IX Ka 538/14

<p> <em> <!-- -->Sygn. akt IX Ka 538 / 14</em> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</em> </strong> </p> <p>Dnia 11 grudnia 2014 roku</p> <p>Sąd Okręgowy w Toruniu IX Wydział Karny Odwoławczy w składzie:</p> <p>Przewodniczący - SSO Andrzej Walenta</p> <p>Sędziowie - SO Mirosław Wiśniewski</p> <p>- SO Barbara Plewińska / spr /</p> <p>Protokolant - stażysta Marzena Chojnacka</p> <p>przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Toruniu delegowanego do Prokuratury Okręgowej w Toruniu - <strong> <!-- -->Małgorzaty Partyki</strong> </p> <p>sprawy <strong> <!-- --> <em> <!-- --> <span class="anon-block">M. W. (1)</span> </em> </strong> </p> <p>oskarżonego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 kk</a> </p> <p>na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora</p> <p>od wyroku Sądu Rejonowego w Toruniu</p> <p>z dnia 26 czerwca 2014 roku sygn. akt II K 1266 / 13</p> <p>I.  zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:</p> <p>1.  ustala, iż czynem opisanym w punkcie 2 aktu oskarżenia doprowadził pokrzywdzona do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie <br/>500,- zł., dotyczącej jedynie kosztu przejazdu taksówką,</p> <p>2.  obniża wymierzona oskarżonemu kara pozbawienia wolności do <br/> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->1 / jednego / roku</em> </strong>,</p> <p>3.  uchyla <strong> <!-- --> <em> <!-- -->punkty: II, III i IV</em> </strong>,</p> <p>II.  w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;</p> <p>III.  zasądza od Skarbu Państwa / Sądu Rejonowego w Toruniu / na rzecz adwokata <span class="anon-block">H. R.</span> kwotę 516,60 zł. / pięciuset szesnastu złotych <br/>i sześćdziesięciu groszy / brutto tytułem nieopłaconej pomocy udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym;</p> <p>IV.  zwalnia oskarżonego z obowiązku poniesienia kosztów sądowych <br/>w postępowaniu odwoławczym, a wydatkami powstałymi w tym postępowaniu obciąża Skarb Państwa.</p> <p>Sygn. akt IX Ka 538/14</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- --> <span class="anon-block">M. W. (1)</span> </strong> został oskarżony o to, że<strong> <!-- -->:</strong> </p> <p>1.  W dniu 19 lutego 2013 r. w <span class="anon-block">T.</span>, działając z góry powziętym zamiarem, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził <span class="anon-block">N. P.</span> do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci bonu <span class="anon-block"> firmy (...)</span> wartości 400 zł, w ten sposób, że na portalu internetowym tablica.pl dokonał zakupu w. w bonu, a następnie wprowadził sprzedającego w błąd co do dokonania przelewu kwoty 400 zł tytułem zapłaty, poprzez przesłanie stwierdzającego nieprawdę dokumentu w postaci „Potwierdzenia operacji”, czym działał na szkodę <span class="anon-block">N. P.</span>,</p> <p>tj. o czyn z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 kk</a> </p> <p>2.  W dniu 5 kwietnia 2013 r. w <span class="anon-block">T.</span>, działając z góry powziętym zamiarem, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził <span class="anon-block">M. W. (2)</span> do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 6.500 zł, w ten sposób, że wprowadził pokrzywdzoną w błąd co do zamiaru wywiązania się z umowy na wykonanie usługi towarzyskiej i przesłał jej stwierdzający nieprawdę dokument w postaci „Potwierdzenia operacji” tytułem opłaty za wykonanie usługi, czym działał na szkodę <span class="anon-block">M. W. (2)</span>,</p> <p>- tj. o czyn z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1kk</a> </p> <p>Wyrokiem z dnia 26 czerwca 2014 roku Sąd Rejonowy w Toruniu, uznał oskarżonego za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów z tym ustaleniem, iż działał on ciągiem przestępstw z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 kk</a> i za to, w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 91;art. 91 § 1)">art. 91 § 1 kk</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 kk</a>, wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności, której wykonanie, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 69;art. 69 § 1;art. 69 § 2)">art. 69 § 1 i 2 kk</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 70;art. 70 § 1;art. 70 § 1 pkt. 1)">art. 70 § 1 pkt 1 kk</a>, warunkowo zawiesił na okres 5 lat tytułem próby, oddając go jednocześnie w tym czasie, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 73;art. 73 § 1)">art. 73 § 1 kk</a>, pod dozór kuratora sądowego i zobowiązując, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 72;art. 72 § 1;art. 72 § 1 pkt. 4)">art. 72 § 1 pkt 4 kk</a>, do podjęcia pracy zarobkowej w terminie 2 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku.</p> <p>Zwolnił oskarżonego z kosztów sądowych, wydatkami postępowania obciążył Skarb Państwa.</p> <p>Zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokata <span class="anon-block">H. R.</span> kwotę 588 złotych powiększoną o należną stawkę podatku VAT tytułem zwrotu kosztów obrony udzielonej oskarżonemu z urzędu.</p> <p>Wyrok ten zaskarżył <strong> <!-- -->w części dotyczącej orzeczenia o karze na niekorzyść oskarżonego oskarżyciel publiczny</strong>, podnosząc zarzut rażącej niewspółmierności orzeczonej wobec oskarżonego kary 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, skutkującej tym, że wymierzona zaskarżonym wyrokiem sankcja nie spełni swych celów w zakresie prewencji indywidualnej i ogólne, a także w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.</p> <p>W oparciu o powyższe skarżący domagał się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie rozstrzygnięć zawartych w punktach II, III i IV wyroku.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Zarzut rażącej niewspółmierności orzeczenia o karze sformułowany w apelacji oskarżyciela publicznego okazał się zasadny, a jego uwzględnienie skutkowało zmianą zaskarżonego wyroku w tym zakresie. Jednocześnie, z urzędu, w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 440)">art. 440 kpk</a>, sąd odwoławczy dokonał także modyfikacji rozstrzygnięcia dotyczącego czynu z punktu II aktu oskarżenia.</p> <p>Stwierdzić należało, że w świetle zgromadzonych dowodów nie ulegało wątpliwości, że sąd I instancji prawidłowo uznał, iż oskarżony nie tylko wyłudził bon od <span class="anon-block">N. P.</span>, ale i wprowadzając w błąd <span class="anon-block">M. W. (2)</span>co do zamiaru zapłaty, skłonił ją do przyjazdu na własny koszt taksówką z <span class="anon-block">W.</span> do <span class="anon-block">T.</span> i wykonania „usługi towarzyskiej”. Skoro oskarżony obie w/w osoby doprowadził w wyniku wprowadzenia ich w błąd do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, trafnie został uznany zaskarżonym wyrokiem za winnego dopuszczenia się ciągu przestępstw z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 kk</a> na ich szkodę.</p> <p>W trakcie kontroli instancyjnej sąd odwoławczy dostrzegł konieczność dokonania w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 440)">art. 440 kpk</a> zmiany tego rozstrzygnięcia w części odnoszącej się do czynu z punktu II aktu oskarżenia w zakresie określonej w nim wysokości szkody.</p> <p>W ocenie sądu odwoławczego, w realiach sprawy, szkoda, której spowodowaniem w ramach popełnienia przestępstwa z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 kk</a> należało obciążyć oskarżonego, wyrażała się w kwocie równej jedynie należności, którą pokrzywdzona uiściła za przyjazd taksówką do <span class="anon-block">T.</span>, pozostając w wywołanym przez jego zapewnienia przekonaniu, że koszt podróży zostanie jej przez niego zwrócony. Jak słusznie zauważył sąd orzekający, odpłatne świadczenie usług towarzyskich o charakterze seksualnym nie jest społecznie akceptowane i narusza zasady współżycia społecznego. Z tych właśnie powodów powszechnie przyjmuje się, że roszczenie o zapłatę za świadczone usługi seksualne nie korzysta z ochrony prawnej i nie można skutecznie dochodzić go przed sądem (vide: wyrok oddalający powództwo – k. 53 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a>). Mimo, że na gruncie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 kk</a> pojęcie „mienia” wykładane jest szeroko i rozumie się je generalnie jako synonim majątku, a więc całokształt sytuacji majątkowej danego podmiotu<strong> <!-- -->, </strong>konsekwentnie przyjąć należało zatem również, że tego rodzaju usługi nie stanowią „mienia”, na straży rozporządzenia którym stoi prawo karne. Utrzymanie w mocy orzeczenia, które uznając za przestępstwo czyn oskarżonego, polegający na skłonieniu kogoś do świadczenia tego rodzaju usługi nieuczciwą metodą, przyznawało roszczeniu z niej wynikającemu ochronę właściwą dla czynów wykraczających przeciwko obrotowi gospodarczemu, którego ochrona leży w społecznym interesie, byłoby rażąco niesprawiedliwe.</p> <p>Mając na uwadze powyższe, sąd odwoławczy – niezależnie od granic zaskarżenia i zarzutów skarżącego - dokonał zmiany zaskarżonego wyroku w punkcie I poprzez ustalenie, że przestępny charakter miało tylko wypełniające znamiona występku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 kk</a> działanie oskarżonego, które doprowadziło pokrzywdzoną <span class="anon-block">M. W. (2)</span>do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 500 zł, stanowiącej koszt przejazdu taksówką.</p> <p>Konieczna okazała się też zmiana zaskarżonego wyroku w zakresie orzeczenia o karze. Wymierzona oskarżonemu za popełnienie ciągu dwóch przestępstw z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 kk</a> kara 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby jawiła się rzeczywiście w realiach sprawy jako rażąco niesprawiedliwa w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 4)">art. 438 pkt 4 kpk</a>.</p> <p>Apelacja trafnie podważała ustalenie sądu I instancji, że wobec oskarżonego <span class="anon-block">M. W. (1)</span> zachodzi pozytywna prognoza kryminologiczna. Decyzję sądu meriti o skorzystaniu wobec niego z dobrodziejstwa środka probacyjnego faktycznie uznać należało za błędną w świetle przesłanek z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 69)">art. 69 kk</a>. W istocie brak było bowiem okoliczności pozwalających zasadnie przyjąć, że warunkowe zawieszenie wykonania kary będzie wystarczające, by zapewnić osiągnięcie wobec niego celów wychowawczych i zapobiegawczych, a jego resocjalizacja prawidłowo przebiegać będzie w warunkach wolnościowych. Warunkowe zawieszenie wykonania kary byłoby – zdaniem sądu odwoławczego - dla tego oskarżonego nieuzasadnioną nagrodą.</p> <p>Z odnoszącego się do tej kwestii fragmentu uzasadnienia wyroku wynikało, że sąd I instancji wywodził potrzebę zawieszenia wykonania kary orzeczonej wobec <span class="anon-block">M. W. (1)</span> głównie z tego, że oskarżony zaprezentował krytyczną opinię wobec przestępstw, których się dopuścił, a jego zachowanie po ich popełnieniu (przyznanie się do winy, naprawienie części szkody oraz podjęcie próby ustabilizowania trybu życia) korespondowało z treścią jego deklaracji o tym, że będzie już przestrzegał prawa.</p> <p>Przekonanie, że kara z warunkowym zawieszeniem osiągnie cele wobec sprawcy przestępstwa bazować musi jednakże na całościowej ocenie wielu czynników, pośród których istotne znaczenie mają - całkowicie pominięte przez sąd w tym kontekście – elementy takie, jak postawa sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia, a nie tylko na jego zachowaniu się po popełnieniu przestępstwa. Racjonalne sformułowanie prognozy kryminologicznej wymaga sięgnięcia przede wszystkim do osobowości sprawcy, trybu życia, jaki prowadzi.</p> <p>Te zaś w wypadku oskarżonego przemawiały za wymierzeniem kary izolacyjnej. Dotychczasowy sposób życia <span class="anon-block">M. W. (1)</span> nie uzasadniał bowiem w żadnym stopniu przekonania, że perspektywa możliwości wykonania kary pozbawienia stanowić będzie odpowiednią gwarancję, iż nie powróci on na drogę przestępstwa. Oskarżony, który ma dopiero 29 lat, był już wszak dotychczas 5-krotnie karany sądownie za popełnianie skierowanych przeciwko mieniu przestępstw tożsamych z tymi osądzonymi zaskarżonym wyrokiem. Wymierzane mu kary wolnościowe (ograniczenia wolności, zamienione następnie wskutek jego postępowania na zastępcze kary pozbawienia wolności, ani pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania) nie były jednak w stanie wdrożyć go do przestrzegania prawa. Oskarżony każdorazowo lekceważył dane mu na resocjalizację w warunkach wolnościowych szanse. Ciągu przypisanych mu zaskarżonym wyrokiem, kolejnych – mających charakter zaplanowany - przestępstw z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 kk</a> dopuścił się on w okresie próby związanym z warunkowym zawieszeniem wykonania aż trzech orzeczonych za takie same czyny kar, w zaledwie dwa miesiące od wydania wyroku w ostatniej sprawie. Świadczy to o demoralizacji oskarżonego, jego lekceważeniu dla porządku prawnego oraz o nieskuteczności dotychczasowego procesu resocjalizacyjnego, któremu był poddawany. W tej sytuacji brak było uzasadnionych podstaw, by przypuszczać, że kara łagodna, a jako taką należałoby ocenić kolejną karę z warunkowym zawieszeniem wykonania, byłaby w stanie wdrożyć oskarżonego do przestrzegania prawa. Dla osiągnięcia wobec niego celów kary, zwłaszcza realizacji funkcji odstraszającej, niezbędne było orzeczenie, stanowiącej realną dolegliwość, bezwzględnej kary pozbawienia wolności.</p> <p>Bezwzględna kara pozbawienia wolności w wysokości 2 lat nie była jednak – wbrew temu, czego domagał się skarżący - w ocenie sądu odwoławczego, sankcją adekwatną do wagi czynów oskarżonego. W rzeczywistości (vide dokonana zmiana wyroku) spowodowana nimi szkoda była w istocie stosunkowo niewielka. W ocenie sądu odwoławczego karą odpowiadającą stopniowi społecznej szkodliwości przypisanych oskarżonemu przestępstw i jego zawinieniu, będzie kara 1 roku pozbawienia wolności. W należyty sposób uwzględnia ona także zarówno okoliczności dotyczące osoby oskarżonego (obciążające - związane z jego nagannym trybem życia i łagodzące - związane z jego postawą po popełnieniu przestępstwa), jak i te związane z okolicznościami popełnienia przez niego czynów z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 kk</a>.</p> <p>Kierując się powyższym, sąd odwoławczy dokonał zmiany zaskarżonego wyroku poprzez obniżenie wymiaru orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności z 2 lat do 1 roku i uchylenie orzeczenia o zastosowaniu środka probacyjnego zawartego w punkcie II wyroku oraz pozostałych związanych z nim rozstrzygnięć (punkty III i IV wyroku).</p> <p>Sąd odwoławczy nie dopatrzył się w zaskarżonym orzeczeniu żadnych uchybień mogących stanowić bezwzględne przyczyny odwoławcze, będących podstawą do uchylenia wyroku z urzędu, dlatego też w pozostałym zakresie został on utrzymany w mocy.</p> <p>O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono w oparciu o przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631348" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 (§ 14;§ 14 ust. 2;§ 14 ust. 2 pkt. 4)">§ 14 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu</a>.</p> <p>O kosztach procesu - zwalniając oskarżonego z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w postępowaniu odwoławczym i obciążając wydatkami tego postępowania Skarb Państwa - orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 635)">art. 635 kpk</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 624)">art. 624 kpk</a>, mając na uwadze sytuację materialną oskarżonego i jego ograniczone w związku z orzeczeniem kary o charakterze bezwzględnym możliwości zarobkowe.</p> </div>