I ACz 2130/13

<p>Sygn. akt I ACz 2130/13</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 4 grudnia 2013 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="255"/> <col width="398"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący Sędzia SA:</p> </td> <td> <p>Małgorzata Bohun</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędzia SA:</p> <p>Sędzia SA:</p> </td> <td> <p>Dariusz Kłodnicki (spr.)</p> <p>Janusz Kaspryszyn</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym we Wrocławiu</p> <p>sprawy z powództwa:<strong> <!-- --> <span class="anon-block">M. K. (1)</span> </strong> </p> <p>przeciwko: <strong> <!-- --> <span class="anon-block">L. Z.</span>, <span class="anon-block">J. S.</span> i <span class="anon-block">M. K. (2)</span> </strong> </p> <p>o zapłatę i uznanie umowy za bezskuteczną</p> <p>na skutek zażalenia powoda</p> <p>na postanowienie Sądu Okręgowego w Legnicy</p> <p>z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt I C 185/13</p> <p> <strong> <!-- -->p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie. </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>W niniejszej sprawie powód domaga się zasądzenia od pozwanego <br/> <span class="anon-block">L. Z.</span> kwoty 513.800 zł wraz z ustawowymi odsetkami oraz uznania <br/>za bezskuteczną względem niego umowy darowizny środków pieniężnych <br/>w kwocie 660.000 zł zawartej w dniu 9.06.2010 r. pomiędzy <span class="anon-block">L. Z.</span> <br/>i <span class="anon-block">J. S.</span>, w celu zaspokojenia przysługującej powodowi wierzytelności wobec <span class="anon-block">L. Z.</span>.</p> <p>Powód wraz z pozwem wniósł o zabezpieczenie roszczenia pieniężnego <br/>w stosunku do <span class="anon-block">L. Z.</span> poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej do kwoty 546.707 zł na nieruchomości stanowiącej jego własność, dla której Sąd Rejonowy <br/>w <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">Ł.</span> prowadzi <br/> <span class="anon-block">księgę wieczystą o nr (...)</span>, zaś roszczenia niepieniężnego w stosunku do <span class="anon-block">J. S.</span> poprzez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości, których jest właścicielem, tj. nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">(...)</span> prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą o nr (...)</span> oraz nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">(...)</span> prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą nr (...)</span>, jak również zajęcia jego rachunków bankowych do wysokości 546.708 zł oraz samochodu marki <span class="anon-block">N. (...)</span> o <span class="anon-block">nr rejestracyjnym (...)</span>, rok prod. 2005, numer VIN <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>Postanowieniem z dnia 20.06.2013 r. (k: 144, 145) Sąd Okręgowy w Legnicy udzielił zabezpieczenia obu tych roszczeń zgodnie z wnioskiem powoda.</p> <p>W dniu 3.09.2013 r. powód wniósł o udzielenie dalszego zabezpieczenia roszczenia niepieniężnego poprzez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości pozwanego <span class="anon-block">J. S.</span>, dla której Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">(...)</span> prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą nr (...)</span>. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że wartość przedmiotów, które dotychczas zostały objęte zabezpieczeniem jest znacząco niższa niż wartość przedmiotu sporu, a zajęcie kont bankowych okazało się nieefektywne, albowiem nie znajdowały się na nich środki pieniężne.</p> <p>W dniu 6.09.2013 r. powód wniósł o udzielenie dalszego zabezpieczenia roszczenia poprzez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości pozwanego <span class="anon-block">J. S.</span>, dla której Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">(...)</span> prowadzi <br/> <span class="anon-block">księgę wieczystą o nr (...)</span> podnosząc jak poprzednio, że udzielone dotychczas zabezpieczenie nie daje pełnego pokrycia dochodzonych roszczeń. Ponadto wskazał, ze podjęte dotychczas czynności egzekucyjne, w celu wykonania zabezpieczenia ujawniły, że nieruchomości posiadane przez <span class="anon-block">J. S.</span> <br/>nie przedstawiają żadnej znaczącej wartości, nadto są obciążone hipotekami, zaś na zajętych na mocy postanowienia Sądu z dnia 20.06.2013 r. rachunkach bankowych nie znajdowały się środki pieniężne.</p> <p>Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy oddalił wnioski powoda z dnia <br/>3 i 6 września 2013 r. podnosząc w jego uzasadnieniu, że skoro roszczenie, <br/>którego zabezpieczenia domagał się w ich ramach, pozostaje roszczeniem pieniężnym, ustanowienie zakazu zbywania nieruchomości w świetle brzmienia <br/> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 747;art. 747 pkt. 3)">art. 747 pkt 3 k.p.c.</a> jest możliwe jedynie, gdy zakaz dotyczy nieruchomości, dla której nie urządzono księgi wieczystej, zaś w niniejszym postępowaniu taka sytuacja <br/>nie zachodzi.</p> <p>W złożonym na nie zażaleniu powód, wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie przedmiotowych wniosków podniósł, że wbrew ocenom Sądu Okręgowego wnioskował o udzielenie zabezpieczenia roszczeń niepieniężnych, <br/>tj. o uznanie umowy darowizny za bezskuteczną, a zatem brak było podstaw <br/>do ich oddalenia. Równocześnie wskazał, że dotychczasowe zajęcia okazały się niewystarczające, gdyż wartość nieruchomości objętych zakazem zbywania <br/>i obciążania jest znacząco niższa niż wartość przedmiotu sporu, a rachunku bankowe zostały opróżnione, co uzasadnia uzyskanie dalszego zabezpieczenia.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie, mimo tego, że nie budzi wątpliwości, że wnioski powoda o zabezpieczenie, których dotyczy przedmiotowe postanowienie, odnosiły się do roszczeń dochodzonych w niniejszej sprawie przeciwko <span class="anon-block">J. S.</span> o uznanie za bezskuteczną umowy darowizny zawartej między pozwanymi w dniu 9.06.2011 r. Mimo tego, że przedmiotem <br/>tej umowy był środki pieniężne nie budzi wątpliwości, w świetle zarówno orzecznictwa sądów powszechnych, jak i poglądów doktryny, że roszczenie to ma charakter niepieniężny. Zwrócić przy tym należy na niekonsekwencję stanowiska Sądu Okręgowego, który w ramach postanowienia wydanego w niniejszej <br/>sprawie w dniu 20.06.2013 r. udzielił zabezpieczenia tych roszczeń (opisanych <br/>jako niepieniężne), poprzez zakaz zbycia jednej z nieruchomości pozwanego <br/> <span class="anon-block">J. S.</span> (k: 144 – pkt III postanowienia), a w zaskarżonym postanowieniu, w analogicznej sytuacji, takiego zabezpieczenia odmówił, powołując się błędnie na jego pieniężny charakter.</p> <p>Jak wynika z brzmienia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 532)">art. 532 k.c.</a>, wierzyciel, względem którego czynność prawna dłużnika została uznana za bezskuteczną, może z pierwszeństwem <br/>przed wierzycielami osoby trzeciej dochodzić zaspokojenia z przedmiotów majątkowych, które wskutek czynności uznanej za bezskuteczną wyszły z majątku dłużnika, albo do niego nie weszły. Identyfikacja takich przedmiotów w postępowaniu egzekucyjnym nie stwarza większych problemów, jeżeli przedmiotem zaskarżonej czynności prawnej dłużnika są rzeczy indywidualnie oznaczone. Trudności takie mogą natomiast pojawić się wówczas, gdy przedmiotem zaskarżonej czynności <br/>były pieniądze lub rzeczy zamienne, które uległy zmieszaniu z takimi samymi składnikami majątkowymi osoby trzeciej. Niewątpliwie założenia leżące u podstaw przepisów o akcji pauliańskiej są aktualne, także we wszystkich tych sytuacjach, <br/>w których w wyniku rozporządzenia przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli pieniędzmi lub innymi rzeczami zamiennymi, dochodzi do ich zmieszania z takimi samymi składnikami majątku osoby trzeciej. W doktrynie jak i w orzecznictwie <br/>Sądu Najwyższego wysuwane są postulaty, aby w tych przypadkach wierzyciel był uprawniony do prowadzenia w następstwie wyroku pauliańskiego egzekucji z całego majątku osoby trzeciej. (por. wyrok SN z dnia 25.10.2012 r. sygn. akt I CSK 139/12, Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania, 2008, s. 36 i n.; P. Machnikowski (w:) <br/>E. Gniewek, Komentarz, 2008, s. 954; W. Popiołek (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. II, 2009, s. 223; M. Pyziak-Szafnicka (w:) System prawa prywatnego, t. 6, s. 1280).</p> <p>Sąd Apelacyjny nie podziela niniejszego stanowiska uznając, że względy natury ogólnej, związane z chęcią zapewnienia wierzycielowi maksymalnej ochrony jego roszczeń poprzez umożliwienie mu (w sytuacjach takich jak w niniejszej sprawie) ich dochodzenia z całego majątku osoby trzeciej, z ograniczeniem odnoszącym się wyłącznie do wysokości wierzytelności, która mu przysługuje do dłużnika, oraz wysokości kwoty, której dotyczyła zaskarżona czynność, nie stanowią podstawy do pominięcia regulacji wynikającej z brzmienia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 532)">art. 532 k.c.</a> Literalne brzmienia tego przepisu, z którego wynika, że w przypadku uwzględnienia powództwa ze skargi pauliańskiej pozwany ma znosić egzekucję z przedmiotów majątkowych, które wskutek czynności uznanej za bezskuteczną wyszły <br/>z majątku dłużnika, albo do niego nie weszły, nie pozostawia pola do interpretacji. Przyjęcie poglądu, że powód mógłby dochodzić w tej sytuacji zaspokojenia <br/>z każdego składnika majątkowego osoby trzeciej, nie tylko, że byłoby niezgodne <br/>z tym przepisem, ale również stawiałoby tą osobę w nieporównywalnie gorszej sytuacji, niż w przypadkach, w których przedmiotem zaskarżonej w oparciu <br/>o powyższą regulację umowy, byłyby składniki majątkowe, których identyfikacja nie rodzi problemów (np. ruchomości oznaczone, co do tożsamości). Należy bowiem zwrócić uwagę, że o ile osoba trzecia utraciłaby te przedmioty np. na skutek ich zniszczenia, czy kradzieży, nie poniosłaby ona konsekwencji wygranej powoda, natomiast w przypadku, gdy przedmiotem umowy są środki pieniężne, miałaby tą odpowiedzialność ponosić, bez względu na okoliczności, nie tylko z tego składnika jej majątku, ale również ze wszystkich innych. Taka interpretacja prowadziłaby zatem do sytuacji, w której roszczenie ze skargi pauliańskiej, które odnosi się do czynności prawnej, której przedmiotem są środki pieniężne, de facto zostałoby zrównane <br/>w swoich skutkach z roszczeniem o zapłatę, co pozostaje w sprzeczności z istotą tej regulacji. Niezależnie od tego, należy mieć na uwadze, że w przypadku uwzględnienia powództwa, z sentencji wyroku wynika jedynie, że uznaje się za bezskuteczną daną czynność prawną, dotyczącą określonego przedmiotu majątkowego należącego do osoby trzeciej. Z rozstrzygnięcia tego nie wynika zatem, aby powód mógł skierować egzekucję do jakiegokolwiek innego składnika majątkowego osoby trzeciej, a uznanie, że w ramach wniosku o jej przeprowadzenie miałby pełną swobodę wyboru przedmiotu, z którego chciałby się zaspokoić, <br/>nie znajduje uzasadnienie w świetle obowiązujących przepisów.</p> <p>Skoro zatem zabezpieczenie roszczeń ma umożliwić ich realizację <br/>w przypadku wygranego procesu, a przedmiotem umowy zawartej pomiędzy pozwanymi w dniu 9.06.2011 r. nie były nieruchomości, których zakazu zbycia domagał się powód w ramach przedmiotowych wniosków, w ocenie Sądu Apelacyjnego, ten sposób zabezpieczenia należało uznać za niedopuszczalny.</p> <p>Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 2)">art. 397 § 2 k.p.c.</a>, postanowił jak na wstępie.</p> <p> <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p> <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p> <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p> <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>MR-K</p> </div>