VII Pz 139/14

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt VII Pz 139/14 </strong> </p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym punktem 3, wyroku z dnia 18 września 2014 r. w sprawie z powództwa <span class="anon-block">P. G.</span> przeciwko <span class="anon-block">A. M.</span> o sprostowanie świadectwa pracy oraz o wynagrodzenie, Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi, XI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zasądził od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 450 złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.</p> <p>W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał za podstawę orzeczenia o kosztach <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 kpc</a> w związku z § 11 ust. 1 pkt.1 i 2 w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631348" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 (§ 6;§ 6 pkt. 4)">§ 6 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu</a> (Dz. U. nr 163 poz. 1349). Sąd obciążył powoda, jako stronę przegrywającą proces, kwotą 450 zł na rzecz pozwanego, stanowiącą częściowy zwrot kosztów zastępstwa procesowego.</p> <p>Wydając powyższe rozstrzygniecie Sąd Rejonowy wziął pod uwagę, iż zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. W przedmiotowej sprawie za wypadek szczególny, Sąd I instancji uznał przyczynienie się strony pozwanej do powstania fikcyjnej podstawy żądań i sprowokowanie procesu, poprzez wyrażenie zgody na zawarcie pozornej umowy o pracę.</p> <p>Zażalenie na powyższe postanowienie złożył pełnomocnik pozwanej, wnosząc o jego zmianę i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kwoty 990 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty sądowej od sprzeciwu od wyroku zaocznego, a także zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów postępowania zażaleniowego wg norm przepisanych.</p> <p>Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 99)">art. 98 i 99 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631348" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 (§ 6;§ 6 pkt. 4;§ 11;§ 11 ust. 1;§ 11 ust. 1 pkt. 2;§ 11;§ 11 ust. 1;§ 11 ust. 1 pkt. 3)">§ 6 pkt. 4, § 11 ust. 1 pkt. 2 i § 11 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu</a> (Dz. U. nr 163 poz. 1349) oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> poprzez obciążenie powoda obowiązkiem zwrotu na rzecz pozwanej jedynie części kosztów procesu, w sytuacji barku podstaw do odstąpienia od zasady odpowiedzialności za wynik procesu i orzeczenia o kosztach postępowania, w oparciu o zasadę słuszności.</p> <p>Argumentując swoje stanowisko podniósł, iż rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w przedmiocie kosztów procesu nie ma uzasadnienia ani w obowiązujących przepisach prawa, ani w okolicznościach faktycznych sprawy. Podkreślił, iż pozwana mimo tego, że sprawę wygrała, została zmuszona do poniesienia we własnym zakresie kosztów procesu w łącznej wysokości 540 zł, co pozostaje w sprzeczności ze statuującym podstawową zasadę rozstrzygania o kosztach procesu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> </p> <p>Pismem procesowym z dnia 13 listopada 2014 roku pełnomocnik pozwanej cofnął wniesione zażalenie w części dotyczącej opłaty sądowej od sprzeciwu od wyroku zaocznego w wysokości 30 zł, podtrzymując wniesione zażalenie w pozostałym zakresie.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje:</em> </strong> </p> <p>Na wstępie ponieść należy, iż cofnięcie zażalenia przez stronę pozwaną w przedmiocie kwoty 30 złotych prowadzi do umorzenia postępowania drugoinstancyjnego w tym zakresie.</p> <p>Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 2)">art. 391 § 2 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 2)">art. 397 § 2 k.p.c.</a>, w razie cofnięcia zażalenia (także w części) Sąd drugiej instancji umarza postępowanie zażaleniowe. Skuteczność cofnięcia zażalenia, nie jest uzależniona od zgody strony przeciwnej. W sprawach z zakresu prawa pracy dopuszczalność cofnięcia środka odwoławczego poddana jest kontroli sądu, który może uznać taką czynność za niedopuszczalną wówczas, gdyby była sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego, zmierzała do obejścia prawa lub naruszała słuszny interes pracownika. Zakres kontroli sądu rozpoznającego sprawę z zakresu prawa pracy w odniesieniu do czynności dyspozytywnych stron wyznacza <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 469)">art. 469 k.p.c.</a> i odpowiednio stosowany <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 203;art. 203 § 4)">art. 203 § 4 kpc</a>.</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego w rozpoznawanej sprawie, cofnięcie zażalenia przez pozwaną w części dotyczącej opłaty sądowej w kwocie 30 zł jest dopuszczalne, ponieważ nie jest sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego, ani nie stanowi obejścia prawa, ani nie narusza słusznego interesu pracownika.</p> <p>Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Okręgowy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 2)">art. 391 § 2 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 2)">art. 397 § 2 k.p.c.</a> umorzył postępowanie zażaleniowe w tym zakresie.</p> <p>W pozostałej części Sąd uznał, iż zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">Art. 98 § 1 k.p.c.</a> stanowi, iż strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez radcę zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 3)">art. 98 § 3 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 99)">art. 99 kpc</a>.).</p> <p>Jednakże w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> w wypadkach szczególnie uzasadnionych Sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej kosztami w ogóle. Wskazany przepis daje zatem sądom swobodę przy rozstrzyganiu o zwrocie kosztów procesu, gdy stosowanie zasady wyrażonej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a>, tj. odpowiedzialności za wynik procesu, nie daje się pogodzić z zasadą słuszności.</p> <p>W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, iż zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> powinno być ocenianie w kontekście całokształtu okoliczności, które mogą uzasadniać odstępstwo od podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów procesu. Do kręgu „ wypadków szczególnie uzasadnionych”, o których stanowi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a>, należy zaliczyć zarówno okoliczności związane z samym przebiegiem procesu, jak i leżące na zewnątrz procesu (dotyczące sytuacji majątkowej i życiowej strony). Powyższe okoliczności powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego ( wyrok SA w Łodzi z dnia 27 listopada 2013r, I ACa 725/13, LEX nr 1409197). Wobec powyższego oceniając przesłanki z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> należy przede wszystkim wziąć pod uwagę fakty związane z samym przebiegiem procesu, tj. podstawę oddalenia żądania, zgodność zamiarów stron w sprawach dotyczących stosunku prawnego, który może być ukształtowany tylko wyrokiem, szczególną zawiłość lub precedensowy charakter sprawy albo subiektywne przekonanie powoda co do zasadności zgłoszonego roszczenia, a ponadto sposób prowadzenia procesu przez stronę przegrywającą albo niesumienne lub oczywiście niewłaściwe postępowanie strony wygrywającej, która w ten sposób wywołała proces i koszty połączone z jego prowadzeniem (wyrok SA w Katowicach z dnia 18 lipca 2013 r. I ACa 447/13, LEX nr 1349918).</p> <p>Wydając zaskarżone rozstrzygniecie Sąd Rejonowy, w sposób jak najbardziej uprawniony, wziął pod uwagę fakt, że strona pozwana mimo, iż proces wygrała, swoim zachowaniem przed zawiśnięciem sprawy w sądzie, dała powodowi wystarczające instrumenty do możliwości jej wytoczenia, zawierając pozorną umowę o pracę, która z kolei stała się podstawą roszczeń <span class="anon-block">P. G.</span>. Jednocześnie nie można uznać podjętej przez pozwaną obrony za niezawinioną, tylko dlatego, że strona powodowa wytaczając powództwo - zdaniem strony skarżącej - miała pełną świadomość bezpodstawności swojego roszczenia. W ocenie Sądu Okręgowego pozwana ukrywając rzeczywisty zamiar stron i cel zawartej umowy, przyczyniła się do powstania procesu. Wobec powyższego Sąd Rejonowy prawidłowo uznał za sprzeczne z zasadami słuszności żądanie zapłaty pełnych kosztów procesu zgłoszone przez pozwaną, która także swym oczywiście niewłaściwym postępowaniem dała asumpt do wytoczenia postępowania, a tym samym powstania kosztów związanych z jego prowadzeniem. Niezgodne z obowiązującymi normami działanie strony wygrywającej, nie powinno – w ocenie Sądu Okręgowego - prowadzić do przyznania jej zwrotu całości kosztów od przeciwnika. Oczywistym jest bowiem, że gdyby pozwana nie podpisała z powodem pozornej umowy o pracę, mając pełną świadomość jej pozorności, nie dałaby <span class="anon-block">P. G.</span> tak (w jego przekonaniu) mocnych dowodów do wytoczenia sprawy sądowej. A zatem pozwana niewątpliwie sprawę wygrała, ale jej oczywiście niewłaściwe postępowanie w pewnym zakresie doprowadziło do wszczęcia postępowania i powstania kosztów połączonych z jego prowadzeniem.</p> <p>Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd I instancji nie naruszył przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">98 k.p.c.</a> i prawidłowo uznał, iż w przedmiotowej sprawie zachodziła sytuacja szczególna, usprawiedliwiająca obciążenie powoda kosztami procesu jedynie w części.</p> <p>Z tych też względów Sąd Okręgowy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 2)">art. 397 § 2 k.p.c.</a> oddalił zażalenie jak bezzasadne.</p> <p>Przewodnicząca: Sędziowie:</p> <p>Z./ Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikom stron.</p> </div>