Ppolska.starec← UrzadnikZaloguj

III Ko 92/15

Sądy powszechne2015-12-29
Sygnatura
III Ko 92/15
Data orzeczenia
2015-12-29
Rodzaj
SENTENCE

Sędziowie

Anna Hordyńska (PRESIDING_JUDGE)Beata BrysiewiczMarzenna Roleder

Podstawa prawna

Treść orzeczenia

<p>Sygn. akt III Ko 92/15</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 29 grudnia 2015 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Białymstoku III Wydział Karny w składzie:</p> <p>Przewodniczący SSO Anna Hordyńska</p> <p>Sędziowie SSO Marzenna Roleder</p> <p>SSO Beata Brysiewicz</p> <p>Protokolant Paulina Sokół</p> <p>przy udziale prokuratora Małgorzaty Zińczuk</p> <p>po rozpoznaniu w dniach 18.06.2015 r., 18.08.2015 r., 17.09.2015 r., 15.10.2015 r., 22.12.2015 r.</p> <p>sprawy z wniosku <span class="anon-block">N. J.</span>, <span class="anon-block">K. I.</span> i <span class="anon-block">E. J.</span> </p> <p>o zadośćuczynienie po zmarłym <span class="anon-block">M. J.</span> </p> <p>na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 11;art. 11 ust. 2)">art. 11 ust. 2</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 1)">art. 8 ust. 1</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 1;art. 1 ust. 1)">art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych <br/>za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> (Dz. U. z 2015 r. poz. 1583)</p> <p>I.  Oddala wniosek.</p> <p>II.  Zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokata <span class="anon-block">B. K.</span> kwotę 216 zł (dwieście szesnaście złotych) oraz 23% podatku VAT od wyżej wymienionej kwoty tytułem kosztów zastępstwa prawnego.</p> <p>III.  Kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa.</p> <p>Przewodniczący SSO Anna Hordyńska …………………………………………….</p> <p>Sędziowie SSO Marzenna Roleder ……………………………………………</p> <p>SSO Beata Brysiewicz …………………………………………….</p> <p>III Ko 92/15</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <span class="anon-block">N. J.</span> złożyła wniosek o zasądzenie na jej rzecz kwoty 200.000,00 zł (dwieście tysięcy złotych) wskazując we wniosku, że kwota ta ma stanowić odszkodowanie „za represjonowanie jej zmarłego męża <span class="anon-block">M. J.</span> przez okres 1 roku i 9 miesięcy <br/>w okresie wojennym”.</p> <p>W uzasadnieniu wniosku wskazała, że <span class="anon-block">M. J.</span> był kombatantem represjonowanym w okresie stalinizmu, doznał wielu cierpień fizycznych i psychicznych <br/>i dlatego uważa swój wniosek za zasadny.</p> <p>Ostatecznie pełnomocnik wnioskodawczyni sprecyzował wniosek i domagał się zasądzenia na rzecz <span class="anon-block">N. J.</span> kwoty 200.000 złotych tytułem odszkodowania <br/>i zadośćuczynienia za represje w postaci zatrzymywania i aresztowania, jakich doznał <span class="anon-block">M. J.</span>.</p> <p>Sprecyzował także w pismach procesowych (k. 73 i 82), że roszczenia swoje opiera <br/>na fakcie pozbawienia wolności <span class="anon-block">M. J.</span> w dniach:</p> <p>- w dniu 29 stycznia 1951 r. przez Komendę Powiatową Milicji Obywatelskiej w <span class="anon-block">B.</span>,</p> <p>- w dniu 14 lutego 1948 r. przez Powiatowy Urząd <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">B.</span>,</p> <p>- w dniu 7 czerwca 1950 r. przez Powiatowy Urząd <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">B.</span>,</p> <p>- w okresie od 3 września do 14 września 1948 r. przez Powiatowy Urząd <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">B.</span>,</p> <p>- w dniu 30 września 1946 r. przez Powiatowy Urząd <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">B.</span>,</p> <p>- od 10 marca 1950 r. do czerwca 1950 r.</p> <p>- w październiku 1957 r.,</p> <p>- w okresie od 5 września 1946 r. do września 1946 r. przez Powiatowy Urząd <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">B.</span>.</p> <p>Stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 8;art. 8 ust. 1;art. 8 ust. 1 zd. 2)">art. 8 ust. 1 zd. 2 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu <br/>za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> (Dz. U. 2015 poz. 1583) zwanej dalej „ustawą lutową” w razie śmierci osoby, wobec której stwierdzono nieważność orzeczenia, uprawnienie przechodzi na małżonka dzieci i rodziców, dlatego <span class="anon-block">N. J.</span>, która wniosek w niniejszej sprawie złożyła uznać należało za uprawnioną do dochodzenia roszczeń w nim wskazanych.</p> <p>Na rozprawie w dniu 18 czerwca 2015 r. ujawniono dodatkowe osoby uprawnione <br/>do dochodzenia roszczeń, których złożony w przedmiotowej sprawie wniosek dotyczy, <br/>to jest córkę i syna zmarłego <span class="anon-block">M. K.</span> <span class="anon-block">I.</span> i <span class="anon-block">E. J.</span>.</p> <p>Na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2015 r. do procesu jako wnioskodawcy przystąpili także <span class="anon-block">K. I.</span> i <span class="anon-block">E. J.</span>, którzy podtrzymali żądania swojej matki <span class="anon-block">N. J.</span>.</p> <p>Sąd ustalił i zważył, co następuje:</p> <p> <span class="anon-block">M. J.</span> <span class="anon-block">urodził się (...)</span> we wsi <span class="anon-block">S.</span> i zmarł 19 grudnia 1989 r. w <span class="anon-block">B.</span> (k. 5). Decyzją Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 3 października 2000 r. przyznano <span class="anon-block">N. J.</span> uprawnienia przysługujące wdowie po kombatancie (k.4). Podstawą przyznania tych uprawnień była <br/>m. in. Rekomendacja <span class="anon-block"> (...) Związku (...)</span> (k. 38), <br/>z której wynika, że w toku postępowania ustalono fakt przynależności <span class="anon-block">M. J.</span> <br/>do Armii Krajowej <span class="anon-block">O.</span> w okresie od listopada 1942 r. do lipca 1944 r. – łącznie 1 rok i 9 miesięcy.</p> <p>Podstawą materialnoprawną żądań wnioskodawców niewątpliwie są przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 ()">ustawy <br/>z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> ( Dz. U. <br/>z 2015 r. poz.1583).</p> <p>Zgodnie z art. 8 ust.1 powołanej ustawy osobie, wobec której stwierdzono nieważność orzeczenia albo wydano decyzję o internowaniu w związku z wprowadzeniem w dniu <br/>13 grudnia 1981 r. w Polsce stanu wojennego, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłe z wykonania orzeczenia albo decyzji. W razie śmierci tej osoby uprawnienie to przechodzi na małżonka, dzieci i rodziców.</p> <p>Przepisy ustawy lutowej w art. 11 ust. 2 pozwalają wyjątkowo na dochodzenie odszkodowania i zadośćuczynienia za represje związane z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego nawet wówczas, gdy wobec takiej osoby nie toczyło się żadne postępowanie, a mimo tego w ramach represji osoby te zostały pozbawione życia lub wolności, gdyż najczęściej były to represje pozbawione jakichkolwiek podstaw prawnych w wyniku czego nie mogło toczyć się postępowanie zakończone orzeczeniem wymagającym unieważnienia. Odszkodowanie i zadośćuczynienie w stosunku do osób, co do których <br/>nie wydano żadnego orzeczenia przysługuje, gdy śmierć lub pozbawienie wolności represjonowanego pozostaje w związku z represjami za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, a więc przysługuje tym osobom, które prowadziły działalność niepodległościową i za to - lub z tego powodu były represjonowane, przy czym przez pojęcie "represji" o której mowa w art. 1 ust. 2 ustawy lutowej uznaje się wszelkie formy prześladowania będące następstwem działalności określonej w art. 1 ust. 1.</p> <p>Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 11 ust. 2 w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy lutowej oznacza to konieczność łącznego ustalenia, czy osoba pozbawiona życia prowadziła działalność niepodległościową i czy pozbawienie jej życia lub wolności nastąpiło w wyniku toczącego się przeciwko niej postępowania (chociażby jego namiastki) i stanowiło skutek jej represjonowania przez polskie organy ścigania i wymiaru sprawiedliwości lub organy pozasądowe (por. post. SA w <span class="anon-block">L.</span> z dnia 21 kwietnia 1999 r., II AKz 92/99).</p> <p>Przede wszystkim należy podkreślić, że sama przynależność <span class="anon-block">M. J.</span> <br/>do struktur Armii Krajowej, nie daje podstaw do zasądzenia odszkodowania. Ustawa lutowa nie daje prawa do rekompensaty za działalność opozycyjną i niepodległościową, lecz jedynie za bezprawne pozbawienie wolności będące jej wynikiem. Całokształt przepisów tej ustawy jednoznacznie wskazuje, że jej zakres ograniczony jest do wypadków prawnokarnej represji za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. W każdym wypadku przesłanką zasądzenia odszkodowania na podstawie przepisów ustawy lutowej jest pozbawienie wolności z powodu działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.</p> <p>Kolejna kwestia wymagająca rozważenia to fakt istnienia lub nie orzeczenia, <br/>które mogłoby być unieważnione w trybie art. 1 ust. 1 ustawy lutowej.</p> <p>Ze zgromadzonych w sprawie szczątkowych dokumentów nie wynika, aby takie orzeczenia zapadło w stosunku do <span class="anon-block">M. J.</span>.</p> <p>W przypadku <span class="anon-block">M. J.</span> nie było możliwe zatem wcześniejsze unieważnienie wydanego wobec niego orzeczenia. Skuteczność roszczenia odszkodowawczego z tytułu odszkodowania i zadośćuczynienia w przedmiotowej sprawie zależała od łącznego wypełnienia pozostałych przesłanek ustawowych.</p> <p> <span class="anon-block">M. J.</span> zmarł w 1989 r. przez co Sąd uznał, że brak jest związku pomiędzy jego zgonem a stosowanymi wobec niego represjami,</p> <p>Kolejną kwestią zatem podlegającą ustaleniom sądu był fakt pozbawienia wolności <span class="anon-block">M. J.</span>, a dalszej kolejności związek pomiędzy represjami a działalnością niepodległościową <span class="anon-block">M. J.</span>.</p> <p>Przede wszystkim należy podkreślić, że materiał dowodowy z uwagi na znaczny upływ czasu nie był możliwy do skompletowania w pełnym zakresie. Sąd dysponował jedynie pewnymi informacjami, które pozwalały na ustalenie, kiedy i w jakich okolicznościach <span class="anon-block">M. J.</span> był pozbawiony wolności. Nie było również możliwe ustalenie okresów pozbawienia wolności i okoliczności pozbawienia wolności <span class="anon-block">M. J.</span> w oparciu <br/>o zeznania świadków.</p> <p>Przede wszystkim należy podkreślić, że zeznania <span class="anon-block">N. J.</span> (k. 98-100) <br/>są nieprzydatne do czynienia jakichkolwiek ustaleń faktycznych. <span class="anon-block">N. J.</span> jest osobą <br/>w podeszłym wieku. Już pobieżna analiza treści jej zeznań wskazuje, że zeznania te nie mogą stanowić dowodu w sprawie. Przekonanie to wspiera opinia biegłego psychologa, <br/>z której wynika, że u <span class="anon-block">N. J.</span> stwierdzono deficyt funkcji poznawczych w przebiegu procesu otępienia. Zaobserwowano deficyty pamięci, zaburzenia orientacji, jak również zaburzenia zachowania. Zdaniem biegłego psychologa (k. 122) <span class="anon-block">N. J.</span> nie jest <br/>w stanie odtworzyć zdarzeń zgodnie z ich rzeczywistym przebiegiem.</p> <p>Przesłuchani w charakterze świadków córka i syn zmarłego <span class="anon-block">M. K.</span> <span class="anon-block">I.</span> i <span class="anon-block">E. J.</span> - również nie podali żadnych konkretnych szczegółów odnośnie represji stosowanych wobec ich ojca <span class="anon-block">M. J.</span>. Ogólnie podali, że ojciec był przetrzymywany, stosowano wobec niego przemoc fizyczną w trakcie przesłuchań. Nie potrafili jednak umiejscowić w czasie konkretnych okresów pozbawienia wolności, ani też podać przyczyn aresztowania. Wynika to prawdopodobnie z braku przekazu tych informacji od samego <span class="anon-block">M. J.</span>. <span class="anon-block">K. I.</span> w swoich zeznaniach podała, że „rodzice za dużo nie opowiadali, bo to wstydliwe było”.</p> <p>Pozostali przesłuchani świadkowie również nie wnieśli istotnych szczegółów na te okoliczności. <span class="anon-block">I. S. (1)</span>, <span class="anon-block">E. M.</span>, <span class="anon-block">I. S. (2)</span> oraz <span class="anon-block">J. R.</span> również ogólnie mówili o represjach stosowanych wobec <span class="anon-block">M. J.</span>, natomiast brak jest w ich zeznaniach informacji, które pozwoliłyby na ustalenie okresów aresztowania <span class="anon-block">M. J.</span> i okoliczności pozbawienia go wolności.</p> <p>Najistotniejsze w tym zakresie wydają się zeznania <span class="anon-block">I. S. (2)</span>, syna <span class="anon-block">J. S.</span> pseudonim <span class="anon-block"> (...)</span>, który był należał do AK i był dowódcą plutonu, do którego mieli należeć również <span class="anon-block">M. J.</span> i jego brat <span class="anon-block">B. J.</span>. <span class="anon-block">I. S. (2)</span> zeznał, że jego ojciec został aresztowany w dniu 26 sierpnia 1946 r., co znajduje potwierdzenie w materiałach dotyczących <span class="anon-block">J. S.</span>, które zostały zaliczone <br/>w poczet materiału dowodowego. Z zeznań <span class="anon-block">I. S. (2)</span> wynika, że <span class="anon-block">J. S.</span> został zatrzymany podczas obławy w dniu 26 sierpnia 1946 r., natomiast braciom <span class="anon-block">J.</span> udało się wówczas uniknąć zatrzymania, zostali zatrzymani w okresie późniejszym. Ta część zeznań koresponduje z ustalonym przez Sąd okresem aresztowania <span class="anon-block">M. J.</span> w okresie 5-13 września 1946 r., o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia.</p> <p>W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że w ocenie Sądu nie wszystkie dokumenty nadesłane przez Instytut Pamięci Narodowej dotyczyły zmarłego męża wnioskodawczyni, pomimo zbieżności imienia i nazwiska.</p> <p>Wśród nadesłanych materiałów znalazły się takie, które nie pozwalają <br/>na ustalenie, że dotyczą <span class="anon-block">M. J.</span> – zmarłego męża wnioskodawczyni. <br/>Jest to wyciąg z terminarza spraw osób aresztowanych przez <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">B.</span> i inne, gdzie wskazane jest inne nazwisko – <span class="anon-block">J.</span> (k. 21).</p> <p>To samo nazwisko – <span class="anon-block">J.</span> - znajduje się również w innych materiałach (k. 22-25). W tych dokumentach wskazany jest również pseudonim osoby, której zapisy dotyczą. Wynika z nich że dotyczą <span class="anon-block">M. J.</span> pseudonim <span class="anon-block"> (...)</span>, natomiast z akt postępowania przed Urzędem do Spraw Kombatantów wynika, ze <span class="anon-block">M. J.</span>, mąż <span class="anon-block">N. J.</span>, posługiwał się pseudonimem <span class="anon-block"> (...)</span> [życiorys <span class="anon-block">N. J.</span> (k. 41), kwestionariusz <br/>(k. 44v), oświadczenia świadków (k. 45, 47)].</p> <p>Na podstawie zebranej w sprawie dokumentacji możliwe było jedynie ustalenie następujących okresów pozbawienia wolności <span class="anon-block">M. J.</span>:</p> <p>Od 5 września 1946 r. – 13 września 1946 r. – ta informacja wynika z zapisów zachowanych w księdze osób aresztowanych <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">B.</span> za lata 1945-1947 <br/>oraz z zapisów w karcie E-14 materiałów Wydziału <span class="anon-block"> C</span> <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">B.</span>. Na tej podstawie możliwe było ustalenie, że <span class="anon-block">M. J.</span> został aresztowany przez <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">B.</span> w dniu 5 września 1946 r. i zwolniony w dniu 13 września 1946 r.. Jako powód zatrzymania podano współpracę z nielegalną <span class="anon-block"> organizacją (...)</span> (Narodowe <span class="anon-block"> Zjednoczenie (...)</span>) <br/>i posiadanie broni palnej.</p> <p>W dniu 29 stycznia 1951 r. <span class="anon-block">M. J.</span> został zatrzymany za pobicie i oszustwo (k. 13 – kartoteka wydziału <span class="anon-block"> C</span> <span class="anon-block"> (...)</span>/WUSW <span class="anon-block">B.</span>).</p> <p>Nazwisko <span class="anon-block">M. J.</span> zachowało się również w wykazie więźniów śledczych zwolnionych w miesiącu czerwcu 1950 r. (k. 26) oraz w wykazie więźniów śledczych zwolnionych w październiku 1957 r. (k. 27), jednak w zapisach tych brak jest danych <br/>o okresie pozbawienia wolności i przyczynach aresztowania.</p> <p>Nazwisko <span class="anon-block">M. J.</span> znajduje się również w księdze ewidencji osób aresztowanych <span class="anon-block"> (...)</span> w <span class="anon-block">B.</span> za lata 1944-1945 (k. 19) jednak brak jest informacji, <br/>w jakim okresie stosowane było aresztowanie i jaka była podstawa pozbawienia wolności.</p> <p>Ponadto ustalono, że istnieją zapisy dotyczące <span class="anon-block">M. J.</span>, jednak nie wynika z nich fakt pozbawienia go wolności. Są to inwentarze materiałów o sygnaturze <span class="anon-block"> (...)</span> (akta kontrolno śledcze) <span class="anon-block"> (...)</span>/<span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">B.</span> z roku 1948 i z roku 1950 (k. 14, 15) – akta te zostały zniszczone, co wynika z protokołu brakowania (k. 16 -18)</p> <p>Pomijając dowody, które w ewidentny sposób nie dotyczyły męża wnioskodawczyni <br/>i ojca wnioskodawców (<span class="anon-block">M. J.</span> pseudonim <span class="anon-block"> (...)</span>) należało przyjąć, <br/>za udowodnione okresy pozbawienia wolności w okresie od 5 do 13 września 1946 r. <br/>oraz dzień 29 stycznia1951 r.. W związku z tym, że jako powód zatrzymania w dniu <br/>29 stycznia 1951 r. podano „pobicie i oszustwo” Sąd uznał, że w sposób oczywisty ten okres pozbawienia wolności nie ma związku z ewentualną działalnością niepodległościową <span class="anon-block">M. J.</span>. Należało zatem ustalić, czy związek ten istnieje pomiędzy aresztowaniem <span class="anon-block">M. J.</span> w okresie 5-13 września 1946 r..</p> <p>Ustaliwszy fakt pozbawienia wolności Sąd w dalszej kolejności zobowiązany był ustalić, czy zaistniały pozostałe przesłanki wymienione w przepisie art. 1 ust. 1 ustawy lutowej, to jest czy fakt pozbawienia wolności pozostawał w związku z działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.</p> <p>W tym miejscu należy podkreślić, że uwzględnienie wniosku o odszkodowanie, złożonego na podstawie przepisów ustawy z 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego wymaga w każdym wypadku pozytywnego wykazania, że represje były następstwem działania na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego lub były stosowane <br/>z powodu takiej działalności. Zachowanie osoby represjonowanej zarówno podmiotowo, <br/>jak i przedmiotowo musi zmierzać do odzyskania niepodległości. Osoba represjonowana musi mieć w okresie swojej działalności świadomość tego, że swoim postępowaniem wzmacnia działania prowadzące do odzyskania niepodległości.</p> <p>Wskazać należy, że w dokumentacji znajdującej się w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej, brak jest informacji, potwierdzających twierdzenia wnioskodawców, <br/>że pozbawienie wolności <span class="anon-block">M. J.</span> w 1946 r. stanowiło formę represji <br/>za prowadzoną przez niego działalność niepodległościową. Pewna wskazówkę stanowi zapis, że zatrzymanie miało związek z przynależnością do <span class="anon-block"> organizacji (...)</span> lub NZW, jednak <br/>z uwagi na brak dostępu do całości akt dotyczących <span class="anon-block">M. J.</span> Sąd nie miał możliwości ustalenia, czy w toku tego postępowania potwierdził się stawiany mu zarzut, <br/>co miało istotne znaczenie biorąc pod uwagę fakt, ze <span class="anon-block">M. J.</span> został zwolniony <br/>po 8 dniach.</p> <p>Reasumując należy stwierdzić, że żaden z nadesłanych dokumentów nie stanowił dowodu, który w sposób jednoznaczny potwierdzałby oświadczenia wnioskodawców, <br/>że <span class="anon-block">M. J.</span> prowadził działalność niepodległościową.</p> <p>Nie można tez czynić tych ustaleń na podstawie zeznań przesłuchanych w sprawie świadków.</p> <p>Jak wskazano wyżej, zeznania <span class="anon-block">N. J.</span> z uwagi na jej aktualny stan zdrowia (bez rokowań na poprawę) są nieprzydatne. Dzieci <span class="anon-block">M. J.</span>, <span class="anon-block">K. I.</span> <br/>i <span class="anon-block">E. J.</span> również nie wniosły istotnych szczegółów, które pozwoliłyby <br/>na ustalenie tej okoliczności. <span class="anon-block">K. I.</span> stwierdziła, że „nie za dużo jej wiadomo <br/>na temat działalności ojca” z uwagi na to, ze rodzicie nie prowadzili rozmów z dziećmi <br/>na te tematy. <span class="anon-block">E. J.</span> podał, że ojciec mało mówił na ten temat, a matka <br/>nic nie wiedziała. Zarówno <span class="anon-block">K. I.</span> jak i <span class="anon-block">E. J.</span> ogólnie mówili <br/>o ulotkach, które roznosił <span class="anon-block">M. J.</span>, jednak w świetle ich twierdzeń, że nie mają dokładnej wiedzy na ten temat oraz zeznań świadka <span class="anon-block">J. R.</span> wydaje się, że złożyli takiej treści zeznania na potrzeby niniejszego postępowania. <span class="anon-block">J. R.</span> bowiem <br/>w swoich zeznaniach stwierdził, że działalność <span class="anon-block">M. J.</span> polegała na „walce <br/>z bandytyzmem”.</p> <p> <span class="anon-block">I. S. (1)</span>, córka <span class="anon-block">B. J.</span>, brata <span class="anon-block">M. J.</span>, również posiada jedynie ogólną wiedzę. Nie potrafiła wskazać, na czym miała polegać działalność jej stryja, nie potrafiła jednocześnie umiejscowić zdarzeń w czasie.</p> <p>Świadek <span class="anon-block">I. S. (2)</span>, syn <span class="anon-block">J. S.</span> pseudonim <span class="anon-block"> (...)</span> opisał szczegóły dotyczące zatrzymania jego ojca w 1946 r., natomiast on również nie znał szczegółów działalności osób wchodzących w skład plutonu twierdząc - „gdzie chodzili <br/>i co robili to nie powiedzieli dla mnie”.</p> <p>Przesłuchany w charakterze świadka <span class="anon-block">J. R.</span> znał osobiście <span class="anon-block">M. J.</span>. Podał, że <span class="anon-block">M. J.</span> należał do AK, stwierdził jednocześnie, że był porządny „mimo tego, że był prawosławny”. <span class="anon-block">J. R.</span> zeznał, że <span class="anon-block">M. J.</span> będąc członkiem AK wykonywał rozkazy przełożonych, natomiast nie podał szczegółów tej działalności twierdząc, że była to walka z bandytyzmem i kradzieżami. Zeznania te również jawią się jako mało przydatne, ponieważ po pierwsze świadek <span class="anon-block">J. R.</span> nie wskazał konkretnych szczegółów, a ponadto opisywał okres przynależności <span class="anon-block">M. J.</span> do AK, <br/>a jak ustalono na podstawie dokumentów <span class="anon-block"> (...)</span> do Spraw Kombatantów przynależność <span class="anon-block">M. J.</span> w AK zakończyła się w lipcu 1944 r..</p> <p>Świadek <span class="anon-block">E. M.</span> jest synem nieżyjącego <span class="anon-block">W. M.</span> pseudonim <span class="anon-block"> (...)</span>, który był dowódcą kompanii w <span class="anon-block"> organizacji (...)</span>, a jego podwładnym był <span class="anon-block">J. S.</span> pseudonim <span class="anon-block"> (...)</span>. <span class="anon-block">J. S.</span> był dowódcą plutonu, <br/>do którego mieli należeć <span class="anon-block">M. J.</span> i jego brat <span class="anon-block">B. J.</span>.</p> <p>Z akt postępowania dotyczącego <span class="anon-block">J. S.</span> <span class="anon-block">pseudonim (...)</span> (załącznik nr 1) wynika, że był on członkiem <span class="anon-block"> organizacji (...)</span>, a w skład plutonu, którym dowodził wchodził między innymi <span class="anon-block">M. J.</span> (k. 17-18 załącznika Nr 1). <span class="anon-block">J. S.</span>, <br/>jak wynika z powyższych jego wyjaśnień, został zwerbowany przez <span class="anon-block">W. M.</span> pseudonim <span class="anon-block"> (...)</span> w marcu 1946 r..</p> <p>W toku postępowania w 1946 r. <span class="anon-block">J. S.</span> nie podał okoliczności pozwalających na ustalenie charakteru działalności <span class="anon-block">M. J.</span>.</p> <p>Sąd dysponował ponadto aktami postępowania <span class="anon-block">W. M.</span> pseudonim <span class="anon-block"> (...)</span>, który był dowódcą kompanii, przełożonym <span class="anon-block">J. S.</span>. <span class="anon-block">W. M.</span> zatrzymany został w marcu 1949 r. (k. 17 Załącznika nr 1).</p> <p> <span class="anon-block">W. M.</span> przesłuchiwany w toku tego postępowania opisał strukturę organizacji, do której należał (NZW) oraz swoją funkcję (k. 81 Załącznika nr 1).</p> <p>W obszernych oświadczeniach spisanych w toku tego postępowania <span class="anon-block">W. M.</span> opisywał szczegóły swojej działalności wskazując inne osoby, które działały <br/>w organizacji. Opisał również spotkanie z <span class="anon-block"> (...)</span> – zastępcą komendanta powiatu <br/>w <span class="anon-block"> organizacji (...)</span>. Opisał rozmowę <span class="anon-block">J. S.</span> z „<span class="anon-block">R.</span>. Podał, że <span class="anon-block">J. S.</span> mówił <span class="anon-block"> (...)</span> o prawosławnych osobach – braciach <span class="anon-block">J.</span> ze wsi <span class="anon-block">S.</span>, między innymi o <span class="anon-block">M. J.</span>, opisując ich jako pewnych ludzi, mówiąc, że są członkami jego plutonu, ale nie są zaprzysiężeni (k. 302-302 Załącznika nr 2). Z relacji <span class="anon-block">W. M.</span> wynika, że „<span class="anon-block">R.</span>’ odpowiedział wówczas <span class="anon-block">J. S.</span>, że „prawosławni mogą wejść do organizacji tylko jako szpicle, co jest surowo wzbronione i pod żadnym względem nie wolno ich dopuszczać do najniższych nawet szczebli organizacji, bo to są wrogowie’.</p> <p> <span class="anon-block">W. M.</span> opisując inne spotkanie, tym razem pomiędzy <span class="anon-block">J. S.</span> a komendantem powiatu <span class="anon-block"> (...)</span> podał, że <span class="anon-block">J. S.</span> otrzymał naganę od komendanta powiatu między innymi za „wciąganie do organizacji ludzi wyznania prawosławnego” (k. 312 Załącznika nr 2). W odpowiedzi na to, jak wynika z relacji <span class="anon-block">W. M.</span>, <span class="anon-block">J. S.</span> odpowiedział, że osoby te nie są zaprzysiężone <br/>i „jeżeli naprawdę nie wolno, to ich zaprzysiężenia nie będzie” (k. 313 Załącznika nr 2).</p> <p>Reasumując należy stwierdzić, że żaden z nadesłanych dokumentów, ani też zeznania świadków nie stanowiły dowodu, który w sposób jednoznaczny potwierdzałby fakt prowadzenia działalności niepodległościowej przez <span class="anon-block">M. J.</span>.</p> <p>Zważywszy na to, jak i na fakt, że Sąd wyczerpał możliwości poszukiwania dowodów <br/>w przedmiotowej sprawie, a dodatkowo, że nie dostarczyli takich również wnioskodawcy - uznać należało, że w niniejszej sprawie brak podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca był represjonowany (której formą był zastosowany areszt tymczasowy w okresie od 5 do 13 września 1946 r.) za prowadzoną działalność niepodległościową.</p> <p>Z tych względów Sąd oddalił wniosek.</p> <p>O kosztach pełnomocnika z urzędu orzeczono na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631348" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 (§ 14;§ 14 ust. 6;§ 16)">§ 14 ust. 6 i § 16 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej <br/>udzielonej z urzędu</a> (dz. U. Nr 163 poz. 1348 z późn zm.), o kosztach postępowania orzeczono w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910340149" title="Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego - Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 (art. 13)">art. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu <br/>za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego</a> (Dz. U. 2015, poz. 1583).</p> <p>Anna Hordyńska …………………………………………………….</p> <p>Marzenna Roleder ……………………………………………………</p> <p>Beata Brysiewicz …………………………………………………….</p> </div>