III Ca 1226/14

<p>Sygn. akt III Ca 1226/14</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 10 grudnia 2014 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:</p> <p>Przewodniczący - Sędzia SO Leszek Dąbek</p> <p>Sędziowie: SO Andrzej Dyrda (spr.)</p> <p>SR (del.) Maryla Majewska - Lewandowska</p> <p>Protokolant Aldona Kocięcka</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2014 r. na rozprawie sprawy</p> <p>z wniosku <span class="anon-block">P. C.</span> i <span class="anon-block">Z. K.</span> </p> <p>z udziałem <span class="anon-block"> (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span> w <span class="anon-block">S.</span>, <span class="anon-block">G. K.</span>, <span class="anon-block">J. C.</span>, <span class="anon-block">M. C. (1)</span>, <span class="anon-block">G. S.</span>, <span class="anon-block">A. S.</span>, <span class="anon-block">P. S.</span>, <span class="anon-block"> Banku (...) Spółki Akcyjnej</span> w <span class="anon-block">W.</span>, <span class="anon-block"> (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej</span> w <span class="anon-block">W.</span>, <span class="anon-block">D. S.</span>, <span class="anon-block">M. S.</span>, <span class="anon-block">D. W.</span>, <span class="anon-block">M. C. (2)</span>, <span class="anon-block">I. N.</span>, <span class="anon-block">E. W. (1)</span>, <span class="anon-block">G. H.</span>, <span class="anon-block">M. P.</span> i <span class="anon-block">E. W. (2)</span> </p> <p>o zatwierdzenie oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych nie złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po <span class="anon-block">U. S.</span> </p> <p>na skutek apelacji uczestnika postępowania <span class="anon-block"> (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span> w <span class="anon-block">S.</span> </p> <p>od postanowienia Sądu Rejonowego w Jastrzębiu-Zdroju</p> <p>z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt I Ns 467/13</p> <p>postanawia:</p> <p> <strong> <!-- -->oddalić apelację.</strong> </p> <p> <em> <!-- -->SSR (del.) Maryla Majewska - Lewandowska SSO Leszek Dąbek SSO Andrzej Dyrda </em> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Małoletni <span class="anon-block">P. C.</span> i <span class="anon-block">Z. K.</span> działający przez swoją matkę <span class="anon-block">J. C.</span> oraz ojca <span class="anon-block">Z. G.</span> <span class="anon-block">K.</span> wnioskiem z dnia 22 kwietnia 2013r. domagali się przywrócenia terminu do złożenia przez nich oświadczenia o odrzuceniu spadku po ich babci <span class="anon-block">U. S.</span> zmarłej 5 kwietnia 2012r. W uzasadnieniu wskazali, iż sprawa dotycząca udzielenia zezwolenia na odrzucenie spadku przed sądem rodzinnym nie zakończyła się w terminie sześciu miesięcy, wobec czego notariusz udzielił porady matce małoletnich, by zwróciła się do sądu z niniejszym wnioskiem.</p> <p>Uczestniczka postępowania <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> w <span class="anon-block">S.</span> wniosła o oddalenie wniosku i zasądzenie od wnioskodawców solidarnie na jej rzecz kosztów postępowania podnosząc, że w sprawie nie zachodzą podstawy do zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019)">art. 1019 k.c.</a> Zarzuciła też, że w jej ocenie wniosek zmierza do pokrzywdzenia uczestniczki, jako wierzyciela spadkowego.</p> <p>Uczestnik postępowania <span class="anon-block"> Bank (...) SA</span> w <span class="anon-block">W.</span> wniósł o oddalenie wniosku wobec tego, iż termin dla małoletnich dla złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku określony <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1014;art. 1014 § 1)">art. 1014 § 1 k.c.</a> minął.</p> <p>Uczestnik postępowania <span class="anon-block"> (...) Bank (...) SA</span> we <span class="anon-block">W.</span> wniósł o oddalenie wniosku zarzucając, że postępowanie w przed sądem rodzinnym w przedmiocie wyrażenia zgody na działanie w imieniu małoletniego dziecka nie wstrzymuje biegu terminu do przyjęcia lub odrzucenia spadku.</p> <p>Wezwani do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania postanowieniem Sądu z dnia 13 lutego 2014r. <span class="anon-block">M. C. (2)</span>, <span class="anon-block">G. S.</span>, <span class="anon-block">I. N.</span>, <span class="anon-block">A. S.</span>, <span class="anon-block">D. S.</span>, <span class="anon-block">M. S.</span>, <span class="anon-block">E. W. (1)</span>, <span class="anon-block">E. W. (2)</span>, <span class="anon-block">D. W.</span>, <span class="anon-block">G. H.</span>, <span class="anon-block">P. S.</span> i <span class="anon-block">M. P.</span> nie ustosunkowali się do żądania wniosku.</p> <p>Sąd Rejonowy w Jastrzębiu Zdroju postanowieniem z dnia 25 marca 2014r. zatwierdził oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku przez <span class="anon-block">P. C.</span> i <span class="anon-block">Z. K.</span> po spadkodawczyni <span class="anon-block">U. S.</span> z domu <span class="anon-block">F.</span> zmarłej 5 kwietnia 2012r. w <span class="anon-block">J.</span>, ostatnio stale zamieszkałej w <span class="anon-block">J.</span> oraz odrzucił wniosek o uzasadnienie z dnia 17 lutego 2014r. a także ustalił, iż każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.</p> <p>Orzeczenie to poprzedził ustaleniem, że spadkodawczyni <span class="anon-block">U. S.</span> ostatnio stale zamieszkała w <span class="anon-block">J.</span> zmarła 5 kwietnia 2012r. jako wdowa.</p> <p>Spadkodawczyni była tylko raz mężatką. Z jej związku małżeńskiego pochodzi siedmioro dzieci: <span class="anon-block">J. C.</span>, <span class="anon-block">G. S.</span>, <span class="anon-block">A. S.</span>, <span class="anon-block">E. W. (1)</span>, <span class="anon-block">G. H.</span>, <span class="anon-block">P. S.</span> i <span class="anon-block">M. P.</span>. Spadkodawczyni posiadała również jedno dziecko pozamałżeńskie – <span class="anon-block">I. N.</span>. Spadkodawczyni nie miała dzieci przysposobionych. Nie zostawiła testamentu.</p> <p>24 maja 2012r. matka małoletnich wnioskodawców <span class="anon-block">P. C.</span> i <span class="anon-block">Z. K.</span> <span class="anon-block">J. C.</span> złożyła oświadczenie o odrzuceniu spadku po spadkodawczyni w formie aktu notarialnego.</p> <p>Podobne oświadczenia złożyła część pozostałych osób należących do kręgu spadkobierców ustawowych po spadkodawczyni.</p> <p>24 maja 2012r. <span class="anon-block">J. C.</span> złożyła wniosek do Sądu Rejonowego w Jastrzębiu-Zdroju Wydział III Rodzinny o zezwolenie na złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu małoletnich wnuków spadkodawczyni a jej dzieci - <span class="anon-block">P. C.</span> i <span class="anon-block">Z. K.</span>.</p> <p>Postanowieniem z dnia 04 marca 2013r. Sąd Rejonowy w Jastrzębiu-Zdroju w sprawie sygn. III Nsm 339/12 zezwolił <span class="anon-block">J. C.</span> na dokonanie czynności prawnej w imieniu małoletnich <span class="anon-block">P. C.</span> i <span class="anon-block">Z. K.</span> polegającej na odrzuceniu spadku po zmarłej dnia 5 kwietnia 2012r. <span class="anon-block">U. S.</span> – babce małoletnich. Postanowienie to uprawomocniło się z dniem 26 marca 2013r.</p> <p>Złożony przez <span class="anon-block">J. C.</span> wniosek z dnia 7 marca 2013r. o doręczenie jej odpisu tego orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności nie został rozpoznany.</p> <p>W dniu 17 kwietnia 2013r. <span class="anon-block">J. C.</span> złożyła w imieniu swych małoletnich dzieci <span class="anon-block">P. C.</span> i <span class="anon-block">Z. K.</span> oświadczenie w formie aktu notarialnego o odrzuceniu spadku po spadkodawczyni.</p> <p>Na rozprawie w dniu 25 marca 2014r. <span class="anon-block">J. C.</span> w imieniu małoletnich wnioskodawców oświadczyła, iż uchyla się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po ich babci <span class="anon-block">U. S.</span> i spadek ten w ich imieniu odrzuciła.</p> <p>W tak ustalonym stanie faktycznym, Sąd Rejonowy, w sposób szczegółowy analizując osoby powołane do dziedziczenia po zmarłej <span class="anon-block">U. S.</span>, oraz wskazując, że są nimi osoby małoletnie, Sąd wskazał, że do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku znajduje zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 101;art. 101 § 3)">art. 101 § 3 k.r.o.</a> Do skutecznego złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po spadkodawczyni <span class="anon-block">U. S.</span> przez małoletnich wnioskodawców wymagane było zezwolenie sądu opiekuńczego.</p> <p>W dalszej części Sąd ten wskazał, że zgoda sądu opiekuńczego wymagana treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 101;art. 101 § 3)">art. 101 § 3 k.r.o.</a> nie jest zgodą osoby trzeciej w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 63)">art. 63 k.c.</a> Wyłącza to zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 63)">art. 63 k.c.</a> do tych czynności prawnych, do dokonania których z mocy przepisów szczególnych wymagane jest zezwolenie sądu, czy też innego organu państwa. W takich przypadkach brak wymaganej zgody podlega ocenie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58)">art. 58 k.c.</a>, a zatem, zgoda sądu opiekuńczego nie może zostać wyrażona następczo i nie ma mocy wstecznej od daty jej wyrażenia.</p> <p>Mając na względzie powyższe, Sąd uznał, że jakiekolwiek oświadczenia przedstawicieli małoletnich wnioskodawców złożone przed uprawomocnieniem się postanowienia Sądu Rejonowego w Jastrzębiu-Zdroju z dnia 04 marca 2013r., sygn. III Nsm 339/12, którym sąd ten jako sąd opiekuńczy zezwolił <span class="anon-block">J. C.</span> na dokonanie czynności prawnej w imieniu małoletnich <span class="anon-block">P. C.</span> i <span class="anon-block">Z. K.</span> polegającej na odrzuceniu spadku po zmarłej dnia 05 kwietnia 2012r. <span class="anon-block">U. S.</span> – babce małoletnich, byłyby bezwzględnie nieważne w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58)">art. 58 k.c.</a> </p> <p>W dalszej części Sąd wskazał, że termin do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku określony w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 k.c.</a>, jest terminem zawitym (prekluzyjnym). Oznacza to, że z chwilą jego upływu wygasa uprawnienie do skorzystania z tego prawa podmiotowego, a oświadczenie złożone po upływie terminu nie wywołuje żadnych skutków prawnych. W tej sytuacji Sąd uznał, że regulacja z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.c.</a> w sposób jednoznaczny wyklucza możliwość skutecznego złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku po upływie określonego w tym przepisie terminu. Oznacza to, iż termin ten upływa niezależnie od tego, czy osoba uprawniona do jego złożenia miała faktyczną i prawną możność skutecznego złożenia tego oświadczenia.</p> <p>Sąd nadto wskazał, że ustawa wymaga, aby to w tym terminie złożone zostało oświadczenie zainteresowanego spadkobiercy, a nie wniosek o udzielenie zezwolenia na jego złożenie. Stąd też w przypadku małoletniego nie można uznać, że termin ten został zachowany, gdy przed jego upływem rodzice wystąpili do sądu o udzielnie im zezwolenia, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 101;art. 101 § 3)">art. 101 § 3 k.r.o.</a> Z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.r.o.</a> wynika jednoznacznie, że rodzice powinni w imieniu małoletnich złożyć oświadczenie o odrzuceniu przez niego spadku przed upływem sześciu miesięcy, od dowiedzenia się przez nich o tytule powołania go do spadku.</p> <p>Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie od chwili złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po spadkodawczyni przez matkę małoletnich wnioskodawców <span class="anon-block">J. C.</span> w dniu 24 maja 2012r. do uprawomocnienia się postanowienia sądu opiekuńczego w przedmiocie udzielenia jej zezwolenia na złożenie oświadczenia w przedmiocie odrzucenia spadku, co miało miejsce 26 marca 2013r., upłynął okres 10 miesięcy. Tym samym uczestniczka ta nie miała możliwości faktycznych ani prawnych złożenia w terminie oświadczenia określonego o odrzuceniu spadku w imieniu małoletnich wnioskodawców.</p> <p>Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku jest nieodwołalne (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1018;art. 1018 § 2)">art. 1018 § 2 k.c.</a>), natomiast bezskuteczny upływ terminu do złożenia oświadczenia spadkowego powoduje, wygaśnięcie uprawnienia kształtującego do jego złożenia.</p> <p>Sąd wskazał jednak, że surowość tej zasady łagodzi konstrukcja przewidziana w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019)">art. 1019 k.c.</a> zgodnie z którą, spadkobierca, który złożył oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku pod wpływem błędu bądź groźby, lub z tego powodu nie złożył takiego oświadczenia może uchylić się od skutków prawnych tego oświadczenia przed sądem, przy czym powinien on jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca. Uchylenie się wymaga zatwierdzenia przez sąd, podlega ono zatem jego merytorycznej kontroli, która jest prowadzona na rozprawie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 690;art. 690 § 1)">art. 690 § 1 k.p.c.</a>) i obejmuje badanie, czy spełnione zostały przesłanki uchylenia się, w szczególności wystąpienie błędu lub groźby, okoliczności powstania tych wad oraz zachowania terminu uchylenia się określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 88;art. 88 § 2)">art. 88 § 2 k.c.</a> Sąd wskazał, że zakresem tego unormowania nie jest objęta sytuacja, gdy spadkobierca z przyczyn obiektywnych nie składa oświadczenia w terminie na skutek np. braku uzyskania we właściwym czasie prawomocnego postanowienia sądu opiekuńczego co do zezwolenia na złożenie tego oświadczenia.</p> <p>Sąd uznał, że w niniejszej sprawie niezachowanie terminu do złożenia oświadczenia spadkowego na skutek uzyskania zgody sądu opiekuńczego dla złożenia przez małoletniego oświadczenia w przedmiocie spadku po upływie sześciomiesięcznego terminu przewidzianego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 2)">art. 1015 § 2 k.c.</a> nie jest błędem w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019)">art. 1019 k.c.</a>, gdyż nie jest to błąd co do treści czynności prawnej.</p> <p>W ocenie Sądu jednakże bezskuteczny upływ terminu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015)">art. 1015 k.c.</a> nie wyklucza złożenia skutecznego wniosku o zatwierdzenie oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych nie złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po spadkodawcy. Sąd wskazał, że wykładnia przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460600328" title="Dekret z dnia 8 października 1946 r. - Prawo spadkowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 60, poz. 328 ()">prawa spadkowego</a>, chroniących małoletnich spadkodawców w przypadku nie złożenia oświadczenia spadkowego w terminie oraz treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019)">art. 1019 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015)">1015 k.c.</a> prowadzi do wniosku, że występują tutaj luka w prawie. Obowiązujące przepisy nie normują bowiem przypadku, o jaki chodzi w sprawie, czyli braku oświadczenia z przyczyn niezależnych od spadkobiercy a sytuacja ta nie jest prawnie obojętna. W ocenie tego Sądu, do tego przypadku należy zastosować przepis, którego hipoteza dotyczy podobnego stanu faktycznego przy takiej samej <em> <!-- -->ratio legis</em>. Przepisem takim jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019;art. 1019 § 2)">art. 1019 § 2</a>, który należy zastosować w drodze analogii, gdyż <em> <!-- -->analogia legis</em> jest bowiem uznanym sposobem wypełniania luk w prawie.</p> <p>Sąd uznał, że dla uniknięcia dziedziczenia na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 2)">art. 1015 § 2 k.c.</a> złożenie oświadczenia spadkowego wymaga jednoczesnego uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia oświadczenia w terminie a następnie zatwierdzenia sądu, podobnie jak zatwierdzenia takowego wymaga uchylenie się od skutków nie złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku pod wpływem błędu lub groźby. Stąd też w drodze <em> <!-- -->analogii legis</em> koniecznym jest sięgnięcie do hipotezy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019)">art. 1019 k.c.</a> </p> <p>Zastosowanie <em> <!-- -->per analogiam</em> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019)">art. 1019 k.c.</a> w sytuacji np. upływu terminu do złożenia oświadczeń spadkowych z powodów leżących po stronie wymiaru sprawiedliwości jest w ocenie Sądu najbezpieczniejszym dla pewności obrotu. Efektem kontroli uchylenia się od skutków nie złożenia oświadczenia spadkowego w terminie przeprowadzonej przez sąd spadku, jest rozstrzygnięcie pozytywne lub negatywne w formie postanowienia. Konsekwencją powyższego musi być odrzucenie dopuszczalności potraktowania kwestii uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku (skutków prawnych niezachowania terminu) jako przesłanki orzeczenia stwierdzającego nabycie spadku. W efekcie Sąd odrzucił też dopuszczalność stwierdzenia skuteczności oświadczenia o odrzuceniu spadku, które zostało złożone po terminie bez wcześniejszego złożenia spadkobiercę oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych nie złożenia tego oświadczenia w terminie a następnie zatwierdzenia tego oświadczenia lub odmowy jego zatwierdzenia przez sąd spadku.</p> <p>Postanowienie sądu rodzinnego o udzieleniu matce małoletnich wnioskodawców zgody na złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku uprawomocniło się 26 marca 2013r., czyli po upływie terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku. Wobec tego w ocenie Sądu oświadczenie złożone przez matkę małoletnich w dniu 17 kwietnia 2013r. w imieniu małoletnich dzieci <span class="anon-block">P. C.</span> i <span class="anon-block">Z. K.</span> w formie aktu notarialnego o odrzuceniu spadku po spadkodawczyni było nieskuteczne jako złożone po terminie określonym <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 k.c.</a> a bez jednoczesnego zatwierdzenia go przez Sąd, czego wymaga <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019;art. 1019 § 1)">art. 1019 § 1 k.c.</a> stosowany <em> <!-- -->per analogiam</em>.</p> <p>Jednakże ponieważ niezwłocznie po prawomocności tego orzeczenia matka małoletnich złożyła oświadczenie o przywrócenie terminu do jego złożenia, które należało zakwalifikować jako wniosek o zatwierdzenie oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu małoletnich Sąd wniosek uwzględnił jako uzasadniony w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019)">art. 1019 k.c.</a> stosowanego <em> <!-- -->per analogiam</em>. W dniu 25 marca 2014r. na rozprawie przedstawicielka ustawowa wnioskodawców złożyła wymagane treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019)">art. 1019 k.c.</a> oświadczenie. Wobec tego oświadczenie to zostało złożone w terminie określonym <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 88;art. 88 § 1)">art. 88 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019;art. 1019 § 1)">art. 1019 § 1 k.c.</a> Jak bowiem wynika z oświadczenia przedstawicielki ustawowej uczestników została ona pouczona w dniu 17 kwietnia 2013r. przez notariusza o konieczności zatwierdzenia oświadczenia składanego po terminie przez sąd. Okoliczności tej nikt z uczestników nie kwestionował a jest spójna z pozostałymi faktami, wobec czego Sąd uznał ją za przyznaną (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 230)">art. 230 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 231)">art. 231 k.p.c.</a>).</p> <p>W związku z powyższym Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019)">art. 1019 k.c.</a> stosowanego <em> <!-- -->per analogiam.</em> W punkcie drugim tego orzeczenia Sąd odrzucił wniosek o uzasadnienie zgłoszony 17 lutego 2014r. jako przedwczesny w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 1)">art. 328 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 361)">art. 361 k.p.c.</a> stosując <em> <!-- -->per analogiam</em> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 1;art. 328 § 1 zd. 2)">art. 328 § 1 zd. 2 k.p.c.</a> </p> <p>O kosztach postępowania Sąd orzekł na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 1)">art. 520 § 1 k.p.c.</a> </p> <p>Apelację od tego orzeczenia wniosła uczestniczka postępowania <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> w zakresie pkt 1 i 3 zarzucając obrazę przepisów prawa materialnego, a to <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 k.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 101;art. 101 § 3)">art. 101 § 3 k.r.o.</a> poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że podjęcie czynności zmierzających do uzyskania zezwolenia na odrzucenie w imieniu małoletniego spadku w terminie 6 miesięcznym od chwili, gdy przedstawiciel ustawowy dowiedział się o tytule swego powołania powoduje, że termin z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 k.c.</a> jest zachowany, a także <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019;art. 1019 § 1;art. 1019 § 2;art. 1019 § 3)">art. 1019 § 1-3 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 84)">art. 84 k.c.</a> przez jego niewłaściwą interpretację i błędne przyjęcie, że w sprawie tej zachodzi podstawa do zatwierdzenia uchylenie się przez <span class="anon-block">P. C.</span> i <span class="anon-block">Z. K.</span> od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłej <span class="anon-block">U. S.</span> w ustawowym terminie.</p> <p>Na tych podstawach wniósł o zmianę punktu 1 postanowienia i oddalenie wniosku <span class="anon-block">P. C.</span> i <span class="anon-block">Z. K.</span> oraz zasądzenie od wnioskodawców na rzecz uczestniczki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za I i II instancję według norm przepisanych.</p> <p>Wnioskodawczyni wniosła o oddalenie apelacji.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Poczynione ustalenia dotyczące okoliczności faktycznych mają podstawę w zgromadzonym w sprawie materialne dowodowym, który w zakresie dokonanych ustaleń jest logiczny i wzajemnie spójny. Dokonana przez Sąd Rejonowy ocena materiału dowodowego została dokonana w granicach określonych przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> Wnioski tego Sądu, co do faktów w sposób logiczny wynikają z treści dowodów zgromadzonych w sprawie, poddanych przez ten Sąd wnikliwej i starannej ocenie. Ustalenia te Sąd Okręgowy przyjmuje za własne.</p> <p>Sąd Rejonowy prawidłowo doszedł do wniosku o skuteczności i konieczności zatwierdzenia oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku przez <span class="anon-block">P. C.</span> i <span class="anon-block">Z. K.</span> po spadkodawczyni <span class="anon-block">U. S.</span> z domu <span class="anon-block">F.</span> zmarłej 5 kwietnia 2012r. w <span class="anon-block">J.</span>. Konstrukcja prawna wywodów poczynionych przez Sąd Rejonowy zmierzała do zastosowania w drodze analogii <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019)">art. 1019 k.c.</a>, jednakże dla Sądu Okręgowego, podstawą dla uwzględnienia wniosku było stanowisko zajęte przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20 listopada 2013r. (I CSK 329/13), w którym to stwierdził, że złożenie wniosku o zezwolenie na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego powoduje zawieszenie - na czas trwania postępowania - biegu terminu określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 k.c.</a> </p> <p>Mając na względzie powyższe, należało uznać, że termin do złożenia oświadczenia z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 k.c.</a> biegł od 5 kwietnia 2012r. Wskutek złożenia, w dniu 24 maja 2012r., przez <span class="anon-block">J. C.</span> wniosku do Sądu Rejonowego w Jastrzębiu-Zdroju o zezwolenie na złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu małoletnich wnuków spadkodawczyni a jej dzieci - <span class="anon-block">P. C.</span> i <span class="anon-block">Z. K.</span>, nastąpiło z tym dniem zawieszenia biegu terminu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 k.c.</a> Sąd Rejonowy w Jastrzębiu-Zdroju w sprawie o sygn. akt III Nsm 339/12 postanowieniem z dnia 4 marca 2013r. zezwolił <span class="anon-block">J. C.</span> na dokonanie czynności prawnej w imieniu małoletnich <span class="anon-block">P. C.</span> i <span class="anon-block">Z. K.</span> polegającej na odrzuceniu spadku po zmarłej dnia 5 kwietnia 2012r. <span class="anon-block">U. S.</span> – babce małoletnich. Postanowienie to uprawomocniło się z dniem 26 marca 2013r. Z tym też dniem, bieg terminu określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 k.c.</a> zaczął biec dalej. Wobec zatem złożenia w dniu 17 kwietnia 2013r. przez <span class="anon-block">J. C.</span> w imieniu małoletnich <span class="anon-block">P. C.</span> i <span class="anon-block">Z. K.</span> oświadczenie w formie aktu notarialnego o odrzuceniu spadku po spadkodawczyni, uznać należało, że zostało ono złożone w terminie określonym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 k.c.</a> </p> <p>Mając na względzie powyższe, orzeczenie Sądu Rejonowego, wobec wywołania identycznych skutków, musiało się ostać.</p> <p> <strong> <!-- -->Z tych też względów apelacja uczestnika postępowania podlegała oddaleniu w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> </strong> </p> <p> <em> <!-- -->SSR (del.) Maryla Majewska – Lewandowska SSO Leszek Dąbek SSO Andrzej Dyrda</em> </p> </div>