V ACa 509/13

<p>Sygn. akt V ACa 509/13</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 4 grudnia 2013 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="214"/> <col width="498"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący :</p> </td> <td> <p>SSA Tomasz Pidzik</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie :</p> </td> <td> <p>SA Anna Tabak (spr.)</p> <p>SO del. Leszek Guza</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant :</p> </td> <td> <p>Barbara Knop</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2013 r. w Katowicach</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">J. Z.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">A.</span> <span class="anon-block">G.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji pozwanej</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach</p> <p>z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt XIII GC 380/12</p> <p>oddala apelację i zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p>Sygn. akt V ACa 509/13</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powód <span class="anon-block">J. Z.</span> domagał się zasądzenia solidarnie od pozwanych <span class="anon-block">Z. O.</span> i <span class="anon-block">A.</span> <span class="anon-block">G.</span> kwoty 211.051 zł oraz odsetek i kosztów procesu – jako członków zarządu spółki „<span class="anon-block">(...)</span>”, wobec której egzekucja zasądzonej na rzecz powoda kwoty okazała się bezskuteczna.</p> <p>Pozwany <span class="anon-block">Z. O.</span> nie wdał się w spór, zaś pozwana <span class="anon-block">A.</span> <span class="anon-block">G.</span> wniosła o oddalenie powództwa podnosząc, że wierzytelność powoda była wymagalna już po zaprzestaniu przez nią pełnienia funkcji w zarządzie, następnie brak wpływu na prowadzenie spraw spółki i dobrą kondycję spółki w okresie pełnienia przez nią funkcji.</p> <p>Wyrokiem z dnia 15 stycznia 2013 r. Sąd Okręgowy w Katowicach:</p> <p>- zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwotę 208.260 zł z ustawowymi odsetkami od kwot i dat podanych;</p> <p>- zasądził od pozwanego <span class="anon-block">Z. O.</span> na rzecz powoda kwotę 2.791 zł;</p> <p>- oddalił powództwo w pozostałej części;</p> <p>- zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwotę 7.217 zł kosztów procesu;</p> <p>- nakazał pobranie od pozwanych solidarnie na rzecz Skarbu Państwa kwotę 10.553 zł tytułem nieuiszczonej opłaty od pozwu;</p> <p>- zastrzegł, że wydany wyrok w stosunku do pozwanego <span class="anon-block">Z. O.</span> jest wyrokiem zaocznym;</p> <p>- wyrokiem w punktach 1, 2 i 4 nadał w stosunku do <span class="anon-block">Z. O.</span> rygor natychmiastowej wykonalności.</p> <p>Wydanie wyroku poprzedziły następujące ustalenia faktyczne:</p> <p>Dnia 23 lipca 2009 r. powód zawarł umowę ze spółką z ograniczoną odpowiedzialnością <span class="anon-block">(...)</span> umową o roboty budowlane – budowa placu manewrowego – które zostały wykonane i odebrane 30 września 2009 r.</p> <p>Na wykonane roboty powód wystawił w dniu 5 października 2009 r. <span class="anon-block">fakturę nr (...)</span> na kwotę 223.260 zł, płatną do 25 lutego 2010 r.</p> <p>Spółka nie zapłaciła należności z tejże faktury i powód wystąpił przeciwko niej z powództwem o zapłatę, które zostało uwzględnione nakazem zapłaty z 21 lipca 2010 r. w sprawie V GNc 54/10 przez Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej. Nakazem zasądzono na rzecz powoda od spółki kwotę 208.260 zł z ustawowymi odsetkami: od kwoty 223.260 zł od 26 lutego 2010 r. do 30 czerwca 2010 r., od kwoty 213.260 zł od 1 lipca 2010 r. do 15 lipca 2010 r. i od kwoty 208.260 zł od 16 lipca 2010 r. oraz koszty procesu w wysokości 2.791 zł.</p> <p>Wydane orzeczenie powód skierował do egzekucji, która wobec spółki okazała się bezskuteczna i 31 grudnia 2010 r. komornik w sprawie pod sygnaturą KM 1195/10 wydał postanowienie o umorzeniu egzekucji.</p> <p>Powód pismem z 22 lutego 2011 r. wezwał do zapłaty obu pozwanych.</p> <p>Okoliczności faktyczne ustalono w oparciu o dowody z dokumentów.</p> <p>W takich okolicznościach faktycznych Sąd uznał za zasadne powództwo w stosunku do obu pozwanych na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 299;art. 299 § 1)">art. 299 § 1 k.s.h.</a> </p> <p>Powód wykazał w procesie przysługiwanie mu wierzytelności w kwocie dochodzonej pozwem w stosunku do Spółki, co zostało stwierdzone tytułem wykonawczym, wykazał również, że prowadzona w stosunku do Spółki egzekucja jest bezskuteczna.</p> <p>Dalej Sąd wskazał, że odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością określona <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 299)">art. 299 k.s.h.</a> obejmuje zobowiązanie istniejące w okresie sprawowania przez nich funkcji członków zarządu, że w okresie, kiedy powstało zobowiązanie względem powoda objęte prawomocnym nakazem zapłaty oboje pozwani pełnili funkcje członków zarządu: pozwana <span class="anon-block">A.</span> <span class="anon-block">G.</span> do 5 stycznia 2010 r., zaś pozwany <span class="anon-block">Z. O.</span> od 5 stycznia 2010 r.</p> <p>Podkreślił Sąd brak wykazania przez pozwaną w procesie zaprzestania daty sprawowania zarządu wcześniej niż 5 stycznia 2010 r. Nie uznał za zasadny zarzut pozwanej, że skoro zaprzestała pełnienia funkcji przed wymagalnością w stosunku do powoda roszczenia, to zwalnia ją od ponoszenia odpowiedzialności, gdyż odpowiedzialność ponoszą wszystkie osoby wchodzące w skład zarządu od chwili powstania wierzytelności, zaś nie ma znaczenia dla ich odpowiedzialności data wymagalności roszczenia.</p> <p>Sąd stwierdził, że pozwana nie ponosi jedynie odpowiedzialności za koszty postępowania objęte prawomocnym nakazem zapłaty, gdyż wierzytelność ta powstała po zaprzestaniu przez nią pełnienia funkcji członka zarządu.</p> <p>Następnie Sąd pierwszoinstancyjny podał, że odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ma charakter odszkodowawczy i stosownie do przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a> roszczenie jest wymagalne po wezwaniu dłużnika – członka zarządu – do zapłaty, powód wezwał pozwanych do zapłaty pismem z 22 lutego 2011 r., wyznaczając termin na 1 marca 2011 r., tym samym od zasądzonych w nakazie kosztów procesu należą się odsetki od 2 marca 2011 r.</p> <p>Nie uznał Sąd pozostałych zarzutów pozwanej tj. brak jej winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość spółki i brak podstaw do ogłoszenia upadłości spółki jako nieudowodnione.</p> <p>O kosztach postępowania rozstrzygnięto w oparciu o przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 99)">art. 98 i 99 k.p.c.</a> w związku z ustawą o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości w sprawie wynagrodzenia radców prawnych.</p> <p>Ponieważ pozwany nie wdał się w spór, nie stawił się także na rozprawę, w stosunku do niego wydano wyrok zaoczny.</p> <p>Wyrok Sądu Okręgowego został zaskarżony apelacją pozwanej, zarzucającej Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego – <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 299)">art. 299 k.s.h.</a>, polegające na przyjęciu, że pozwana jako były członek zarządu odpowiada za zobowiązania spółki w sytuacji, gdy zobowiązania te stały się wymagalne po odwołaniu jej z zarządu i jednocześnie było brak podstaw do ogłoszenia upadłości spółki w okresie sprawowania przez nią zarządu.</p> <p>Apelująca domagała się zmiany wyroku poprzez oddalenie w całości powództwa.</p> <p>Powód wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył:</strong> </p> <p>- apelacja pozwanej nie może być uwzględniona, gdyż podniesione przez nią zarzuty są chybione.</p> <p>Ustalony przez Sąd Okręgowy stan faktyczny w sprawie jest prawidłowy, znajduje oparcie w zebranych dowodach ocenionych w granicach normy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a> i ustalenia te Sąd Apelacyjny potwierdza w całości, uznając je za własne.</p> <p>Z prawidłowych ustaleń faktycznych Sąd pierwszoinstancyjny wyciągnął także właściwie wnioski prawne.</p> <p>Swoje roszczenie powódka wywodziła z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 299)">art. 299 k.s.h.</a>, który stanowi, że jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania.</p> <p>W procesie opartym na przepisie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 299)">art. 299 k.s.h.</a> na wierzycielu spoczywa obowiązek wykazania łącznie 2 przesłanek:</p> <p>- posiadania wobec spółki wierzytelności (stwierdzonej tytułem egzekucyjnym),</p> <p>- bezskuteczność egzekucji wobec spółki.</p> <p>Obie te przesłanki powódka wykazała niniejszym procesem i wydaniem przeciwko spółce prawomocnego orzeczenia sądowego zasądzającego wierzytelność oraz postanowieniem komornika umarzającego postępowanie egzekucyjne wobec spółki z powodu bezskuteczności tej egzekucji.</p> <p>Pozwanymi w procesie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 299)">art. 299 k.s.h.</a> są członkowie zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, którzy mogą uwolnić się od tejże odpowiedzialności poprzez wykazanie w procesie jednej z przesłanek egzoneracyjnych, do których należą:</p> <p>- zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki lub o wszczęcie postępowania układowego;</p> <p>- brak swojej winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania układowego;</p> <p>- brak poniesienia przez wierzyciela szkody pomimo braku zgłoszenia wniosku o upadłość lub postępowania układowego.</p> <p>Ciężar wykazania wystąpienia przesłanki egzoneracyjnej spoczywa na członku zarządu – zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 299;art. 299 § 2)">art. 299 § 2 k.s.h.</a> </p> <p>Pozwana natomiast zarówno przed Sądem pierwszej instancji, jak i w apelacji nie zaoferowała żadnych dowodów dla wykazania po jej stronie braku odpowiedzialności za zobowiązania spółki, którego była zarządcą.</p> <p>Pozwana była członkiem jednoosobowego zarządu Spółki <span class="anon-block"> (...)</span> od 29 czerwca 2007 r. do 5 stycznia 2010 r., następnie od 5 stycznia 2010 r. członkiem zarządu został <span class="anon-block">Z. O.</span>.</p> <p>Prawomocny nakaz zapłaty przeciwko Spółce <span class="anon-block">(...)</span>został wydany w dniu 21 maja 2010 r. i dotyczył on wierzytelności z tytułu zapłaty za wykonane roboty budowlane z umowy pomiędzy powódką, a Spółką z 23 lipca 2009 r., które zostały odebrane 5 października 2009 r., na które wystawiono <span class="anon-block">fakturę nr (...)</span> z 5 października 2009 r., płatną do 25 lutego 2010 r.</p> <p>Zobowiązanie Spółki wobec powódki powstało w czasie pełnienia funkcji prezesa zarządu przez pozwaną (5 października 2009 r., tj. z chwilą ukończenia robót).</p> <p>Zważyć należy, że jeżeli zarząd spółki ulega zmianie, to za zobowiązania Spółki ponoszą odpowiedzialność ci członkowie zarządu, którzy pełnili funkcje w okresie powstania i istnienia zobowiązania. Tak więc oboje pozwani są obowiązani do zapłaty powódce wynagrodzenia za wykonane roboty budowlane, w sytuacji bezskuteczności egzekucji wobec Spółki <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>Podkreślenia wymaga, że odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki istniejące w czasie ich kadencji nie jest uzależniona od wymagalności wierzytelności. Gdy zmienia się skład osobowy zarządu spółki, to mimo, iż po wygaśnięciu mandatu jednego z członków zarządu w dalszym ciągu ponosi on odpowiedzialność z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 299;art. 299 § 1)">art. 299 § 1 k.s.h.</a>, mimo, że roszczenie stanie się wymagalne za czasów zarządu następnego członka.</p> <p>Zarzut więc pozwanej naruszenia przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20000941037" title="Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 (art. 299)">art. 299 k.s.h.</a> przez Sąd Okręgowy okazał się chybiony, gdy twierdzi, że nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania Spółki, gdyż stały się wymagalne po zaprzestaniu pełnienia przez nią funkcji w zarządzie.</p> <p>Za wzruszeniem zaskarżonego wyroku nie może przemawiać drugi z zarzutów merytorycznych podnoszonych przez skarżącą, mianowicie brak podstaw do zgłoszenia przez nią wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, gdyż w trakcie pełnienia przez nią funkcji sytuacja finansowa firmy była dobra, gdyż uszedł jej uwagi przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 217)">217 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 227)">227 k.p.c.</a> </p> <p>Pozwana w tym zakresie nie wykazała swoich twierdzeń, a nawet nie zaoferowała żadnych dowodów, które miałyby potwierdzić jej stanowisko.</p> <p>Z powyższych względów apelacja pozwanej – jako pozbawiona podstaw prawnych – podlegała oddaleniu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> </p> <p>O kosztach postępowania apelacyjnego rozstrzygnięto w oparciu o przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 99)">art. 98 i 99 k.p.c.</a> w zw. z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych.</p> <p> <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p> <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p> <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p> <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p> <span class="anon-block">(...)</span> </p> </div>