II Ka 286/14

<p>Sygn. akt II Ka 286/14</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 17 grudnia 2014 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Sieradzu II Wydział Karny w składzie:</p> <p>Przewodniczący: SSO Marek Podwójniak</p> <p>Protokolant: sekr. sąd. Monika Stasiak</p> <p>przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Sieradzu Balbiny Stasiak,</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2014 r.,</p> <p>sprawy <strong> <!-- --> <span class="anon-block">A. S. (1)</span>,</strong> </p> <p>oskarżonego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 178 a;art. 178 a § 4)">art. 178a § 4 k.k.</a>,</p> <p>na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego,</p> <p>od wyroku Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli,</p> <p>z dnia 16 lipca 2014 r. sygn. akt II K 134/14,</p> <p>na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 1;art. 437 § 2)">art. 437 § 1 i 2 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 438;art. 438 pkt. 2)">art. 438 pkt 2 k.p.k.</a>:</p> <p>- uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Zduńskiej Woli do ponownego rozpoznania.</p> <p>Sygn. akt II Ka 286/14</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>W skierowanym do Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli akcie oskarżenia <span class="anon-block">A. S. (1)</span> zarzucono, że:</p> <p>w dniu 17 lutego 2014 roku około godziny 01:20 w <span class="anon-block">Z.</span> na <span class="anon-block">ulicy (...)</span> będąc w stanie nietrzeźwości – 1,02 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu kierował samochodem osobowym marki <span class="anon-block">R. (...)</span> o <span class="anon-block">nr rej. (...)</span> w ruchu lądowym, przy czym tego dopuścił będąc wcześniej prawomocnie skazanym za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości,</p> <p>to jest popełnienie przestępstwa z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 178 a;art. 178 a § 4)">art. 178 a§ 4 kk</a>.</p> <p>Wyrokiem zaocznym wydanym w sprawie II K 134/14 Sąd Rejonowy w Zduńskiej Woli w dniu 16 lipca 2014 roku uznał <span class="anon-block">A. S. (1)</span> za winnego dokonania zarzucanego czynu i na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 178 a;art. 178 a § 4)">art. 178 a§ 4 kk</a> wymierzył mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności. Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 42;art. 42 § 2)">art. 42§ 2 kk</a> orzekł wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych i rowerów w ruchu lądowym na okres 5 lat. Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 49;art. 49 § 2)">art. 49§ 2 kk</a> orzekł wobec niego 100 złotych na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej tytułem świadczenia pieniężnego. Natomiast w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 50)">art. 50 kk</a> Sąd orzekł podanie wyroku do publicznej wiadomości „poprzez opublikowanie jego treści na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy w <span class="anon-block">Z.</span> przez okres jednego miesiąca”. Zasądzono od <span class="anon-block">A. S.</span> na rzecz Skarbu Państwa kwotę 180 złotych tytułem opłaty oraz kwotę 960,35 zł tytułem poniesionych w sprawie wydatków.</p> <p>Wyrok ten zaskarżony został przez obrońcę <span class="anon-block">A. S. (1)</span>, który we wniesionej apelacji zarzucił mu mającą wpływ na jego treść obrazę przepisów postępowania – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 kpk</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 4)">art. 4 kpk</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 366;art. 366 § 1)">art. 366§ 1 kpk</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 167)">art. 167 kpk</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 6)">art. 6 kpk</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 479)">art. 479 kpk</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 482;art. 482 § 1;art. 482 § 2)">art. 482§ 1 i § 2 kpk</a> poprzez pozbawienie oskarżonego prawa do obrony i posiadania obrońcy, uniemożliwiając oskarżonemu złożenie wyjaśnień bezpośrednio przed sądem jak również wniosków dowodowych zmierzających do wykazania, że zachodzą w stosunku do niego przesłanki do zastosowania wolnościowych środków reakcji karnej; całkowite pominięcie, że osoby, które wiózł oskarżony kierowanym przez siebie pojazdem wcześniej razem z nim spożywały alkohol i doskonale zdawały sobie sprawę z faktu, że <span class="anon-block">A. S.</span> znajduje się w stanie uniemożliwiającym mu prowadzenie samochodu a mimo to nie zapobiegały temu godząc się na ryzyko, jakie się z tym wiąże; dowolne uznanie, że na ulicy po której oskarżony prowadził pojazd zawsze – zatem i w czasie występku – panował znaczny ruch pojazdów bez przeprowadzenia na tę okoliczność żadnych dowodów, co winien i mógł uczynić dla wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności; nadto skarżący zarzucił pozostawienie bez rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu (od wyroku zaocznego). Podnosząc te zarzuty obrońca oskarżonego domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu w Zduńskiej Woli do ponownego rozpoznania.</p> <p>Autor apelacji dodał, że zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na dzień 16 lipca 2014 roku zostało zwrócone z adnotacją, że adresat (oskarżony <span class="anon-block">A. S.</span>) nie odebrał przesyłki w sytuacji, gdy z obiektywnych przyczyn uczynić tego nie mógł, bowiem przebywał w zakładzie karnym. Natomiast odpis wyroku zaocznego został również przesłany na adres domowy oskarżonego i przekazany jego niepełnoletniej córce, która tej przesyłki nie przekazała następnie dorosłemu domownikowi. W realiach niniejszej sprawy nie sposób uznać, że <span class="anon-block">A. S. (1)</span> bez usprawiedliwienia nie stawił się na rozprawę. Dlatego też oskarżony pozbawiony został prawa do obrony, w tym prawa do posiadania obrońcy, a przez to naruszone zostały jego podstawowe gwarancje procesowe. <span class="anon-block">A. S.</span> gdy tylko powziął wiedzę o kwestionowanym wyroku ustanowił obrońcę oraz osobiście jak i za jego pośrednictwem złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu, ewentualnie o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku (na wypadku nieuwzględnienia sprzeciwu).</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje: </strong> </p> <p>Złożona w niniejszej sprawie apelacja skutkować musi uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wynika, to przede wszystkim ze stwierdzonych uchybień natury procesowej, jakie miały wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które niewątpliwie ujmować należy w sferze ograniczenia praw oskarżonego do obrony.</p> <p>Faktem jest, że Sąd Rejonowy w Zduńskiej Woli prowadząc w dniu 16 lipca 2014 roku rozprawę pod nieobecność oskarżonego dysponował kierowanym do <span class="anon-block">A. S. (1)</span> wezwaniem, które zwrócone zostało po jego awizowaniu (dwukrotnym) u adresata i wydał wyrok zaoczny. W świetle natomiast poczynionych ustaleń wynika, że oskarżony od dnia 23 maja bieżącego roku był pozbawiony wolności przebywając w zakładzie karnym.</p> <p>Zgodnie z dyspozycją <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 479;art. 479 § 1)">art. 479§ 1 kpk</a> sąd może prowadzić rozprawę w trybie uproszczonym pod nieobecność oskarżonego jedynie wtedy, gdy nie stawił się on na rozprawę, mimo doręczenia mu wezwania oraz nie usprawiedliwił niestawiennictwa i nie wnosił o odroczenie rozprawy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 480)">art. 480 kpk</a>). Podzielić przy tym należy zapatrywanie, wedle którego doręczenie przewidziane w trybie określonym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 139;art. 139 § 1)">art. 139§ 1 kpk</a> nie ma zastosowania do sytuacji, w której oskarżony został pozbawiony wolności i nie powiadomił o tym sądu, gdyż przebywanie w zakładzie karnym nie może być traktowane na równi ze zmianą miejsca zamieszkania, które jest następstwem swobodnie podjętej decyzji (za: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 lipca 2011 roku – V KK 167/11- OSNKW 2011/9/85 i podobnie: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2011 roku – V KK 143/11 – OSNKW 2012/2/178).</p> <p>Analiza akt przedmiotowej sprawy wskazuje, że osadzenie <span class="anon-block">A. S. (1)</span> w zakładzie karnym w celu odbycia przez niego kary pozbawienia wolności wymierzonej w innej sprawie nie było znane Sądowi Rejonowemu w Zduńskiej Woli przy podejmowaniu decyzji o prowadzeniu rozprawy pod jego nieobecność. Faktem jest, że oskarżony nie powiadomił tego sądu o pozbawieniu go wolności, nie złożył wniosku o doprowadzenie go na rozprawę i nie przejawiał w żaden sposób gotowości udziału w rozprawie. Nie wystąpił także z wnioskiem o odroczenie rozprawy. Jednakże pomimo tych obiektywnych okoliczności stwierdzić należy, że w przypadku oskarżonego <span class="anon-block">A. S.</span> doszło do naruszenia prawa procesowego, jakie miało wpływ na treść orzeczenia. Co prawda zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 139;art. 139 § 1)">art. 139§ 1 kpk</a> jeżeli strona, nie podając nowego adresu, zmienia miejsce zamieszkania lub nie przebywa pod wskazanym przez siebie adresem, pismo wysłane pod tym adresem uważa się za doręczone – to jednak sytuacja ta nie zachodzi co do <span class="anon-block">A. S. (1)</span>. Nie ulega wątpliwości, że wezwanie oskarżonego na rozprawę wysłane zostało 27 maja 2014 roku, a więc po dacie osadzenia oskarżonego w zakładzie karnym. W tej sytuacji skuteczne doręczenie wezwania oskarżonego na rozprawę mogło być dokonane tylko i wyłącznie w trybie przewidzianym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 134;art. 134 § 2)">art. 134§ 2 kpk</a>, a więc za pośrednictwem administracji zakładu karnego. Stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 117;art. 117 § 2)">art. 117§ 2 kpk</a> tylko niestawiennictwo stron należycie zawiadomionych o terminie rozprawy nie tamuje postępowania. Dotyczy to tym bardziej oskarżonych pozbawionych wolności. Wszak rozpoznanie sprawy na rozprawie, o której oskarżony nie był powiadomiony w sposób rażący ogranicza jego prawo do obrony.</p> <p>Tak zaprezentowanego podejścia nie może sanować niepoinformowanie sądu przez oskarżanego o pozbawieniu go wolności. Podobnie na ocenę stwierdzonej sytuacji nie może mieć wpływu fakt, że okoliczności te (pozbawienie wolności <span class="anon-block">A. S.</span>) nie były sądowi znane w chwili orzekania. Skoro bowiem oskarżonego pozbawiono wolności – jak już podniesiono – przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 139;art. 139 § 1)">art. 139§ 1 kpk</a> nie miał zastosowania, bo przecież oskarżony nie zmienił dobrowolnie swojego miejsca pobytu. A zatem rozpoznanie przez sąd I instancji w dniu 16 lipca 2014 roku sprawy na rozprawie pod nieobecność <span class="anon-block">A. S. (1)</span> niepoprzedzone prawidłowym zawiadomieniem go o terminie tej rozprawy było równoznaczne z naruszaniem przepisów prawa procesowego, które zostały wskazane, a w konsekwencji prawa oskarżonego do obrony z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 6)">art. 6 kpk</a>. Zapatrywania tego nie zmienia okoliczność, że do naruszenia prawa procesowego doszło w istocie w sposób niezawiniony przez orzekający w I instancji Sąd Rejonowy w Zduńskiej Woli.</p> <p>Jeszcze raz podkreślić trzeba, że oskarżony nie przejawił żadnej inicjatywy w kierunku powzięcia wiadomości odnośnie terminu rozprawy (wiedząc o toczącym się wobec niego postępowaniu karnym), co jednak nie zmienia faktu, że o tym terminie nie został prawidłowo zawiadomiony. W zaistniałej sytuacji faktycznej nie można czynić domniemań, że oskarżony zrezygnował ze swoich procesowych uprawnień.</p> <p>Dlatego też skoro zaskarżony wyrok zapadał z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, należało apelację obrońcy <span class="anon-block">A. S. (1)</span> uwzględnić, co prowadziło do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.</p> <p>Skutecznie podniesiony zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego prowadzący do ograniczenia w sposób zasadniczy prawa oskarżonego do obrony czyni niezasadnym odniesienie się przez sąd odwoławczy do pozostałych zawartych w środku odwoławczym obrońcy <span class="anon-block">A. S.</span> zarzutów. Jedynie podnieść należy – przy ponownym rozpoznaniu sprawy – rozważenie zasadności ujmowania ferowanych wobec oskarżonego w dniach 30 listopada 2009 roku oraz 6 sierpnia 2011 roku wyroków sądów norweskich a to z uwagi na jednoznaczne brzemię przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 114 a)">art. 114a kk</a>.</p> </div>