VI Ka 905/14

<p> <strong> <!-- -->Sygnatura akt VI Ka 905/14</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia<strong> <!-- --> 12 grudnia 2014</strong> r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie:</p> <p>Przewodniczący SSO Grzegorz Kiepura</p> <p>Sędziowie SSO Arkadiusz Łata (spr.)</p> <p>SSO Agata Gawron-Sambura</p> <p>Protokolant Aleksandra Studniarz</p> <p>przy udziale Andrzeja Zięby</p> <p>Prokuratora Prokuratury Okręgowej</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2014 r.</p> <p>sprawy <strong> <!-- -->skazanego <span class="anon-block">T. S.</span> syna <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">E.</span>,</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> <span class="anon-block">ur. (...)</span> w <span class="anon-block">P.</span> </strong> </p> <p>w przedmiocie wydania wyroku łącznego</p> <p>na skutek apelacji wniesionej przez oskarżyciela publicznego</p> <p>od wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Gliwicach</p> <p>z dnia 23 lipca 2014 r. sygnatura akt IX K 488/14</p> <p>na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437)">art. 437 kpk</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438)">art. 438 kpk</a> </p> <p>uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania.</p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt VI Ka 905/14</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Sąd Okręgowy stwierdził, co następuje.</p> <p>Apelacja Prokuratora, co do zasady oraz podniesionych w niej zarzutów i argumentacji przytoczonej na ich poparcie okazała się w pełni zasadna, lecz zarazem skuteczna o tyle, iż w następstwie jej wywiedzenia należało uchylić w całości zaskarżony wyrok łączny i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wyrok ów zapadł bowiem z obrazą prawa materialnego, a to <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 85)">art. 85 kk</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 87)">art. 87 kk</a>.</p> <p>Sąd jurysdykcyjny dostrzegł – jak wynikało z części sprawozdawczej kontrolowanego orzeczenia – fakt pozostawania w realnym zbiegu tych przestępstw, których dotyczyły prawomocne „jednostkowe” skazania opisane w punktach: II, III i IV wstępnego fragmentu zapadłego wyroku łącznego. Zauważał zarazem, iż za występki te wymierzone były kary podlegające łączeniu.</p> <p>Motywował jednak, że „przy obecnym brzmieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 89;art. 89 § 1;art. 89 § 1 a)">art. 89 § 1 i § 1a kk</a> musiałby, co do skazań wymienionych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 89 pkt. 2;art. 89 pkt. 3;art. 89 pkt. 4)">punkcie II-IV</a> orzec bezwzględną karę pozbawienia wolności, co wobec powyższego byłoby dla <span class="anon-block">T. S.</span> nad wyraz niekorzystne, a w okolicznościach sprawy nie znajduje usprawiedliwienia”. Ostatecznie „powodem, dla którego Sąd nie objął węzłem kary łącznej wszystkich trzech przestępstw opisanych w punkcie II-IV części wstępnej było to, że nie chciał pogarszać sytuacji faktycznej skazanego, który w czasie orzekania odbywał karę zastępczą pozbawienia wolności i miał wprowadzone do wykonania kolejne dwie kary zastępcze pozbawienia wolności”.</p> <p>Wedle Sądu jurysdykcyjnego „zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, wymierzenie kary łącznej w wyroku łącznym nie może prowadzić do pogorszenia sytuacji skazanego i stwarzać większej dolegliwości od tej, jaka wynikałaby z kolejnego wykonywania zapadłych przeciwko skazanemu wyroków podlegających łączeniu”. Jak podawano w motywach zaskarżonego wyroku owo pogorszenie sytuacji <span class="anon-block">T. S.</span> miałoby być następstwem faktu, iż „do sprawy IX K 1442/12 (wyrok opisany w punkcie II) skazany odbywał zastępczą karę pozbawienia wolności w wysokości 149 dni za niewykonaną karę zastępczą (?) 9 miesięcy i 28 dni ograniczenia wolności, natomiast w sprawach: IX K 233/12 i IX K 1640/12 (wyroki opisane w punkcie: III i IV) nie zarządzono skazanemu wykonania kar pozbawienia wolności i w dalszym ciągu są one warunkowo zawieszone, a jedynie orzeczono zastępcze kary pozbawienia wolności za nieuiszczone dotychczas grzywny, zaś na dzień rozpoznawania sprawy <span class="anon-block">T. S.</span> odbył zasadniczą część zastępczej kary pozbawienia wolności wymierzonej za karę 10 miesięcy ograniczenia wolności”.</p> <p>Sąd I instancji, posiłkując się pozytywną opinią o skazanym z Aresztu Śledczego w <span class="anon-block">G.</span>, jak również wolnościowym charakterem kar wymierzonych we wszystkich trzech przywołanych wyżej postępowaniach, uznał zarazem iż „w dalszym ciągu zachodzi wobec <span class="anon-block">T. S.</span> pozytywna prognoza kryminologiczna, nie jest on osobą zdemoralizowaną”.</p> <p>Sąd ten nie przyjął w związku z powyższym „konieczności orzeczenia, co do wyroków opisanych w punkcie: III i IV kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia wykonania, ale jednocześnie nie znalazł podstaw do warunkowego zawieszenia wykonania kary ograniczenia wolności orzeczonej wyrokiem opisanym w punkcie II części wstępnej wyroku łącznego”. Z tych ostatnich względów „nie objął węzłem kary łącznej przestępstwa, za które <span class="anon-block">T. S.</span> został skazany wyrokiem opisanym w punkcie II części wstępnej wyroku, o czym między innymi orzeczono w punkcie siódmym wyroku po myśli <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 572)">art. 572 kpk</a>”.</p> <p>Rozumowanie i argumentacja Sądu Rejonowego – jak już wspomniano – godziły wprost w uregulowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 85)">art. 85 kk</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 87)">art. 87 kk</a>, pozostając zarazem w jaskrawej sprzeczności z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 89;art. 89 § 1;art. 89 § 1 a)">art. 89 § 1 i § 1a kk</a> w brzmieniu obowiązującym aktualnie, a nadto zawierały wewnętrzne błędy logiczne. W żaden sposób nie pozwalały się zatem zaakceptować. Na marginesie wypadało podkreślić na wstępie, że w badanym przypadku w rachubę wchodziło zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 89;art. 89 § 1;art. 89 § 1 a)">art. 89 § 1 i § 1 a kk</a> wyłącznie w wersji obowiązującej z dniem 8 czerwca 2010 r., albowiem wszystkie czyny objęte wyrokami podlegającymi ocenie Sądu I instancji w ramach ustalonego przezeń zbiegu przestępstw (wyroki z punktów: II, III, IV części wstępnej wyroku łącznego) dokonane były po wspomnianej dacie.</p> <p>Nie budziło też wątpliwości, iż wszystkie trzy powyższe występki układały się w zbieg realny, gdyż popełnione zarazem zostały przed dniem 18 października 2012 r., kiedy to (spośród omawianej trójki orzeczeń) zapadł pierwszy chronologicznie wyrok (Sądu Rejonowego w Gliwicach – sygn. akt IX K 1442/12 – punkt II części wstępnej wyroku łącznego). Poza zbiegiem pozostawały natomiast przestępstwa, jakich dotyczyły orzeczenia „jednostkowe” z punktów: I i V części wstępnej badanego wyroku łącznego.</p> <p>Przechodząc do istoty rzeczy, skoro realny zbieg tworzyły wszystkie trzy czyny, o których mowa wyżej i wymierzono za nie prawomocnie kary tego samego rodzaju (tj. kary pozbawienia wolności) oraz inną karę podlegającą łączeniu (tj, karę ograniczenia wolności), to wręcz obowiązkiem Sądu orzekającego – stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 85)">art. 85 kk</a> – było ich połączenie i wymierzenie w ich miejsce jednej łącznej kary pozbawienia wolności, biorąc za podstawę kary „cząstkowe” orzeczone z osobna za poszczególne zbiegające się przestępstwa. Jedynie kara ograniczenia wolności podlegała „zamianie” na karę pozbawienia wolności, na zasadach i według „przelicznika” określonego przez przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 87)">art. 87 kpk</a>.</p> <p>Kompletnie niedopuszczalne natomiast było, budowanie przez Sąd jurysdykcyjny – w okolicznościach omówionych wyżej – konfiguracji kar „jednostkowych” i skazań, które zamierza połączyć – wbrew ustawowym zasadom – w oparciu o pozakodeksowe kryterium „interesu skazanego”. Instytucja kary łącznej nie została bowiem pomyślana przez ustawodawcę jako swoista premia dla sprawcy popełniającego większą liczbę przestępstw (por. np. post. SN z dnia 4 lipca 2007 r. – V KK 419/06, OSNKW z 2007 r., Nr 10, poz. 74 wraz z uzasadnieniem). W przeciwnym wypadku jej rola byłaby wręcz demoralizująca i utwierdzająca przekonanie o opłacalności takiego procederu. Orzecznictwo i judykaty przytaczane w części sprawozdawczej zaskarżonego wyroku w zasadniczej mierze utraciły natomiast aktualność.</p> <p>Okoliczność, iż jedna z podlegających łączeniu kar „jednostkowych” (ograniczenia wolności) została już wykonana w całości (nawet w formie zastępczej kary pozbawienia wolności) w najmniejszym stopniu nie stanowiła przeszkody do objęcia jej węzłem kary łącznej i wydania wyroku łącznego. Ocena, czy aktualna jest pozytywna prognoza kryminologiczno-społeczna przyjęta względem sprawcy uprzednio – w ramach skazań „cząstkowych” oraz czy w dalszym ciągu istnieją przesłanki do zastosowania dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia wykonania kary łącznej – pozostaje zawsze zabiegiem wtórnym w odniesieniu do konieczności i potrzeby ukształtowania w kolejności pierwszej samej kary łącznej (pod względem rodzaju oraz rozmiaru) w zgodzie z regułami ustanowionymi przez obowiązujące przepisy prawa.</p> <p>Pierwotna antycypacja takiej lub innej prognozy (niedopuszczalna) w żadnym wypadku nie może stanowić kryterium uzasadniającym odstąpienie od połączenia którejś z kar „jednostkowych”, gdy kara ta z uwagi na treść rozwiązań ustawowych podlega łączeniu.</p> <p>Podsumowując, Sąd merytoryczny nie był uprawniony nie łączyć wskazanej wyżej kary ograniczenia wolności.</p> <p>W pisemnych motywach zaskarżonego wyroku łącznego zaprezentowano nadto kompletnie błędne rozumienie przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 89;art. 89 § 1;art. 89 § 1 a)">art. 89 § 1 i § 1a kk</a>. Na gruncie jego treści w sytuacji, gdy łączeniu podlegają kary z dobrodziejstwem warunkowego zawieszenia ich wykonania oraz kary o charakterze bezwzględnym (każdego rodzaju: pozbawienia wolności, ograniczenia wolności, grzywny) istnieje obecnie możliwość zastosowania konstrukcji z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 69)">art. 69 kk</a> i następnych <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">kk</a> w odniesieniu do kary łącznej uformowanej na ich podstawie, o ile spełnione są przesłanki określone w tymże przepisie z istnieniem – na moment wydawania wyroku łącznego – pozytywnej prognozy społeczno-kryminologicznej na czele. I odwrotnie – dozwolone jest orzeczenie w tego rodzaju sytuacji procesowej bezwzględnej kary łącznej, gdy prognoza ta wypada negatywnie.</p> <p>W realiach faktycznych rozpatrywanej sprawy Sąd I instancji łącząc „cząstkowe” kary pozbawienia wolności i ograniczenia wolności nie był zatem „z definicji” zobligowany do wymierzenia <span class="anon-block">T. S.</span> kary łącznej bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, zależało to bowiem (po ukształtowaniu tejże kary) od rodzaju przyjętej prognozy.</p> <p>Oczywiście w przypadku pozytywnego dla skazanego prognozowania i zastosowania probacji łącznej kary pozbawienia wolności, na jej poczet nie podlegałaby zaliczaniu zastępcza kara pozbawienia wolności wymierzona w miejsce niewykonanej kary ograniczenia wolności. Zaliczenie takie wchodziłoby w grę jedynie w razie zarządzenia wykonania kary łącznej. Jednakże – o czym była już mowa uprzednio – ustawa nie zna podobnego rodzaju negatywnej przesłanki do łączenia wykonanej w powyższej formie kary ograniczenia wolności z karą pozbawienia wolności. Tym bardziej przeszkody takiej nie stanowi wprowadzenie skazanemu do wykonania zastępczych kar izolacyjnych w zamian za nieuregulowane grzywny.</p> <p>Za zupełnie chybione uznać również należało poglądy i ustalenia Sądu Rejonowego w sferze prognozowania, co do celowości sięgnięcia po warunkowe zawieszenie wykonania kary oraz przyszłego przestrzegania przez <span class="anon-block">T. S.</span> porządku prawnego.</p> <p>Sąd I instancji – jak już wspomniano – stwierdził względem wymienionego prognozę pozytywną „w zakresie” „jednostkowych” skazań na kary pozbawienia wolności i równocześnie prognozował negatywnie, co się tyczyło „jednostkowego” skazania na karę ograniczenia wolności.</p> <p>Prognoza taka winna bowiem na użytek wyroku łącznego mieć charakter całościowy i obejmować całokształt zachowań oraz postawy skazanego (w aspekcie przyszłościowym) po zapadnięciu wszystkich wyroków, mocą których orzeczono kary podlegające łączeniu. Nie jest dopuszczalne „dzielenie” prognozy w zależności od rodzaju wymierzonych kar „cząstkowych” i ustalenie jej „odrębnie”. Tym samym także, gdy chodziło o problematykę prognozowania stanowisko Sądu orzekającego było z gruntu błędne.</p> <p>Z tych wszystkich względów zaskarżony wyrok łączny ostać się nie mógł, sprawa zaś wymagała ponownego rozpoznania od podstaw i ponownego prawidłowego (tj. przy respektowaniu zasad ustawowych) rozstrzygnięcia.</p> <p>Sąd Rejonowy przeprowadzi zatem postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego ponownie, uwzględniając wszystkie uwagi instancji odwoławczej.</p> <p>Zauważy przy tym, iż w przypadku jednej z „cząstkowych” kar pozbawienia wolności (wyrok Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 12 marca 2013 r. – sygn. akt IX K 1640/12, vide: k-66) doszło do zarządzenia jej wykonania, co może mieć znaczenie w zakresie prognozowania, a nadto że <span class="anon-block">T. S.</span> skazany został kolejnym prawomocnym już wyrokiem Sądu Rejonowego w Gliwicach (z dnia 31 lipca 2014 r. – sygn. akt IX K 791/14, vide: k-67) – pod kątem stwierdzenia dalszych, ewentualnych zbiegów.</p> <p>Nie przesądzając w niczym końcowego orzeczenia zawyrokowano jak wyżej.</p> </div>