. 294 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 295)">art. 295 k.c.</a> </p> <p>Wskazali, że powyższe błędne ustalenia faktyczne doprowadziły w dalszym toku orzeczniczym do naruszenia prawa materialnego w postaci:</p> <p>1. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 294)">art. 294 k.c.</a> poprzez jego nieuzasadnione niezastosowanie, prowadzące do oddalenia roszczenia procesowego o zniesienie służebności przechodu za wynagrodzeniem,</p> <p>2. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 295)">art. 295 k.c.</a> poprzez jego nieuzasadnione niezastosowanie, prowadzące do oddalenia roszczenia procesowego o zniesienie służebności przejazdu bez wynagrodzenia.</p> <p>W konkluzji wnosili o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie zgodnie z żądaniem pozwu w kształcie ostatecznie sprecyzowanym w toku postępowania, ewentualnie zaś o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, a nadto o zasądzenie od pozwanych na rzecz powodów solidarnie kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.</p> <p>Na rozprawie apelacyjnej z dnia 26 listopada 2015 r. – bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia drugoinstancyjnego – powód <span class="anon-block">G. R.</span> poprał apelację, a pełnomocnik pozwanej Spółdzielni wnosił o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja skutkuje wzruszeniem zaskarżonego orzeczenia.</p> <p>Zdaniem Sądu Okręgowego lektura całego materiału aktowego wskazuje na to, że rację mają apelujący twierdząc, że w realiach niniejszej sprawy można mówić, że mamy do czynienia ze zmianę stosunków społeczno – gospodarczych, która przemawia za przyjęciem, że zachodzi podstawa do zniesienia służebności gruntowej drogi koniecznej przechodu i przejazdu. <span class="anon-block">N.</span> obowiązkiem Sądu pierwszej instancji było poczynienie ustaleń faktycznych co do spełnienia przesłanek z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 294;art. 295)">art. 294 i 295 k.c.</a> w oparciu o właściwie zebrany i oceniony materiał dowodowy. Z dowodów jakie zostały zgromadzone w sprawie wynika zaś, że powodowie faktycznie podjęli szereg działań prawnych i faktycznych bezpośrednio zmierzających do zmiany przeznaczenia nieruchomości obciążonej i przeznaczenia jej na cele hotelowe. Należy podkreślić, że działania powodów nie pozostają jedynie w sferze bliżej nieskrytalizowanych planów, ale nabrały już rzeczywistych, realnych kształtów, skoro od 2007 r. powodowie przeprowadzili analizy rynkowe i ekonomiczne co do postawienia trzy – lub czterogwiazdkowego hotelu na nieruchomości obciążonej, zlecili już wykonanie koncepcji rozbudowy i nadbudowy kamienicy mieszkalnej na budynek hotelowy, wykwaterowali już przeważającą liczbę mieszkańców nieruchomości obciążonej, która jest aktualnie w 90% pusta, wykonali też plany, z których wynika, że w budynku, w którym obecnie znajduje się brama, przez którą odbywa się przechód i przejazd do nieruchomości władnącej, będzie znajdowała się recepcja hotelu<em> <!-- -->(zeznania powoda <span class="anon-block">G. R.</span>, k. 259-260; koncepcja, k. 27 odw. -28)</em>. Dodać do tego należy, że z ustaleń sądu pierwszej instancji wynika, że istnieje też ostateczna decyzja z 20 maja 2010 r., którą Prezydent Miasta <span class="anon-block">Ł.</span> ustalił już warunki zabudowy dla inwestycji zlokalizowanej w <span class="anon-block">Ł.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, na działkach o <span class="anon-block">numerach ewidencyjnych (...)</span> znajdujących się w obrębie SO1, polegającej na nadbudowie i zmianie części istniejących budynków mieszkalno – usługowych oraz budowie nowych z przeznaczeniem ich na funkcję mieszkalną wielorodzinną i usługi, w tym hotel i handel o powierzchni sprzedaży do 370 m kw., garaż wielostanowiskowy oraz budowie urządzeń budowlanych <em> <!-- -->(decyzja, k. 22-26)</em>. Należy zgodzić się z argumentacją skarżących, że pozostawienie status quo uniemożliwi powodom zagospodarowanie ich nieruchomości zgodnie z planowanym przeznaczeniem na cele hotelowe. Zmiana przeznaczenia nieruchomości obciążonej na odmienne cele gospodarcze nie pozostawia w ocenie Sądu II instancji wątpliwości co do tego, że istnieje powód do skorzystania przez apelujących z instytucji zniesienia służebności gruntowej (zob. K. Pietrzykowski [red.] Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2013). Sąd Odwoławczy zgadza się także ze stroną apelującą, która trafnie przywołała pogląd wyrażony w literaturze przedmiotu, że o szczególnie uciążliwym charakterze służebności można mówić, jeżeli po zmianie przeznaczenia gospodarczego nieruchomości uniemożliwia ona prawidłową eksploatację gospodarczą nieruchomości obciążonej (zob. Z. Gołba, Służebności gruntowe, drogowe, osobiste i przesyłu, LexisNixis 2013), a nadto stanowisko SN, z którego wynika, że z przypadkiem jaskrawej uciążliwości mamy do czynienia m.in. wtedy gdy uciążliwość istniejącej służebności de facto uniemożliwia zagospodarowanie nieruchomości obciążonej przez konieczność tolerowania przez powodów obecności obcych osób i sprzętów (zob. wyrok SN z 10.02.1998 r., II CKN 606/97, <span class="anon-block">L.</span> nr <span class="anon-block"> (...)</span>).</p> <p>W tym stanie rzeczy Sąd II instancji doszedł do przekonania, że sąd pierwszej instancji uwzględniając, że w sprawie w świetle materiału dowodowego zaszła zmiana stosunków gospodarczo – społecznych dając podstawę ku temu by znieść służebność gruntową drogi koniecznej przechodu i przejazdu, winien poczynić stosowne ustalenia faktyczne w zakresie przesłanek z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 294;art. 295)">art. 294 i 295 k.c.</a>, a następnie rozważyć w jaki sposób powinno nastąpić zniesienie owej służebności.</p> <p>W tym stanie sprawy, wobec nie rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji istoty sprawy, zasadne - w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 §4 k.p.c.</a>- było wydanie przez Sąd Okręgowy wyroku kasatoryjnego. Stosownie zaś do dyspozycji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 2)">art. 108 § 2 k.p.c.</a> rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej pozostawiono Sądowi pierwszej instancji.</p> </div>