III Ca 809/14

<p>Sygn. akt III Ca 809/14</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 września 2013 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi, II Wydział Cywilny w sprawie o sygnaturze akt II C 1274/12 z powództwa <span class="anon-block">A. B. (1)</span> przeciwko <span class="anon-block">M. M.</span> o zapłatę: <strong> <!-- -->1.</strong> oddalił powództwo; <strong> <!-- -->2.</strong> zasądził od <span class="anon-block">A. B. (1)</span> na rzecz <span class="anon-block">M. M.</span> kwotę 2.417 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; <strong> <!-- -->3.</strong> nie obciążył <span class="anon-block">A. B. (1)</span> pozostałymi kosztami postępowania.</p> <p>U podstaw powyższego rozstrzygnięcia legło ustalenie, iż postanowieniem z dnia 15 września 2011 roku w sprawie o sygnaturze akt II Ns 2314/09 z wniosku <span class="anon-block">M. M.</span> z udziałem <span class="anon-block">A. B. (1)</span> o podział majątku i dział spadku po <span class="anon-block">C. B.</span>, dokonano podziału majątku wspólnego <span class="anon-block">A. B. (2)</span> i <span class="anon-block">C. B.</span> oraz działu spadku po <span class="anon-block">C. B.</span> w ten sposób, że przyznano na wyłączną własność <span class="anon-block">A. B. (1)</span> samodzielny <span class="anon-block">lokal mieszkalny numer (...)</span> położony w <span class="anon-block">Ł.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> z obowiązkiem spłaty na rzecz <span class="anon-block">M. M.</span> kwoty 23.550 złotych. Wskazane postanowienie Sądu Rejonowego zostało utrzymane w mocy przez Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2012 roku.</p> <p>Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie powód domagał się zasądzenia na jego rzecz kwoty 29.434,70 złotych tytułem zwrotu poczynionych przez niego nakładów na <span class="anon-block">lokal nr (...)</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">Ł.</span> w okresie od 1997 roku. Sąd <em> <!-- -->a quo</em> argumentował, iż zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 618;art. 618 § 3)">art. 618 § 3 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 688)">art. 688 k.p.c.</a> po prawomocnym zakończeniu postępowania o dział spadku uczestnik tego postępowania nie może dochodzić roszczeń dotyczących nakładów na rzecz będącą przedmiotem działu bez względu na to, czy zostały zgłoszone w toku postępowania o dział spadku. Zatem roszczenie powoda jako niedopuszczalne podlegać musiało oddaleniu.</p> <p>Sąd Rejonowy nadmienił także, że kwestia oświadczenia <span class="anon-block">C. B.</span> o zrzeczeniu się udziału w lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> była już przedmiotem rozważań Sądu w sprawie II Ns 2314/09, który uznał, iż oświadczenie to było nieważne z uwagi na niezachowanie formy aktu notarialnego.</p> <p>O kosztach postępowania Sąd Rejonowy orzekł w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 108;art. 113;art. 113 ust. 4)">art. 108 i art. 113 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a>. /wyrok <em> <!-- -->wraz z uzasadnieniem – k. 100-104</em>/</p> <p>Apelację od powyższego rozstrzygnięcia wywiódł powód, zaskarżając je w całości. Skarżący zarzucił:</p> <p>1)  błędną ocenę materiału dowodowego oraz sprzeczność ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym poprzez przyjęcie, iż w postępowaniu o zniesienie współwłasności doszło do rozstrzygnięcia dotyczącego nakładów na rzecz stanowiącą przedmiot powyższego postępowania;</p> <p>2)  naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> przez zaniechanie wszechstronnej i obiektywnej analizy materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie, w szczególności przez pominięcie zeznań i uwag powoda dotyczących nakładów poczynionych na remont budynku wspólnego oraz oświadczenia zmarłego brata o zrzeczeniu się udziału w przedmiotowym lokalu w zamian za inny lokal.</p> <p>W uzasadnieniu apelacji powód podniósł, iż w toku postępowania o sygnaturze II Ns 2314/09 zgłaszał roszczenie o zwrot nakładów poczynionych na lokal przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">Ł.</span>, zaś Sąd rozpoznający sprawę w żaden sposób nie odniósł się do jego roszczenia. W tym stanie jest on uprawniony do dochodzenia wskazanych roszczeń w odrębnym postępowaniu. Nadto skarżący podniósł, iż jego roszczenie znajduje uzasadnienie na gruncie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, które to regulacje nie podlegają ograniczeniom przewidzianym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 618;art. 618 § 3)">art. 618 § 3 k.p.c.</a> </p> <p>W konkluzji apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie na rzecz powoda od pozwanej kwoty 29434,70 złotych wraz z kosztami postępowania według norm przepisanych. Nadto w razie oddalenia apelacji powód wniósł o nieobciążanie go kosztami postępowania należnymi pozwanej, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> /<em> <!-- -->apelacja – k. 110-111</em>/</p> <p>W piśmie procesowym z dnia 25 sierpnia 2014 roku powód w uzupełnieniu apelacji podniósł, iż <span class="anon-block">C. B.</span> zrzekł się swojego udziału w spadku po swoim ojcu, o czym ma świadczyć zapis na odwrocie postanowienia z dnia 28 maja 1998 roku. W zamian za zrzeczenie się udziału w spadku <span class="anon-block">A. B. (2)</span> (matka powoda) miała wyłożyć pieniądze na wykup <span class="anon-block">mieszkania numer (...)</span> przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span> w <span class="anon-block">Ł.</span>. Powód wskazał, iż pieniądze na wykup mieszkania przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span> były jego. W konsekwencji w ocenie skarżącego pozwana nigdy nie była współwłaścicielką mieszkania przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">Ł.</span>. /<em> <!-- -->pismo procesowe powoda z dnia 25 sierpnia 2014 roku – k. 157-158</em>/</p> <p>Na rozprawie apelacyjnej w dniu 17 listopada 2014 roku powód oświadczył, iż popiera apelację. Natomiast pełnomocnik pozwanej wniósł o oddalenie apelacji oraz zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. /<em> <!-- -->e-protokół rozprawy z dnia 17 listopada 2014 roku: stanowisko procesowe powoda – 00:04:01; stanowisko procesowe pełnomocnika pozwanej – 00:05:13</em>/</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja powoda nie jest zasadna i jako taka podlega oddaleniu.</p> <p>Sąd Okręgowy aprobuje ustalenia dokonane przez Sąd I instancji i wyrażone przez ten Sąd oceny prawne. Zarzuty skarżącego zawarte w apelacji nie zasługują na uwzględnienie.</p> <p>Przed przystąpieniem do oceny podniesionych przez skarżącego zarzutów na wstępie należy wskazać, iż w pozwie z dnia 31 sierpnia 2012 roku powód domagał się od pozwanej zwrotu nakładów poczynionych przez niego na lokal przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">Ł.</span>, a także nakładów na wykup mieszkania przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">Ł.</span>. Następnie na rozprawie z dnia 24 września 2013 roku powód oświadczył, iż jego roszczenie jest związane tylko z lokalem przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">Ł.</span>. Mając powyższe na uwadze przyjąć należy, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest tylko i wyłącznie roszczenie powoda o zwrot poczynionych przez niego nakładów na mieszkanie przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>. Niniejsze postępowanie nie dotyczy zaś wykupu mieszkania przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">Ł.</span> i związanych z tym roszczeń.</p> <p>Koniecznym jest także odniesienie się do argumentacji powoda zawartej w jego piśmie z dnia 25 sierpnia 2014 roku w myśl której pozwana nigdy nie była współwłaścicielką mieszkania przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">Ł.</span>. Powyższa kwestia była już przedmiotem rozważań Sądu Rejonowego w sprawie o sygnaturze akt II Ns 2314/09, który wskazał, że zbycie udziału w spadku wymaga dla swojej ważności formy aktu notarialnego, a zatem wskazywana przez <span class="anon-block">A. B. (1)</span> okoliczność, iż <span class="anon-block">M. M.</span> nigdy nie była współwłaścicielką mieszkania przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">Ł.</span> nie znajduje żadnego uzasadnienia. Opisane stanowisko Sądu Rejonowego zostało następnie zaakceptowane przez Sąd Okręgowy w Łodzi, który tym samym uznał za niezasadną apelację <span class="anon-block">A. B. (1)</span> od postanowienia z dnia 15 września 2011 roku zapadłego w sprawie II Ns 2314/09. Pozostawiając na boku problematykę powagi rzeczy osądzonej (<em> <!-- -->res iudicata</em>) także i w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy stoi na stanowisku, iż twierdzenie powoda jakoby pozwana nigdy niebyła współwłaścicielką mieszkania przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">Ł.</span> jest chybione, gdyż jak słusznie wskazano zbycie udziału w spadku wymaga dla swojej ważności formy aktu notarialnego.</p> <p>Przechodząc do oceny zarzutów powoda wskazać należy, iż są one nietrafne. Sąd Rejonowy prawidłowo zważył, iż zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 618;art. 618 § 3)">art. 618 § 3 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 688)">art. 688 k.p.c.</a> po prawomocnym zakończeniu postępowania o dział spadku uczestnik tego postępowania nie może dochodzić roszczeń dotyczących nakładów na rzecz będącą przedmiotem działu bez względu na to, czy zostały zgłoszone w toku postępowania o dział spadku czy też nie. Zatem zarzut powoda jakoby zgłosił on w toku postępowania o sygnaturze II Ns 2314/09 roszczenie o zwrot nakładów poczynionych na lokal przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">Ł.</span> pozostaje irrelewantny dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zamierzonego przez skarżącego skutku nie może odnieść także podniesiona przez niego koncepcja, iż dochodzone roszczenie znajduje podstawę na gruncie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Zasądzenie na rzecz powoda dochodzonej przez niego kwoty z tytułu zwrotu poczynionych nakładów na lokal przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">Ł.</span> prowadziłoby do obejścia przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 618;art. 618 § 3)">art. 618 § 3 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 688)">art. 688 k.p.c.</a>, co jest niedopuszczalne, gdyż wskazane artykuły mają charakter normy bezwzględnie obowiązujących.</p> <p>Mając powyższe na uwadze, wobec bezzasadności zarzutów sformułowanych w apelacji oraz nieujawnienia okoliczności, które winny być uwzględnione w toku postępowania drugoinstancyjnego z urzędu, Sąd Okręgowy oddalił apelację w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a>, jako bezzasadną.</p> <p>O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł zgodnie z wyrażoną w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 § 1 i § 3 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 § 1 k.p.c.</a> zasadą odpowiedzialności za wynik sporu zasądzając od <span class="anon-block">A. B. (1)</span> na rzecz <span class="anon-block">M. M.</span> kwotę 1.200 złotych. Na kwotę tę złożyło się jedynie wynagrodzenie pełnomocnika pozwanej w postępowaniu odwoławczym ustalone w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 108 § 6;art. 108 § 6 pkt. 5)">§ 6 pkt 5</a> w zw. z § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 roku, poz. 461 j.t.). Sąd Okręgowy miał na uwadze, iż zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 108)">art. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a> (Dz.U. z 2010 roku, nr 90, poz. 594 z późn. zm.) zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi. Ponadto w ocenie Sądu Okręgowego w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zastosowania w stosunku do powoda dobrodziejstwa wynikającego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 <em> <!-- -->in fine</em> k.p.c.</a> i odstąpienie od obciążania go obowiązkiem zwrotu przeciwnikowi kosztów postępowania apelacyjnego. Sam fakt, iż strona przegrywająca spór znajduje się w trudnej sytuacji materialnej (powód został zwolniony od kosztów w całości – k. 60) nie pociąga za sobą automatycznie konsekwencji w postaci przyjęcia, że zachodzi "wypadek szczególnie uzasadniony", pozwalający na zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> Za odstąpieniem od obciążania strony przegrywającej spór kosztami procesu, która znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, przemawiać muszą jeszcze inne, dodatkowe okoliczności, które łącznie sprawiają, że obciążeniu takiej strony kosztami procesu sprzeciwiają się względy słuszności. W ocenie Sądu Odwoławczego w niniejszej sprawie takie inne, dodatkowe okoliczności nie zachodzą.</p> </div>