I ACa 690/14

<p>Sygn. akt I ACa 690/14</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 11 grudnia 2014 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="214"/> <col width="498"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący :</p> </td> <td> <p>SSA Małgorzata Wołczańska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie :</p> </td> <td> <p>SA Ewa Jastrzębska (spr.)</p> <p>SA Tomasz Ślęzak</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant :</p> </td> <td> <p>Anna Wieczorek</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2014 r. w Katowicach</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">P. K.</span> </p> <p>przeciwko Skarbowi Państwa-Dyrektorowi Zakładu Karnego w <span class="anon-block">(...)</span>, Dyrektorowi Aresztu Śledczego w <span class="anon-block">(...)</span> i Dyrektorowi Aresztu Śledczego w <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji powoda</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach</p> <p>z dnia 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt I C 847/13</p> <p>1)  oddala apelację;</p> <p>2)  zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa-Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego;</p> <p>3)  przyznaje od Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Katowicach) na rzecz adwokata <span class="anon-block">A. C.</span> 147,60 (sto czterdzieści siedem i 60/100) złotych, w tym 27,60 (dwadzieścia siedem i 60/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym.</p> <p>Sygn. akt I ACa 690/14</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2014r Sąd Okręgowy w Katowicach :</p> <p>1/ oddalił powództwo;</p> <p>2/ odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu;</p> <p>3/ przyznał adwokatowi <span class="anon-block">T. K.</span> ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Katowicach kwotę 147,60 zł , w tym podatek VAT w kwocie 27,60 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu powodowi.</p> <p>Wskazał w uzasadnieniu , iż powód <span class="anon-block">P. K.</span> w pozwie wniesionym w dniu 10 grudnia 2013r. (data złożenia listu w Zakładzie Karnym w <span class="anon-block">(...)</span>) domagał się zasądzenia od Skarbu Państwa – Dyrektora Zakładu Karnego w <span class="anon-block">(...)</span>, Dyrektora Aresztu Śledczego w <span class="anon-block">(...)</span> i Dyrektora Aresztu Śledczego w <span class="anon-block">(...)</span> kwoty 300.000,00zł z ustawowymi odsetkami .</p> <p>Uzasadniając swoje żądania powód wskazywał, że w okresie od 2008r. do 2011r. był przetrzymany w celach, gdzie nie były spełnione normy 3m^{<!-- -->( 2)} na osobę. Podał, że w Zakładzie Karnym w <span class="anon-block">(...)</span> przebywał od marca 2008r. do czerwca 2008r. doznając wielu niedogodności związanych z przeludnieniem i złymi warunkami bytowo – sanitarnymi w celach, a nadto zarzucił brak zadaszeń przeciwdeszczowych na spacerach, niewystarczającą ilość środków czystości, dostęp do kąpieli tylko jeden raz w tygodniu, niesłuszne ukazanie przez Dyrektora tej jednostki. Odnośnie Aresztu Śledczego w <span class="anon-block">(...)</span> podał, że jego żądania dotyczą okresu osadzenia od czerwca do października 2008r., a są związane z przeludnieniem i złymi warunkami bytowo – sanitarnymi, a dodatkowo wskazywał na brak zadaszeń przeciwdeszczowych na spacerach, brak możliwości skorzystania z toalety w czasie spaceru, wcześniejszego zejścia ze spaceru z powodu złych warunków atmosferycznych, niewystarczającą ilość środków czystości, dostęp do kąpieli tylko jeden raz w tygodniu, brak odpowiedniej wentylacji w celach, brak krzeseł w celach, zaniżoną wartość kaloryczną posiłków, stare i zniszczone wyposażenie cel, obecność szczurów w celach położonych na najniższym poziomie budynku. Odnośnie Aresztu Śledczego w <span class="anon-block">(...)</span> podał, że zarzuty dotyczą okresu osadzenia od października do listopada 2008r. i są związane warunkami bytowymi i sanitarnymi, przeludnieniem. Powód wskazał, że w czasie pobytu w tych jednostkach penitencjarnych był świadom wielu niedogodności spowodowanych przeludnieniem i złymi warunkami bytowo – sanitarnymi. Podniósł, że w związku z tym znacznie pogorszył się jego stan zdrowia psychicznego oraz fizycznego, powodując depresję i próbę samobójczą w Zakładzie Karnym w <span class="anon-block">T.</span>. Jako podstawę odpowiedzialności pozwanego wskazał <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> </p> <p>Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu, podnosząc przede wszystkim zarzut przedawnienia roszczenia zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 1)">art. 442^{<!-- -->1} § 1 k.c.</a> Zdaniem pozwanego powód zdawał sobie sprawę z ewentualnych dolegliwości związanych z warunkami osadzenia w jednostkach penitencjarnych już w momencie doświadczania oraz wiedział, jaki podmiot jest odpowiedzialny za zapewnienie mu zgodnych z prawem warunków. Zarzucił także, iż powód nie wykazał przesłanek odpowiedzialności na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 417)">art. 417 k.c.</a> i wskazał, że powód miał zapewnioną opiekę medyczną i psychologiczną przez funkcjonariuszy pozwanego Skarbu Państwa.</p> <p>W piśmie procesowym z dnia 10 marca 2014r. pełnomocnik powoda podtrzymał żądnie pozwu, wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wyjaśnił, że powód domaga się zasądzenia kwoty wskazanej w pozwie za okres pobytu w jednostkach penitencjarnych w okresie od 8 marca 2008r. do 27 listopada 2008r. Podniósł, że zgłoszony zarzut przedawnienia roszczenia jest nieskuteczny, gdyż o przysługującej powodowi – jako osadzonemu - wedle przepisów minimalnej powierzchni w celi dowiedział się w październiku 2013r. podczas kolejnego pobytu w zakładzie penitencjarnym, a zatem dopiero od tej daty należy liczyć termin przedawnienia.</p> <p>Zdaniem sądu pierwszej instancji powództwo na uwzględnienie nie zasługiwało albowiem trafny był zarzut pozwanego, według którego roszczenie powoda obejmujące okres osadzenia od 8 marca 2008r. do 27 listopada 2008r. uległo przedawnieniu. Źródłem szkody doznanej przez powoda jest czyn niedozwolony, kwestię przedawnienia roszczeń powoda reguluje przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 1)">art. 442^{<!-- -->1}§ 1 k.c.</a> Zgodnie z tą normą: roszczenie o naprawienie szkody (odpowiednio krzywdy) wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.</p> <p>Skoro, szkodą powoda było naruszenie przez pozwanego jego dóbr osobistych, to niewątpliwym jest, że musiał o szkodzie wiedzieć przez cały okres pobytu w Zakładzie Karnym w <span class="anon-block">(...)</span> oraz Aresztach Śledczych w <span class="anon-block">(...)</span> i <span class="anon-block">(...)</span>. Tym samym musiał też wiedzieć, kto jest naruszycielem jego dóbr osobistych, a zatem kto jest osobą obowiązaną do naprawienia szkody. Świadczy o tym stwierdzenie samego powoda zawarte w pozwie, że miał świadomość wielu niedogodności związanych z warunkami osadzenia go w okresie od 8 marca 2008r. do 27 listopada 2008r. Nie zasługiwała w ocenie Sądu pierwszej instancji na podzielenie argumentacja powoda , że wiedzę o minimalnej powierzchni celi wynikającej z przepisów prawa powód powziął dopiero w październiku 2013r. Powód bowiem jest nieprzerwanie pozbawiony wolności od 2008r., a faktem powszechnie znanym jest, że osadzeni w jednostkach penitencjarnych wiedzą o tym jaka jest minimalna powierzchnia celi przypadająca na jedną osobę, o czym świadczy między innymi fakt masowego kierowania do sądów na terenie całego kraju pozwów o zapłatę zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych. Nadto powód twierdzi, że nie były odpowiednie warunki osadzenia w Zakładzie Karnym w <span class="anon-block">(...)</span> oraz Aresztach Śledczych w <span class="anon-block">(...)</span> i <span class="anon-block">(...)</span>, a niedogodności związane z warunkami osadzenia były odczuwane przez niego przez cały okres pobytu w tych jednostkach, stąd nawet dowiedzenie się o stosownych przepisach prawa regulujących normę powierzchniową, nie ma znaczenia dla ustalenia momentu powstania szkody z tytułu naruszenia dóbr osobistych.</p> <p>Powód wskazywał także na próbę samobójczą, jaką podjął w dniu 24 września 2010r. wiążąc ją z okresem osadzenia w jednostkach penitencjarnych wskazanych w pozwie. Jednakże, zdaniem sądu pierwszej instancji nawet przyjmując, że następstwem osadzenia powoda w warunkach przeludnienia przy braku zapewnienia odpowiednich warunków sanitarno – bytowych była próba targnięcia się przez powoda na własne życie, to wiedzę o tym powód musiał posiadać już bezpośrednio po tym zdarzeniu, co powoduje uznanie, że wystąpienie z roszczeniem w grudniu 2013r. nastąpiło po upływie terminu na jego dochodzenie, a wynikającego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 1)">art. 442^{<!-- -->1} § 1 k.c.</a> </p> <p>Zatem trzyletni termin przedawnienia upłynął z dniem 27 listopada 2011 r. Wobec tego złożenie pozwu w dniu 10 grudnia 2013 r. nastąpiło po upływie daty, kiedy powód mógłby dochodzić roszczenia z tytułu czynu niedozwolonego.</p> <p>Zdaniem Sądu pierwszej instancji podniesienie zarzutu przedawnienia roszczenia przez stronę pozwaną nie było także sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i nie stanowiło nadużycia prawa.</p> <p>Z uwagi na skuteczne podniesienie przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia, na mocy powołanych przepisów sąd pierwszej instancji powództwo oddalił .</p> <p>Orzeczenie o kosztach procesu Sąd oparł na podstawie przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a>, wyrażającego zasadę słuszności w orzekaniu o kosztach, stanowiąc wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Sąd miał na uwadze dla możliwości jego zastosowania ocenę zachowania się stron z punktu widzenia zasad współżycia społecznego, uznając, że podstawą do takiej oceny może być także sytuacja poza procesowa strony, uwzględniająca jej stan majątkowy, szczególną sytuację zdrowotną i życiową.</p> <p>O kosztach zastępstwa procesowego powoda udzielonego przez adwokata ustanowionego z urzędu, które wyniosły 147,60zł w tym 23% podatku VAT orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631348" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 (§ 19)">§ 19</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631348" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 (§ 6;§ 6 pkt. 25;§ 2;§ 2 ust. 3)">§ 6 pkt 25 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu</a> (Dz. U. z 2013r. poz. 461).</p> <p>Od wyroku tego wniósł apelacje powód. Zaskarżył wyrok w całości.</p> <p>Zarzucił :</p> <p>1. obrazę przepisów prawa materialnego, to jest. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 1)">art. 442^{<!-- -->1}§ 1 k.c.</a> poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez Sąd I instancji w okolicznościach przedmiotowej sprawy, iż trzyletni okres przedawnienia upłynął z dniem 27 listopada 2011 roku , podczas gdy powód dowiedział się o przysługujących mu według przepisów jako osadzonemu minimalnej powierzchni celu dopiero w październiku 2013 roku podczas kolejnego pobytu w zakładzie penitencjarnym i dopiero od tej daty należy liczyć termin przedawnienia, jako do daty dowiedzenia się o szkodzie i zobowiązanych do jej naprawienia;</p> <p>2. obrazę przepisów prawa procesowego, to jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 217;art. 217 § 1)">art. 217 § 1 k.p.c.</a> poprzez uniemożliwienie czynnego udziału w rozprawie;</p> <p>3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych przez sąd I instancji za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a polegający na przyjęciu, iż powód posiadał wiedzę na temat wyrządzonej szkody i osobie zobowiązanej do jej naprawienia, a nie podjął żadnych czynności przewidzianej przez przepisy prawa mające na celu przerwanie biegu przedawnienia, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy prowadzi do wniosku, że powód nie miał pełnej wiedzy o warunkach w jakich był osadzony, a także nie był informowany na bieżąco o przeludnieniach w zakładach karnych.</p> <p>Powołując się na te zarzuty domagał się zmiany wyroku i uwzględnienia powództwa ewentualnie uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.</p> <p>Sąd Apelacyjny zważył co następuje:</p> <p>Apelacja powoda zasadna nie jest i skutku odnieść nie może. Wbrew zarzutom podnoszonym w apelacji trafnie przyjął sąd pierwszej instancji, iż roszczenie powoda uległo przedawnieniu, a powołanie się przez pozwanego na zarzut przedawnienia w okolicznościach niniejszej sprawy nie może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5kc</a>).</p> <p>Powód w sprawie niniejszej dochodzi zapłaty zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych wskazując, że jego dobra osobiste zostały naruszone poprzez niewłaściwe warunki panujące w jednostkach penitencjarnych podczas odbywania przez niego kary pozbawienia wolności. Wskazał, że w Zakładzie Karnym w <span class="anon-block">(...)</span> przebywał od marca 2008r. do czerwca 2008r., odnośnie do Aresztu Śledczego w <span class="anon-block">(...)</span> jego zarzuty dotyczyły okresu osadzenia od czerwca do października 2008r., odnośnie do Aresztu Śledczego w <span class="anon-block">(...)</span>, jego zarzuty dotyczyły okresu osadzenia od października do listopada 2008r; pozew natomiast był wniesiony w dniu 10 grudnia 2013r. Rację ma zatem sąd pierwszej instancji, iż roszczenie powoda uległo przedawnieniu w listopadzie 2011 r. Powód wskazywał także na próbę samobójczą, jaką podjął w dniu 24 września 2010r. wiążąc ją z okresem osadzenia w jednostkach penitencjarnych wskazanych w pozwie. Jednakże, podzielić należy stanowisko sądu pierwszej instancji, że nawet gdyby przyjąć, iż próba samobójcza powoda była następstwem osadzenia powoda w warunkach przeludnienia dwa lata wcześniej, to wiedzę o tym powód musiał posiadać już bezpośrednio po tym zdarzeniu, co powoduje, że wystąpienie z roszczeniem w grudniu 2013r. nastąpiło po upływie terminu do jego dochodzenia, a wynikającego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 1)">art. 442^{<!-- -->( 1)} § 1 k.c.</a> </p> <p>W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu Apelacyjnego podnoszony przez pozwanego zarzut przedawnienia trafnie uznał sąd pierwszej instancji za zasadny. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 117;art. 117 § 1)">art. 117 § 1 kc</a> z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 117 § 2)">§ 2</a> tegoż artykułu stanowi, że po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia.</p> <p>Sąd Najwyższy wyjaśniał wielokrotnie charakter przepisów o przedawnieniu oraz ich <em> <!-- -->ratio legis</em>, stwierdzając, że przepisy o przedawnieniu mają charakter stabilizujący stosunki prawne i gwarantują ich pewność, dopuszczenie bowiem możliwości realizowania roszczeń bez jakiegokolwiek ograniczenia w czasie prowadziłoby do sytuacji, w której strona pozostawałaby przez dziesiątki lat w niepewności, co do swej sytuacji prawnej (tak wyr. SN z dnia 12 lutego 1991 r., III CRN 500/90, OSNC 1992, nr 7-8, poz. 137).</p> <p>Rację miał sąd pierwszej instancji , iż w tym stanie rzeczy miał zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1))">art. 442^{<!-- -->1} k.c.</a> </p> <p>Zgodnie bowiem z art. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2007r., nr 80, poz. 538) do roszczeń, o których mowa w art. 1 (o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym), powstałych przed dniem wejścia w życie powołanej ustawy (10 sierpnia 2007r.), a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje się przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1))">art. 442^{<!-- -->1} k.c.</a> W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1);art. 442(1) § 1)">art. 442^{<!-- -->1}§1 k.c.</a>, w brzmieniu obowiązującym od dnia 10 sierpnia 2007r., roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.</p> <p>Rację ma także sąd pierwszej instancji , iż termin przedawnienia, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442(1))">art. 442^{<!-- -->1}kc</a> dotyczy wszelkich roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, w tym też roszczeń majątkowych o naprawienie krzywdy niemajątkowej. Do kategorii roszczeń, które ulegają przedawnieniu w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442)">art. 442 k.c.</a> zalicza się też roszczenia majątkowe o zadośćuczynienie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 445)">art. 445 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a> <em> <!-- -->(por.: Komentarz do Kodeksu Cywilnego, G. Bieniek i in., Ks. III, Zobowiązania Tom I, Wyd. Praw. 1996r., str. 346).</em> </p> <p>Prawidłowo przyjął także w tym stanie rzeczy sąd pierwszej instancji , iż charakter roszczenia dochodzonego przez powoda świadczy, że o ewentualnej szkodzie (krzywdzie) i osobie obowiązanej do jej naprawienia powód musiał wiedzieć już w momencie zaistnienia poszczególnych zdarzeń, które w pozwie określał jako naruszające jego dobra osobiste, tj. osadzenia w przeludnionych celach, oraz innych niewłaściwych warunków odbywania kary , szczegółowo opisanych w pozwie. Powód wiedział też od samego początku kto jest odpowiedzialny za taki stan rzeczy, mając na uwadze, że takie warunki zapewniał mu konkretny zakład karny, w którym odbywał karę pozbawienia wolności.</p> <p>Chybione są podnoszone przez skarżącego zarzuty jakoby nie zdawał sobie sprawy z naruszenia dóbr osobistych i możliwości dochodzenia z tego tytułu roszczeń na drodze procesu cywilnego, a wiedzę o tym powziął dopiero w październiku 2013r. Wskazać bowiem trzeba, że twierdzenie o braku świadomości naruszenia dóbr osobistych pozostaje w sprzeczności z istotą samych dóbr osobistych. W momencie bowiem, gdy ktoś doznaje działań godzących w jego dobra osobiste, typu zdrowie, nietykalność cielesną, cześć, godność, np. zostaje poniżony, umieszczony w miejscu powodującym znaczny dyskomfort psychiczny czy fizyczny, to uzmysławia sobie od razu, że jest źle traktowany, ma świadomość swojej krzywdy, negatywnych przeżyć i odczuć, nawet jeżeli w tym momencie nie wie jeszcze jakiego rodzaju roszczenia sądowe czy inne mu przysługują. Zatem nie można podzielić stanowiska powoda , że dopiero w październiku 2013r uzmysłowił sobie, że jego dobra osobiste zostały wcześniej naruszone.</p> <p>Podkreślić też trzeba należy, iż na termin przedawnienia roszczenia nie ma wpływu uświadomienie sobie przez osobę uprawnioną w późniejszym czasie czy uzyskanie przez taką osobę w późniejszym okresie wiedzy, co do faktu przysługiwania określonego roszczenia (pogląd taki wyraził już Sąd Apelacyjny w Katowicach w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 maja 2012r., IACa 270/12, nie publ.). Reasumując trafnie w tym stanie rzeczy przyjął sąd pierwszej instancji , iż powód musiał wiedzieć i o szkodzie i o osobie zobowiązanej do jej naprawienia w chwili gdy tej szkody doznawał. Powód swe żądania opierał na twierdzeniu , iż doświadczał dyskomfortu i był niewłaściwie traktowany musiał zatem mieć świadomość negatywnych odczuć w chwili gdy ich doznawał , musiał też od początku mieć świadomość kogo obciążą odpowiedzialnością za swe negatywne odczucia . Zatem roszczenie powoda uległo przedawnieniu , a pozwany w odpowiedzi na pozew podniósł zarzut przedawnienia .</p> <p>Rację ma także sąd pierwszej instancji , iż w tym stanie rzeczy powołanie się przez pozwanego na zarzut przedawnienia nie jest sprzeczne z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 kc.</a> </p> <p>Podnieść trzeba , że po nowelizacji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeksu Cywilnego</a> i uchyleniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (§ 3;art. 117)">§ 3 art. 117 kc</a> dopuszczającego możliwość nieuwzględnienia przez sąd upływu terminu przedawnienia nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia jest możliwe jedynie w oparciu o przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> Jednakże<strong> <!-- --> p</strong>owołanie się na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> w związku z zarzutem przedawnienia może mieć miejsce tylko w wypadkach wyjątkowych, wyjątkowość ta może być związana z przyczynami dotyczącymi osoby dochodzącej roszczenia (zob. m.in. wyr. SN z dnia 16 lutego 2006 r., IV CK 380/05, Lex nr 179977, a także wyr. SN z dnia 7 listopada 2003 r., V CK 399/02, Lex nr 175965) . Przy ocenie możliwości zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> należy mieć na uwadze - ze względu na charakter tego przepisu - wszystkie okoliczności sprawy występujące tak po stronie wierzyciela, jak i dłużnika. Ponadto istotne znaczenie ma fakt jak znacznie powód spóźnił się ze swym roszczeniem oraz jakie były przyczyny tego opóźnienia.</p> <p>W ocenie Sądu Apelacyjnego w tym stanie rzeczy brak jest podstaw do przyjęcia, że uwzględnienie podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Reasumując prawidłowo uwzględnił sąd pierwszej instancji podnoszony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczenia .</p> <p>Podziela także Sąd Apelacyjny stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uzasadnieniu uchwały z dnia 17 lutego 2006r ., IIICZP 85/ 06 (OSNC 2006/7-8/114) , że skuteczne podniesienie zarzutu przedawnienia jest wystarczające do oddalenia powództwa bez potrzeby ustalenia, czy zachodzą wszystkie inne przesłanki prawnomaterialne uzasadniające jego uwzględnienie. W razie podniesienia zarzutu przedawnienia badanie tych przesłanek jest zbędne. Dlatego też nie było też w okolicznościach niniejszej sprawy (oddalenie powództwa z powodu przedawnienia) podstaw do dopuszczania dowodów wskazanych przez powoda , a to zobowiązania pozwanego do wskazania numerów cel oraz osób przebywających wraz z powodem , czy tez przeprowadzenia wizji lokalnej w celach.</p> <p>Reasumując prawidłowo sąd pierwszej instancji powództwo oddalił , a apelacja powoda jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385kpc</a>.</p> <p>O kosztach należnym pozwanemu orzekł Sąd Apelacyjny na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 kpc</a>. Nie znalazł Sąd Apelacyjny podstaw do odstąpienia od obciążania powoda kosztami zastępstwa procesowego należnymi pozwanemu. Już sąd pierwszej instancji zastosował dobrodziejstwo z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 kpc</a> biorąc pod uwagę sytuację materialną powoda. Powód znając motywy którymi kierował się sąd pierwszej instancji zdecydował się na wniesienie apelacji zatem decydując się na wniesienie apelacji musiał liczyć się z możliwością jej oddalenia i konsekwencjami tego oddalenia w postaci powstania obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi. O ile można bowiem przyjąć , że wytaczając powództwo powód był przekonany o zasadności swego roszczenia , to po zapoznaniu się z motywami sądu pierwszej instancji skoro zdecydował się na kontynuowanie przegranego procesu musiał liczyć się ewentualną przegraną i związanym z tym obowiązkiem zwrotu kosztów przeciwnikowi. Powód istotnie ma prawo do domagania się aby sąd odwoławczy ocenił trafność rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji i dlatego też z powodu trudnej sytuacji finansowej został zwolniony od kosztów sądowych, w tym opłaty od apelacji, ustanowiono też dla powoda pełnomocnika z urzędu. Czym innym jest jednakże obowiązek zwrotu poniesionych kosztów procesu stronie , która proces wygrała Dlatego też o kosztach postępowania apelacyjnego należnych pozwanemu orzeczono na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 kpc</a>.</p> </div>