I C 586/11
Sądy powszechne2014-12-08
Sygnatura
I C 586/11
Data orzeczenia
2014-12-08
Rodzaj
SENTENCE
Podstawa prawna
Treść orzeczenia
<p>
<strong>
<!-- -->Sygn. akt I C 586/11</strong>
</p>
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p>Dnia 8 grudnia 2014 r.</p>
<p>
<em>
<!-- -->Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Eliza Nowicka-Skowrońska</em>
</p>
<p>Protokolant: Marta Oczkoś</p>
<p>po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2014r. w Warszawie</p>
<p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">A. S.</span>
</p>
<p>przeciwko <span class="anon-block">P. D.</span>
</p>
<p>o zapłatę</p>
<p>1.
zasądza od <span class="anon-block">P. D.</span> na rzecz <span class="anon-block">A. S.</span> kwotę 38.158,58 zł (trzydzieści osiem tysięcy sto pięćdziesiąt osiem złotych i pięćdziesiąt osiem groszy) z ustawowymi odsetkami od dnia 18 maja 2011r. do dnia zapłaty;</p>
<p>2.
oddala powództwo w pozostałym zakresie;</p>
<p>3.
zasądza od <span class="anon-block">P. D.</span> na rzecz <span class="anon-block">A. S.</span> kwotę 1.561,50 zł (jeden tysiąc pięćset sześćdziesiąt jeden złotych i pięćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu części kosztów procesu.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sygn. akt I C 586/11</strong>
</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>Pozwem z dnia 18 maja 2011 roku (k. 4), sprecyzowanym pismem procesowym z dnia 20 stycznia 2012r. (k. 53), powód <span class="anon-block">A. S.</span> wniósł przeciwko <span class="anon-block">P. D.</span> o zapłatę kwoty 85.000 zł tytułem zwrotu pożyczki udzielonej jego ojcu <span class="anon-block">A. D. (1)</span> wraz z odsetkami w wysokości ustawowej od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Ponadto powód wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (k. 1).</p>
<p>W uzasadnieniu podnosił, iż łącznie pożyczył <span class="anon-block">A. D. (1)</span> dochodzoną pozwem kwotę, przy czym środki te pochodziły z kwoty otrzymanej przez niego ze sprzedaży swojego mieszkania w <span class="anon-block">C.</span>. Wskazywał, iż ojciec pozwanego pieniądze te otrzymywał w gotówce, przy czym część, tj. 50.000 zł wpłacił na wspólne konto powoda i pożyczkobiorcy, a pozostałą kwotę przeznaczył na swoje potrzeby. Podał również, że pokrył z tej kwoty zobowiązania <span class="anon-block">A. D. (1)</span> wobec osób trzecich. Wyjaśniał ponadto, iż na okoliczność udzielonej pożyczki nie została zawarta żadna umowa, ani jej strony nie sporządziły innego dokumentu, bowiem pozostawały w bardzo zażyłych relacjach, a pieniądze miały zostać wykorzystane na wykończenie domu stanowiącego własność <span class="anon-block">A. D. (1)</span>, ale w którym wspólnie zamieszkiwali wraz z matką powoda, gdyż pozostawała ona w związku konkubenckim z ojcem pozwanego. Podał także, iż strony nie uzgadniały żadnych konkretnych warunków zwrotu kwoty pożyczki, zaś <span class="anon-block">A. D. (1)</span> zobowiązał się do oddania pieniędzy, kiedy pożyczkodawca się o to zwróci. Ponadto ustalono, że pieniądze zostaną zwrócone w przypadku sprzedaży domu. Do zwrotu pożyczki jednak nie doszło, gdyż niespodziewanie, nagle, <span class="anon-block">A. D. (1)</span> zmarł (k. 6 – 7, 53 – 58).</p>
<p>Pozwany <span class="anon-block">P. D.</span> wnosił o oddalenie powództwa w całości i jednocześnie kwestionował fakt zawarcia między stronami umowy pożyczki orz finansowania swojego ojca przez powoda. Zaprzeczał, aby ojcu potrzebne były środki na spłatę kredytu zaciągniętego na budowę domu, gdyż wspólnie z nim pozwany spłacał miesięczne raty. Podnosił ponadto, iż <span class="anon-block">A. D. (1)</span> nie wspominał synowi o zaciągniętym zobowiązaniu. Rzekomo pożyczone środki nie były mu również potrzebne na remont budynku, gdyż w czasie jaki podawał powód w domu nie dokonano żadnych prac wykończeniowych (k. 71 – 80).</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:</strong>
</p>
<p>
<span class="anon-block">A. D. (1)</span> wraz z <span class="anon-block">P. D.</span> byli współwłaścicielami nieruchomości położonej w <span class="anon-block">W.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, dla której prowadzona jest <span class="anon-block">księga wieczysta kw nr (...)</span> (kopia odpisu księgi wieczystej – k. 13 – 17, okoliczność niekwestionowana).</p>
<p>
<span class="anon-block">A. D. (1)</span> i <span class="anon-block">A. S.</span> w dniu 12 listopada 2007r. zawarli z <span class="anon-block"> bankiem (...) SA</span> umowę rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego <span class="anon-block"> (...)</span> numer <span class="anon-block"> (...)</span>, usług bankowości elektronicznej oraz karty debetowej (bez <span class="anon-block"> (...)</span>) (k. 118).</p>
<p>
<span class="anon-block">A. S.</span> był właścicielem <span class="anon-block">lokalu mieszkalnego numer (...)</span> w budynku przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">C.</span>. Przedmiotowy lokal sprzedał za kwotę 85.000 zł w dniu 17 marca 2008r. Otrzymał w gotówce od kupujących cała kwotę w dniu transakcji (kopia deklaracji podatkowej powoda wraz z korektą – k. 21 – 24, kopia oświadczenia powoda do US – k. 25, kopia aktu notarialnego sprzedaży – k. 61 – 64, okoliczność niekwestionowana).</p>
<p>Z kwoty uzyskanej ze sprzedaży mieszkania powód przekazał 50.000 zł <span class="anon-block">A. D. (1)</span>, którą ten ostatni w dniu 21 marca 2008r. zdeponował na koncie bankowym numer <span class="anon-block"> (...)</span> prowadzonym przez <span class="anon-block"> (...) SA</span> zaznaczając w tytule operacji „zasilenie konta” (kopia wtórnika potwierdzenia wpłaty gotówkowej – k. 59, zeznania świadków: <span class="anon-block">M. R.</span> – k. 245, <span class="anon-block">M. S.</span> – k. 299 – 300, <span class="anon-block">W. M.</span>, <span class="anon-block">C. G.</span> i <span class="anon-block">G. S.</span> – przesłuchanych w drodze pomocy sądowej przez SR w Chełmie – I Cps 60/12 (karty nienumerowane!), zeznania powoda – k. 442 – 443). Następnie pieniądze te zostały przeznaczone na lokatę terminową 12 miesięczną w tym samym banku, został założony kolejny rachunek bankowy przeznaczony na ten cel numer <span class="anon-block"> (...)</span>, powiązany ściśle z dotychczas istniejącym kontem bankowym, którego współposiadaczami byli <span class="anon-block">A. D. (1)</span> i <span class="anon-block">A. S.</span> (potwierdzenie rejestracji lokaty terminowej – k. 163v.). Następnie w okresie do 30.03.2009r. <span class="anon-block">A. D. (1)</span> dokonywał wypłat z lokaty, a następnie zlikwidował lokatę (zestawienie operacji – 384 – 385, zaświadczenie z banku – k. 387).</p>
<p>
<span class="anon-block">A. D. (1)</span> wraz z synem <span class="anon-block">P. D.</span> zaciągnęli w <span class="anon-block"> banku (...) SA</span> w <span class="anon-block">G.</span> kredyt na budowę budynku mieszkalnego na nieruchomości położonej przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, a następnie wspólnie spłacali raty kredytu (zeznania świadków: <span class="anon-block">M. R.</span> – k. 246, <span class="anon-block">R. P.</span> – k. 247, 248, <span class="anon-block">S. P.</span> – k. 249, <span class="anon-block">M. S.</span> – k. 300, kopie przelewów – k. 324 – 366, zeznania pozwanego – k. 444).</p>
<p>Ponadto <span class="anon-block">A. D. (1)</span> zaciągał liczne zobowiązania, zarówno w bankach, jak i u osób fizycznych, m. in. u <span class="anon-block">M. S.</span> (kopie umów kredytu i pożyczki – k. 113 – 114, k. 115, k. 119, k. 120, kopia wyroku wraz z uzasadnieniem Sądu Rejonowego w Chełmie w sprawie I C 281/13 – k. 281 – 293, zeznania świadków: <span class="anon-block">M. S.</span> – k. 300, <span class="anon-block">M. R.</span> – k. 246).</p>
<p>W domu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> wraz z <span class="anon-block">A. D. (1)</span> zamieszkiwali <span class="anon-block">M. S.</span>, jego konkubina oraz w różnych okresach jej syn <span class="anon-block">A. S.</span> z żoną <span class="anon-block">A. D. (1)</span> wraz z <span class="anon-block">M. S.</span> prowadzili wówczas wspólne gospodarstwo domowe, powód z żoną pomagali mu również w porządkowaniu nieruchomości i pracach wykończeniowych oraz naprawczych (zeznania powoda – k. 442 - 443, zeznania świadków: <span class="anon-block">M. S.</span> – k. 299, <span class="anon-block">W. M.</span>, <span class="anon-block">C. G.</span> i <span class="anon-block">G. S.</span> – przesłuchanych w drodze pomocy sądowej przez SR w Chełmie – I Cps 60/12 (karty nienumerowane!), zaświadczenie o zameldowaniu czasowym – k. 18, 20, 69).</p>
<p>W dniu 21 stycznia 2010r., wskutek nieszczęśliwego wypadku, <span class="anon-block">A. D. (1)</span> zmarł. W dniu 31 stycznia 2010r. <span class="anon-block">M. S.</span> i <span class="anon-block">A. S.</span> ostatecznie wyprowadzili się z nieruchomości należącej do pozwanego. Na początku lutego 2010r. powód zwrócił pozwanemu klucze do domu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> (okoliczności przyznane przez strony).</p>
<p>Początkowo <span class="anon-block">A. S.</span> domagał się od pozwanego zwrotu nakładów rzekomo przez niego poczynionych na dom przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> za życia <span class="anon-block">A. D. (1)</span>, zarówno w postaci nakładów finansowych w kwocie 85.000 zł plus koszty „izby skarbowej” w wysokości 9.500 zł oraz pracy własnej wycenionej na kwotę 20.000 zł, tj. łącznie kwoty 114.500 zł. W tym celu skierował w dniu 11 maja 2010 r. do pozwanego wezwanie do zapłaty (kopia wezwania wraz z kopią koperty – k. 83 – 84).</p>
<p>
<span class="anon-block">A. S.</span> ze wspólnego konta numer <span class="anon-block"> (...)</span> prowadzonego przez <span class="anon-block"> (...) SA</span> pobrał w dniu 15 stycznia 2010r. kwotę 250 zł, kiedy to <span class="anon-block">A. D. (1)</span> znajdował się w szpitalu bezpośrednio po wypadku. Dokonał on również tego dnia wypłaty kwoty 11.578,30 zł oraz 13,12 zł z <span class="anon-block">rachunku nr (...)</span>, łącznie wypłacił kwotę 11.841,42 zł (kopia wyciągu z rachunku bankowego – k. 112, kopia wyciągu – k. 223 – 224, okoliczność przyznana przez powoda – k. 50).</p>
<p>
<span class="anon-block">P. D.</span> jest jedynym spadkobiercą <span class="anon-block">A. D. (1)</span> (okoliczność niekwestionowana przez pozwanego – k. 299).</p>
<p>Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych wyżej dowodów. Jednocześnie należy zauważyć, iż dowody z dokumentów nie były poddawane wątpliwości, co do ich prawdziwości i wiarygodności, a zatem Sąd nie miał podstaw odmówić im prawdziwości. Jednocześnie Sąd oceniał moc dowodową przedstawionych dokumentów w kontekście zeznań stron doszedł do przekonania, iż sam fakt dokonania sprzedaży mieszkania i otrzymania kwoty 85.000 zł nie mógł stanowić, iż powód pożyczył całość uzyskanych środków pieniężnych <span class="anon-block">A. D. (1)</span> bez żadnej umowy, ani dokumentu potwierdzającego ten fakt. Jedyną kwotą jaką Sąd uznał za udowodnioną, była kwota 50.000 zł wpłacona przez ojca pozwanego na wspólne konto prowadzone z powodem.</p>
<p>Okoliczności udzielenia pożyczki w pozostałej kwocie w ocenie Sądu powód nie wykazał, o czym poniżej.</p>
<p>Sąd w głównej mierze oparł swoje ustalenia na zeznaniach pozwanego oraz świadków <span class="anon-block">M. S.</span>, <span class="anon-block">M. R.</span>, <span class="anon-block">W. M.</span>, <span class="anon-block">C. G.</span> i <span class="anon-block">G. S.</span>, które w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego były wiarygodne i korespondowały z pozostałymi dowodami zebranymi w sprawie. O specyficznej relacji powoda i ojca pozwanego mówiły same strony, jednak zakaz dowodowy wynikający z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 74)">art. 74 kc</a> nie mógł zostać pominięty tylko z uwagi na bardzo bliskie, wręcz rodzinne relacje między w/w osobami i stosowanie miedzy nimi nieograniczonego zaufania w relacjach finansowych. Zresztą z uwagi na nie, zdaniem Sądu część kwot – być może przekazywanych przez powoda na potrzeby <span class="anon-block">A. D. (1)</span> nigdy nie miały charakteru pożyczki, powód nie dawał ich oczekując na zwrot, część zaś – zgodnie z relacją samego powoda stanowiła zapłatę za żywność, czy potrzeby życia codziennego i potencjalnie była dowodem na fakt wspólnie prowadzonego gospodarstwa domowego, gdzie nie stosuje się zasad pożyczania na jedzenie, czy opłaty.</p>
<p>Ponadto fakt wskazania pierwotnie przez powoda, że dochodzona kwota stanowiła zwrot nakładów poczynionych na remont domu <span class="anon-block">A. D. (1)</span> (pozew – k. 4), a następnie zmiana tej okoliczności i powoływanie się na udzielenie pożyczki zarówno na potrzeby związane z kontynuacją budowy oraz innymi potrzebami ojca pozwanego (pismo procesowe – k. 53 i n.), spowodował konieczność analizy jego zeznań pod kątem ich prawdziwości. Sąd mając na uwadze wiele niuansów i nieścisłości, dokonał negatywnej oceny jego zeznań i uznał je za niewiarygodne i nieprawdziwe w znacznej części.</p>
<p>Zdaniem Sądu – powód wobec nagłej śmierci <span class="anon-block">A. D. (1)</span> i niespodziewanej zmiany swojej sytuacji życiowej, wskazywał na udzielenie pożyczki z obowiązkiem zwrotu, mimo, że nigdy nie przekazał kwoty 85.000 zł ojcu pozwanego. Również niewiarygodnym było, aby osoba, która wyzbywa się mieszkania i spienięża je, nie mając innego lokum ani oszczędności, całość w ten sposób uzyskanych pieniędzy przekazuje tytułem pożyczki nie dbając o to, aby kwotę tę odzyskać w przypadku nieprzewidzianych okoliczności, a celem zabezpieczenia swoich interesów. Także fakt braku ustalenia terminu oraz warunków zwrotu udzielonych rzekomych pożyczek stanowił dodatkowo za tym, iż wersja powoda jest ułomna i niezgodna z prawdą.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd zważył, co następuje:</strong>
</p>
<p>Sporną pozostawała okoliczność otrzymania kwoty 85.000 zł czy to w ratach, czy jednorazowo oraz podstawa, na jakiej rzekomo ojciec pozwanego miałaby ją otrzymać. Sam fakt przejęcia odpowiedzialności za ewentualne długi spadkowe po <span class="anon-block">A. D. (1)</span> przez <span class="anon-block">P. D.</span> nie był przez niego kwestionowany.</p>
<p>W ocenie Sądu okolicznością dowiedzioną ponad wszelką wątpliwość był fakt wpłaty przez <span class="anon-block">A. D. (1)</span> kwoty 50.000 zł jako lokaty na subkoncie powiązanym z kontem bankowym założonym wspólnie przez powoda i ojca pozwanego. Również fakt dokonania wypłaty przez powoda kwot bezpośrednio przed śmiercią <span class="anon-block">A. D. (1)</span> i po jego śmierci w wysokości łącznie 11.841,42 zł został dowiedziony ponad wszelką wątpliwość, nadto przyznany przez samego powoda.</p>
<p>Według <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 720;art. 720 § 1)">art. 720 § 1 kc</a> przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Natomiast § 2 stanowi, iż umowa pożyczki, której wartość przenosi pięćset złotych, powinna być stwierdzona pismem.</p>
<p>Nadto zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 74)">art. 74 kc</a>, zastrzeżenie formy pisemnej bez rygoru nieważności ma ten skutek, że w razie niezachowania zastrzeżonej formy nie jest w sporze dopuszczalny dowód ze świadków ani dowód z przesłuchania stron na fakt dokonania czynności; przepisu tego nie stosuje się, gdy zachowanie formy pisemnej jest zastrzeżone jedynie dla wywołania określonych skutków czynności prawnej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 74 § 1)">§ 1</a>); jednakże mimo niezachowania formy pisemnej przewidzianej dla celów dowodowych, dowód ze świadków lub dowód z przesłuchania stron jest dopuszczalny, jeżeli obie strony wyrażą na to zgodę, jeżeli żąda tego konsument w sporze z przedsiębiorcą albo <strong>
<!-- -->
<span class="underline">
<!-- -->jeżeli fakt dokonania czynności prawnej będzie uprawdopodobniony za pomocą pisma </span>
</strong>(<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 74 § 2)">§ 2</a>).</p>
<p>W niniejszym stanie faktycznym podstawową kwestią było ustalenie okoliczności, czy doszło do udzielenia pożyczki, ewentualnie w jakiej kwocie i na jakich warunkach. Pozwany <span class="anon-block">P. D.</span> podnosił bowiem, że powództwo jest bezzasadne, zarówno co do podstawy, jak i co do wysokości, gdyż jego ojciec nie zawierał z powodem żadnej umowy pożyczki, a zatem nie był zobowiązany ani on ani jego następca prawny do zwrotu żadnych kwot. Jednocześnie oponował przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadków oraz z przesłuchania stron wobec zakazu wynikającego z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 74;art. 74 § 2)">art. 74 § 2 kc</a> (k. 72).</p>
<p>Jak jednoznacznie wynika z brzmienia przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 74)">art. 74 kc</a> niedopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność zawarcia umowy pożyczki, kiedy jej wysokość przekroczyła 500 zł (forma zastrzeżona dla celów ad probationem).</p>
<p>Sąd jednak – nie mając jednoznacznego stanowiska powoda co do rodzaju i charakteru rzekomo przekazanych kwot, z ostrożności przesłuchał wnioskowanych przez powoda świadków. Jednak wobec ostatecznego ustalenia, iż doszło rzekomo do udzielenia wielu pożyczek, zarówno w formie przekazania gotówki w kwocie 70.000 zł, a ponadto poprzez przejęcie zobowiązań <span class="anon-block">A. D. (1)</span> i spłatę jego długów wobec osób trzecich, jak również finansowanie przez niego dokonanych zakupów w równym czasie i na różne cele, pominął w swoich rozważaniach zeznania przesłuchanych świadków co do okoliczności dotyczących pozostałych kwot ponad 50.000 zł, która stanowiła sumę wpłaconą do banku z uwagi na zakaz dowodowy z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 74)">art. 74 kc.</a>
</p>
<p>Pominął również zeznania <span class="anon-block">R. M.</span>, gdyż był to świadek zawnioskowany jedynie na okoliczność spłaty pożyczki w kwocie 5.000 zł udzielonej przez świadka na rzecz <span class="anon-block">A. D. (1)</span>, którą rzekomo miał spłacić powód. Zatem przy ustalaniu stanu faktycznego w niniejszej sprawie i mając na względzie stanowisko pozwanego w kontekście zakazu dowodowego wynikającego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 74;art. 74 § 2)">art. 74 § 2 kc</a>, Sąd nie opierał swoich ustaleń co do rzekomego przekazania kwoty pozostałych 35.000 zł na zeznaniach świadków ani zeznaniach stron.</p>
<p>Również dokumenty przedstawione przez powoda, w ocenie Sądu wykazały w sposób jednoznaczny jedynie na fakt, iż przekazał on ojcu pozwanego kwotę 50.000 zł i przyjął, iż dokonano tego na zasadzie pożyczki. Jedynym początkiem dowodu na piśmie, o którym mowa w końcu przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (§ 2;art. 74)">§ 2 art. 74 kc</a> był wyciąg z konta bankowego potwierdzający dokonanie wpłaty znacznej sumy na rachunek <span class="anon-block">A. D. (1)</span> i założenie przez niego lokaty bankowej, a następnie dysponowanie tą kwotą przez wiele miesięcy, dokonując zmiany produktów bankowych celem zainwestowania tej kwoty przez w/w osobę. Łącznie z zeznaniami powoda, który logicznie wskazywał na łączność i kolejność w czasie pomiędzy sprzedażą przez niego swojego mieszkania i uzyskania znacznych środków finansowych, zażyłych relacji między nim a ojcem pozwanego i wpłatą przez tego ostatniego kwoty 50.000 zł bezpośrednio po dokonaniu transakcji przez powoda, Sąd doszedł do przekonania i uznał za udowodnione, że środki te pochodziły od powoda i były przekazane <span class="anon-block">A. D. (1)</span> w formie pożyczki, mimo nie zachowania formy pisemnej.</p>
<p>Mając na uwadze powyższe, fakt zawarcia umowy pożyczki między powodem a ojcem pozwanego na kwotę przekraczającą 50.000 zł nie został uprawdopodobniony za pomocą pisma. Dokumenty przedstawione przez stronę powodową, zdaniem Sądu za takie nie mogą zostać uznane, bowiem wynika z nich jedynie, iż powód dysponował po sprzedaży mieszkania pewną gotówką. Na pozostałe kwoty, rzekomo stanowiące pożyczki celem spłaty bieżących zobowiązań przez powoda w imieniu <span class="anon-block">A. D. (1)</span>, czy finansowania zakupu tuszy wieprzowej, bądź usług geodezyjnych, brak było dowodu na piśmie, dzięki któremu Sąd mógłby nie respektować zakazu dowodowego wynikającego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 74)">art. 74 kc.</a>
</p>
<p>Ponadto świadkowie zeznający na okoliczność wiedzy w zakresie udzielenia pożyczki <span class="anon-block">A. D. (1)</span> przez <span class="anon-block">A. S.</span> nie byli zgodni co do wysokości środków przeznaczonych przez powoda. <span class="anon-block">M. S.</span> w swoich zeznaniach wskazywała bowiem na kwotę 75.000 zł (k. 300), <span class="anon-block">G. S.</span> natomiast zeznała o pożyczce w kwocie 80.000 zł oraz zwrocie w innym terminie przez swojego męża długu zaciągniętego przez <span class="anon-block">A. D. (1)</span> u <span class="anon-block">R. M.</span>, jej syna w kwocie 5.000 zł, na którą to okoliczność brak było pisemnej umowy (przesłuchanie w sprawie I Cps 60/12). Inny jeszcze świadek zeznający, że miał wiedzę na temat pożyczki, oświadczył, że obiła mu się o uszy kwota 80.000 zł (zeznania <span class="anon-block">M. R.</span> – k. 246). Żadna z tych osób nie była obecna w chwili wręczania pieniędzy, nie znała dokładnie jej kwoty, relację co do okoliczności udzielenia pożyczki miała jedynie od powoda.</p>
<p>Znamiennym było również wskazywanie przez samego powoda w toku procesu zarówno różnych kwot rzekomo przekazanych <span class="anon-block">A. D. (1)</span>: pierwotnie 85.000 zł, następnie 75.000 w gotówce i resztę w postaci zapłaty za zobowiązania p. <span class="anon-block">D.</span> innym osobo, a także podstawy ich przekazania.</p>
<p>Wobec takich okoliczności, nie sposób było przyjąć – zgodnie z twierdzeniami powoda, że udzielił on pożyczki <span class="anon-block">A. D. (1)</span> w kwocie 85.000 zł, gdyż na tą okoliczność brak było stosownej umowy pisemnej, a przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 74)">art. 74 kc</a> zawiera zakaz dowodowy, który Sąd musiał respektować wobec stanowiska pozwanego w tym zakresie. Ponad wszelką wątpliwość udowodnionym została kwota 50.000 zł i tylko w tym zakresie uznano obowiązek zwrotu pozwanego wobec powoda.</p>
<p>Nie prowadzono nadto dowodów na okoliczność pozostałych kwot wskazanych przez powoda, gdyż już z samych twierdzeń tej strony procesowej wynikało, że stanowiły one – o ile w ogóle, niezależne pożyczki, ich kwoty przekraczały co do zasady 500 zł i brak było możliwości prowadzenia postępowania dowodowego z uwagi na brzmienie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 74)">art. 74 kc.</a>
</p>
<p>Sąd w tej mierze w pełni podziela stanowisko wyrażone w orzeczeniu Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 20 marca 2013r. w sprawie I ACa 644/12 (publik. LEX 1344198) oraz w Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 11 maja 2012r. w sprawie I ACa 423/12 (publik. LEX 1238488), iż sam taki dowód nie wystarcza, aby uznać go za początek dowodu, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 74;art. 74 § 2)">art. 74 § 2 kc.</a> W uzasadnieniu wyroku SA we Wrocławiu w sprawie I ACa 644/12 wskazywano, iż wprawdzie „pismo, z którego wynikać ma uprawdopodobnienie zawarcia umowy nie stanowi umowy, gdyż nie zawiera oświadczeń woli, jednakże muszą wynikać z jego treści elementy treści umowy”. Ponadto „niewątpliwym jest, że warunkujący możliwość dopuszczenia dowodów osobowych wymóg uprawdopodobnienia dokonania czynności na piśmie musi dotyczyć <span class="underline">
<!-- -->tej właśnie czynności</span>, a nie jakichkolwiek zdarzeń prawnych, w których uczestniczyły te same strony”. Podobne konkluzje w swoim uzasadnieniu zawiera w/w orzeczenie SA w Szczecinie.</p>
<p>Pogląd taki zasługuje na pełną aprobatę, gdyż nie można uznać, iż każdy dokument świadczący o przepływie pieniędzy między danymi osobami miałby stanowić początek dowodu dokonania w późniejszym czasie czynności prawnej wskazywanej przez stronę powodową – tu: umowy pożyczki. Należy mieć w tym względzie również na uwadze treść uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29.09.2004r. w sprawie II CK 527/03 (publik. Lex nr 174143), gdzie mowa jest o rodzajach początku dowodu na piśmie w kontekście jego treści, która bezpośrednio czy pośrednio wskazuje na fakt dokonania czynności (konkretnej, wskazanej przez strony, a nie jakiejkolwiek!). Przy czym nie można tu analizować konkretnego stanu faktycznego w oderwaniu od rodzaju konkretnej czynności dokonanej między stronami, której to dokonanie udowodnić ma dany dokument i oceniać, czy dany dokument może choćby pośrednio wskazać na zawarcie między stronami tej konkretnej czynności (tu: umowy pożyczki).</p>
<p>Mając na uwadze takie rozumienie tego przepisu, nie można uznać w niniejszej sprawie, iż także luźne zapiski i notatki <span class="anon-block">A. D. (1)</span> zawierające niezrozumiałe treści, a wymieniające jakieś kwoty miałby stanowić już początek dowodu na piśmie zawarcia z ojcem pozwanego umowy pożyczki, bo z żadnych innych okoliczność nie sposób wysnuć wniosku, że powód udzielał pożyczek <span class="anon-block">A. D. (1)</span>, nie wynikały z nich też elementy treści rzekomej umowy pożyczki, na które powoływał się powód.</p>
<p>Jak wynika z powyższych rozważań, twierdzenia powoda co do udzielenia pożyczki w kwocie łącznie 35.000 zł (tj. ponad 50.000 zł stanowiące sumę wpłaty na konto bankowe) nie zostało udowodnione i żądanie jej zwrotu należało z tego względu oddalić jako bezzasadne.</p>
<p>Sąd od udowodnionej kwoty pożyczki potrącił wartość środków pobranych przez <span class="anon-block">A. S.</span> z konta <span class="anon-block">A. D. (1)</span> jeszcze przed jego śmiercią, które to sumy potwierdził sam powód. Łącznie pobrał on kwotę 11.841, 42 zł i o nią pomniejszono należną do zwrotu kwotę 50.000 zł. Pozostałą do zwrotu została kwota 38.158,58 zł i taką Sąd uznał za należną w ramach zwrotu długów pozostałych po zmarłym <span class="anon-block">A. D. (1)</span> jego wierzycielowi w osobie powoda. Swojej odpowiedzialności bowiem co do zasady nie kwestionował pozwany i Sąd uznał, iż jest on zobowiązany zwrócić pożyczkę zaciągniętą przez jego ojca, którego jest jedynym spadkobiercą.</p>
<p>O odsetkach Sąd Okręgowy orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1;art. 481 § 2)">art. 481 §1 i 2 kc.</a>
</p>
<p>Żądanie odsetek bowiem było w niniejszej sprawie dopuszczalne, a z uwagi na brak uzgodnienia miedzy stronami pożyczki, terminu jej zwrotu oraz wysokości odsetek, należały się odsetki ustawowe. Ponadto zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a>, jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony, ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Zgodnie zaś z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 723)">art. 723 kc</a>, jeżeli termin zwrotu pożyczki nie jest oznaczony, dłużnik obowiązany jest ją zwrócić w ciągu sześciu tygodni po wypowiedzeniu przez dającego pożyczkę. Zważywszy na fakt, iż powód zwracał się do pozwanego o zwrot kwoty pożyczki pismem z dnia 11 maja 2010 r. do pozwanego (kopia wezwania wraz z kopią koperty – k. 83 – 84), żądanie odsetek od dnia wniesienia pozwu był uzasadniony i od tej daty Sąd ustalił należne odsetki za opóźnienie.</p>
<p>Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego wydał na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 kpc</a> w myśl, którego w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone.</p>
<p>Mając na uwadze, iż powód przegrał proces w 55%, a pozwany w 45% wygrał sprawę, stosując zasadę stosunkowego rozliczenia poniesionych przez strony kosztów procesu, obciążył go w tej części kosztami procesu, które poniósł pozwany. Poniesione przez strony koszty łącznie wyniosły bowiem 11.470 zł łącznie z kosztami poniesionymi przez powoda z tytułu uzyskania zaświadczenia z banku (45% z 11.470 zł = 5.161,50 – 3.600 zł kosztów poniesionych z tytułu zastępstwa procesowego = 1.561,50 zł).</p>
<p>Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 kpc</a> w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163 poz. 1349 ze zm.) od powoda na rzecz pozwanego zasadzono koszty zastępstwa procesowego.</p>
</div>