III AUa 1027/13

<p>Sygn. akt III AUa 1027/13</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 4 grudnia 2013 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Krakowie Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="219"/> <col width="398"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Iwona Łuka-Kliszcz (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SSA Maria Szaroma</p> <p>SSA Ewa Drzymała</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>st.sekr.sądowy Monika Ziarko</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2013 r. w Krakowie</p> <p>sprawy z wniosku<strong> <!-- --> <span class="anon-block">T. S.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w <span class="anon-block">C.</span> </strong> </p> <p>o emeryturę</p> <p>na skutek apelacji wnioskodawcy <span class="anon-block">T. S.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie Wydziału VIII Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>z dnia 16 kwietnia 2013 r. sygn. akt VIII U 1671/12</p> <p> <strong> <!-- -->oddala apelację.</strong> </p> <p>Sygn. akt III AUa 1671/12</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Krakowie VIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie <strong> <!-- --> <span class="anon-block">T. S.</span> </strong> od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">T.</span> z dnia 4 lipca 2012 r. odmawiającej mu prawo do emerytury.</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawca <span class="anon-block">T. S.</span> <span class="anon-block">ur. (...)</span>, zatem na datę wniosku o emeryturę ( <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">(...)</span>r.) ukończył 60 lat. Nie przystąpił do Otwartego Funduszu Emerytalnego. Wnioskodawca w latach 1990 – 1999 pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy.</p> <p>Na dzień 1 stycznia 1999 r. wnioskodawca udowodnił łączny okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 22 lata, 5 miesięcy i 29 dni. Nie udowodnił 15 lat pracy w szczególnych warunkach, a jedynie 6 lat, 4 miesiące i 2 dni. Nie rozwiązał też stosunku pracy.</p> <p>Sąd uznał zatem, że <span class="anon-block">T. S.</span>, który osiągnął wiek emerytalny na dzień złożenia wniosku o emeryturę i nie przystąpił do OFE - nie spełnił pozostałych ustawowych przesłanek określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184)">art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> ( t.j. Dz.U. nr.153, poz.1227 z 2009 r. ze zm.) do przyznania mu emerytury, ponieważ nie wykazał okresu składkowego i nieskładkowego, o którym mowa w art. 27 cytowanej ustawy, tj. 25 lat na dzień 1 stycznia 1999 r. oraz 15 letniego okresu pracy w szczególnych warunkach, a zatem odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>W ocenie Sądu, organ rentowy prawidłowo wyliczył, że wnioskodawca nie wykazał co najmniej 25 letniego okresu składkowego i nieskładkowego, w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe ( Dz.U. nr. 237, poz. 1412 z 2011 r.) na podstawie przepisów art. 6 i 7 cytowanej wyżej ustawy, zawierających zamknięty katalog okresów składkowych i nieskładkowych. Dlatego też brak podstaw do uwzględnienia jako okresu składkowego i nieskładkowego okresu pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy. A wobec braku jednego z łącznych warunków – przesądzającego o braku prawa do emerytury, Sąd nie prowadził dalszego postępowania w kierunku potwierdzenia innych okresów pracy w szczególnych warunkach – jako bezcelowego.</p> <p> <strong> <!-- -->Apelację</strong> od powyższego wyroku wywiódł wnioskodawca <span class="anon-block">T. S.</span> i zarzucił, że nie zgadza się z uzasadnieniem tego wyroku. Podniósł, że dostarczył do Sądu dokument potwierdzający rozwiązanie umowy o pracę, dostarczył też zaświadczenie, stwierdzające że był pracownikiem, a nie członkiem Spółdzielni, co pozwala na uwzględnienie jego pracy w szczególnych warunkach. Apelujący podał też, że w związku z 25 letnim stażem pracy do 1 stycznia 1999 r. nie dostarczył oświadczenia o pracy w gospodarstwie rolnym zmarłego ojca, pozostając w przeświadczeniu, że Sąd zaliczy mu okres pobierania renty jako składkowy, a dokumenty potwierdzające jego pracę w gospodarstwie rolnym w w.w latach przedłoży na rozprawę apelacyjną. Wniósł o wnikliwa weryfikację wszystkich dokumentów.</p> <p>W uzupełnieniu apelacji wnioskodawca podniósł, że błędne jest pominięcie przez Sąd Okręgowy okresu od 3 kwietnia 1992 r. do 15 listopada 1994 r. ( tj. 2 lata 7 miesięcy i 13 dni ), kiedy to pracował na gospodarstwie rolnym rodziców, gdyż uwzględnienie tego okresu umożliwi mu na dopełnienie wymogu posiadania 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Na dowód czego przedłożył protokoły przesłuchania świadków <span class="anon-block">M. S.</span> i <span class="anon-block">B. M.</span>, zaświadczenie KRUS z dnia 9 maja 2013 r. oraz zaświadczenie Starosty <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 9 maja 2013 r.</p> <p>Zarzucił też, że błędne jest pominięcie przez Sąd jego okresu pracy w <span class="anon-block">K.</span>, bowiem z zaświadczenia wydanego przez likwidatora jasno wynika, że nie był on członkiem <span class="anon-block">K.</span>, lecz pracownikiem najemnym zatrudnionym na stanowisku kierowcy ciągnika. Jak wynika to z tabeli organu rentowego, jest to 10 lat, 10 miesięcy i 32 dni okresów składkowych. Uwzględnienie tego okresu pracy pozwoli mu spełnić wymóg posiadania 15 lat pracy w szczególnych warunkach ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 (dział 8;dział 8 pkt. 3)">Dział VIII pkt.3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a> ).</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył co następuje :</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Apelacja jest nieuzasadniona.</strong> </p> <p>Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do rozstrzygnięcia kwestii, czy wnioskodawca <span class="anon-block">T. S.</span> spełnił przesłanki do nabycia wcześniejszej emerytury w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184;art. 184 ust. 1)">art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 153 poz. 1227), a w szczególności, czy posiada wymagany staż pracy</p> <p>Stosownie do treści art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, dla ubezpieczonego urodzonego po 31 grudnia 1948 r. będącego pracownikiem warunkiem nabycia prawa do wcześniejszej emerytury jest osiągnięcie wieku przewidzianego m.in. w art. 32, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy ( 1 stycznia 1999 r.), osiągnęli; 1) Okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat oraz 2) Okres składkowy i nieskładkowy o którym mowa w art. 27, tj. 25 lat. Emerytura przysługuje pod warunkiem nie przystąpienia do OFE (lub stosowny wniosek przekazanie środków zgromadzonych na rachunku OFE).</p> <p>Wiek emerytalny pracowników wykonujących pracę w warunkach szczególnych określa, zgodnie z art. 32 ust. 4 ostatnio powołanej ustawy, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a> (Dz.U. nr 8, poz. 43, ze zm.). Stosownie do § 4 ust. 1 tego rozporządzenia pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn, 2) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.</p> <p>Z powołanych wyżej przepisów jednoznacznie wynika, że wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie prawa do wcześniejszej emerytury ze względu na pracę w warunkach szczególnych muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie którejkolwiek z nich wyłącza możliwość przyznania prawa do tego świadczenia. Zgodnie bowiem z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 100;art. 100 ust. 1)">art. 100 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, prawo do świadczeń określonych w tej ustawie powstaje z dniem spełnienia się wszystkich warunków wymaganych do jego nabycia. Na wniosek osoby uprawnionej organ rentowy wydaje wówczas decyzję o przyznaniu prawa. Niespełnienie przez pracownika ustawowych warunków koniecznych do przyznania świadczenia skutkuje wydaniem decyzji odmownej. Rozwiązanie stosunku pracy ( w stanie prawnym obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 r.) jest natomiast niezbędnym warunkiem nabycia prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych na podstawie art. 184 w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 32)">art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>.</p> <p>W rozpoznawanej sprawie zostało wykazane, że jakkolwiek wnioskodawca na dzień złożenia wniosku o prawo do świadczenia emerytalnego nie rozwiązał stosunku pracy, jednakże w trakcie postępowania sądowego przed Sądem pierwszej instancji, podał że rozwiązał stosunek pracy, lecz nie przedłożył świadectwa pracy, a na rozprawie apelacyjnej potwierdził tę okoliczność.</p> <p>Odnośnie kwestii uzupełnienia brakującego ogólnego okresu stażu zatrudnienia okresem pracy w gospodarstwie rolnym, czego domaga się apelujący, to stwierdzić należy, że w istocie przepis art. 10 ust. 1 pkt 3 w/w ustawy statuuje, iż przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, jeżeli okresy składkowe i nieskladkowe ustalone na zasadach określonych w art. 5 – 7 są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu. Zaliczenie do stażu pracy w gospodarstwie rolnym jest więc możliwe, jeżeli spełnione zostaną kryteria „domownika” określone przepisem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 (art. 6;art. 6 pkt. 2)">art. 6 pkt. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników</a> ( tj. Dz.U. nr. 7, poz. 25 z 1998 r. ze zm.) oraz praca w gospodarstwie rolnym musi być wykonywana w wymiarze nie niższym niż połowa ustawowego czasu pracy, tj. minimum 4 godziny dziennie. Okresy te traktuje się jako składkowe, o ile w czasie podlegania zaopatrzeniu emerytalnemu rolników tj. od dnia 1 stycznia 1978 r. ( por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2003 r., II UK 51/02 – OSNP 2004/7/ 127), a potem ubezpieczeniu społecznemu rolników ( t. od dnia 1 stycznia 1983 r.) ubezpieczony opłacał składki na to ubezpieczenie, albo mając ukończone 16 lat prowadził, lub pracował w gospodarstwie rolnym.</p> <p>Zwrócić przy tym uwagę należy, iż okresy powyższe służą wyłącznie do uzupełnienia brakującego okresu ubezpieczenia wymaganego do uzyskania emerytury lub renty z powszechnego systemu, co oznacza że przy ustalaniu prawa do świadczeń emerytalno – rentowych okresy pracy rolniczej bierze się pod uwagę dopiero po uwzględnieniu wszystkich udokumentowanych okresów składowych i nieskładkowych. Jeżeli zatem z okresem pracy rolniczej zbiega się jakiś inny okres ubezpieczenia ( składkowy lub nieskładkowy ), to do nabycia prawa do emerytury zaliczyć należy okres składkowy lub nieskładkowy ( por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2004 r., II UK 59/04 – OSNP 2005/13/195 ). Z zaświadczenia KRUS <span class="anon-block">P.</span> Terenowej w <span class="anon-block">W.</span> z dnia 9 maja 2013 r. jasno wynika, że <span class="anon-block">T. S.</span> na dzień 9 maja 2013 r. nie figuruje w ewidencji osób podlegających ubezpieczeniu w KRUS. W okresie od 1 stycznia 1992 r. do 15 listopada 1994 r. nie spełniał warunków do objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników, gdyż posiadał ustalone prawo do renty z ZUS. A w tym stanie rzeczy uznać należy, że sporny okres prawidłowo nie został doliczony do ogólnego stażu pracy apelującego.</p> <p>Podkreślenia wymaga także, iż jakkolwiek Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do przedłożonych przez wnioskodawcę na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2013 r. zeznań świadków stanowiących dowód na okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia 5 grudnia 1975 r. do 31 grudnia 1976 r., to przy założeniu że ten okres 1 roku zostałby uwzględniony jako uzupełniający, to i tak apelujący nie spełniłby wymaganej przesłanki 25 letniego okresu składkowego i nieskładkowego, bowiem łącznie wykazałby 23 lata 5 miesięcy i 29 dni.</p> <p>Powyższe oznacza, że ubezpieczony nie spełnił wszystkich przesłanek określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184)">art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, których łączne spełnienie warunkuje przyznanie prawa do emerytury. Skutkiem powyższego ustalenia jest stwierdzenie, że roszczenie wnioskodawcy o emeryturę jest bezzasadne, a więc oddalenie jego odwołania przez sąd I instancji było w pełni uzasadnione.</p> <p>W tej sytuacji w istocie zbędnym stało się badanie spełnienia przez wnioskodawcę pozostałych przesłanek do uzyskania prawa do emerytury. Wobec nie wykazania 25 letniego okresu składkowego i nieskładkowego, kwestia posiadania przez niego wymaganego stażu pracy w szczególnych warunkach stała się bezprzedmiotowa, a żądanie wydania wyroku przyznającego mu prawa do emerytury z ustaleniem, że posiada on wymagany stażu pracy w szczególnych warunkach, jako jednej z kilku przesłanek prawa do emerytury, określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184)">art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, które muszą być spełnione łącznie, było niedopuszczalne. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, roszczenie o świadczenie (np. emeryturę) wyprzedza roszczenie o ustalenie, skutkiem czego nie jest możliwe wydanie wyroku ustalającego istnienie którejś z przesłanek prawa do świadczenia.</p> <p>Odmowna decyzja organu rentowego była zatem prawidłowa. Sąd I instancji po ustaleniu, że ubezpieczony nie osiągnął 25 letniego okresu składkowego i nieskładkowego, nie miał zatem obowiązku prowadzenia postępowania celem ustalenia spełnienia pozostałych przesłanek przyznania świadczenia.</p> <p>W miejscu należy z całą mocą podkreślić, iż przedmiotem żądania apelującego było przyznanie wcześniejszej emerytury, a nie ustalenie prawa do spornego świadczenia w przyszłości. Z materiału zgromadzonego w sprawie niniejszej jednoznacznie wynika, że ubezpieczony w dniu 4 czerwca 2012 r. złożył wniosek o przyznanie emerytury, a następnie odwołał się od decyzji organu rentowego, który odmówił przyznania tego świadczenia, zakreślając w ten sposób przedmiot sporu i co z tym związane, granice zaskarżenia. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot żądania (sporu) jest bowiem określony treścią decyzji organu rentowego, od której odwołanie wszczyna postępowanie przed sądem, co oznacza, że przedmiotem oceny sądu w sprawie dotyczącej przyznania emerytury, jest prawo do tego świadczenia, nie zaś poszczególne przesłanki, od spełnienia których przepisy prawa uzależniają przyznanie tego świadczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 1999 r., II UZ 52/99 - OSNP 2000, nr 15, poz. 601; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 września 2000 r., II UKN 685/99 - OSNP 2000, nr 5, poz. 121; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2009 r., II UK 234/08 - LEX nr 553692 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 marca 2011 r., II UZ 1/11 - LEX nr 844747). Należy z całą mocą podkreślić, iż w postępowaniu odrębnym w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, toczącym się z odwołania od decyzji organu rentowego, wydanej na wniosek o przyznanie emerytury, niedopuszczalne jest przedmiotowe przekształcenie roszczenia w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 193)">art. 193 k.p.c.</a> poprzez żądanie ustalenia tylko niektórych przesłanek warunkujących prawo do tego świadczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2010 r., II UK 108/10 - LEX nr 688682).</p> <p>Poza sporem pozostaje, że <span class="anon-block">T. S.</span> spełnił warunek wieku, gdyż 60 lat ukończył w dniu<span class="anon-block">(...)</span>. i przyznał na rozprawie przed Sądem Okręgowym w dniu 18 grudnia 2012 r., a następnie przed Sądem Apelacyjnym, iż rozwiązał stosunek pracy, lecz nie przedłożył na tę okoliczność świadectwa pracy, lecz <span class="anon-block">T. S.</span> nie wykazał w szczególności, że legitymuje się wymaganym ogólnym okresem składkowym i nieskładkowym wynoszącym 25 lat.</p> <p>Zarzuty zawarte w apelacji nie zasługują na uwzględnienie, bowiem stanowią w istocie polemikę z dokonanymi przez Sąd pierwszej instancji ustaleniami i ich oceną, natomiast nie zostały wskazane żadne dowody mogące wzruszyć zaskarżone rozstrzygnięcie.</p> <p>W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżony wyrok odpowiada prawu, dlatego też apelacja jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> </p> </div>