II Ca 736/14

<p>Sygn. akt II Ca 736/14</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 8 grudnia 2014 roku</p> <p>Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="138"/> <col width="469"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący</p> </td> <td> <p>SSO Jarosław Gołębiowski</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie</p> </td> <td> <p>SSO Dariusz Mizera (spr.)</p> <p>SSR del. Aleksandra Szymorek - Wąsek</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>Paulina Neyman</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2014 roku w Piotrkowie Trybunalskim</p> <p>na rozprawie sprawy z powództwa <span class="anon-block">U. S.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">G. M.</span> </p> <p>o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym</p> <p>na skutek apelacji powódki</p> <p>od wyroku Sądu Rejonowego w Radomsku</p> <p>z dnia 11 września 2014 roku, sygn. akt I C 400/12</p> <p>1.  <strong> <!-- -->zmienia zaskarżony wyrok w punkcie pierwszym sentencji w ten sposób, że nakazuje wykreślenie w dziale drugim <span class="anon-block">księgi wieczystej o numerze (...)</span> prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Radomsku dotychczasowego wpisu własności dokonanego na rzecz <span class="anon-block">G. M.</span> i wpisanie w to miejsce, jako współwłaścicieli po 1/2 (jednej drugiej) części <span class="anon-block">G. M.</span> i <span class="anon-block">U. S.</span> oraz w punkcie drugim sentencji w ten sposób, że zasądza od pozwanego <span class="anon-block">G. M.</span> na rzecz powódki <span class="anon-block">U. S.</span> kwotę 1.200,00 (jeden tysiąc dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu;</strong> </p> <p>2.  <strong> <!-- -->zasądza od pozwanego <span class="anon-block">G. M.</span> na rzecz powódki <span class="anon-block">U. S.</span> kwotę 600,00 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu za instancję odwoławczą.</strong> </p> <p>Sygn. akt II Ca 736/14</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 września 2014 Sąd Rejonowy w Radomsku po rozpoznaniu sprawy z powództwa <span class="anon-block">U. S.</span> przeciwko <span class="anon-block">G. M.</span> o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym oddalił powództwo oraz zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 1.217 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.</p> <p>Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowiły przytoczone poniżej ustalenia i zarazem rozważania Sądu Rejonowego:</p> <p>W dniu 10 maja 1974 roku Naczelnik Powiatu w <span class="anon-block">R.</span> <span class="anon-block">decyzją nr (...)</span> stwierdził, że <span class="anon-block">J. S. (1)</span> syn <span class="anon-block">A.</span> i <span class="anon-block">M.</span> stał się z mocy samego prawa właścicielem nieruchomości oznaczo­nej w ewidencji gruntów jako <span class="anon-block">działka numer (...)</span> o powierzchni 1,37 ha położonej w <span class="anon-block">B.</span>.</p> <p>W sprawie I Ns 720/86 Sąd Rejonowy w Radomsku I Wydział Cywilny stwierdził, że gospodarstwo rolne pozostałe w spadku po <span class="anon-block">J. S. (2)</span> dziedziczy syn <span class="anon-block">Z. S.</span>. Spadek po <span class="anon-block">Z. S.</span> w całości nabył syn <span class="anon-block">G. M.</span>.</p> <p>Sąd Rejonowy w Radomsku - V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi dla wyżej opisanej nieruchomości księgę wieczystą Nr <span class="anon-block"> (...)</span>, w której w dziale II jako jedyny właściciel wpisany jest pozwany <span class="anon-block">G. M.</span>.</p> <p>W sprawie I Ns 945/07 przed Sądem Rejonowym w Radomsku toczyło się postępowanie z wniosku <span class="anon-block">J. S. (2)</span> o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości objętej pozwem przez zasiedzenie. Prawomocnym postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2010 roku Sąd wniosek o zasiedzenie oddalił. Skargę o wznowienie tego postępowania złożyła powódka <span class="anon-block">U. S.</span>. Postępowanie w sprawie I Ns 742/12 zakończyło się prawomocnym odrzuceniem skargi postanowieniem z dnia 14 stycznia 2013 roku.</p> <p>Powódka była drugą żoną <span class="anon-block">J. S. (1)</span> od dnia 4 września 1971 roku. <span class="anon-block">J. S. (1)</span> przedmiotową nieruchomość posiadał już w czasie swojego pierwszego małżeństwa i była ona darowizną od rodziców pierwszej żony.</p> <p>Sąd Rejonowy zważył, iż powództwo jest nieuzasadnione i nie może zostać uwzględnione. Niespornie ustalony stan faktyczny bez żadnych wątpliwości wskazuje – zdaniem Sądu I instancji - , że pierwszym właścicielem nieruchomości objętej pozwem był dziadek pozwanego <span class="anon-block">J. S. (1)</span>. Na podstawie prawomocnej decyzji administracyjnej z dnia 10 maja 1974 roku nr ON - <span class="anon-block"> (...)</span> ( akta własności ziemi ) jedynym właścicielem spornej nieruchomości stał się wyłącznie <span class="anon-block">J. S. (1)</span>. Decyzja ta nigdy nie została podważona w trybie administracyjnym ani w postępowaniu sądowym. W ocenie Sądu, niniejszym pozwem także nie można wzruszyć prawomocnej decyzji administracyjnej jaką jest akt własności ziemi. Pogląd taki jest od dawna utrwalony w judykaturze jak też w piśmiennictwie.</p> <p>Niezależnie od względów formalnych, które uniemożliwiają uwzględnienie powództwa i zmianę stosunków własnościowych należy podkreślić, że powódka po zawarciu związku małżeńskiego w dniu 4 września 1971 roku nie weszła w posiadanie nieruchomości objętej pozwem. Samoistnym posiadaczem tej nieruchomości rolnej od wielu lat był <span class="anon-block">J. S. (1)</span>, który użytkował ją rolniczo. Fakt ten potwierdziła powódka <span class="anon-block">U. S.</span> w postępowaniu spadkowym stwierdzając, że właścicielem gospodarstwa rol­nego jest jej mąż <span class="anon-block">J. S. (1)</span>.</p> <p>Kierując się powyższymi ustaleniami faktycznymi Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia powództwa i orzekł jak w sentencji wyroku.</p> <p>Rozstrzygnięcie o kosztach procesu Sąd oparł na zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu i zasądził na rzecz powoda kwotę 1.217,00 zł, na którą składa się 1.200,00 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz kwota 17.00 zł tytułem zwrotu opłaty od pełnomocnictwa.</p> <p>Apelację od powyższego wyroku wniosła powódka zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:</p> <p>1.  obrazę prawa materialnego poprzez niezastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 31)">art. 31 krio</a>, a co za tym idzie błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, iż nieruchomość objęta pozwem nie wchodziła w skład majątku wspólnego małżonków, w związku z tym powódka nie jest jej właścicielem;</p> <p>2.  błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na bezzasadnym przyjęciu, iż właścicielem spornej nieruchomości był wyłącznie dziadek pozwanego <span class="anon-block">J. S. (1)</span>;</p> <p>3.  błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na bezzasadnym przyjęciu, iż powódka po zawarciu związku małżeńskiego nie weszła w posiadanie nieruchomości objętej pozwem.</p> <p>Biorąc pod uwagę powyższe apelująca wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa w całości oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.</p> <p>Na rozprawie apelacyjnej powódka sprecyzowała apelację domagając się w miejsce istniejącego wpisu własności wpisania jako współwłaścicieli po ½ części <span class="anon-block">G. M.</span> i <span class="anon-block">U. S.</span>.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja jest zasadna.</p> <p>Stan faktyczny w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia w zasadzie jest bezsporny, dodatkowo jedynie należy wskazać , iż na dzień 4 listopada 1971r. powódka wraz ze swoim ówczesnym mężem <span class="anon-block">J. S. (1)</span> pozostawała we wspólności małżeńskiej.</p> <p>Powódka w toku procesu domagała się wpisania jej w ½ części jako współwłaścicielki nieruchomości powołując się na fakt , iż przedmiotowa nieruchomość dla której jest założona księga wieczysta była wspólną własnością jej oraz jej męża, a poprzednika prawnego pozwanego tj. <span class="anon-block">J. S. (1)</span>. Nie wskazała w pozwie podstawy prawnej swojego roszczenia niemniej jednak nie może budzić wątpliwości, iż podstawą tą jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820190147" title="Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 (art. 10;art. 10 ust. 1)">art. 10 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece</a> ( t.j. Dz.U. z 2013r. poz. 707 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności.</p> <p>Sąd Rejonowy oddalając powództwo wskazał, iż nie istnieje żadna niezgodność między stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, gdyż w decyzji uwłaszczeniowej wymieniony został tylko i wyłącznie <span class="anon-block">J. S. (1)</span> w związku z tym tylko on był właścicielem nieruchomości bowiem Sąd nie ma prawa badać wydanych decyzji administracyjnych.</p> <p>Rozumowanie Sądu Rejonowego jest błędne. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 31)">art. 31 krio</a> z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Przedmioty majątkowe nie objęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.</p> <p>W orzecznictwie sądowym ukształtowało się stanowisko zgodnie z którym o tym czy nieruchomość nabyta na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19710270250" title="Ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych - Dz. U. z 1971 r. Nr 27, poz. 250 (art. 1;art. 1 ust. 1)">art. 1 ust. 1 ustawy z 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych</a> ( Dz. U. nr 27 poz. 250 ze zm.) wchodzi w skład majątku wspólnego decyduje stan z dnia wejścia w życie ustawy to jest z dnia 4 listopada 1971 roku. Jeżeli stroną nieformalnej umowy było tylko jedno z małżonków jeszcze przed zawarciem małżeństwa ale w dniu 04.11.1971 roku współposiadaczami nieruchomości byli oboje małżonkowie pozostający w ustroju wspólności ustawowej to nieruchomość wchodzi w skład ich wspólności ustawowej. (por. uchwała SN z 21 stycznia 1991r. III CZP 61/90, OSNCP z 1991r. nr 7 poz. 87).</p> <p>Nieruchomość wchodzi do wspólności majątkowej małżonków także wtedy gdy małżonek osoby uwłaszczonej nie spełniał kryteriów ustawy ( np. nie był stroną nieformalnej umowy). Z punktu widzenia skutków uwłaszczenia nie ma to jakiegokolwiek znaczenia albowiem zarówno w przypadku uwłaszczenia samego ówczesnego męża powódki czy też uwłaszczenia obojga ówczesnych małżonków nabyta nieruchomość i tak stanowiłaby ich majątek dorobkowy o ile oczywiście małżonkowie pozostawaliby w ustroju wspólności majątkowej. (por. uchwała SN z 16 listopada 1987r. III CZP 64/87 , OSNCP z 1989r. nr 4 poz. 62, postanowienie SN z 11 września 2002r. V CKN 1232/00 baza Legalis, uchwała SN z 16 listopada 1987r. III CZP 55/87 , OSNCP z 1989r. nr 4 poz. 62), wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 26 marca 2013r. I ACa 155/13 , <span class="underline"> <!-- -->www.orzeczenia</span> .ms.gov.pl).</p> <p>W przedmiotowej sprawie jest bezspornym, iż w chwili nabycia nieruchomości w trybie ustawy z 26 listopada 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych ( Dz. U. nr 27 poz. 250 ze zm.) małżonkowie pozostawali we wspólności majątkowej, a zatem nieruchomość nabyta przez męża powódki, a poprzednika prawnego pozwanego wchodzi do majątku wspólnego pomimo, iż decyzja uwłaszczeniowa figuruje tylko na <span class="anon-block">J. S. (1)</span>.</p> <p>Kontrola „incydentalna” sądu powszechnego nie zmierza - wbrew stanowisku Sądu Rejonowego - do wzruszenia samej decyzji, lecz do stwierdzenia, czy przedłożony Sądowi wieczystoksięgowemu dokument, który stał się podstawą kwestionowanego obecnie wpisu (akt własności ziemi wydany tylko na <span class="anon-block">J. S. (1)</span> ) , mógł rzeczywiście wywrzeć skutki cywilnoprawne, wynikające z jego gramatycznego brzmienia. Decyzje administracyjne w postaci aktów własności ziemi mają postać dokumentów urzędowych, podlegających swobodnej ocenie sądu, który w postępowaniu o usunięcie niezgodności władny jest prowadzić dalsze dowody, by ustalić rzeczywisty stan faktyczny i na jego podstawie rozstrzygnąć o własności. (postanowienie SN z dnia 12 stycznia 2006 r., II CK 335/05; wyroki SN z dnia: 12 maja 2005 r., III CK 565/04, ; i 23 października 2001 r., I CKN 468/00). Stanowisko takie nie oznacza naruszenia zakazu skutecznego zakwestionowania prawidłowości decyzji administracyjnej na podstawie której wpis został dokonany (wyrok SN z dnia 29 czerwca 2012 r., I CSK 541/11), ponieważ czym innym jest związanie Sądu powszechnego prawomocną decyzją administracyjną, a czym innym rozstrzyganie przez Sąd powszechny o znaczeniu dokumentu urzędowego dla wyniku postępowania procesowego o usunięcie niezgodności między stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym . (wyrok SN z dnia 15 lipca 2010 r., IV CSK 90/10, OSP 2011/3/28).</p> <p>Reasumując powództwo zmierzające do wykreślenia istniejącego wpisu własności na rzecz pozwanego <span class="anon-block">G. M.</span> i wpisanie w to miejsce jako współwłaścicieli po ½ części <span class="anon-block">U. S.</span> oraz <span class="anon-block">G. M.</span> jest uzasadnione dlatego też na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386§ 1 k.p.c.</a> należało zmienić zaskarżony wyrok poprzez wpisanie w dziale II księgi wieczystej nr <span class="anon-block"> (...)</span> w miejsce istniejącego wpisu jako współwłaścicieli po ½ części <span class="anon-block">U. S.</span> i <span class="anon-block">G. M.</span>.</p> <p>Konsekwencją zmiany wyroku Sądu I instancji było rozstrzygnięcie o kosztach procesu za I instancje poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 1.200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, a to na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> </p> <p>Apelacja powódki została w całości uwzględniona dlatego też na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391§ 1 k.p.c.</a> należało orzec jak w pkt 2 wyroku.</p> </div>